|
|
| خط ۹۲: |
خط ۹۲: |
|
| |
|
| == جریان امید اجتماعی در ایران == | | == جریان امید اجتماعی در ایران == |
| امید اجتماعی در ایران، بهعنوان یک شاخص مهم توسعه اجتماعی، امروز به «مسئله» جامعه بدل شده است؛ به این معنا که دانشگاهیان، نخبگان و حتی دولتمردان پذیرفتهاند که سطح امید جمعی در حال افت است و پیامدهای آن میتواند آینده کشور را تحت تأثیر قرار دهد. این امید زمانی تقویت میشود که شهروندان احساس کنند در تغییرات مؤثرند، نشانههای واقعی اصلاح و بهبود را ببینند، ساخت آینده را مشارکتی تجربه کنند و تعامل سازندهای میان سه ضلع نخبگان علمی/فرهنگی، نهادهای مدنی و نخبگان دولتی برقرار باشد؛ در چنین شرایطی، پیشبینیپذیری نسبی جامعه و امکان تخیل «آیندههای بهترِ ممکن» به افزایش حس تعلق، اعتماد و شایستگی جمعی میانجامد. | | امید اجتماعی در ایران بهعنوان یکی از شاخصهای مهم توسعه اجتماعی، در سالهای اخیر به مسئلهای جدی در جامعه تبدیل شده است؛ بهگونهای که دانشگاهیان، نخبگان و حتی دولتمردان به کاهش سطح امید جمعی و پیامدهای آن برای آینده کشور توجه نشان دادهاند. این امید زمانی تقویت میشود که شهروندان خود را در تغییرات مؤثر بدانند، نشانههای واقعی بهبود و اصلاح را مشاهده کنند و در ساخت آینده بهصورت مشارکتی حضور داشته باشند؛ در چنین شرایطی، تعامل سازنده میان نخبگان علمی و فرهنگی، نهادهای مدنی و نخبگان دولتی، همراه با پیشبینیپذیری نسبی جامعه و امکان تصور آیندههای بهتر، میتواند حس تعلق و اعتماد اجتماعی را تقویت کند. |
|
| |
|
| در مقابل، بیثباتی سیاسی و اقتصادی، وابستگی شدید امید به رویدادهای مقطعی مثل انتخابات، کمکاری و گسست میان نخبگان، نهادهای مدنی و حاکمیت، وعدهها و «پیشگوییهای ناکام» سیاسی و تجربه مکرر «امیدهای بیپاسخ»، همراه با غلبه امید فردی بر امید اجتماعی و کاهش اعتماد عمومی، به فرسایش امید اجتماعی منجر شده است؛ تا جایی که دادههای پیمایشی نشان میدهد میانگین امید اجتماعی ایرانیان نسبت به ده سال آینده منفی و رو به کاهش است. | | در مقابل، بیثباتی سیاسی و اقتصادی، وابستگی امید به رویدادهای مقطعی، گسست میان نخبگان، نهادهای مدنی و حاکمیت، وعدههای تحققنیافته سیاسی و کاهش اعتماد عمومی به فرسایش امید اجتماعی انجامیده و حتی برخی دادههای پیمایشی از منفی بودن چشمانداز امید اجتماعی در میان ایرانیان نسبت به ده سال آینده حکایت دارند. در چنین وضعیتی، تقویت امید اجتماعی مستلزم تبدیل امیدهای فردی به امر مشترک از طریق مشارکت و گفتوگوی اجتماعی، تقویت تخیل اجتماعی برای تصور آیندههای مطلوب، تمرکز بر بهبودهای تدریجی و واقعبینانه و تقویت نهادهای پاسخگو است؛ زیرا شکلگیری عاملیت و تعهد جمعی میتواند زمینهساز تغییرات پایدار اجتماعی باشد.<ref>[https://www.journals.ui.ac.ir/article_25075.html طاهری دمنه، «خوانشی آیندهپژوهانه از پروبلماتیک امید اجتماعی در ایران»، 1399ش.]</ref> |
| | |
| در نقطه مقابل، عوامل افزایش امید اجتماعی شامل تبدیل امیدهای فردی به یک امر مشترک از طریق مشارکت و گفتوگوی آزاد و دموکراتیک، تقویت «تخیل اجتماعی» و «ظرفیت آرزومندی» برای تصور آیندههای مطلوب، فاصله گرفتن از امیدهای محال و ایدئولوژیک به نفع «بهبودباوری فعال» (حل تدریجی مشکلات با گامهای کوچک و دولت فروتن)، و تقویت نهادهای سیاسیِ پاسخگو است. برای تحقق این امیدورزی اجتماعی، وجود عاملیت و تعهد گروهی ضروری است؛ همانطور که اریکا چنووث در بررسی بیش از ۳۲۰ جنبش مردمی (که حداقل '''۱۰۰۰''' مشارکتکننده داشتهاند) در بین سالهای ۱۹۰۰ تا ۲۰۰۶ میلادی در قالب «قانون ۳/۵ درصد» نشان داده است، اگر تنها ۳/۵ درصد از جمعیت یک جامعه بهصورت فعالانه متعهد به تغییر باشند، آن تغییر به سوی آیندهای بهتر پرهیزناپذیر خواهد بود. | |
|
| |
|
| ==پانویس== | | ==پانویس== |
