پیش‌نویس:جراحی تغییر جنسیت: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''<big>جراحی تغییر جنسیت،</big>''' عمل جراحی برای اعمال تغییراتی در بدن به‌منظور تبدیل شدن مرد به زن یا برعکس.
+'''<big>جراحی تغییر جنسیت،</big>''' عمل جراحی برای اعمال تغییراتی در بدن به‌منظور تبدیل شدن مرد به زن یا برعکس.<ref group="دیدگاه">در مواردی که مقالات علمی منبع هستند؛ در صورت امکان هایپرلینک شود
-امروزه جراحی تغییر جنسیت به یکی از پر سودترین تجارت‌‌های جهانی تبدیل شده است. پزشکان بی‌پروایانه آن را تبلیغ می‌کنند و افراد دچار آشفتگی‌های ذهنی بدون اطمینان از امکان و اطلاع از عوارض آن، قدم در مسیری بی‌پایان و بدون بازگشت می‌گذارند. هر چند عمل جراحی تطبیق جنسیت برای برخی از افراد دوجنسیتی در مواردی موفقیت‌آمیز بوده است، اما تغییر جنسیت یک فرد عادی تا کنون رخ نداده است.
+مقاله فاقد تاریخچه است.</ref>
+امروزه جراحی تغییر جنسیت به یکی از پر سودترین تجارت‌‌های جهانی تبدیل شده است. پزشکان بی‌پروایانه آن را تبلیغ می‌کنند و افراد دچار آشفتگی‌های ذهنی بدون اطمینان از امکان و اطلاع از عوارض آن، قدم در مسیری بی‌پایان و بدون بازگشت می‌گذارند. هر چند عمل جراحی تطبیق جنسیت برای برخی از افراد دوجنسیتی در مواردی موفقیت‌آمیز بوده است، اما تغییر جنسیت یک فرد عادی تا کنون رخ نداده است.<ref group="دیدگاه">این هندسه با مقاله منطبق نیست. هندسه باید برآمده از مقاله باشد و محتوای آن به شکل مبسوط در مقاله آمده باشد</ref>
 == مفهوم‌شناسی ==
-اصطلاح تغییر جنسیت به‌معنای تغییر جنسیت واقعی به کار می‌رود<ref>کرمی‌نیا، محمد مهدی و همکاران، تحلیل بر عمل جراحی تغییر جنسیت به منظور کشف جنسیت، 1401ش، ص 461.</ref> و منظور از آن اقدام به عمل جراحی است که به فرد دارای اختلال هویت جنسی فرصتی می‌دهد تا بدن خود را با هویت خود تطبیق دهد.<ref>[https://doctoreto.com/blog/sex-change-operations/#:~:text=%D8%B9%D9%85%D9%84%20%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%20%DB%8C%DA%A9%20%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF,%D9%88%20%D8%AD%DA%A9%D9%85%20%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%20%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. وبسایت دکتر تو.]</ref> عمل جراحی در برابر هورمون درمانی، یکی از دو روشی است که طبق ادعای برخی، منجر به تغییر جنسیت می‌شود.<ref>علی‌رضا، باریکلو، «وضعیت تغییر جنسیت»، زمستان 1382ش، ص69.</ref> از آنجایی که افراد دارای اختلال هویت جنسی بیشتر خواهان تغییر جنسیت هستند، عمل جراحی تغییر جنسیت، مهاجرت جنسی از بدن جعلی خواهد بود که از منظر داوطلب راه رهایی از بیماری است.<ref>علیرضا کاهانی، اختلال هویت جنسی، دگر جنسیت جوها، 1382ش.</ref> چراکه دگر جنس پنداران خواهان تغییر جنسیت زیست‌شناختی خود و کسب ویژگی‌های آناتومیک جنس مخالف هستند.<ref>کاپلان و دگری، 1933م، ص 296 به نقل از عابدینی، بررسی رابطه ابعاد اجتماعی فرهنگی و خانوادگی با ادراک از هویت جنسی قبل و بعد از عمل جراحی در افراد دارای اختلال هویت جنسی مورد مطالعه در استان اردبیل، 1394ش، ص 28.</ref>
+اصطلاح تغییر جنسیت به‌معنای تغییر جنسیت واقعی به کار می‌رود<ref>کریمی‌نیا، محمد مهدی و همکاران، تحلیل بر عمل جراحی تغییر جنسیت به منظور کشف جنسیت، 1401ش، ص 461.</ref> و منظور از آن اقدام به عمل جراحی است که به فرد دارای اختلال هویت جنسی فرصتی می‌دهد تا بدن خود را با هویت خود تطبیق دهد.<ref>[https://doctoreto.com/blog/sex-change-operations/#:~:text=%D8%B9%D9%85%D9%84%20%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%20%DB%8C%DA%A9%20%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF,%D9%88%20%D8%AD%DA%A9%D9%85%20%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%20%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. وبسایت دکتر تو.]</ref> عمل جراحی در برابر هورمون درمانی، یکی از دو روشی است که طبق ادعای برخی، منجر به تغییر جنسیت می‌شود.<ref>علی‌رضا، باریکلو، «وضعیت تغییر جنسیت»، زمستان 1382ش، ص69.</ref> از آنجایی که افراد دارای اختلال هویت جنسی بیشتر خواهان تغییر جنسیت هستند، عمل جراحی تغییر جنسیت، مهاجرت جنسی از بدن جعلی خواهد بود که از منظر داوطلب راه رهایی از بیماری است.<ref>علیرضا کاهانی، اختلال هویت جنسی، دگر جنسیت جوها، 1382ش.</ref> چراکه دگر جنس پنداران خواهان تغییر جنسیت زیست‌شناختی خود و کسب ویژگی‌های آناتومیک جنس مخالف هستند.<ref>کاپلان و دگری، 1933م، ص 296 به نقل از عابدینی، بررسی رابطه ابعاد اجتماعی فرهنگی و خانوادگی با ادراک از هویت جنسی قبل و بعد از عمل جراحی در افراد دارای اختلال هویت جنسی مورد مطالعه در استان اردبیل، 1394ش، ص 28.</ref>
-== زمان شکل‌گیری جنسیت ==
+== زمان شکل‌گیری جنسیت<ref group="دیدگاه">دخالت مستقیم در محتوا دارد؟</ref> ==
 برخی از پژوهشگران بر این باورند که ارگانیسم در حال رشد پستانداران از جمله انسان، توانایی بالقوه برای تبدیل شدن به جنس نر یا ماده را دارد. تحقیقات انجام شده بر روی نوع خاصی از موش‌ها حاکی از این است که کروموزوم‌های جنسی، جنسیت جنین را تعیین می‌کنند. جنس ماده دو کروموزوم X و جنس نر یک کروموزوم X و یک کروموزوم Y دارد. کروموزم Y ژن خاصی به نام SRY دارد که باعث تشکیل بیضه‌ها از غدد جنسی تمایز نیافته در جنس نر می‌شود و تولید تستوسترون تمایزات دیگر را به دنبال می‌آورد. اما غیبت کروموزم Y در جنس ماده موجب می‌شود غدد جنسی تمایز نیافته به تخمدان تبدیل شوند. همین فعالیت‌های زیستی موجب می‌شود مغز جنس نر در دوران جنینی و مغز جنس ماده پس از تولد شکل بگیرد و تمایزات مغزی موجب تمایزات رفتاری دو جنس شود. اما این ترشحات هورمونی در زمانی مشخص و محدود به دوران جنینی و نوزادی و نه پس از آن در فتار اثر می‌گذارد.<ref>بودینگ کروکلز، اختلال هویت و رشد جنسی، 1396، ص 9 – 11.  </ref>
-== اختلال ذهنی و سلامت جسمی ==
+== اختلال ذهنی و سلامت جسمی<ref group="دیدگاه">عنوان گویای محتوا و ارتباط آن با مدخل نیست</ref> ==
 عده‌ای از افراد با وجود برخورداری از سلامت جسمی، از حیث ذهنی دچار اختلال بوده و از جنسیت خود رضایت ندارند. تبدل‌خواهی جنسی یک اختلال در هویت جنسی است، که افراد مبتلا به آن خود را متعلق به گروه جنس مخالف می‌دانند، از وضعیت جنسی بدنی خود ناراحت هستند و می‌کوشند با استفاده از هورمون درمانی و عمل جراحی وضعیت جسمی خود را به وضعیت دلخواه نزدیک کنند.<ref>سازمان جهانی بهداشت، 1992</ref>
@@ خط ۱۶: / خط ۱۸: @@
 در این میان تبدل‌خواهان مرد به زن(mtf) دارای اختلال بیشتری هستند، در اروپای غربی و آمریکای شمالی، مردان 5 تا 8 برابر بیش از زنان خواهان تغییر جنسیت هستند.<ref>فریدون، مهرابی، «بررسی برخی از ویژگی‌های تبدیل خواهی جنسی در بیماران ایرانی»، 1374ش.</ref> حدود 85درصد افراد خواهان تغییر جنسیت، به افراد همجنس خود تمایل دارند چراکه خود را متعلق به جنس مخالف می‌دانند.<ref>فریدون، مهرابی، «بررسی برخی از ویژگی‌های تبدیل خواهی جنسی در بیماران ایرانی»، 1374ش.</ref>
-== دیدگاه‌ها در مورد جراحی تغییر جنسیت ==
+== دیدگاه‌ها در مورد جراحی تغییر جنسیت<ref group="دیدگاه">با توجه به این توضیحات بحث از آثار حقوقی تغییر جنسیت در پیشفرض این مدخل وجود ندارد؟ یعنی پس از این تغییر احکام حقوقی جنسیت قبلی را دارد یا جنسیت ظاهری جدید؟</ref> ==
 برخی، انجام عمل جراحی تغییر جنسیت را مسلم گرفته،<ref>محمدمهدی کریمی‌نیا، تغییر جنسیت از منظر فقه و حقوق، 1389ش، ص197.</ref> ادعای اتفاق نظر جهانی در مورد آن کرده<ref>علی‌رضا، باریکلو،  «وضعیت تغییر جنسیت»، 1382ش، ص65.  </ref> و از فراگیرشدن و بحران‌های پس از آن صحبت می‌کنند.<ref>ناظم زاده‌قمی سیداصغر، تغییر جنسیت و دوجنسیتی‌ها از نگاه فقه، 1401ش، ص20.</ref> اما برخی با تردید در امکان تغییر جنسیت افراد سالم، یا حتی انکار آن<ref>محسن خرازی، «تغییر جنسیت»، مجله فقه اهل بیت، 1379ش، ص104.</ref> اصطلاح تطبیق جنسیت<ref>Gender Affirmation Surgery</ref> یا بازتخصیص جنسیت<ref>Sex Reassignment Surgery</ref> را دقیق‌تر می‌دانند.<ref>[https://doctoreto.com/blog/sex-change-operations/#:~:text=%D8%B9%D9%85%D9%84%20%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%20%DB%8C%DA%A9%20%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF,%D9%88%20%D8%AD%DA%A9%D9%85%20%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%20%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. وبسایت دکتر تو.]</ref> زیرا از منظر ایشان اخبار منتشر شده در مورد تغییر جنسیت و حتی از ازدواج آنها پس از تغییر جنسیت، کاملا ظاهری است و تغییر جنسیت حقیقی امکان عملی ندارد.<ref>حسین صفایی و اسدالله امامی، حقوق خانواده، 1374ش، ج1، ص45.</ref>
-بررسی حکم تغییر جنسیت افراد سالم در آثار فقهی نیز به‌معنای پذیرش و مسلم گرفتن امکان عملی آن نیست چراکه فقها مسائل متنوعی را به‌عنوان یک فرع فقهی و بدون بحث از امکان وقوعی آن، مورد بررسی قرار می‌دهند. بنابراین فتوا در مورد تغییر جنسیت، قبل<ref>محسن ملکی‌ابرده، تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، 1401ش، ص23.</ref> یا بعد از تولد،<ref>محسن ملکی‌ابرده، تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، 1401ش، ص27.</ref> در آثار فقهی به معنای پذیرش امکان آن نیست. حتی برخی از فقها به دلیل عدم امکان تغییر جنسیت از طریق عمل جراحی، فتوای به تحریم آن داده‌اند.‌<ref>سیدیوسف مدنی، المسائل المستحدثه، 1379ش، ج2، ص24-72.</ref> البته هستند افرادی که آن را مسلم گرفته و درباره حکم فقهی آن صحبت کرده‌اند.<ref>محمدرضا علم‌هدایی، بررسی فقهی تغییر جنسیت، 1400ش، ص72.</ref><ref>محمدمهدی کریمی‌نیا، تغییر جنسیت از منظر فقه و حقوق، 1389ش، ص197.</ref>
+بررسی حکم تغییر جنسیت افراد سالم در آثار فقهی نیز به‌معنای پذیرش و مسلم گرفتن امکان عملی آن نیست چراکه فقها مسائل متنوعی را به‌عنوان یک فرع فقهی و بدون بحث از امکان وقوعی آن، مورد بررسی قرار می‌دهند. بنابراین فتوا در مورد تغییر جنسیت، قبل<ref>محسن ملکی‌ابرده، تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، 1401ش، ص23.</ref> یا بعد از تولد،<ref>محسن ملکی‌ابرده، تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، 1401ش، ص27.</ref> در آثار فقهی به معنای پذیرش امکان آن نیست. حتی برخی از فقها به دلیل عدم امکان تغییر جنسیت از طریق عمل جراحی، فتوای به تحریم آن داده‌اند.‌<ref>سیدیوسف مدنی، المسائل المستحدثه، 1379ش، ج2، ص24-72.</ref> البته هستند افرادی که آن را مسلم گرفته و درباره حکم فقهی آن صحبت کرده‌اند.<ref>محمدرضا علم‌هدایی، بررسی فقهی تغییر جنسیت، 1400ش، ص72.</ref><ref>محمدمهدی کریمی‌نیا، تغییر جنسیت از منظر فقه و حقوق، 1389ش، ص197.</ref><ref group="دیدگاه">اینکه حکم چیست را بیان نمیکنید؟ جایز است یا نه یا شرایطی دارد؟</ref>
 == امکان تغییر جنسیت ==
-.   '''عمل جراحی آلت تناسلی،''' بدون امکان ایجاد اعضای جنسی داخلی و غدد جنسی،<ref>جاویدمؤمنی و شعاع کاظمی، «مقایسه ویژگی‌هیا شخصیتی افراد مبتلا به اختلال هویت جنسی و افراد بهنجار»، 1390ش.</ref> کاملا شکلی و بدون کارکرد اصلی (نعوذ، انزال و حتی امکان تخلیه ادرار) آن است و در حقیقت جنسیت فرد تغییر نمی‌کند؛<ref>توسلی، حسنیان و صابری، «بررسی عوامل اجتماعی موثر در تسریع اقدام به عمل جراحی تغییر جنسیت در افراد مبتلا به اختلال هویت جنسی»، 1393ش.</ref> برای عمل جراحی مردان، واژینوپلاستی (ساخت واژن)، بیضه‌برداری، مراقبت مداوم از واژن ایجادشده برای جلوگیری از تنگ یا بسته شدن و برای عمل جراحی زنان، ایجاد آلت تناسلی مردانه (فالوپلاستی یا متودیوپلاستی) یا استفاده از پروتز بیضه یا فالوپلاستی باید صورت گیرد. عمل فالوپلاستی پیچیده‌تر بوده و در چندین مرحله انجام می‌شود. این جایگزینی اندام جنسی با دو روش انجام می‌شود. در یک روش با استفاده از پوست سایر بخش‌های بدن، عضوی صرفا شبیه آلت مرد یا زن را می‌سازند و در روش روده‌ای از دیواره روده برای این منظور استفاده می‌کنند. هر یک از این موارد ممکن است به چندین عمل جراحی مجزا نیازمند باشد.<ref>[https://doctoreto.com/blog/sex-change-operations/#:~:text=%D8%B9%D9%85%D9%84%20%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%20%DB%8C%DA%A9%20%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF,%D9%88%20%D8%AD%DA%A9%D9%85%20%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%20%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. وبسایت دکتر تو.]</ref>
-. '''عدم امکان تولید مثل،''' از آنجایی در عمل جراحی تغییر جنسیت فقط تاحدی شکل آلت جنسی تغییر می‌کند و امکان پیوند اعضای مربوط به تولید مثل مانند بیضه، رحم و تخمدان وجود ندارد، برخی از افراد خواهان تغییر جنسیت، تخمک یا اسپرم خود را در بانک‌های مربوطه، اگر حقیقی باشند، ذخیره می‌کنند تا بعدها امکان فرزندآوری بیولوژیک  داشته باشند.<ref>[https://doctoreto.com/blog/sex-change-operations/ وبسایت دکتر تو.]</ref> یکی از ادله فتوای برخی از فقها به عدم جواز تغییر جنسیت، نیز به دلیل عقیم شدن مردان و زنان، پس از عمل مذکور می‌باشد.<ref>محسن ملکی‌ابرده، تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، 1401ش، ص72.</ref>
-.    '''تغییر در سینه،''' نیز کاملا شکلی و بدون کارکرد اصلی (مثلا شیردهی) افزایش حجم سینه با کاشت پروتز برای مردان و برداشتن سینه‌ها (ماستکتومی)، تخلیه رحم و تخمدان‌ها (هیسترکتومی)، برای زنان صورت می‌گیرد.<ref>[https://doctoreto.com/blog/sex-change-operations/#:~:text=%D8%B9%D9%85%D9%84%20%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%20%DB%8C%DA%A9%20%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF,%D9%88%20%D8%AD%DA%A9%D9%85%20%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%20%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. وبسایت دکتر تو.]</ref>
-.   '''تغییرات ظاهری،''' مانند برداشتن برآمدگی زیر گلو برای ایجاد ظاهر زنانه و از بین بردن موهای زائد برای مردان و هورمون‌درمانی برای رشد موی صورت، کلفت‌تر شدن صدا و افزایش حجم عضلانی برای زنان، تا حدی ممکن و موفقیت‌آمیز بوده است.<ref>[https://doctoreto.com/blog/sex-change-operations/#:~:text=%D8%B9%D9%85%D9%84%20%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%20%DB%8C%DA%A9%20%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF,%D9%88%20%D8%AD%DA%A9%D9%85%20%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%20%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. وبسایت دکتر تو.]</ref>
+# '''عمل جراحی آلت تناسلی،''' بدون امکان ایجاد اعضای جنسی داخلی و غدد جنسی،<ref>جاویدمؤمنی و شعاع کاظمی، «مقایسه ویژگی‌هیا شخصیتی افراد مبتلا به اختلال هویت جنسی و افراد بهنجار»، 1390ش.</ref> کاملا شکلی و بدون کارکرد اصلی (نعوذ، انزال و حتی امکان تخلیه ادرار) آن است و در حقیقت جنسیت فرد تغییر نمی‌کند؛<ref>توسلی، حسنیان و صابری، «بررسی عوامل اجتماعی موثر در تسریع اقدام به عمل جراحی تغییر جنسیت در افراد مبتلا به اختلال هویت جنسی»، 1393ش.</ref> برای عمل جراحی مردان، واژینوپلاستی (ساخت واژن)، بیضه‌برداری، مراقبت مداوم از واژن ایجادشده برای جلوگیری از تنگ یا بسته شدن و برای عمل جراحی زنان، ایجاد آلت تناسلی مردانه (فالوپلاستی یا متودیوپلاستی) یا استفاده از پروتز بیضه یا فالوپلاستی باید صورت گیرد. عمل فالوپلاستی پیچیده‌تر بوده و در چندین مرحله انجام می‌شود. این جایگزینی اندام جنسی با دو روش انجام می‌شود. در یک روش با استفاده از پوست سایر بخش‌های بدن، عضوی صرفا شبیه آلت مرد یا زن را می‌سازند و در روش روده‌ای از دیواره روده برای این منظور استفاده می‌کنند. هر یک از این موارد ممکن است به چندین عمل جراحی مجزا نیازمند باشد.<ref>[https://doctoreto.com/blog/sex-change-operations/#:~:text=%D8%B9%D9%85%D9%84%20%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%20%DB%8C%DA%A9%20%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF,%D9%88%20%D8%AD%DA%A9%D9%85%20%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%20%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. وبسایت دکتر تو.]</ref>
+# '''عدم امکان تولید مثل،''' از آنجایی در عمل جراحی تغییر جنسیت فقط تاحدی شکل آلت جنسی تغییر می‌کند و امکان پیوند اعضای مربوط به تولید مثل مانند بیضه، رحم و تخمدان وجود ندارد، برخی از افراد خواهان تغییر جنسیت، تخمک یا اسپرم خود را در بانک‌های مربوطه، اگر حقیقی باشند، ذخیره می‌کنند تا بعدها امکان فرزندآوری بیولوژیک داشته باشند.<ref>[https://doctoreto.com/blog/sex-change-operations/ وبسایت دکتر تو.]</ref> یکی از ادله فتوای برخی از فقها به عدم جواز تغییر جنسیت، نیز به دلیل عقیم شدن مردان و زنان، پس از عمل مذکور می‌باشد.<ref>محسن ملکی‌ابرده، تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، 1401ش، ص72.</ref>
+# '''تغییر در سینه،''' نیز کاملا شکلی و بدون کارکرد اصلی (مثلا شیردهی) افزایش حجم سینه با کاشت پروتز برای مردان و برداشتن سینه‌ها (ماستکتومی)، تخلیه رحم و تخمدان‌ها (هیسترکتومی)، برای زنان صورت می‌گیرد.<ref>[https://doctoreto.com/blog/sex-change-operations/#:~:text=%D8%B9%D9%85%D9%84%20%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%20%DB%8C%DA%A9%20%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF,%D9%88%20%D8%AD%DA%A9%D9%85%20%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%20%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. وبسایت دکتر تو.]</ref>
+# '''تغییرات ظاهری،''' مانند برداشتن برآمدگی زیر گلو برای ایجاد ظاهر زنانه و از بین بردن موهای زائد برای مردان و هورمون‌درمانی برای رشد موی صورت، کلفت‌تر شدن صدا و افزایش حجم عضلانی برای زنان، تا حدی ممکن و موفقیت‌آمیز بوده است.<ref>[https://doctoreto.com/blog/sex-change-operations/#:~:text=%D8%B9%D9%85%D9%84%20%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%20%DB%8C%DA%A9%20%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF,%D9%88%20%D8%AD%DA%A9%D9%85%20%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%20%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. وبسایت دکتر تو.]</ref>
+# '''تغییر در تفاوت‌های فیزیکی''' مثل قد بلندتر مردان، شکل دست و پا، فک و لگن مردانه با روش‌های درمانی اندروژن و حتی عمل جراحی قابل بازگشت و اصلاح نیست.<ref>بودینگ کروکلز، اختلال هویت و رشد جنسی، 1396، ص 417.</ref>
-.   '''تغییر در تفاوت‌های فیزیکی''' مثل قد بلندتر مردان، شکل دست و پا، فک و لگن مردانه با روش‌های درمانی اندروژن و حتی عمل جراحی قابل بازگشت و اصلاح نیست.<ref>بودینگ کروکلز، اختلال هویت و رشد جنسی، 1396، ص 417.</ref>
+== عمل جراحی تغییر جنسیت در ایران<ref group="دیدگاه">نیاز هست که با فضای جهانی بیشتر مقایسه شود و علل و زمینه‌های مطرح شده در این باره بیان شود
-== عمل جراحی تغییر جنسیت در ایران ==
+https://www.hawzahnews.com/news/1261884/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA</ref> ==
 بسیاری از افراد غیر ایرانی به‌ویژه همسایگان ایران، برای جراحی تغییر جنسیت ایران را انتخاب می‌کنند و آن را در مقابل تایلند و آمریکا، بهشت تبدل‌خواهان جنسی می‌دانند. زیرا افراد متقاضی در ایران با سهولت بیشتری حتی نسبت به کشورهای غیرمسلمان، مجوز عمل جراحی دریافت می‌کنند. علاوه بر این هزینه عمل تغییر جنسیت در ایران ارزان‌تر از کشورهای دیگر است. بیشترین عمل‌ها در تهران و مشهد صورت می‌گیرد.<ref>[https://setare.com/fa/news/251939/%d8%aa%d8%ba%db%8c%db%8c%d8%b1-%d8%ac%d9%86%d8%b3%db%8c%d8%aa/ وبسایت ستاره، 15 دیماه 1403ش.]</ref> متاسفانه برای درمان اختلال هویت جنسی در ایران، عمل جراحی تغییر جنسیت با وجود مشکلات فراوان و هزینه‌های بالا به‌عنوان تنها شیوه در دستور کار قراردارد و به شیوه‌های دیگر توجهی نمی‌شود.<ref>مجتبی دلیر و فرزانه رسانه، «باور به جهان عادل در مبتلایان به اختلال هویت جنسیتی؛ نقش جراحی تغییر جنسیت»، 1397ش، ص26.</ref>
-== چالش‌های اجتماعی پس از تغییر جنسیت ==
+== چالش‌های اجتماعی پس از تغییر جنسیت<ref group="دیدگاه">عوارض جسمی زیادی هم برای تغییر جنسیت مطرح شده است که مغفول مانده.</ref> ==
-در خصوص تایید اجتماعی از سوی افراد همجنس پس از عمل جراحی تغییر جنسیت، پژوهش‌های مختلف به نتایج متفاوتی رسیده‌اند؛ عابدینی با مطالعه بر روی 12 نفر در اردبیل تایید اجتماعی پس از عمل را دارای افزایش می‌داند اما لوین و همکاران (1990) و وروایی (1393)، کاهش تایید اجتماعی و مشکلاتی مثل انزوای اجتماعی را نشان داده‌اند.<ref>عابدینی، بررسی رابطه ابعاد اجتماعی فرهنگی و خانوادگی با ادراک از هویت جنسی قبل و بعد از عمل جراحی در افراد دارای اختلال هویت جنسی مورد مطالعه در استان اردبیل، 1394ش، ص 34.  </ref>
+در خصوص تایید اجتماعی از سوی افراد همجنس پس از عمل جراحی تغییر جنسیت، پژوهش‌های مختلف به نتایج متفاوتی رسیده‌اند؛ عابدینی با مطالعه بر روی 12 نفر در اردبیل تایید اجتماعی پس از عمل را دارای افزایش می‌داند اما لوین و همکاران (1990) و وروایی (1393)، کاهش تایید اجتماعی و مشکلاتی مثل انزوای اجتماعی را نشان داده‌اند<ref group="دیدگاه">نتایج پژوهش بدون ذکر نام گزارش شود.</ref>.<ref>عابدینی، بررسی رابطه ابعاد اجتماعی فرهنگی و خانوادگی با ادراک از هویت جنسی قبل و بعد از عمل جراحی در افراد دارای اختلال هویت جنسی مورد مطالعه در استان اردبیل، 1394ش، ص 34.  </ref>
 روحیه‌ای شکننده و آسیب‌پذیر، مشکلاتی در روابط بین فردی در محیط کار، انزوای اجتماعی، بیکاری، تاسف، اندوه، شکست در به دست آوردن بدنی که در جست و جویش بودند، پشیمانی، تمایل و اقدام به خودکشی،<ref>مجتبی دلیر و فرزانه رسانه، «باور به جهان عادل در مبتلایان به اختلال هویت جنسیتی؛ نقش جراحی تغییر جنسیت»، 1397ش، ص27.</ref> درخواست بازگشت به حالت قبل از عمل، روان پریشی،<ref>مجتبی دلیر و فرزانه رسانه، «باور به جهان عادل در مبتلایان به اختلال هویت جنسیتی؛ نقش جراحی تغییر جنسیت»، 1397ش، ص36.</ref> از جمله پیامدهای عمل جراحی تغییر جنسیت است.