خط ۱۴۱: خط ۱۴۱:
پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران]]، موضوع تجزیه‌طلبی به‌عنوان یکی از محورهای فشار و بی‌ثبات‌سازی کشور از سوی بازیگران خارجی و گروه‌های داخلی مطرح شد. در این دوره، در برخی مناطق مرزی از جمله [[سیستان و بلوچستان]]، [[کردستان]]، [[خوزستان]] و [[آذربایجان]] گروه‌ها و جریان‌هایی با گرایش‌های قومی، ایدئولوژیک یا مسلحانه فعال شدند که بعضاً از حمایت یا بهره‌برداری قدرت‌های خارجی برخوردار بودند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6463/9849/119549/سابقه_تجزیه_طلبی_در_ایران صلاح، «سابقه تجزیه طلبی در ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران]]، موضوع تجزیه‌طلبی به‌عنوان یکی از محورهای فشار و بی‌ثبات‌سازی کشور از سوی بازیگران خارجی و گروه‌های داخلی مطرح شد. در این دوره، در برخی مناطق مرزی از جمله [[سیستان و بلوچستان]]، [[کردستان]]، [[خوزستان]] و [[آذربایجان]] گروه‌ها و جریان‌هایی با گرایش‌های قومی، ایدئولوژیک یا مسلحانه فعال شدند که بعضاً از حمایت یا بهره‌برداری قدرت‌های خارجی برخوردار بودند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6463/9849/119549/سابقه_تجزیه_طلبی_در_ایران صلاح، «سابقه تجزیه طلبی در ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>


=== خوزستان ===
=== 1- خوزستان ===
 
در دهه‌های اخیر، جنبش تجزیه‌طلب خوزستان شامل چندین حزب و گروه سیاسی و شبه‌نظامی بوده است که هدف مشترک آن‌ها جدایی استان‌های جنوبی ایران (خوزستان، [[استان بوشهر|بوشهر]]، [[استان هرمزگان|هرمزگان]] و جزایر [[خلیج فارس]]) است. این گروه‌ها در مقاطع مختلف تلاش کرده‌اند تا با ایجاد ائتلاف و ارتباط با نهادهای بین‌المللی، مواضع خود را تثبیت کنند:
==== جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز ====
* '''نشست مشترک در مصر (۱۳۹۱ش):''' رهبران گروه‌های مختلف از جمله جبهة العربیة، حزب النهضة، جبهه دموکراتیک و حرکة النضال، با حمایت مالی برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس، نشست مشترکی را در مصر برگزار کردند.
یکی دیگر از گروه‌های فعال در زمینه تجزیه‌طلبی در استان خوزستان، جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز به عربی: الجبهة الدیمقراطیة الشعبیة للشعب العربی الاحوازی است که در گذشته با نام جبهه دموکراتیک خلق عرب نیز شناخته می‌شد. رهبری این گروه را فردی به نام [[علی مزرعه]] معروف به صالح ابوشریف به‌عنوان دبیرکل بر عهده دارد و سایر اعضای شورای مرکزی آن شامل شاکر خانجی، جمال عبیداوی، موسی سواری و عیسی آل‌یاسین هستند. پایگاه اصلی استقرار و هدایت این گروه در کشور کانادا قرار دارد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/198152/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2 «جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
* '''ارتباط با نهادهای حقوق بشری:''' چهره‌های مرتبط با این جریان نظیر کریم عبدیان‌نژاد، یاسین غبیشی، علی ساعدی و [[یوسف عزیزی بنی‌طرف]] در فاصله سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۲م، دیدارها و مکاتباتی با [[احمد شهید]]، گزارشگر ویژه وقت شورای حقوق بشر [[سازمان ملل متحد]] در امور ایران، داشته و گزارش‌های خود را در اختیار نهادهای بین‌المللی قرار داده‌اند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%E2%80%8C%D8%B7%D9%84%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>
 
مهم‌ترین این گروه‌ها عبارتند از:
===== '''رویکرد و اقدامات مسلحانه''' =====
اگرچه این گروه در نام‌گذاری خود از عناوین دموکراتیک و مردمی استفاده کرده و در بخش‌هایی از اساسنامه‌اش، خود را از شیوه‌های تروریستی مبرا دانسته است، اما در عمل رویکردی مبتنی بر مبارزه مسلحانه دارد. رسانه‌ها و وب‌گاه رسمی وابسته به این جبهه، به‌طور مستمر اخبار درگیری‌های مسلحانه را پوشش داده و با صدور اطلاعیه، از این اقدامات پشتیبانی می‌کنند. بر اساس ادعاها و گزارش‌های منتشرشده توسط خود این گروه، آن‌ها مسئولیت چندین عملیات مسلحانه علیه نیروهای نظامی و امنیتی ایران را بر عهده گرفته‌اند که از مهم‌ترین آن‌ها موارد زیر است:


* '''آذر ۱۳۸۷ش:''' انتشار رسمی اخبار مربوط به درگیری‌های مسلحانه نیروهای وابسته به گروه با مأموران دولتی.
==== سازمان خلق عرب ====
* '''فروردین ۱۳۸۹ش:''' حمله مسلحانه به یک پاسگاه نیروی انتظامی در تاریخ [[۲۶ فروردین]] هم‌زمان با سالگرد اعتراضات موسوم به «انتفاضه نیسانیه» که به کشته شدن شش مأمور پلیس انجامید. همچنین در [[5 فروردین]]، این گروه از حمله دیگری در [[شهر شادگان]] خبر داد که به کشته شدن یک افسر و مجروح شدن یک سرباز منجر شد.
* '''اردیبهشت ۱۳۸۹ش:''' وقوع درگیری مسلحانه در منطقه زرگان اهواز با نیروهای امنیتی که برای بازداشت یکی از متهمان اعزام شده بودند و انهدام خودروی نیروهای دولتی.
* '''انفجار پالایشگاه آبادان:''' این گروه ادعا کرده است که حادثه انفجار در [[پالایشگاه آبادان]]، یک عملیات بمب‌گذاری بوده که توسط عناصر وابسته به این جبهه طراحی و اجرا شده است.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/198152/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2 «جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
 
== سازمان خلق عرب ==
پس از [[انقلاب ۱۳۵۷ ایران|انقلاب ۱۳۵۷ش]]، در [[استان خوزستان]] گروهی با عنوان سازمان خلق عرب به رهبری [[محمدطاهر شبیر خاقانی]] و [[شیخ عیسی شبیر خاقانی]] شکل گرفت. این سازمان با طرح مطالباتی مانند خودمختاری، رسمیت [[زبان عربی]] و تشکیل نهادهای محلی فعالیت می‌کرد. این جریان در سال ۱۳۵۸ش با برگزاری تجمعات، تصرف برخی مراکز دولتی و ایجاد درگیری‌های مسلحانه در شهرهایی مانند [[خرمشهر]]، به یکی از کانون‌های ناآرامی در منطقه تبدیل شد. با گزارش‌هایی مبنی بر حمایت [[حزب بعث (عراق)|رژیم بعث عراق]] از این گروه، [[ارتش جمهوری اسلامی ایران]] و [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] برای برقراری نظم وارد عمل شدند. با تصرف مراکز وابسته به سازمان، بازداشت افراد مسلح و انتقال شیخ شبیر خاقانی از خوزستان، ناآرامی‌های مرتبط با این جریان به‌تدریج فروکش کرد. بازماندگان این گروه در دهه‌های بعد با خروج از ایران، گروه‌های جدیدی را در اروپا و آمریکای شمالی پایه‌گذاری کردند.<ref>[https://psri.ir/?id=j3dxobhh «تجزیه طلبی زیر عبای استعمار»، وب‌سایت مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.]</ref>
پس از [[انقلاب ۱۳۵۷ ایران|انقلاب ۱۳۵۷ش]]، در [[استان خوزستان]] گروهی با عنوان سازمان خلق عرب به رهبری [[محمدطاهر شبیر خاقانی]] و [[شیخ عیسی شبیر خاقانی]] شکل گرفت. این سازمان با طرح مطالباتی مانند خودمختاری، رسمیت [[زبان عربی]] و تشکیل نهادهای محلی فعالیت می‌کرد. این جریان در سال ۱۳۵۸ش با برگزاری تجمعات، تصرف برخی مراکز دولتی و ایجاد درگیری‌های مسلحانه در شهرهایی مانند [[خرمشهر]]، به یکی از کانون‌های ناآرامی در منطقه تبدیل شد. با گزارش‌هایی مبنی بر حمایت [[حزب بعث (عراق)|رژیم بعث عراق]] از این گروه، [[ارتش جمهوری اسلامی ایران]] و [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] برای برقراری نظم وارد عمل شدند. با تصرف مراکز وابسته به سازمان، بازداشت افراد مسلح و انتقال شیخ شبیر خاقانی از خوزستان، ناآرامی‌های مرتبط با این جریان به‌تدریج فروکش کرد. بازماندگان این گروه در دهه‌های بعد با خروج از ایران، گروه‌های جدیدی را در اروپا و آمریکای شمالی پایه‌گذاری کردند.<ref>[https://psri.ir/?id=j3dxobhh «تجزیه طلبی زیر عبای استعمار»، وب‌سایت مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.]</ref>


== جریان‌ها و گروه‌های تجزیه‌طلب معاصر ==
==== حرکة النضال العربی لتحریر الاحواز (الاحوازیه) ====
در دهه‌های اخیر، جنبش تجزیه‌طلب خوزستان شامل چندین حزب و گروه سیاسی و شبه‌نظامی بوده است که هدف مشترک آن‌ها جدایی استان‌های جنوبی ایران (خوزستان، [[استان بوشهر|بوشهر]]، [[استان هرمزگان|هرمزگان]] و جزایر [[خلیج فارس]]) است. مهم‌ترین این گروه‌ها عبارتند از:
 
=== ۱. حرکة النضال العربی لتحریر الاحواز (الاحوازیه) ===
این گروه شاخص‌ترین و فعال‌ترین جریان در میان گروه‌های تجزیه‌طلب خوزستان محسوب می‌شود و شاخه سیاسی مرتبط با آن [[حزب تضامن دموکراتیک اهواز]] نام دارد.
این گروه شاخص‌ترین و فعال‌ترین جریان در میان گروه‌های تجزیه‌طلب خوزستان محسوب می‌شود و شاخه سیاسی مرتبط با آن [[حزب تضامن دموکراتیک اهواز]] نام دارد.


خط ۱۶۸: خط ۱۵۸:
* '''روابط خارجی و وضعیت امنیتی:''' بر اساس گزارش‌ها، این گروه از حمایت مالی و رسانه‌ای برخی کشورهای عربی نظیر [[عربستان سعودی]] برخوردار بوده است. با این حال، فعالیت اعضای آن در اروپا با واکنش‌های امنیتی نیز مواجه شد؛ به‌طوری‌که آژانس اطلاعاتی [[دانمارک]] سه تن از اعضای این گروه را به اتهام جاسوسی به نفع سازمان اطلاعات [[عربستان سعودی]] در خاک این کشور بازداشت کرد.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%E2%80%8C%D8%B7%D9%84%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>
* '''روابط خارجی و وضعیت امنیتی:''' بر اساس گزارش‌ها، این گروه از حمایت مالی و رسانه‌ای برخی کشورهای عربی نظیر [[عربستان سعودی]] برخوردار بوده است. با این حال، فعالیت اعضای آن در اروپا با واکنش‌های امنیتی نیز مواجه شد؛ به‌طوری‌که آژانس اطلاعاتی [[دانمارک]] سه تن از اعضای این گروه را به اتهام جاسوسی به نفع سازمان اطلاعات [[عربستان سعودی]] در خاک این کشور بازداشت کرد.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%E2%80%8C%D8%B7%D9%84%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>


=== ۲. جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز (جبهه دموکراتیک خلق عرب) ===
==== جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز (جبهه دموکراتیک خلق عرب) ====
این گروه که در گذشته با نام جبهه دموکراتیک خلق عرب یا جبهه دموکراتیک ملی ملت اهواز نیز شناخته می‌شد، یکی دیگر از گروه‌های دارای مشی مسلحانه است.
این گروه که در گذشته با نام جبهه دموکراتیک خلق عرب یا جبهه دموکراتیک ملی ملت اهواز نیز شناخته می‌شد، یکی دیگر از گروه‌های دارای مشی مسلحانه است.


خط ۱۷۹: خط ۱۶۹:
** ادعای بمب‌گذاری و ایجاد انفجار در [[پالایشگاه آبادان]].<ref>[https://defapress.ir/fa/news/198152/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2 «جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
** ادعای بمب‌گذاری و ایجاد انفجار در [[پالایشگاه آبادان]].<ref>[https://defapress.ir/fa/news/198152/%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2 «جبهه دموکراتیک مردمی ملت عرب اهواز»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>


=== ۳. جبهة العربیة لتحریر الاحواز ===
==== جبهة العربیة لتحریر الاحواز ====
 
* '''رهبری:''' این گروه به سرکردگی فردی به نام محمود حسین مشاوی هدایت می‌شود.
* '''رهبری:''' این گروه به سرکردگی فردی به نام محمود حسین مشاوی هدایت می‌شود.
* '''فعالیت‌ها:''' عمده فعالیت‌های شناخته‌شده این گروه در زمینه ائتلاف‌سازی با سایر گروه‌های تجزیه‌طلب و شرکت در نشست‌های منطقه‌ای مانند نشست سال ۱۳۹۱ش در [[مصر]] با هدف جذب حمایت‌های مالی و سیاسی کشورهای عربی بوده است.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%E2%80%8C%D8%B7%D9%84%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>
* '''فعالیت‌ها:''' عمده فعالیت‌های شناخته‌شده این گروه در زمینه ائتلاف‌سازی با سایر گروه‌های تجزیه‌طلب و شرکت در نشست‌های منطقه‌ای مانند نشست سال ۱۳۹۱ش در [[مصر]] با هدف جذب حمایت‌های مالی و سیاسی کشورهای عربی بوده است.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%E2%80%8C%D8%B7%D9%84%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>


=== ۴. حزب النهضة العربی لتحریر الاحواز ===
==== حزب النهضة العربی لتحریر الاحواز ====
 
* '''رهبری:''' سرکردگی این گروه بر عهده سید ایوب (صباح) موسوی است.
* '''رهبری:''' سرکردگی این گروه بر عهده سید ایوب (صباح) موسوی است.
* '''فعالیت‌ها:''' این حزب نیز همسو با سایر جریان‌های یادشده، در تلاش برای پیشبرد اهداف جدایی‌طلبانه از طریق رایزنی‌های خارجی و فعالیت‌های تبلیغاتی در خارج از ایران فعال است و رهبران آن در نشست‌های مشترک گروه‌های اپوزیسیون عرب حضور داشته‌اند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%E2%80%8C%D8%B7%D9%84%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>
* '''فعالیت‌ها:''' این حزب نیز همسو با سایر جریان‌های یادشده، در تلاش برای پیشبرد اهداف جدایی‌طلبانه از طریق رایزنی‌های خارجی و فعالیت‌های تبلیغاتی در خارج از ایران فعال است و رهبران آن در نشست‌های مشترک گروه‌های اپوزیسیون عرب حضور داشته‌اند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%E2%80%8C%D8%B7%D9%84%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>


=== ۵. تشکل‌های دیپلماتیک: کنگره آزادسازی احواز ===
==== تشکل‌های دیپلماتیک: کنگره آزادسازی احواز ====
علاوه بر گروه‌های شبه‌نظامی، تشکل‌هایی نظیر کنگره آزادسازی احواز نیز وجود دارند که تمرکز خود را بر لابی‌گری سیاسی و دیپلماتیک قرار داده‌اند. از جمله تحرکات این گروه می‌توان به دیدارهای رسمی با برخی مقامات سیاسی منطقه، نظیر دیدار هیئتی از این کنگره با رئیس پارلمان [[کویت]]، اشاره کرد.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%E2%80%8C%D8%B7%D9%84%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>
علاوه بر گروه‌های شبه‌نظامی، تشکل‌هایی نظیر کنگره آزادسازی احواز نیز وجود دارند که تمرکز خود را بر لابی‌گری سیاسی و دیپلماتیک قرار داده‌اند. از جمله تحرکات این گروه می‌توان به دیدارهای رسمی با برخی مقامات سیاسی منطقه، نظیر دیدار هیئتی از این کنگره با رئیس پارلمان [[کویت]]، اشاره کرد.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%E2%80%8C%D8%B7%D9%84%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>


== تحرکات مشترک و لابی‌گری‌های بین‌المللی ==
=== 2- کردستان ===
گروه‌های تجزیه‌طلب خوزستان در مقاطع مختلف تلاش کرده‌اند تا با ایجاد ائتلاف و ارتباط با نهادهای بین‌المللی، مواضع خود را تثبیت کنند:
 
* '''نشست مشترک در مصر (۱۳۹۱ش):''' رهبران گروه‌های مختلف از جمله جبهة العربیة، حزب النهضة، جبهه دموکراتیک و حرکة النضال، با حمایت مالی برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس، نشست مشترکی را در مصر برگزار کردند.
* '''ارتباط با نهادهای حقوق بشری:''' چهره‌های مرتبط با این جریان نظیر کریم عبدیان‌نژاد، یاسین غبیشی، علی ساعدی و [[یوسف عزیزی بنی‌طرف]] در فاصله سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۲م، دیدارها و مکاتباتی با [[احمد شهید]]، گزارشگر ویژه وقت شورای حقوق بشر [[سازمان ملل متحد]] در امور ایران، داشته و گزارش‌های خود را در اختیار نهادهای بین‌المللی قرار داده‌اند.<ref>[https://www.habilian.ir/fa/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%E2%80%8C%D8%B7%D9%84%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.html عسکر، «بررسی روند چند ساله اخیر گروهک‌های جدایی‌طلب خوزستان»، وب‌سایت بنیاد هابلیان.]</ref>
 
=== کردستان ===
==== حزب دموکرات کردستان ایران ====
==== حزب دموکرات کردستان ایران ====
[[حزب دموکرات کردستان ایران]] در [[۲۵ مرداد]] ۱۳۲۴ش در شهر [[مهاباد]] تأسیس شد که به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین گروه‌های فعال کردی شناخته شده است. در اساسنامهٔ این حزب بر تشکیل جمهوری فدرال در ایران، حفظ خودمختاری ویژهٔ کردستان، [[سکولاریسم]] و رسمی‌بودن [[زبان کردی]] تأکید شده و اهداف آن از طرح خودمختاری کردستان به‌سمت [[فدرالیسم]] در ایران توصیف شده است. از رهبران شاخص این حزب به [[قاضی محمد]]، [[عبدالرحمن قاسملو]]، [[صادق شرفکندی]]، [[مصطفی هجری]] و [[عبدالله حسن‌زاده]] اشاره شده است. همچنین حمایت‌های خارجی از سوی [[عراق]]، [[شوروی]]، [[ناتو]]، [[اسرائیل]]، [[فرانسه]] و [[ترکیه]] صورت گرفته و رخدادهایی مانند بمباران زندان دوله‌تو در [[۱۷ اردیبهشت]] ۱۳۶۰ش و ترور صادق شرفکندی در سال ۱۳۷۱ش رخ داده است. از انشعابات این حزب نیز می‌توان به جناح عبدالله حسن‌زاده که پس از کشته‌شدن شرفکندی از بدنه اصلی جدا شد و جناح مصطفی هجری که مرکز آن در [[اربیل]] عراق قرار دارد اشاره کرد؛ همچنین گروهی با عنوان [[حزب پاک]] (PAK) نیز یکی از گروه‌های مرتبط و کوچک در این زمینه است.<ref>[https://psri.ir/?id=60nqb3q39j حیدری، «انقلاب اسلامی و گروه‌های تجزیه طلب در ایران؛ «حزب دمکرات کردستان»»، وب‌سایت مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.]</ref>
[[حزب دموکرات کردستان ایران]] در [[۲۵ مرداد]] ۱۳۲۴ش در شهر [[مهاباد]] تأسیس شد که به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین گروه‌های فعال کردی شناخته شده است. در اساسنامهٔ این حزب بر تشکیل جمهوری فدرال در ایران، حفظ خودمختاری ویژهٔ کردستان، [[سکولاریسم]] و رسمی‌بودن [[زبان کردی]] تأکید شده و اهداف آن از طرح خودمختاری کردستان به‌سمت [[فدرالیسم]] در ایران توصیف شده است. از رهبران شاخص این حزب به [[قاضی محمد]]، [[عبدالرحمن قاسملو]]، [[صادق شرفکندی]]، [[مصطفی هجری]] و [[عبدالله حسن‌زاده]] اشاره شده است. همچنین حمایت‌های خارجی از سوی [[عراق]]، [[شوروی]]، [[ناتو]]، [[اسرائیل]]، [[فرانسه]] و [[ترکیه]] صورت گرفته و رخدادهایی مانند بمباران زندان دوله‌تو در [[۱۷ اردیبهشت]] ۱۳۶۰ش و ترور صادق شرفکندی در سال ۱۳۷۱ش رخ داده است. از انشعابات این حزب نیز می‌توان به جناح عبدالله حسن‌زاده که پس از کشته‌شدن شرفکندی از بدنه اصلی جدا شد و جناح مصطفی هجری که مرکز آن در [[اربیل]] عراق قرار دارد اشاره کرد؛ همچنین گروهی با عنوان [[حزب پاک]] (PAK) نیز یکی از گروه‌های مرتبط و کوچک در این زمینه است.<ref>[https://psri.ir/?id=60nqb3q39j حیدری، «انقلاب اسلامی و گروه‌های تجزیه طلب در ایران؛ «حزب دمکرات کردستان»»، وب‌سایت مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.]</ref>
خط ۲۰۷: خط ۱۸۹:
این تحرکات در فضایی شکل گرفت که حکومت مرکزی در حال تثبیت ساختارهای جدید سیاسی و امنیتی بود. درگیری‌های مسلحانه، تصرف پادگان‌ها، طرح مطالبات خودمختاری یا جدایی و شکل‌گیری گروه‌های سازمان‌یافته، از جلوه‌های این دوره به‌شمار می‌آید. با این حال، این جریان‌ها در نهایت با استقرار حاکمیت مرکزی، مداخله نهادهای امنیتی و نظامی و نیز عدم همراهی گسترده بدنهٔ اجتماعی [[اقوام ایرانی]]، به اهداف تجزیه‌طلبانهٔ خود دست نیافتند و تمامیت ارضی ایران حفظ شد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6463/9849/119549/سابقه_تجزیه_طلبی_در_ایران صلاح، «سابقه تجزیه طلبی در ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> تهاجم صدام به ایران نیز ادامهٔ همین پروژهٔ بزرگ بود که با هدف جداسازی خوزستان و فروپاشی نظام صورت گرفت؛ اما با مقاومت همه‌جانبهٔ ایرانیان ناکام ماند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/113012/ایران-وادامه-پروژه-تاریخی-تجزیه نقدی‌پور، «ایران وادامه پروژه تاریخی تجزیه»، وب‌سایت نورنیوز.]</ref>
این تحرکات در فضایی شکل گرفت که حکومت مرکزی در حال تثبیت ساختارهای جدید سیاسی و امنیتی بود. درگیری‌های مسلحانه، تصرف پادگان‌ها، طرح مطالبات خودمختاری یا جدایی و شکل‌گیری گروه‌های سازمان‌یافته، از جلوه‌های این دوره به‌شمار می‌آید. با این حال، این جریان‌ها در نهایت با استقرار حاکمیت مرکزی، مداخله نهادهای امنیتی و نظامی و نیز عدم همراهی گسترده بدنهٔ اجتماعی [[اقوام ایرانی]]، به اهداف تجزیه‌طلبانهٔ خود دست نیافتند و تمامیت ارضی ایران حفظ شد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6463/9849/119549/سابقه_تجزیه_طلبی_در_ایران صلاح، «سابقه تجزیه طلبی در ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> تهاجم صدام به ایران نیز ادامهٔ همین پروژهٔ بزرگ بود که با هدف جداسازی خوزستان و فروپاشی نظام صورت گرفت؛ اما با مقاومت همه‌جانبهٔ ایرانیان ناکام ماند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/113012/ایران-وادامه-پروژه-تاریخی-تجزیه نقدی‌پور، «ایران وادامه پروژه تاریخی تجزیه»، وب‌سایت نورنیوز.]</ref>


=== آذربایجان ===
=== 3- آذربایجان ===
مجموعه‌ای از تشکل‌های سیاسی، نهادهای رسانه‌ای و جریان‌های فکری عمدتاً با گرایش‌های [[پان‌ترکیسم|پان‌ترکیستی]] با هدف جدایی آذربایجان از ایران و طرح ایده «آذربایجان جنوبی» شکل گرفته‌اند. این گروه‌ها با بهره‌گیری از شبکه‌سازی‌های فراملی و ابزارهای تبلیغاتی، در تلاش برای سازمان‌دهی و پیشبرد گفتمان قوم‌گرایانه و تجزیه‌طلبانه خود هستند.
مجموعه‌ای از تشکل‌های سیاسی، نهادهای رسانه‌ای و جریان‌های فکری عمدتاً با گرایش‌های [[پان‌ترکیسم|پان‌ترکیستی]] با هدف جدایی آذربایجان از ایران و طرح ایده «آذربایجان جنوبی» شکل گرفته‌اند. این گروه‌ها با بهره‌گیری از شبکه‌سازی‌های فراملی و ابزارهای تبلیغاتی، در تلاش برای سازمان‌دهی و پیشبرد گفتمان قوم‌گرایانه و تجزیه‌طلبانه خود هستند.


خط ۲۴۴: خط ۲۲۶:
|}
|}


=== سیستان و بلوچستان ===
=== 4- سیستان و بلوچستان ===
==== جبهه متحد بلوچستان ایران ====
==== جبهه متحد بلوچستان ایران ====
[[جبهه متحد بلوچستان ایران]] یک تشکل سیاسی مستقر در خارج از کشور است که در سال ۲۰۰۳م توسط [[عبدالستار دوشوکی]]، پژوهشگر و فعال سیاسی از [[قوم بلوچ]]، تأسیس شد. دوشوکی همچنین ریاست [[مرکز مطالعات بلوچستان]] در [[لندن]] را بر عهده دارد. این جبهه در رسانه‌های فارسی‌زبان و عربی خارج از ایران از جمله [[بی‌بی‌سی فارسی]]، [[صدای آمریکا]]، [[رادیو فردا]] و [[العربیه (رسانه)|العربیه]] حضور رسانه‌ای داشته است. بر اساس گزارش رسانه‌های رسمی ایران، این تشکل از سوی نهادهای امنیتی [[جمهوری اسلامی ایران]] به‌عنوان گروهی با گرایش‌های تجزیه‌طلبانه معرفی شده و متهم به تلاش برای ایجاد شکاف قومی و سیاسی در [[بلوچستان ایران]] است.<ref>[https://ion.ir/news/11766/چه-کسانی-ایران-را-ویران-می-خواهند یوسفی، «چه کسانی ایران را ویران می‌خواهند؟»، وب‌سایت ایران‌آن‌لاین.]</ref>
[[جبهه متحد بلوچستان ایران]] یک تشکل سیاسی مستقر در خارج از کشور است که در سال ۲۰۰۳م توسط [[عبدالستار دوشوکی]]، پژوهشگر و فعال سیاسی از [[قوم بلوچ]]، تأسیس شد. دوشوکی همچنین ریاست [[مرکز مطالعات بلوچستان]] در [[لندن]] را بر عهده دارد. این جبهه در رسانه‌های فارسی‌زبان و عربی خارج از ایران از جمله [[بی‌بی‌سی فارسی]]، [[صدای آمریکا]]، [[رادیو فردا]] و [[العربیه (رسانه)|العربیه]] حضور رسانه‌ای داشته است. بر اساس گزارش رسانه‌های رسمی ایران، این تشکل از سوی نهادهای امنیتی [[جمهوری اسلامی ایران]] به‌عنوان گروهی با گرایش‌های تجزیه‌طلبانه معرفی شده و متهم به تلاش برای ایجاد شکاف قومی و سیاسی در [[بلوچستان ایران]] است.<ref>[https://ion.ir/news/11766/چه-کسانی-ایران-را-ویران-می-خواهند یوسفی، «چه کسانی ایران را ویران می‌خواهند؟»، وب‌سایت ایران‌آن‌لاین.]</ref>
خط ۲۶۳: خط ۲۴۵:
[[جیش‌العدل]] گروهی مسلح است که پس از تضعیف و فروپاشی ساختار اصلی جندالله، در دهه ۱۳۹۰ش در جنوب شرق ایران و مناطق مرزی با پاکستان ظهور کرد. در برخی منابع، این گروه به‌عنوان ادامه تشکیلاتی و بازتولید سازمان‌یافته جندالله معرفی می‌شود. در گزارش‌های رسمی جمهوری اسلامی ایران، جیش‌العدل به‌عنوان یک گروه [[تروریست|تروریستی]] شناخته می‌شود و مسئولیت چندین عملیات مسلحانه را بر عهده گرفته است. این گروه نیز مانند جندالله، هدف خود را حمایت از حقوق [[مردم بلوچ]] عنوان می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/401665/fa#downloadbottom اکرمیان و دیگران، «تحلیل گفتمان ضد امنیتی گروهک تروریستی جیش العدل (جیش الظلم) در سیستان و بلوچستان»، 1399ش، ص88-91.]</ref>
[[جیش‌العدل]] گروهی مسلح است که پس از تضعیف و فروپاشی ساختار اصلی جندالله، در دهه ۱۳۹۰ش در جنوب شرق ایران و مناطق مرزی با پاکستان ظهور کرد. در برخی منابع، این گروه به‌عنوان ادامه تشکیلاتی و بازتولید سازمان‌یافته جندالله معرفی می‌شود. در گزارش‌های رسمی جمهوری اسلامی ایران، جیش‌العدل به‌عنوان یک گروه [[تروریست|تروریستی]] شناخته می‌شود و مسئولیت چندین عملیات مسلحانه را بر عهده گرفته است. این گروه نیز مانند جندالله، هدف خود را حمایت از حقوق [[مردم بلوچ]] عنوان می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/401665/fa#downloadbottom اکرمیان و دیگران، «تحلیل گفتمان ضد امنیتی گروهک تروریستی جیش العدل (جیش الظلم) در سیستان و بلوچستان»، 1399ش، ص88-91.]</ref>


== نقشه‌های دشمنان یکپارچگی ایران ==
== نقشه‌های دشمنانِ یکپارچگی ایران ==
در سال‌های اخیر، اندیشکده‌های آمریکایی و صهیونیستی راهبرد تجزیهٔ ایران را با شدت بیشتری پیگیری می‌کنند. دشمنان یکپارچگی ایران تلاش کردند در جریان [[اغتشاشات]]، با تمرکز بر تنوع قومیتی ایران جبهه‌ای علیه یکپارچگی ایران بگشایند.<ref>[https://farsnews.ir/reza_hosseini/1759149845729658618/پیشنهاد-اندیشکده-آمریکایی-برای-تجزیه-ایران «پیشنهاد اندیشکده آمریکایی برای تجزیه ایران»، خبرگزاری فارس.]</ref>
در سال‌های اخیر، اندیشکده‌های آمریکایی و صهیونیستی راهبرد تجزیهٔ ایران را با شدت بیشتری پیگیری می‌کنند. دشمنان یکپارچگی ایران تلاش کردند در جریان [[اغتشاشات]]، با تمرکز بر تنوع قومیتی ایران جبهه‌ای علیه یکپارچگی ایران بگشایند.<ref>[https://farsnews.ir/reza_hosseini/1759149845729658618/پیشنهاد-اندیشکده-آمریکایی-برای-تجزیه-ایران «پیشنهاد اندیشکده آمریکایی برای تجزیه ایران»، خبرگزاری فارس.]</ref>