پرش به محتوا

ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۷۱۲ ویرایش‌ها
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۷۱۲ ویرایش‌ها
خط ۵: خط ۵:


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
نخستین ترور بعد از پیروزی انقلاب اسلامی 3 اردیبهشت 1358ش رخ‌داد و طی آن محمدولی قرنی، رییس ستاد کل ارتش وقتت، توسط گروه فرقان در حیاط منزلش به کشته شد. وی پیش از انقلاب مدت زیادی به‌دلیل فعالیت‌های انقلابی خود به زندان افتاد و پس از پیروزی انقلاب با حکم امام‌خمینی به‌عنوان نخستین فرمانده ارتش جمهوری اسلامی ایران منصوب شد. بعد از آن ترورها در سه گروه اصلی ادامه پیدا کرد: گروه اول شخصیت‌های کلیدی نظام مانند سیدمحمد بهشتی و محمدعلی رجایی بودند. گروه دوم شخصیت‌های شناخته‌شده اما رده پایین‌تر مانند امامان جمعه در نقاط مختلف کشور را در می‌گرفت. سوم ترورهای بی‌هدف و کشتار عموم مردم را در سراسر کشور شامل می‌شد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7878788/%D9%81%D8%AC%DB%8C%D8%B9%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%87-%DB%B6%DB%B0-%D8%AE%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D9%81%DB%8C%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 «فجیع‌ترین ترورهای بعد از انقلاب در ایران/ از دهه ۶۰ خونین تا اقدامات تروریستی موساد و تکفیری‌ها»، وب‌باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
نخستین ترور بعد از پیروزی انقلاب اسلامی 3 اردیبهشت 1358ش رخ‌داد و طی آن محمدولی قرنی، رییس ستاد کل ارتش وقتت، توسط گروه فرقان در حیاط منزلش به کشته شد. وی پیش از انقلاب مدت زیادی به‌دلیل فعالیت‌های انقلابی خود به زندان افتاد و پس از پیروزی انقلاب با حکم امام‌خمینی به‌عنوان نخستین فرمانده ارتش جمهوری اسلامی ایران منصوب شد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1403102920810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> بعد از آن ترورها در سه گروه اصلی ادامه پیدا کرد: گروه اول شخصیت‌های کلیدی نظام مانند سیدمحمد بهشتی و محمدعلی رجایی بودند. گروه دوم شخصیت‌های شناخته‌شده اما رده پایین‌تر مانند امامان جمعه در نقاط مختلف کشور را در می‌گرفت. سوم ترورهای بی‌هدف و کشتار عموم مردم را در سراسر کشور شامل می‌شد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7878788/%D9%81%D8%AC%DB%8C%D8%B9%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%87-%DB%B6%DB%B0-%D8%AE%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D9%81%DB%8C%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 «فجیع‌ترین ترورهای بعد از انقلاب در ایران/ از دهه ۶۰ خونین تا اقدامات تروریستی موساد و تکفیری‌ها»، وب‌باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>


== مسئولان ترورشده ==
== مسئولان ترورشده ==
خط ۱۶: خط ۱۶:
!متهم/فرد/گروه/ کشور ترورکننده
!متهم/فرد/گروه/ کشور ترورکننده
|-
|-
!'''۱'''
!
|'''محمدولی قرنی'''
|3 اردیبهشت 1358ش
|تهران
| رییس ستاد کل ارتش اسلامی جمهوری اسلامی ایران
|گروه فرقان<ref>[https://www.isna.ir/news/1403102920810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
|-
!
| '''مرتضی مطهری'''
|11 اردیبهشت 1358ش
|قم
|رییس شورای انقلاب اسلامی
|گروه فرقان<ref>[https://www.isna.ir/news/1403102920810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
|-
!
| '''هاشمی رفسنجانی''' '''(ترور ناموفق)'''
|۴ خرداد 1358ش
|تهران
|
|گروه فرقان<ref>[https://www.isna.ir/news/1403102920810/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
|-
!
|محمد مفتح
|
|
|عضو شورای گسترش آموزش عالی کشور و سرپرستی دانشکده الهیات دانشگاه تهران
|گروه فرقان<ref>طلایه‌دار وحدت (شهادت دکتر آیت اللَّـه مفتح)، مجله گلبرگ، ۱۳۸۴ش.</ref>
|-
!
|
|
|
|
|
|-
!
|
|
|
|
|
|-
!
|'''علی‌اصغر آقازمانی'''
|'''علی‌اصغر آقازمانی'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۲۳: خط ۶۵:
|
|
|-
|-
!'''۲'''
!
|'''جواد اسدالله‌زاده'''
|'''جواد اسدالله‌زاده'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۳۰: خط ۷۲:
|
|
|-
|-
!'''۳'''
!
|'''رحمان استکی'''
|'''رحمان استکی'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۳۷: خط ۷۹:
|
|
|-
|-
!'''۴'''
!
|'''هادی امینی'''
|'''هادی امینی'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۴۴: خط ۸۶:
|
|
|-
|-
!'''۵'''
!
|'''حسن اجاره‌دار'''
|'''حسن اجاره‌دار'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۵۱: خط ۹۳:
|
|
|-
|-
!'''۶'''
!
|'''عباس ابراهیمیان'''
|'''عباس ابراهیمیان'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۵۸: خط ۱۰۰:
|
|
|-
|-
!'''۷'''
!
|'''محمدصادق اسلامی'''
|'''محمدصادق اسلامی'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۶۵: خط ۱۰۷:
|
|
|-
|-
!'''۸'''
!
|'''علی‌اکبر اژه‌ای'''
|'''علی‌اکبر اژه‌ای'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۷۲: خط ۱۱۴:
|
|
|-
|-
!'''۹'''
!
|'''حسین اکبری'''
|'''حسین اکبری'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۷۹: خط ۱۲۱:
|
|
|-
|-
!'''۱۰'''
!
|'''مهدی امین‌زاده'''
|'''مهدی امین‌زاده'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۸۶: خط ۱۲۸:
|
|
|-
|-
!'''۱۱'''
!
|'''حسن بخشایش'''
|'''حسن بخشایش'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۹۳: خط ۱۳۵:
|
|
|-
|-
!'''۱۲'''
!
|'''محمد بالاگر'''
|'''محمد بالاگر'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۱۰۰: خط ۱۴۲:
|
|
|-
|-
!'''۱۳'''
!
|'''سیدمحمد بهشتی'''
|'''سیدمحمد بهشتی'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۱۰۷: خط ۱۴۹:
|
|
|-
|-
!'''۱۴'''
!
|'''محمد پورولی'''
|'''محمد پورولی'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۱۱۴: خط ۱۵۶:
|
|
|-
|-
!'''۱۵'''
!
|'''سیدرضا پاک‌نژاد'''
|'''سیدرضا پاک‌نژاد'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۱۲۱: خط ۱۶۳:
|
|
|-
|-
!'''۱۶'''
!
|'''سیدمحمد پاک‌نژاد'''
|'''سیدمحمد پاک‌نژاد'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۱۲۸: خط ۱۷۰:
|
|
|-
|-
!'''۱۷'''
!
|'''رضا ترابی'''
|'''رضا ترابی'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۱۳۵: خط ۱۷۷:
|
|
|-
|-
!'''۱۸'''
!
|'''محمود تفویضی'''
|'''محمود تفویضی'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۱۴۲: خط ۱۸۴:
|
|
|-
|-
!'''۱۹'''
!
|'''عباس جهانبخشی'''
|'''عباس جهانبخشی'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۱۴۹: خط ۱۹۱:
|
|
|-
|-
!'''۲۰'''
!
|'''علیرضا چراغزاده دزفولی'''
|'''علیرضا چراغزاده دزفولی'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۱۵۶: خط ۱۹۸:
|
|
|-
|-
!'''۲۱'''
!
|'''غلامحسین حقانی'''
|'''غلامحسین حقانی'''
|7 تیر 360ش
|7 تیر 360ش
خط ۵۷۸: خط ۶۲۰:
!
!
|سیدعلی خامنه‌ای
|سیدعلی خامنه‌ای
|9 اسنفد 140ش
|9 اسنفد 1404ش
|تهران/دفتر رهبری
|تهران/دفتر رهبری
|رهبر انقلاب اسلامی ایران
|رهبر انقلاب اسلامی ایران
|اسراییل و آمریکا
|آمریکا و اسراییل
|-
!
|[[سید عبدالرحیم موسوی]]
|9 اسنفد 1404ش
|تهران/دفتر رهبری
|رئیس [[ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران|ستاد کل نیروهای مسلح]]<ref>«[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/10/3528853/پیام-تسلیت-سپاه-در-پی-شهادت-شهیدان-موسوی-شمخانی-و-نصیرزاده پیام تسلیت سپاه در پی شهادت شهیدان موسوی، شمخانی و نصیرزاده]»، خبرگزاری تسنیم.</ref>
|آمریکا و اسراییل
|-
!
|[[محمد پاکپور]]
|9 اسنفد 1404ش
|تهران/دفتر رهبری
|  فرمانده کل [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<ref>«[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/10/3528287/بیانیه-سپاه-در-پی-ترور-سپهبد-شهید-پاکپور بیانیه سپاه در پی ترور سپهبد شهید پاکپور]»، خبرگزاری تسنیم.</ref>
|آمریکا و اسراییل
|-
!
|[[علی شمخانی]]
|9 اسنفد 1404ش
|تهران/دفتر رهبری
|شاور [[سید علی خامنه‌ای|علی خامنه ای]] و [[شورای دفاع کشور|دبیر شورای دفاع]]<ref>«[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/10/3528853/پیام-تسلیت-سپاه-در-پی-شهادت-شهیدان-موسوی-شمخانی-و-نصیرزاده پیام تسلیت سپاه در پی شهادت شهیدان موسوی، شمخانی و نصیرزاده]»، خبرگزاری تسنیم.</ref>
|آمریکا و اسراییل
|-
!
|[[محمد باصری|حمد باصری]]
|9 اسنفد 1404ش
|تهران/دفتر رهبری
|از مسئولان [[وزارت اطلاعات]]<ref name=":10">https://www.tabnak.ir/fa/news/1360387/امام-خامنه‌ای-رهبر-و-پیشوای-شیعیان-جهان-به-شهادت-رسید-بروزرسانی-می-شود</ref>
|آمریکا و اسراییل
|-
!
|[[غلامرضا رضائیان]]
|9 اسنفد 1404ش
|
|رئیس [[سازمان اطلاعات فراجا|سازمان اطلاعات فراج]]<ref>«[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/10/3528876/اسامی-جدید-شهدا-منتشر-شد-شهادت-سردار-شیرازی-در-حملات-آمریکا-و-اسرائیل اسامی جدید شهدا منتشر شد/ شهادت سردار شیرازی در حملات آمریکا و اسرائیل]»، خبرگزاری تسنیم.</ref>
|آمریکا و اسراییل
|-
!
|[[حسین جبل‌عاملیان]]
|9 اسنفد 1404ش
|
|رئیس سازمان سپند و مسئول صنایع نظامی و دفاعی<ref>«[https://www.dw.com/fa-ir/انفجارهای-شدید-در-بامداد-جمعه-در-مرکز-تهران/live-76239417 انفجارهای شدید در بامداد جمعه در مرکز تهران]»، خبرگزاری دویچه وله.</ref>
|آمریکا و اسراییل
|-
!
|[[صالح اسدی]]
|9 اسنفد 1404ش
|
|رئیس سازمان اطلاعات قرارگاه خاتم‌الانبیاء<ref>«[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/10/3528876/اسامی-جدید-شهدا-منتشر-شد-شهادت-سردار-شیرازی-در-حملات-آمریکا-و-اسرائیل اسامی جدید شهدا منتشر شد/ شهادت سردار شیرازی در حملات آمریکا و اسرائیل]»، خبرگزاری تسنیم.</ref>
|آمریکا و اسراییل
|-
!
|[[محمد شیرازی]]
|9 اسنفد 1404ش
|
|رئیس دفتر فرمانده کل قوا<ref>«[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/10/3528876/اسامی-جدید-شهدا-منتشر-شد-شهادت-سردار-شیرازی-در-حملات-آمریکا-و-اسرائیل اسامی جدید شهدا منتشر شد/ شهادت سردار شیرازی در حملات آمریکا و اسرائیل]»، خبرگزاری تسنیم.</ref>
|آمریکا و اسراییل
|-
!
|محسن دره‌باغی
|9 اسنفد 1404ش
|
|معاون آماد و پشتیبانی نیروهای مسلح<ref>«[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/10/3528876/اسامی-جدید-شهدا-منتشر-شد-شهادت-سردار-شیرازی-در-حملات-آمریکا-و-اسرائیل اسامی جدید شهدا منتشر شد/ شهادت سردار شیرازی در حملات آمریکا و اسرائیل]»، خبرگزاری تسنیم.</ref>
|آمریکا و اسراییل
|-
!
|اکبر ابراهیم‌زاده
|9 اسنفد 1404ش
|
|جانشین رئیس دفتر فرمانده معظم کل قوا<ref>«[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/10/3528876/اسامی-جدید-شهدا-منتشر-شد-شهادت-سردار-شیرازی-در-حملات-آمریکا-و-اسرائیل اسامی جدید شهدا منتشر شد/ شهادت سردار شیرازی در حملات آمریکا و اسرائیل]»، خبرگزاری تسنیم.</ref>
|آمریکا و اسراییل
|-
!
|بهرام حسینی مطلق
|9 اسنفد 1404ش
|
|رئیس اداره طرح و عملیات معاونت عملیات ستادکل نیروهای مسلح<ref>«[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/10/3528876/اسامی-جدید-شهدا-منتشر-شد-شهادت-سردار-شیرازی-در-حملات-آمریکا-و-اسرائیل اسامی جدید شهدا منتشر شد/ شهادت سردار شیرازی در حملات آمریکا و اسرائیل]»، خبرگزاری تسنیم.</ref>
|آمریکا و اسراییل
|-
!
|حسن‌علی تاجیک
|9 اسنفد 1404ش
|
|رئیس اداره آماد ستادکل نیروهای مسلح<ref>«[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/10/3528876/اسامی-جدید-شهدا-منتشر-شد-شهادت-سردار-شیرازی-در-حملات-آمریکا-و-اسرائیل اسامی جدید شهدا منتشر شد/ شهادت سردار شیرازی در حملات آمریکا و اسرائیل]»، خبرگزاری تسنیم.</ref>
|آمریکا و اسراییل
|}
|}


=== تشییع ===
*  -
* - فرمانده کل [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<ref>«[https://www.dw.com/fa-ir/انفجارهای-شدید-در-بامداد-جمعه-در-مرکز-تهران/live-76239417 انفجارهای شدید در بامداد جمعه در مرکز تهران]»، خبرگزاری دویچه وله.</ref>
* [[علی شمخانی]] - مشاور [[سید علی خامنه‌ای|علی خامنه ای]] و [[شورای دفاع کشور|دبیر شورای دفاع]]<ref>«[https://www.dw.com/fa-ir/انفجارهای-شدید-در-بامداد-جمعه-در-مرکز-تهران/live-76239417 انفجارهای شدید در بامداد جمعه در مرکز تهران]»، خبرگزاری دویچه وله.</ref>
* [[عزیز نصیرزاده]] - [[وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح|وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح]]<ref>«[https://www.dw.com/fa-ir/انفجارهای-شدید-در-بامداد-جمعه-در-مرکز-تهران/live-76239417 انفجارهای شدید در بامداد جمعه در مرکز تهران]»، خبرگزاری دویچه وله.</ref>
* [[محمد باصری]] - از مسئولان [[وزارت اطلاعات]]
* [[غلامرضا رضائیان]] - رئیس [[سازمان اطلاعات فراجا]]<ref>{{یادکرد خبر|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|عنوان=» غلامرضا رضاییان «رئیس سازمان اطلاعات فراجا به شهادت رسید|پیوند=https://fa.abna24.com/news/1786801/غلامرضا-رضاییان-رئیس-سازمان-اطلاعات-فراجا-به-شهادت-رسید|ناشر=ابنا۲۴}}</ref>
* [[حسین جبل‌عاملیان]] - رئیس سازمان سپند و مسئول صنایع نظامی و دفاعی
* [[صالح اسدی]] - رئیس سازمان اطلاعات قرارگاه خاتم‌الانبیاء
* [[محمد شیرازی]] - رئیس دفتر فرمانده کل قوا
* محسن دره‌باغی - معاون آماد و پشتیبانی نیروهای مسلح
* اکبر ابراهیم‌زاده - جانشین رئیس دفتر فرمانده معظم کل قوا
* بهرام حسینی مطلق - رئیس اداره طرح و عملیات معاونت عملیات ستادکل نیروهای مسلح
* حسن‌علی تاجیک - رئیس اداره آماد ستادکل نیروهای مسلح


== پیامدها ==
== پیامدها ==

نسخهٔ ۲۵ اسفند ۱۴۰۴، ساعت ۱۵:۵۱

ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران؛ کشتن افراد دارای سمت نظامی، قضایی یا سیاسی در نظام جمهوری اسلامی توسط گروه‌های تروریستی.

مفهوم‌شناسی

واژۀ ترور برگرفته از واژهٔ فرانسوی Terreur، به‌معنای کشتن مخالفان سیاسی به‌صورت ناگهانی است.[۱] پژوهشگران ویژگی‌های اصلی ترور را توسل به زور و اقدامات خشونت‌آمیز برای ایجاد ترس، اقدام به‌صورت غیرمشروع، هدف‌گذاری بر اساس اهداف سیاسی و ایدئولوژیک و همچنین کسب یا حفظ قدرت دانسته‌اند.[۲] برخی از محققان واژۀ‌های ذکرشده در متون روایی مانند «فَتْک»، «اِغْتِیال»، «اِرْهاب» و «محاربه» را مترادف با مفهوم ترور می‌دانند.[۳] به این ترتیب، ترور مسئولان جمهوری اسلامی نیز به‌معنای کشتن افرادی است که در نظام جمهوری اسلامی سمت نظامی یا سیاسی داشته‌اند.[۴]

تاریخچه

نخستین ترور بعد از پیروزی انقلاب اسلامی 3 اردیبهشت 1358ش رخ‌داد و طی آن محمدولی قرنی، رییس ستاد کل ارتش وقتت، توسط گروه فرقان در حیاط منزلش به کشته شد. وی پیش از انقلاب مدت زیادی به‌دلیل فعالیت‌های انقلابی خود به زندان افتاد و پس از پیروزی انقلاب با حکم امام‌خمینی به‌عنوان نخستین فرمانده ارتش جمهوری اسلامی ایران منصوب شد.[۵] بعد از آن ترورها در سه گروه اصلی ادامه پیدا کرد: گروه اول شخصیت‌های کلیدی نظام مانند سیدمحمد بهشتی و محمدعلی رجایی بودند. گروه دوم شخصیت‌های شناخته‌شده اما رده پایین‌تر مانند امامان جمعه در نقاط مختلف کشور را در می‌گرفت. سوم ترورهای بی‌هدف و کشتار عموم مردم را در سراسر کشور شامل می‌شد.[۶]

مسئولان ترورشده

ردیف نام و نام خانوادگی تاریخ ترور مکان ترور مسئولیت در نظام جمهوری اسلامی متهم/فرد/گروه/ کشور ترورکننده
محمدولی قرنی 3 اردیبهشت 1358ش تهران رییس ستاد کل ارتش اسلامی جمهوری اسلامی ایران گروه فرقان[۷]
مرتضی مطهری 11 اردیبهشت 1358ش قم رییس شورای انقلاب اسلامی گروه فرقان[۸]
هاشمی رفسنجانی (ترور ناموفق) ۴ خرداد 1358ش تهران گروه فرقان[۹]
محمد مفتح عضو شورای گسترش آموزش عالی کشور و سرپرستی دانشکده الهیات دانشگاه تهران گروه فرقان[۱۰]
علی‌اصغر آقازمانی 7 تیر 360ش مسئول دفتر هاشمی رفسنجانی
جواد اسدالله‌زاده 7 تیر 360ش معاون بازرگانی خارجی وزارت بازرگانی
رحمان استکی 7 تیر 360ش نماینده مردم شهرکرد در مجلس
هادی امینی 7 تیر 360ش از سرپرستان بنیاد مستضعفان
حسن اجاره‌دار 7 تیر 360ش عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی
عباس ابراهیمیان 7 تیر 360ش فعال واحد تشکیلات حزب جمهوری
محمدصادق اسلامی 7 تیر 360ش معاون پارلمانی وزارت بازرگانی
علی‌اکبر اژه‌ای 7 تیر 360ش فعال سیاسی و فرهنگی حزب
حسین اکبری 7 تیر 360ش مدیرعامل بانک کشاورزی
مهدی امین‌زاده 7 تیر 360ش معاون بازرگانی داخلی وزارت بازرگانی
حسن بخشایش 7 تیر 360ش عضو حزب جمهوری اسلامی
محمد بالاگر 7 تیر 360ش مسئول واحد سمعی و بصری حزب
سیدمحمد بهشتی 7 تیر 360ش رئیس دیوان عالی کشور
محمد پورولی 7 تیر 360ش عضو بخش سیاسی حزب جمهوری
سیدرضا پاک‌نژاد 7 تیر 360ش نماینده مردم یزد در مجلس
سیدمحمد پاک‌نژاد 7 تیر 360ش عضو هیئت مدیره کاغذ و چوب
رضا ترابی 7 تیر 360ش مسئول تبلیغات شاخه دانشجویی حزب
محمود تفویضی 7 تیر 360ش معاون وزارت راه و ترابری
عباس جهانبخشی 7 تیر 360ش معاون آموزش سازمان بهزیستی
علیرضا چراغزاده دزفولی 7 تیر 360ش نماینده مردم هفتگل و رامهرمز در مجلس
غلامحسین حقانی 7 تیر 360ش نماینده مجلس و سرپرست سازمان تبلیغات
۲۲ سیدمحمدباقر لواسانی 7 تیر 360ش نماینده مردم تهران در مجلس
۲۳ محمدعلی حیدری 7 تیر 360ش نماینده مردم همدان در مجلس
۲۴ عباس حیدری 7 تیر 360ش نماینده مردم بوشهر در مجلس
۲۵ شمس‌الدین حسینی نائینی 7 تیر 360ش نماینده مردم نائین در مجلس
۲۶ محمدتقی طباطبایی 7 تیر 360ش نماینده مردم زابل در مجلس
۲۷ مهدی حاجیان مقدم 7 تیر 360ش مسئول آموزش واحد مهندسین حزب
۲۸ محمد خوش‌زبان 7 تیر 360ش مسئول انتظامات نماز جمعه
۲۹ عبدالحمید دیالمه 7 تیر 360ش نماینده مردم مشهد در مجلس
۳۰ سیدمحمد کاظم دانش 7 تیر 360ش نماینده مردم شوش و اندیمشک در مجلس
۳۱ غلامرضا دانش 7 تیر 360ش نماینده مردم تفرش و خلجستان در مجلس
۳۲ علی‌اکبر دهقان 7 تیر 360ش نماینده مردم تربت‌جام در مجلس
۳۳ علی درخشان 7 تیر 360ش مسئول امور مالی حزب جمهوری اسلامی
۳۴ سیدفخرالدین رحیمی 7 تیر 360ش نماینده مردم ملاوی در مجلس
۳۵ محمد رواقی 7 تیر 360ش مدیرعامل شرکت فرش ایران
۳۶ توحید رزمجومین 7 تیر 360ش عضو هیئت مدیره گروه صنعتی ملی
۳۷ حسن سعادتی 7 تیر 360ش عضو حزب جمهوری اسلامی
۳۸ جواد سرحدی 7 تیر 360ش مدیرعامل سازمان تعاون شهر و روستا
۳۹ جواد سرافراز 7 تیر 360ش عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی
۴۰ علی‌اکبر جهرمی 7 تیر 360ش دبیرکل سازمان امور اداری و استخدامی
۴۱ سمحمد جواد شرافت 7 تیر 360ش نماینده مردم شوشتر در مجلس
۴۲ عباس شاهوی 7 تیر 360ش مدیرعامل مرکز تهیه و توزیع فلزات
۴۳ میربهزاد شهریاری 7 تیر 360ش نماینده مردم رودباران در مجلس
۴۴ ایرج شهسواری 7 تیر 360ش معاون اداری مالی وزارت آموزش و پرورش
۴۵ قاسم صادقی 7 تیر 360ش نماینده مردم مشهد در مجلس
۴۶ محمدحسین صادقی 7 تیر 360ش نماینده مردم ازنا در مجلس
۴۷ محمدحسن طیبی 7 تیر 360ش نماینده مردم اسفراین در مجلس
۴۸ سیدنورالله طباطبائی‌نژاد 7 تیر 360ش نماینده مردم اردستان در مجلس
۴۹ سیف‌الله عبدالکریمی 7 تیر 360ش نماینده مردم لنگرود در مجلس
۵۰ حسن عباسپور 7 تیر 360ش وزیر نیرو
۵۱ حسن عضدی 7 تیر 360ش معاون وزارت فرهنگ و آموزش عالی
۵۲ علی‌اکبر فلاح 7 تیر 360ش دبیر دبیرستان
۵۳ محمدعلی فیاض‌بخش 7 تیر 360ش وزیر مشاور و سرپرست سازمان بهزیستی
۵۴ محمود قندی 7 تیر 360ش وزیر پست و تلگراف و تلفن
۵۵ عبدالوهاب قاسمی 7 تیر 360ش نماینده مردم ساری در مجلس
۵۶ موسی کلانتری 7 تیر 360ش وزیر راه و ترابری
۵۷ عمادالدین کریمی 7 تیر 360ش نماینده مردم نوشهر در مجلس
۵۸ محسن مولائی 7 تیر 360ش عضو حزب جمهوری اسلامی
۵۹ محمد منتظری 7 تیر 360ش نماینده مردم نجف‌آباد در مجلس
۶۰ علی‌محمد مجیدی 7 تیر 360ش مشاور عمرانی وزارت کشور
۶۱ حبیب‌الله مهدیزاده طالعی 7 تیر 360ش عضو جهاد سازندگی
۶۲ غلامعلی معتمدی 7 تیر 360ش معاون رفاه و تعاون وزارت کار
۶۳ جواد مالکی 7 تیر 360ش عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی
۶۴ حبیب‌الله مالکی 7 تیر 360ش فرماندار ایرانشهر
۶۵ سیدمحمد موسوی‌فر 7 تیر 360ش عضو حزب جمهوری اسلامی
۶۶ محمدحسین محمدعینی 7 تیر 360ش فعال اداری مجلس شورای اسلامی
۶۷ سیدکاظم موسوی 7 تیر 360ش معاون پژوهش وزارت آموزش و پرورش
۶۸ حبیب‌الله مهمانچی 7 تیر 360ش معاون پارلمانی وزارت کار
۶۹ عباسعلی ناطق نوری 7 تیر 360ش نماینده مردم نور در مجلس
۷۰ مهدی نصیری لاری 7 تیر 360ش نماینده مردم لارستان در مجلس
۷۱ علی هاشمی سنجانی 7 تیر 360ش نماینده مردم اراک در مجلس
۷۲ محمد پاک‌نژاد 7 تیر 360ش عضو هیئت مدیره چوب و کاغذ[۱۱] عضو
سیدعلی خامنه‌ای 9 اسنفد 1404ش تهران/دفتر رهبری رهبر انقلاب اسلامی ایران آمریکا و اسراییل
سید عبدالرحیم موسوی 9 اسنفد 1404ش تهران/دفتر رهبری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح[۱۲] آمریکا و اسراییل
محمد پاکپور 9 اسنفد 1404ش تهران/دفتر رهبری فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی[۱۳] آمریکا و اسراییل
علی شمخانی 9 اسنفد 1404ش تهران/دفتر رهبری شاور علی خامنه ای و دبیر شورای دفاع[۱۴] آمریکا و اسراییل
حمد باصری 9 اسنفد 1404ش تهران/دفتر رهبری از مسئولان وزارت اطلاعات[۱۵] آمریکا و اسراییل
غلامرضا رضائیان 9 اسنفد 1404ش رئیس سازمان اطلاعات فراج[۱۶] آمریکا و اسراییل
حسین جبل‌عاملیان 9 اسنفد 1404ش رئیس سازمان سپند و مسئول صنایع نظامی و دفاعی[۱۷] آمریکا و اسراییل
صالح اسدی 9 اسنفد 1404ش رئیس سازمان اطلاعات قرارگاه خاتم‌الانبیاء[۱۸] آمریکا و اسراییل
محمد شیرازی 9 اسنفد 1404ش رئیس دفتر فرمانده کل قوا[۱۹] آمریکا و اسراییل
محسن دره‌باغی 9 اسنفد 1404ش معاون آماد و پشتیبانی نیروهای مسلح[۲۰] آمریکا و اسراییل
اکبر ابراهیم‌زاده 9 اسنفد 1404ش جانشین رئیس دفتر فرمانده معظم کل قوا[۲۱] آمریکا و اسراییل
بهرام حسینی مطلق 9 اسنفد 1404ش رئیس اداره طرح و عملیات معاونت عملیات ستادکل نیروهای مسلح[۲۲] آمریکا و اسراییل
حسن‌علی تاجیک 9 اسنفد 1404ش رئیس اداره آماد ستادکل نیروهای مسلح[۲۳] آمریکا و اسراییل

پیامدها

پانویس

  1. ↑ دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، ذیل واژ، ترور، وب‌سایت واژه‌یاب.
  2. ↑ عبداللهی‌نژاد و عباس‌پور مقدم، «ترور از دیدگاه فقه»، 1390ش، ص۱۵۶.
  3. ↑ برجی، پژوهشی فقهی و حقوقی درباره ترور و دفاع مقدس، ۱۳۸۶ش، ص۲۸-۳۰؛ حاتمی، «خوانش اسلام از ترور و تروریسم، واکاوی واژگان معادل»، 1394ش، ص۸-۱۰.
  4. ↑ «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.
  5. ↑ «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.
  6. ↑ «فجیع‌ترین ترورهای بعد از انقلاب در ایران/ از دهه ۶۰ خونین تا اقدامات تروریستی موساد و تکفیری‌ها»، وب‌باشگاه خبرنگاران جوان.
  7. ↑ «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.
  8. ↑ «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.
  9. ↑ «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا.
  10. ↑ طلایه‌دار وحدت (شهادت دکتر آیت اللَّـه مفتح)، مجله گلبرگ، ۱۳۸۴ش.
  11. ↑ «بازخوانی فاجعه هفتم تیر و زندگینامه شهدا» پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  12. ↑ «پیام تسلیت سپاه در پی شهادت شهیدان موسوی، شمخانی و نصیرزاده»، خبرگزاری تسنیم.
  13. ↑ «بیانیه سپاه در پی ترور سپهبد شهید پاکپور»، خبرگزاری تسنیم.
  14. ↑ «پیام تسلیت سپاه در پی شهادت شهیدان موسوی، شمخانی و نصیرزاده»، خبرگزاری تسنیم.
  15. ↑ https://www.tabnak.ir/fa/news/1360387/امام-خامنه‌ای-رهبر-و-پیشوای-شیعیان-جهان-به-شهادت-رسید-بروزرسانی-می-شود
  16. ↑ «اسامی جدید شهدا منتشر شد/ شهادت سردار شیرازی در حملات آمریکا و اسرائیل»، خبرگزاری تسنیم.
  17. ↑ «انفجارهای شدید در بامداد جمعه در مرکز تهران»، خبرگزاری دویچه وله.
  18. ↑ «اسامی جدید شهدا منتشر شد/ شهادت سردار شیرازی در حملات آمریکا و اسرائیل»، خبرگزاری تسنیم.
  19. ↑ «اسامی جدید شهدا منتشر شد/ شهادت سردار شیرازی در حملات آمریکا و اسرائیل»، خبرگزاری تسنیم.
  20. ↑ «اسامی جدید شهدا منتشر شد/ شهادت سردار شیرازی در حملات آمریکا و اسرائیل»، خبرگزاری تسنیم.
  21. ↑ «اسامی جدید شهدا منتشر شد/ شهادت سردار شیرازی در حملات آمریکا و اسرائیل»، خبرگزاری تسنیم.
  22. ↑ «اسامی جدید شهدا منتشر شد/ شهادت سردار شیرازی در حملات آمریکا و اسرائیل»، خبرگزاری تسنیم.
  23. ↑ «اسامی جدید شهدا منتشر شد/ شهادت سردار شیرازی در حملات آمریکا و اسرائیل»، خبرگزاری تسنیم.
  24. ↑ «انفجارهای شدید در بامداد جمعه در مرکز تهران»، خبرگزاری دویچه وله.
  25. ↑ «انفجارهای شدید در بامداد جمعه در مرکز تهران»، خبرگزاری دویچه وله.
  26. ↑ «انفجارهای شدید در بامداد جمعه در مرکز تهران»، خبرگزاری دویچه وله.
  27. ↑ «» غلامرضا رضاییان «رئیس سازمان اطلاعات فراجا به شهادت رسید». ابنا۲۴. ۱ مارس ۲۰۲۶.

منابع

  • «بازخوانی مهمترین ترورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 29 دی 1403ش.
  • برجی، یعقوب‌علی، پژوهشی فقهی حقوق درباره ترور و دفاع مشروع، قم، نشر زمزم هدایت، ۱۳۸۶ش،
  • حاتمی، بهادر، «خوانش اسلام از ترور و تروریسم، واکاوی واژگان معادل»، در خردنامه، شماره ۱۴، ۱۳۹۴ش.
  • عبداللهی‌نژاد، عبدالکریم و رمضان عباس‌پور مقدم، «ترور از دیدگاه فقه»، فصلنامه مطالعات اسلامی فقه و اصول، شمارۀ ۸۷، ۱۳۹۰ش.
  • «فجیع‌ترین ترورهای بعد از انقلاب در ایران/ از دهه ۶۰ خونین تا اقدامات تروریستی موساد و تکفیری‌ها»، وب‌باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 12 شهریور 1400ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=ترور_مسئولین_جمهوری_اسلامی_ایران&oldid=25049»