امداد غیبی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۶: / خط ۶: @@
 امدادهای غیبی در منظومۀ فکری و اعتقادی اسلام، به حمایت‌های ویژه‌ای اطلاق می‌شود که از سوی خداوند در شرایط حساس و بحرانی، فراتر از اسباب مادی و علل ظاهری، شامل حال مؤمنان و مجاهدان راه حق می‌شود.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/4941/%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%89%20%D8%BA%D9%8A%D8%A8%D9%89 «امدادهاى غيبى: كمكهاى ويژه الهى»، پرتال جامع علوم و معارف قرآن.]</ref> پژوهشگران حوزۀ علوم قرآنی در بررسی واژه‌شناسی «امدادهای غیبی» بر این باورند که این مفهوم ریشه در ژرفای معنایی دو واژۀ «امداد» و «غیب» دارد. به گزارش منابع لغوی، «امداد» از ریشه «مَدّ» به‌معنای کشیدن، امتداد بخشیدن و پیوستن چیزی به چیز دیگر است که در کاربرد قرآنی آن، گاه معنایی مثبت و در رابطه با یاری‌رسانی به مؤمنان یافت می‌شود.<ref>راغب اصفهانی، 1412ق، ص763.</ref> از سوی دیگر، «غیب» به‌معنای هر امر پنهان از حواس ظاهری است و در مقابل «شهادت» قرار می‌گیرد.<ref>مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، 1386ش، ج7، ص290.</ref> ترکیب این دو واژه، به‌مفهومی ژرف به‌نام سنت امداد غیبی انجامیده که از دیدگاه اندیشمندان، به‌معنای الطاف و دستگیری‌های خاص الهی است که بر اساس شایستگی‌های معنوی انسان و نه صرفاً قوانین عام طبیعت، نصیب بندگان مؤمن می‌شود. این سنت درباور مسلمانان که از صفت رحیمیۀ خداوند سرچشمه می‌گیرد، در شرایط ویژه و به تناسب لیاقت و صداقت انسان‌ها نازل می‌شود و گشایش‌هایی فراتر از اسباب عادی را به ارمغان می‌آورد. این باور، امید به یاری الهی را در دل مؤمنان زنده نگه می‌دارد و آنان را به تلاشی مضاعف در مسیر حق ترغیب می‌کند.<ref>ابراهیمیان و دیگران، «شیوه‌های نزول امدادهای غیبی بر مومنین از منظر آیات قرآن»، 1394ش، ص159-160.</ref>
-== مبانی و مصادیق امدادهای غیبی در قرآن ==
+== مبانی ==
 === مبنای فلسفی ===
-فیلسوفان اسلامی بر این نکته تأکید دارند که انسان موجودی ضعیف و نیازمند آفریده شده است و از سوی انواع خطرات درونی و بیرونی تهدید می‌شود. از دیدگاه آنان، بیماری‌های جسمی و روحی، مشکلات پی‌درپی، فقر، ناامنی و هزاران حادثه دیگر، هر یک به تنهایی برای نابودی او کافی است. از این رو، به باور پژوهشگران فلسفه، انسان در همه حالات به حامی و امدادگر نیاز دارد. اندیشمندان با طرح تقسیم وجود به واجب، ممکن و ممتنع، به قاعده‌ای استوار اشاره کرده‌اند: ممکن‌الوجود نه تنها در پیدایش خود، بلکه در ادامه و بقا نیز نیازمند علت است. مفسران فلسفه اسلامی این نیاز ذاتی را که از آن به «فقر وجودی» تعبیر می‌شود، پیوند ناگسستنی انسان با خالق خویش می‌دانند و بر این باورند که این حقیقت، ضرورت امداد الهی را در تمام لحظات زندگی اثبات می‌کند.<ref>طباطبایی، نهایة الحکمه، ١٤١٦ق، ص60.</ref>
+فیلسوفان اسلامی بر این نکته تأکید دارند که انسان موجودی نیازمند آفریده شده است و از سوی انواع خطرات درونی و بیرونی تهدید می‌شود. از دیدگاه آنان، بیماری‌های جسمی و روحی و مشکلات پی‌درپی مانند فقر جنگ، هر یک به تنهایی برای نابودی او کافی است. از این رو، به باور پژوهشگران فلسفه، انسان در همه حالات به حامی و امدادگر نیاز دارد.<ref>مولایی‌نژاد و سعیدی‌پور، «بررسی امداد غیبی در زندگی بشر از دیدگاه علامه طباطبایی»، 1398ش، ص142. </ref> اندیشمندان با طرح تقسیم وجود به واجب، ممکن و ممتنع، به قاعده‌ای استوار اشاره کرده‌اند: ممکن‌الوجود نه تنها در پیدایش خود، بلکه در ادامه و بقا نیز نیازمند علت است. مفسران فلسفه اسلامی این نیاز ذاتی را که از آن به «فقر وجودی» تعبیر می‌شود، پیوند ناگسستنی انسان با خالق خویش می‌دانند و بر این باورند که این حقیقت، ضرورت امداد الهی را در تمام لحظات زندگی اثبات می‌کند.<ref>طباطبایی، نهایة الحکمه، ١٤١٦ق، ص60.</ref>
 === مبنای قرآنی ===
@@ خط ۱۹: / خط ۱۹: @@
 </ref>
-== اهمیت و جایگاه ==
+== مصادیق امدادهای غیبی ==
-پژوهشگران حوزه معارف اسلامی بر این باورند که امدادهای غیبی خداوند تأثیری شگرف در زندگی انسان‌ها دارد. آنگاه که طوفان‌های حوادث ناگوار و مشکلات پی‌درپی به انسان هجوم می‌آورد و وی از همه جا ناامید می‌گردد، به مقتضای فطرت توحیدی خویش، روی دل به سوی خدا می‌کند. به باور محققان، اینجاست که امدادی غیبی از او دستگیری کرده، وی را از ورطه هلاکت می‌رهاند. از دیدگاه آنان، اگرچه ممکن است در نگاه نخست تصور شود که این موضوع در معارف اسلامی جایگاه ویژه‌ای ندارد، اما بررسی منابع اسلامی، به‌ویژه قرآن کریم، خلاف این تصور را ثابت می‌کند. به اعتقاد ایشان، شمار فراوان آیات و روایات در این زمینه نشان می‌دهد که امداد غیبی نه یک استثنا، بلکه یکی از سنت‌های قطعی و همیشگی الهی است که مؤمن می‌تواند در سختی‌های زندگی بدان دل ببندد و امید نجات داشته باشد. مفسران قرآن بر این باورند که خداوند در آیات متعدد، با واژه‌ها و بیانات گوناگون، از نقش مددهای غیبی در زندگی فردی و اجتماعی مؤمنان و امت‌های پیشین یاد کرده و روایات معصومان علیهم‌السلام نیز این حقیقت قرآنی را تأیید نموده‌اند.
+پژوهشگران علوم قرآنی به آیات متعددی اشاره کرده‌اند که به مصادیق گوناگون امدادهای غیبی اختصاص دارد. به گزارش منابع اسلامی، حدود ۴۰ آیه از قرآن به امدادهای غیبی در جنگ‌های صدر اسلام اختصاص یافته است. بر اساس مطالعات صورت‌گرفته، مهم‌ترین مصادیق این امدادها عبارتند از:
-پژوهشگران علوم قرآنی به آیات متعددی اشاره کرده‌اند که به مصادیق گوناگون امدادهای غیبی اختصاص دارد. به گزارش منابع اسلامی، حدود ۴۰ آیه از قرآن به امدادهای غیبی در جنگ‌های صدر اسلام اختصاص یافته است . بر اساس مطالعات صورت‌گرفته، مهم‌ترین مصادیق این امدادها عبارتند از:
 * یاری با فرشتگان در جنگ‌ها: در نخستین نبرد مسلمانان یعنی جنگ بدر، با وجود کاستی‌های فراوان در تعداد نفرات و تجهیزات، بر اساس آیات قرآن، خداوند با فرستادن فرشتگان به یاری آنان شتافت .
@@ خط ۳۱: / خط ۲۹: @@
 * بازداشتن از گناه: بر اساس تفسیر آیات قرآن، حضرت یوسف در شرایطی که همه زمینه‌های گناه فراهم بود، با امداد غیبی از آن رهایی یافت. در منابع اسلامی، این کمک ویژه پاسخی به شایستگی‌های آن حضرت معرفی شده است .
 * تقویت دل: در داستان مادر حضرت موسی، هنگامی که نوزاد خود را به رود نیل سپرد، بر اساس آیات قرآن، خداوند دل وی را استحکام بخشید تا بتواند این حادثه بزرگ را تحمل کند. این تعبیر درباره اصحاب کهف نیز آمده است .
-* الهام: در منابع اسلامی، الهام به‌عنوان یکی از مصادیق امداد غیبی معرفی شده است. برای نمونه، به مادر حضرت موسی(ع) در لحظات سخت الهام شد که فرزند خود را به دریا بیندازد و نترسد .
+* الهام: در منابع اسلامی، الهام به‌عنوان یکی از مصادیق امداد غیبی معرفی شده است.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1377ش، ج5، ص127.</ref> برای نمونه، به مادر حضرت موسی در لحظات سخت الهام شد که فرزند خود را به دریا بیندازد و نترسد.<ref>سورۀ قصص، آیۀ 7.</ref>
 * شرح صدر: از دیدگاه مفسران اسلامی، توسعه ظرفیت معنوی انسان یا شرح صدر، از موهبت‌های بزرگ الهی است که به اولیای خدا در شرایط سخت عطا می‌شود .
@@ خط ۱۱۵: / خط ۱۱۳: @@
 مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه،  تهران، انتشارات معشر، ١٣٧٧ش.
+مولایی‌نژاد، حبیب الله و سعیدی‌پور، سیما، «بررسی امداد غیبی در زندگی بشر از دیدگاه علامه طباطبایی»، مجلۀ آفاق علوم انسانی، شمارۀ 29، 1398ش.
 «نصرت الهی / وعده نصرت الهی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، تاریخ  بازدید: 14 اسفند 1404ش.