| خط ۷۱: | خط ۷۱: | ||
== فعالیتها پس از انقلاب اسلامی == | == فعالیتها پس از انقلاب اسلامی == | ||
=== '''پیروزی انقلاب اسلامی''' === | === '''فعالیتها و مسئولیتها''' '''پس از پیروزی انقلاب اسلامی تا آغاز ریاست جمهوری (۱۳۶۰ش)''' === | ||
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، سیدعلی خامنهای در مجموعهای از مناصب سیاسی، نظامی و دینی حضور فعال داشت. مهمترین مسئولیتهای وی در این دوره بهشرح زیر است: | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
!'''مسئولیت''' | |||
! | !'''سال''' | ||
!'''توضیحات''' | |||
|- | |- | ||
|عضویت و فعالیت در شورای | |'''عضویت و فعالیت در شورای انقلاب''' | ||
| | |۱۳۵۷–۱۳۵۹ش | ||
| | |مشارکت در تصمیمگیریهای کلان کشور، از جمله مذاکره با مقامات رژیم پهلوی و برخی دولتهای خارجی. | ||
|- | |- | ||
| | |'''همکاری در تأسیس حزب جمهوری اسلامی''' | ||
|۱۳۵۷ش | |۱۳۵۷ش | ||
| | |مشارکت در تدوین مرامنامه و فعالیتهای تبلیغاتی حزب؛ انتخاب بهعنوان سومین دبیرکل حزب جمهوری اسلامی. | ||
|- | |- | ||
|سفر استانی به سیستان و | |'''سفر استانی به سیستان و بلوچستان''' | ||
|۱۳۵۸ش | |۱۳۵۸ش | ||
| | |مأموریت از سوی سید روحالله خمینی برای بررسی وضعیت اجتماعی، امنیتی و سیاسی منطقه. | ||
|- | |- | ||
|نماینده شورای انقلاب | |'''نماینده شورای انقلاب در وزارت دفاع''' | ||
|۱۳۵۸ش | |۱۳۵۸ش | ||
|عضویت کمیسیون وزرای امنیتی. | |عضویت در کمیسیون وزرای امنیتی و مشارکت در سیاستگذاریهای دفاعی. | ||
|- | |- | ||
| | |'''سرپرستی مرکز اسناد و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی''' | ||
|۱۳۵۸ش | |۱۳۵۸ش | ||
| | |مسئولیت امور انتظامی، نظامی و امنیتی سپاه پاسداران در مرحله تثبیت ساختار سازمانی. | ||
|- | |- | ||
|نماینده مردم تهران در | |'''نماینده مردم تهران در نخستین دوره مجلس شورای اسلامی''' | ||
|۱۳۵۸ش | |۱۳۵۸ش | ||
| | |ریاست کمیسیون امور دفاعی مجلس و حضور فعال در مباحث مرتبط با مسائل نظامی-امنیتی. | ||
|- | |- | ||
|امامت جمعه تهران به فرمان سید روحالله خمینی | |'''امامت جمعه تهران به فرمان سید روحالله خمینی''' | ||
|از ۱۳۵۹ش | |||
|این جایگاه بهعنوان یکی از مهمترین تریبونهای سیاسی و فکری جمهوری اسلامی شناخته میشد. | |||
|- | |||
|'''نماینده سید روحالله خمینی در شورای عالی دفاع''' | |||
|۱۳۵۹ش | |۱۳۵۹ش | ||
| | |اعلام نخستین اطلاعیه رسمی درباره حمله ارتش عراق به ایران از رادیو، نظارت بر امور جنگ و حضور فعال در جبهههای جنوب و غرب کشور در سال آغازین جنگ ایران و عراق. | ||
|} | |||
بر پایه گزارش منابع تاریخی، این مسئولیتها تا زمان انتخاب سیدعلی خامنهای بهعنوان رئیسجمهور در سال ۱۳۶۰ش ادامه یافت و در تثبیت ساختار سیاسی، نظامی و ایدئولوژیک جمهوری اسلامی ایران نقش مؤثری داشت.<ref>قطبی، در سایه خورشید، ۱۳۸۳ش، ص۶۶؛ شیرازی، پرتویی از خورشید، ۱۳۸۲ش، ص۱۵۸.</ref><ref>قطبی، در سایه خورشید، ۱۳۸۳ش، ص۶۶؛ شیرازی، پرتویی از خورشید، ۱۳۸۲ش، ص۱۵۸.</ref><ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/478658/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DB%B2%DB%B4%DB%B0-%D8%A8%D8%A7%D8%B1 «تصویر اولین حضور آیتالله خامنهای در نماز جمعه تهران | ۲۴۰ بار اقامه نماز در ۴۰ سال»، وبسایت همشهری.]</ref> | |||
=== '''ریاست جمهوری سیدعلی خامنهای''' === | |||
پس از ترور محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی، نخبگان کشور، اقشار مختلف مردم و شخصیتهای انقلابی و روحانی از نامزدی سید علی خامنهای در انتخابات ریاستجمهوری حمایت کردند. سید روحالله خمینی که تا آن زمان نسبت به ورود روحانیت به این عرصه نظر مساعدی نداشت، با نامزدی او موافقت کرد. بعد از برگزاری انتخابات و کسب حد نصاب آرای مردم، در ۱۷ مهر ۱۳۶۰ش مصادف با عید قربان، مراسم تنفیذ حکم ریاستجمهورى در حسینیۀ جماران توسط سیدروحالله خمینی برگزار شد.<ref>[https://www.shora-gc.ir/fa/news/4464/%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-95-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA «حمایت 95درصدی از یک نامزد انتخابات»، وبسایت شورای نگهبان.]</ref> | |||
سید علی خامنهای در ۴ آبان ۱۳۶۰ش در دور اول، میر حسین موسوی را بهعنوان نخستوزیر به مجلس معرفی کرد و موسوی به این سمت منصوب شد. در دور دوم ریاست جمهوری، سید علی خامنهای بهدنبال اختلاف نظرها در چهارساله اول، تصمیم گرفت بهجای موسوی فرد دیگری را برای نخستوزیری انتخاب كند که در این زمینه با سید روحالله خمینی مشورت کرد. در این شرایط سید علی خامنهای که از رأی حقیقی و مطلوب سید روحالله خمینی مطلع بود، با فعال شدن تحمیلگران و فشار و چانهزنی آنان با سید روحالله خمینی، برای حفظ مصالح عالی امت، اتحاد نیروهای انقلابی و حفظ وحدت كشور در شرایط جنگ، بهگونهای دیگر تصمیم گرفت و موسوی را به مجلس معرفی کرد. سید علی خامنهای در سخنرانی خود با اشاره به رأی منفی ۹۹ نفر از نمایندگان به نخستوزیری موسوی، بیان کرد که آنها ۹۹ نفر نیستند و با من صد نفر هستند. سرانجام در دور دوم نیز موسوی بهعنوان نخستوزیر منصوب شد. این مسئله در تاریخ بهگونهای بیان شد که سید علی خامنهای با نظر سید روحالله خمینی مخالف بوده و متهم به ولایتگریزی شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/80674248/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%8A%D9%83-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A-%D8%B1%D9%8A%D9%8A%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D9%83%D9%87-%D9%85%D8%B8%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA «بازخواني يك واقعه تاريخي / رييس جمهوري كه مظلوم بود و به مخالفت با ولايت متهم شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
فعالیتهای سیاسی و فرهنگی او در دورۀ ریاستجمهوری به شرح ذیل است: | |||
# '''رئیس شورای عالی پشتیبانی جنگ:''' بهکارگیری بهتر امکانات کشور در خدمت جنگ و انجام اقدامات مؤثر در بسیج نیروها و امکانات برای رفع نیازمندیهای جبهههای جنگ.<ref>[https://fa.wiki.khomeini.ir/w/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C#cite_note-149 «سیدعلی خامنهای»، ویکیخمینی.]</ref> | |||
| | # '''ترمیم تشكیلات انقلاب فرهنگی:''' در ۸ شهریور ۱۳۶۲ش و در ۱۹ آذر ۱۳۶۳ش، بهترتیب نخستین، دومین و سومین ترمیم عمده در ستاد انقلاب فرهنگی بهحکم سیدروحالله خمینی اتفاق افتاد و ستاد انقلاب فرهنگی به شورای عالی انقلاب فرهنگی تغییر نام داد و سید علی خامنهای رئیس این شورا شد. | ||
# '''فعال كردن دستگاه سیاست خارجی:''' در دوره اول ریاستجمهوری سفر به كشورهای سوریه، لیبی و الجزایر شروع شد و در دورۀ دوم به كشورهای آسیایی و آفریقایی و دیگر نقاط از جمله پاكستان، تانزانیا، زیمبابوه، آنگولا، موزامبیك، یوگسلاوی، رومانی، چین و كره شمالی سفر کرد. در چهلودومین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد دربارۀ دیدگاهها و مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران برای سران دولتهای جهان سخنرانی کرد که با استقبال ایرانیان و مسلمانان مقیم نیویورک و مطبوعات بینالمللی مواجه شد. همچنین برقراری ارتباط قدرتمند با گروههای سیاسی شیعی در افغانستان، عراق و لبنان، ایجاد تفاهم بین آنها، تشكیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق و حمایت از مبارزان، احزاب و گروههای اسلامی در لبنان، فلسطین، عراق و افغانستان از جمله برنامههای دستگاه سیاست خارجی و دیپلماسی او بوده است. | |||
# '''بازدیدها، دیدار و سفرهای استانی:''' ابتکارات، برنامهها و فعالیتهای او در این دوران شامل دیدار با اقشار مختلف مردم، بازدید از مؤسسات و سازمانهای گوناگون، شركت در مراسم افتتاح طرحها، شركت در همایشها و سفرهای استانی با هدف ملاقات با اقشار مختلف مردم، آشنایی با مشكلات و شرایط آنها از نزدیك، رفع اختلافات مقامات محلی، پیگیری مسائل مربوط به جنگ و همكاری سپاه و ارتش، دیدار با روحانیون و بزرگان شهرها و روستاها، بررسی مسائل و مشكلات اقتصادی بوده است. | |||
# '''نامه سید روحالله خمینی به سید علی خامنهای:''' پیرامون حدود اختیارات حكومت اسلامی و ولایت فقیه.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63190/2793/%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA_%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%88_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C «فعالیتهای سیاسی و فرهنگی در دوران ریاست جمهوری»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
# '''اولین رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام:''' تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام براساس نظر سید روحالله خمینی برای حل اختلافات مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان در تصویب لوایح مختلف که ریاست آن برعهدۀ سید علی خامنهای بود.<ref>امام خمینی، صحیفه، ۱۳۸۹ش، ج۲۰، ص۴۶۵-۴۶۳.</ref> | |||
# '''محول شدن مأموریت های متعدد از سوی سیدروحالله خمینی:''' تمشیت امور ارتش و سپاه، پیگیری مطالبات ایران از آمریكا و سایر كشورها، تشكیل ادارۀ حفاظت اطلاعات ارتش، مأمور بررسی مجدد لایحۀ تعریزات، شرکت از اعضای شورای عالی قضایی جلسه سران سه قوه، موافقت با طرح مورد بررسی در جلسه سران سه قوه و مسئول رسیدگی به مشكلات عراقیهای مقیم ایران. | |||
# '''حضور در شورای بازنگری قانون اساسی:''' سید علی خامنهای بهعنوان نایب رئیس اول شورا بههمراه ۲۰ نفر دیگر در طول ۴۱ جلسه در مورد پنج موضوع اصلی شرایط رهبری، تمركز در قوای مجریه و قضائیه، تمركز در مدیریت صداوسیما، چگونگی بازنگری احتمالی قانون اساسی در آینده و تعداد نمایندگان مجلس شورای اسلامی تصمیمگیری کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63190/2793/%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA_%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%88_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C «فعالیتهای سیاسی و فرهنگی در دوران ریاست جمهوری»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
# '''تأسیس بنیاد دایرة المعارف اسلامی:''' نهادی عمومی و غیردولتی كه در سال ۱۳۶۲ش بهتصمیم سیدعلی خامنهای در تهران تأسيس شد.<ref>[https://rch.ac.ir/about «درباره ما»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref> برنامۀ دانشنامۀ جهان اسلام شامل ۶۰ جلد است و تا اسفند ۱۴۰۳ش، ۳۳ جلد آن منتشر شده است.<ref>[https://rch.ac.ir/news/Details/137?pagename=%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 «انتشار سی و سومین جلد دانشنامه جهان اسلام»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref> | |||
{| class="wikitable" | |||
|- | |- | ||
|سومین ریاستجمهوری اسلامی ایران | |سومین ریاستجمهوری اسلامی ایران | ||
| خط ۱۴۳: | خط ۱۵۲: | ||
|<nowiki>-</nowiki> | |<nowiki>-</nowiki> | ||
|} | |} | ||
<ref>قطبی، در سایه خورشید، ۱۳۸۳ش، ص۶۶؛ شیرازی، پرتویی از خورشید، ۱۳۸۲ش، ص۱۵۸.</ref> | |||
=== دوران رهبری === | === دوران رهبری === | ||
