حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب‌ها: ویرایشگر دیداری ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴: خط ۴:


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
امدادهای غیبی در منظومه فکری و اعتقادی اسلام، به حمایت‌ها و نصرت‌های ویژه‌ای اطلاق می‌شود که از سوی خداوند در شرایط حساس و بحرانی، فراتر از اسباب مادی و علل ظاهری، شامل حال مؤمنان و مجاهدان راه حق می‌گردد. بر اساس منابع دینی و تفاسیر قرآنی، این نصرت‌ها زمانی پدیدار می‌شوند که انسان تمام توان و ابزارهای دنیوی خود را در مسیر صحیح به‌کار بسته و با توکل مطلق بر ارادۀ الهی، در برابر ناملایمات ایستادگی کند. تجلی این امدادها می‌تواند به صورت‌های گوناگونی همچون ایجاد رعب در دل دشمنان، القای آرامش و سکینه در قلوب مؤمنان، یا حتی تغییر در قوای طبیعت به نفع جبهه حق باشد. امداد غیبی پاداشی الهی برای ثبات قدم و ایمان قلبی است که نشان می‌دهد ارادۀ پروردگار بر تمامی قوانین فیزیکی و محاسبات مادی حاکم است. این مفهوم نه به معنای نفی تلاش بشری، بلکه به معنای گشودن بن‌بست‌ها توسط قدرتی مافوق بشری در لحظاتی است که محاسبات دنیوی از پیش‌بینی پیروزی ناتوان می‌مانند.
امدادهای غیبی در منظومۀ فکری و اعتقادی اسلام، به حمایت‌های ویژه‌ای اطلاق می‌شود که از سوی خداوند در شرایط حساس و بحرانی، فراتر از اسباب مادی و علل ظاهری، شامل حال مؤمنان و مجاهدان راه حق می‌شود. پژوهشگران حوزۀ علوم قرآنی در بررسی واژه‌شناسی «امدادهای غیبی» بر این باورند که این مفهوم ریشه در ژرفای معنایی دو واژۀ «امداد» و «غیب» دارد. به گزارش منابع لغوی، «امداد» از ریشه «مَدّ» به‌معنای کشیدن، امتداد بخشیدن و پیوستن چیزی به چیز دیگر است که در کاربرد قرآنی آن، گاه معنایی مثبت و در رابطه با یاری‌رسانی به مؤمنان یافت می‌شود.<ref>راغب اصفهانی، 1412ق، ص763.</ref> از سوی دیگر، «غیب» به‌معنای هر امر پنهان از حواس ظاهری است و در مقابل «شهادت» قرار می‌گیرد. <ref>مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، 1386ش، ج7، ص290.</ref>ترکیب این دو واژه، به‌مفهومی ژرف به‌نام سنت امداد غیبی انجامیده که از دیدگاه اندیشمندان، به‌معنای الطاف و دستگیری‌های خاص الهی است که بر اساس شایستگی‌های معنوی انسان و نه صرفاً قوانین عام طبیعت، نصیب بندگان مؤمن می‌شود. این سنت که از صفت رحیمیه پروردگار سرچشمه می‌گیرد، در شرایط ویژه و به تناسب لیاقت و صداقت انسان‌ها نازل می‌شود و گشایش‌هایی فراتر از اسباب عادی را به ارمغان می‌آورد. این باور، امید به یاری الهی را در دل مؤمنان زنده نگه می‌دارد و آنان را به تلاشی مضاعف در مسیر حق ترغیب می‌کند.<ref>ابراهیمیان، سیدحسن و دیگران، «شیوه‌های نزول امدادهای غیبی بر مومنین از منظر آیات قرآن»، مجلۀ مطالعات تفسیری، شمارۀ 24، 1394ش، ص159-160.</ref>
 
بر اساس پژوهش‌های صورت‌گرفته در منابع اسلامی، «امدادهای غیبی» ترکیبی از دو واژه «امداد» و «غیب» است. به نوشته مرتضی مطهری در کتاب «امدادهای غیبی در زندگی بشر»، ریشه امداد، «مَدّ» به معنای انبساط و گسترش است و در قرآن کریم ۳۲ بار با مشتقاتش به کار رفته که ۱۵ مورد آن به معنای کمک‌رسانی است. واژه «غیب» نیز در برابر «شهادت» قرار دارد و به معنای چیزی است که از حس و دید انسان پوشیده مانده است .
 
از دیدگاه اندیشمندان اسلامی، امداد غیبی یک استثنا در نظام هستی نیست، بلکه یکی از سنت‌های الهی است که مؤمن می‌تواند در سختی‌های زندگی به آن دل ببندد. بر اساس این دیدگاه، جهان هستی نسبت به حق و باطل بی‌طرف نیست و قوانین حاکم بر خلقت به‌گونه‌ای طراحی شده که نهایتاً به یاری جبهه حق می‌شتابد .


== مبانی و مصادیق امدادهای غیبی در قرآن ==
== مبانی و مصادیق امدادهای غیبی در قرآن ==
خط ۹۱: خط ۸۷:


== منابع ==
== منابع ==
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الالفاظ القرآن، بیروت، دارالقلم، 1412ق.
مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1386ش.
«نصرت الهی / وعده نصرت الهی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، تاریخ  بازدید: 14 اسفند 1404ش.
«نصرت الهی / وعده نصرت الهی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، تاریخ  بازدید: 14 اسفند 1404ش.