| خط ۶۱: | خط ۶۱: | ||
به گزارش منابع مختلف، خاندان سید علی خامنهای از دیرباز در حوزههای علمیه و عرصه مبارزات سیاسی–اجتماعی حضور داشتهاند؛ برای مثال جد اعلای وی، سید حسین خامنهای، از فقها و مدرسان حوزه نجف و از طرفداران مشروطه بود. عموی او، سید محمد خامنهای، شاگرد آخوند خراسانی و از رجال مشروطهخواه به شمار میرفت. پدر ایشان، سید جواد خامنهای نیز از مجتهدان و شاگردان نائینی و اصفهانی بود و سالها در مشهد به تدریس و امامت جماعت اشتغال داشت. وی پس از انقلاب اسلامی نیز با وجود موقعیت فرزندانش، زندگی زاهدانهای را ادامه داد. مادر خامنهای، بانو میردامادی، بانویی متشرع و همگام با فرزندان مبارز خود در جریان مبارزه با رژیم پهلوی بود. جد مادری او، سید هاشم نجفآبادی (میردامادی)، از شاگردان آخوند خراسانی و از ائمه جماعت مسجد گوهرشاد بود که بهدلیل اعتراض به کشتار مسجد گوهرشاد به سمنان تبعید شد..<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/10533 ولایتی، «آیت الله سید علی خامنهای»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> | به گزارش منابع مختلف، خاندان سید علی خامنهای از دیرباز در حوزههای علمیه و عرصه مبارزات سیاسی–اجتماعی حضور داشتهاند؛ برای مثال جد اعلای وی، سید حسین خامنهای، از فقها و مدرسان حوزه نجف و از طرفداران مشروطه بود. عموی او، سید محمد خامنهای، شاگرد آخوند خراسانی و از رجال مشروطهخواه به شمار میرفت. پدر ایشان، سید جواد خامنهای نیز از مجتهدان و شاگردان نائینی و اصفهانی بود و سالها در مشهد به تدریس و امامت جماعت اشتغال داشت. وی پس از انقلاب اسلامی نیز با وجود موقعیت فرزندانش، زندگی زاهدانهای را ادامه داد. مادر خامنهای، بانو میردامادی، بانویی متشرع و همگام با فرزندان مبارز خود در جریان مبارزه با رژیم پهلوی بود. جد مادری او، سید هاشم نجفآبادی (میردامادی)، از شاگردان آخوند خراسانی و از ائمه جماعت مسجد گوهرشاد بود که بهدلیل اعتراض به کشتار مسجد گوهرشاد به سمنان تبعید شد..<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/10533 ولایتی، «آیت الله سید علی خامنهای»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> | ||
=== | === فضای فرهنگی و سیاسی جهان اسلام === | ||
* سیدعلی خامنهای در دورهای متولد شد که جهان اسلام در گیرودار تحولاتی عمیق بود و اندیشههای سیدجمالالدین اسدآبادی پس از چند دهه، شبکهای از جریانهای فکری و سیاسی را در سراسر سرزمینهای اسلامی پدید آورده بود. به نظر محققان این فضا، زمینهای را فراهم آورد که بخش مهمی از مبارزان نسل بعدی ایران، در معرض گفتمانی قرار گیرند که محورهای اصلی آن پیشتر در مصر، شبهقاره هند و دیگر مناطق جهان اسلام صورتبندی شده بود.<ref>[https://yousefieshkevari.com/2019/02/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88/ یوسفی اشکوری، «آموزههای سید جمال الدین اسدآبادی در دو بعد فکری و سیاسی»، وبسایت یوسفی اشکوری.]</ref> | * سیدعلی خامنهای در دورهای متولد شد که جهان اسلام در گیرودار تحولاتی عمیق بود و اندیشههای سیدجمالالدین اسدآبادی پس از چند دهه، شبکهای از جریانهای فکری و سیاسی را در سراسر سرزمینهای اسلامی پدید آورده بود. به نظر محققان این فضا، زمینهای را فراهم آورد که بخش مهمی از مبارزان نسل بعدی ایران، در معرض گفتمانی قرار گیرند که محورهای اصلی آن پیشتر در مصر، شبهقاره هند و دیگر مناطق جهان اسلام صورتبندی شده بود.<ref>[https://yousefieshkevari.com/2019/02/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88/ یوسفی اشکوری، «آموزههای سید جمال الدین اسدآبادی در دو بعد فکری و سیاسی»، وبسایت یوسفی اشکوری.]</ref> | ||
* مرور تاریخی جنبشهای اسلامی در مصر، شامات، شمال آفریقا، شبهقارههند و آسیای میانه نشان میدهد که این جریانها در شکلگیری خود از افکار و آموزههای سیدجمالالدین تأثیر پذیرفته بودند. تأثیر او در دو مسیر متفاوت دنبال شد. مسیر نخست به جریان احیاگری و اصلاحطلبی دینی انجامید که شخصیتهایی مانند محمد عبده و محمد اقبال لاهوری در آن جای میگیرند. مسیر دوم به جریان سازمانیافتهای منتهی شد که حسنالبنا، بنیانگذار اخوانالمسلمین در مصر، نمایندۀ اصلی آن به شمار میرود.<ref>[https://yousefieshkevari.com/2019/02/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88/ یوسفی اشکوری، «آموزههای سید جمال الدین اسدآبادی در دو بعد فکری و سیاسی»، وبسایت یوسفی اشکوری.]</ref> | * مرور تاریخی جنبشهای اسلامی در مصر، شامات، شمال آفریقا، شبهقارههند و آسیای میانه نشان میدهد که این جریانها در شکلگیری خود از افکار و آموزههای سیدجمالالدین تأثیر پذیرفته بودند. تأثیر او در دو مسیر متفاوت دنبال شد. مسیر نخست به جریان احیاگری و اصلاحطلبی دینی انجامید که شخصیتهایی مانند محمد عبده و محمد اقبال لاهوری در آن جای میگیرند. مسیر دوم به جریان سازمانیافتهای منتهی شد که حسنالبنا، بنیانگذار اخوانالمسلمین در مصر، نمایندۀ اصلی آن به شمار میرود.<ref>[https://yousefieshkevari.com/2019/02/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88/ یوسفی اشکوری، «آموزههای سید جمال الدین اسدآبادی در دو بعد فکری و سیاسی»، وبسایت یوسفی اشکوری.]</ref> | ||
| خط ۷۰: | خط ۷۰: | ||
* سال ۱۳۴۵ش همچنین با اعدام سیدقطب در مصر همزمان بود. این رویداد در میان مبارزان ایرانی بازتاب یافت و نشاندهنده همذاتپنداری آنان با جریانهای اسلامی در دیگر کشورها بود. دو سال بعد، در ۱۳۴۸ش سیدعلی خامنهای ترجمه تفسیر سیدقطب را آغاز کرد و بخشی از آن را در زندان به انجام رساند. | * سال ۱۳۴۵ش همچنین با اعدام سیدقطب در مصر همزمان بود. این رویداد در میان مبارزان ایرانی بازتاب یافت و نشاندهنده همذاتپنداری آنان با جریانهای اسلامی در دیگر کشورها بود. دو سال بعد، در ۱۳۴۸ش سیدعلی خامنهای ترجمه تفسیر سیدقطب را آغاز کرد و بخشی از آن را در زندان به انجام رساند. | ||
* تأثیرپذیری از جریان اخوانالمسلمین در ایران با رویکردی گزینشی و نقادانه همراه بود.<ref>[https://shouba.ir/%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d8%aa%d8%a7%d8%ab%db%8c%d8%b1%d9%be%d8%b0%db%8c%d8%b1%db%8c-%d8%a7%d9%86%d9%82%d9%84%d8%a7%d8%a8%db%8c%d9%88%d9%86-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b2/ حسینزاده، «درباره تاثیرپذیری انقلابیون ایران از اخوانالمسلمین؛ فرآوردههای فکری اخوان در دستان مبارزان ایران»، وبسایت شعوبا،.]</ref> سیدعلی خامنهای در مقدمه آثار ترجمهشده، به اختلافنظرهای خود با نویسندگان اشاره کرده است. همزمان، متفکران ایرانی مانند محمدحسین طباطبایی و مرتضی مطهری در حال تولید دستگاه فکری مستقلی بودند که بعدها سیدعلی خامنهای آن را از حیث عمق و قوت، برتر از اندیشههای متفکران اخوانی ارزیابی کرد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=2212 «بیانات در دیدار اعضای ستاد برگزاری کنفرانس جهانی اهلبیت علیهم السلام،» وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.] </ref> | * تأثیرپذیری از جریان اخوانالمسلمین در ایران با رویکردی گزینشی و نقادانه همراه بود.<ref>[https://shouba.ir/%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d8%aa%d8%a7%d8%ab%db%8c%d8%b1%d9%be%d8%b0%db%8c%d8%b1%db%8c-%d8%a7%d9%86%d9%82%d9%84%d8%a7%d8%a8%db%8c%d9%88%d9%86-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b2/ حسینزاده، «درباره تاثیرپذیری انقلابیون ایران از اخوانالمسلمین؛ فرآوردههای فکری اخوان در دستان مبارزان ایران»، وبسایت شعوبا،.]</ref> سیدعلی خامنهای در مقدمه آثار ترجمهشده، به اختلافنظرهای خود با نویسندگان اشاره کرده است. همزمان، متفکران ایرانی مانند محمدحسین طباطبایی و مرتضی مطهری در حال تولید دستگاه فکری مستقلی بودند که بعدها سیدعلی خامنهای آن را از حیث عمق و قوت، برتر از اندیشههای متفکران اخوانی ارزیابی کرد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=2212 «بیانات در دیدار اعضای ستاد برگزاری کنفرانس جهانی اهلبیت علیهم السلام،» وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.] </ref> | ||
=== فضای فرهنگی و سیاسی ایران === | |||
سلطه سیاسی بیگانگان و وابستگی حاکمیت؛ از دیدگاه تحلیلگران، حکومت پهلوی بهدلیل سلطنت موروثی و ساختار دیکتاتوری امنیتی، وابستگی کامل به قدرتهای خارجی بهویژه آمریکا و انگلیس داشت و کشور در مجامع جهانی فاقد استقلال رأی و شخصیت بود. این سلطه خارجی، هرگونه تلاش برای حاکمیت ملی و مردمسالاری را بهطور سیستماتیک سرکوب میکرد. | |||
محرومیت اقتصادی و شکاف عمیق طبقاتی؛ بر اساس تحلیلهای موجود، اقتصاد کشور در آن دوره بهطور کامل وابسته و مصرفمحور بود و حتی نیازمندیهای پایهای از خارج وارد میشد. دهها هزار روستا از امکانات اولیه محروم بودند، ثروت ملی توسط حاکمان و بیگانگان غارت میشد و شکاف طبقاتی در اعلاترین درجه خود قرار داشت. | |||
عقبماندگی علمی و ابتذال فرهنگی؛ تحلیلگران بر این باورند که از لحاظ علمی، کشور تقریباً فاقد تولید دانش جدید بود و دانشگاهها تنها یکدهم وضعیت پس از پیروزی انقلاب اسلامی دانشجو داشتند. از لحاظ فرهنگی، تبلیغات رسمی به سمت ترویج فحشا و هرزگی و بیهویتی جوانان هدایت میشد و فضای غفلت و ابتذال بر جامعه حاکم بود. | |||
سرکوب سیاسی؛ از نگاه پژوهشگران، دولت پهلوی یک دیکتاتوری امنیتی سخت و سیاه به شمار میرفت به گونهای که حتی خواندن یک اعلامیه انتقادی در فضاهای عمومی ممکن نبود. مبارزان سیاسی در زندانها شکنجه میشدند و هیچ فضایی برای نقد، اصلاح یا اعتراض مسالمتآمیز وجود نداشت. | |||
بیتوجهی ساختاری به بحرانها و مناطق محروم؛ به اعتقاد تحلیلگران، در حوادثی مانند زلزلۀ فردوس، نهادهای دولتی کمکهای ناچیزی ارائه میدادند و شهرها و روستاهای محروم بهویژه در سیستان و بلوچستان و بوشهر به طور مصنوعی در محرومیت نگه داشته میشدند. این بیتوجهی، بخشی از الگوی حکمرانی مبتنی بر تبعیض بود.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=4259 «وضعیت اجتماعی در رژیم پهلوی / وضعیت اجتماعی در دوران پهلوی»، وب دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.]</ref> | |||
== فعالیتها پیش از انقلاب اسلامی == | == فعالیتها پیش از انقلاب اسلامی == | ||
| خط ۴۰۱: | خط ۴۱۲: | ||
* «نگاهی گذرا به زندگینامهی حضرت آیتاللهالعظمی سیدعلی حسینی خامنهای»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۳۹۳ش. | * «نگاهی گذرا به زندگینامهی حضرت آیتاللهالعظمی سیدعلی حسینی خامنهای»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۳۹۳ش. | ||
* «وحدت اسلامی»، پایگاه حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای، تاریخ بازدید: 6 فروردین 1405ش. | * «وحدت اسلامی»، پایگاه حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای، تاریخ بازدید: 6 فروردین 1405ش. | ||
* «وضعیت اجتماعی در رژیم پهلوی / وضعیت اجتماعی در دوران پهلوی»، وب دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای، تاریخ بازدید: 9 فروردین 1404ش. | |||
* «وعدههای صادق؛ سلسله عملیاتی که در دو سال چهاربار انجام شده است / درباره بزرگترین عملیات پهپادی و بالستیکی چه میدانیم»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ش. | * «وعدههای صادق؛ سلسله عملیاتی که در دو سال چهاربار انجام شده است / درباره بزرگترین عملیات پهپادی و بالستیکی چه میدانیم»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
* ولایتی، علیاکبر، «آیت الله سید علی خامنهای»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی، تاریخ بازدید: 9 خرداد 1405ش. | * ولایتی، علیاکبر، «آیت الله سید علی خامنهای»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی، تاریخ بازدید: 9 خرداد 1405ش. | ||
