سید جواد خامنه‌ای: تفاوت میان نسخه‌ها

== نسب و خاندان ==

نسب سید جواد خامنه‌ای به [[سادات حسینی]] از [[شاخه سادات افطسی]] و سلطان سید محمد می‌رسد که با پنج واسطه، فرزند [[سجاد|امام سجاد]] است.<ref>[https://lib.eshia.ir/ شریف رازی، محمد، گنجینه دانشمندان، تهران: اسلامیه، ج۷، ص۱۲۷-۱۲۹]</ref><ref>[https://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142 «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای.]</ref>  سلطان سید احمد برای در امان ماندن از تعقیب نیروهای [[بنی‌عباس]]، به ارتفاعات روستای [[هزاوه]] پناه برده بود، در سال ۳۶۰ق به شهادت رسید و همان‌جا به خاک سپرده شد.<ref>[https://tasnimnews.ir/fa/news/1404/11/11/3504691/%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D9%82%D8%B7%D8%A8-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D9%88%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C «از زادگاه امیرکبیر تا قطب گردشگری مذهبی؛ روایت هزاوه تاریخی»، خبرگزاری تسنیم]؛ [https://fa.al-shia.org/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B3-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D9%88%D9%87/ «امامزاده سلطان سید احمد – هزاوه»، پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی الشیعه].</ref> از شجرۀ وی، سید محمد فرزند سید محمدتقی، فرزند سید میرزا علی، فرزند سید میرزا اکبر و فرزند سید فخرالدین از تفرش به [[آذربایجان]] مهاجرت کرد و در شهر [[خامنه]] ساکن شد و [[خاندان خامنه‌ای]] شکل گرفت.<ref>[https://lib.eshia.ir/ شریف رازی، محمد، گنجینه دانشمندان، تهران: اسلامیه، ج۷، ص ۱۲۷.]</ref><ref>[https://www.qudsonline.ir/news/342812/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9-%D8%AA%D9%81%D8%B1%D8%B4-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%B7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «امامزاده محمد(ع) تفرش ظرفیت تبدیل به قطب فرهنگی منطقه را دارد»، وب‌سایت قدس آنلاین.]</ref> پس از وی، فرزندش سید حسین خامنه‌ای، پدر سید جواد که از تحصیل‌کردگان [[نجف]]، فقیهی نامدار و امام جماعت [[مسجد جامع تبریز]] بود، هدایت مردم را بر عهده گرفت. وی که جد [[سیدعلی خامنه‌ای|سید علی خامنه‌ای]] رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران است، در سال ۱۳۲۵ق رحلت کرد.<ref>[https://psri.ir/?id=q11xlyy8 بهبودی، هدایت‌الله، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص۱۵.]</ref>

سید جواد خامنه‌ای در ۱۶ آذر ۱۲۷۴ش در [[نجف]] متولد شد. او در سن سه سالگی به همراه خانواده از نجف به [[تبریز]] آمد کرد. وی در کودکی (سال ۱۳۲۵ق) پدر خود را از دست داد. سید جواد خامنه‌ای در دوران نوجوانی که هم‌زمان با آغاز [[جنبش مشروطه ایران|جنبش مشروطیت]] بود، تحصیلات مقدماتی علوم دینی را در تبریز آغاز کرد. او در این دوران، از نزدیک شاهد رویدادهای تلخ و سرنوشت‌سازی مانند به دار آویختن جمعی از بزرگان تبریز به دست نیروهای روسی در [[عاشورا|روز عاشورا]] بود. وی در دوران جوانی دو سفر مهم انجام داد: یکی به [[عتبات عالیات]] و دیگری به [[مشهد]]. در سفر دوم بود که تحت تأثیر فضای معنوی علمای مشهد و هم‌جواری با [[حرم امام رضا]] قرار گرفت و تصمیم گرفت برای ادامه تحصیلات و اقامت دائم در این شهر بماند.<ref>[https://psri.ir/?id=q11xlyy8 بهبودی، هدایت‌الله، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش.]</ref><ref>[https://www.shorakh.com/pim/personel/373 «سید جواد خامنه‌ای»، وب‌سایت شورای عالی حوزه علمیه خراسان.]</ref>

در آستانه چهارمین دهه زندگی همسر اول سید جواد خامنه‌ای درگذشت. سپس با سیده [[خدیجه میردامادی]] دختر [[سید هاشم میردامادی نجف‌آبادی]] ازدواج کرد. حاصل ازدواج اول سید جواد خامنه‌ای سه دختر به نام علویه، بتول و فاطمه‌سلطان بود که هر سه در گذشته‌اند.<ref>[https://vom.ir/sarasari/posts/37214#:~:text=%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85%20%D9%87%D8%A7%20%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87%20%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C%20%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%20%D9%88%20%D8%A8%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%8C «زندگینامه خانم سیده فاطمه‌سلطان حسینی خامنه‌ای»، وب‌سایت صدای میانه.]</ref> سید جواد خامنه‌ای از بانو خدیجه میردامادی دارای چهار پسر و یک دختر به نام‌های [[سید محمد خامنه‌ای|سید محمد]]، [[سید علی خامنه‌ای|سید علی]]، [[بدر السادات]]، [[سید هادی خامنه‌ای|سید هادی]] و [[سید محمدحسن خامنه‌ای|سید محمدحسن]] شد. خدیجه میردامادی در [[۱۵ مرداد]] سال ۱۳۶۸ش بر اثر سکته قلبی درگذشت و در [[حرم امام رضا]] به خاک سپرده شد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142 «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای.]</ref> سید علی خامنه در تاریخ [[9 اسفند]] 1404ش مورد حمله تروریستی مشترک اسرائیل و آمریکا در محل اقامتش قرار گرفت که موجب [[شهادت سیدعلی خامنه‌ای|شهات سید علی خامنه‌ای]] شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/amp/news/1145365 «آیت‌الله خامنه‌ای به شهادت رسید/ اعلام 40 روز عزای عمومی و یک هفته تعطیلی»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>

== اساتید، اجازات و آثار علمی ==

سید جواد خامنه‌ای پس از گذراندن دروس مقدماتی در [[تبریز]]، در سال ۱۳۳۶ق در سن 23 سالگی راهی [[مشهد]] شد و سال‌های پایانی دورۀ [[قاجار]] را در این شهر گذراند. وی در مشهد نزد اساتیدی چون [[سید حسین طباطبایی قمی|حاج سید حسین قمی]]، [[محمد آقازاده خراسانی|میرزا محمد آقازاده خراسانی]]، حاج فاضل خراسانی و [[میرزا مهدی اصفهانی]] تلمذ کرد. او در سال ۱۳۴۵ق برای تکمیل تحصیلات به [[نجف]] رفت و از محضر مراجعی چون [[محمدحسین نائینی]]، [[آقا ضیاءالدین عراقی|آقا ضیاء عراقی]] و [[سید ابوالحسن اصفهانی]] بهره برد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=48253 مختاری، «درباره جایگاه علمی مرحوم آیت‌الله حاج سیدجواد خامنه‌ای»، پایگاه دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای.]</ref><ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=%D8%B4%D8%B1%D8%AD%20%D8%A7%D8%B3%D9%85%20:%20%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%20%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%20%D8%A2%D9%8A%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%B3%D9%8A%D8%AF%20%D8%B9%D9%84%DB%8C%20%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86%DB%8C%20%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%20%D8%A7%DB%8C%20(1357%D8%B4%20-%201318%D8%B4)&option=com_dbook&task=readonline&book_id=14083&page=15&chkhashk=0928B9FD41&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component بهبودی، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص15.]</ref>

وی در سال ۱۳۵۰ق (در ۳۷ سالگی) پس از حدود پنج سال حضور در دروس حوزۀ نجف، موفق به دریافت اجازه [[اجتهاد]] و روایت از [[محمدحسین غروی اصفهانی|شیخ محمدحسین غروی اصفهانی]] (کمپانی) و نائینی گردید. اجازه نائینی توسط [[عبدالکریم حائری یزدی]] بنیان‌گذار [[حوزه علمیه قم|حوزۀ علمیه قم]] با عبارت «''صدر من اهله و وقع فی محله''» تأیید و توشیح شد. نائینی در این اجازه از وی با القاب برجسته‌ای چون ''العالم العامل''، ''الفاضل الکامل''، ''عمادالعلماء الاتقیاء''، ''مروج الاحکام'' و ''ثقة الاسلام'' یاد کرده است که استفاده از این تعابیر در آن مقطع تاریخی، نشان‌دهنده جایگاه رفیع علمی وی است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=48253 مختاری، «درباره جایگاه علمی مرحوم آیت‌الله حاج سیدجواد خامنه‌ای»، پایگاه دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای.]</ref>

از آثار علمی بر جای مانده از سید جواد خامنه‌ای که هیچ‌کدام به چاپ نرسیده‌اند، می‌توان به حاشیه استدلالی بر ''شرایع الاسلام''، حواشی بر ''رسائل'' و ''مکاسب''، تقریرات دروس میرزای نائینی، و همچنین حاشیه‌ای مفصل بر ''[[کفایة الاصول|کفایه]]'' [[محمدکاظم خراسانی|آخوند خراسانی]] که در واقع تقریرات درس میرزا محمد آقازاده خراسانی است اشاره کرد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=48253 مختاری، «درباره جایگاه علمی مرحوم آیت‌الله حاج سیدجواد خامنه‌ای»، پایگاه دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای.]</ref>

سید جواد خامنه‌ای فردی [[تقوا|پرهیزگار]]، بی‌توجه به امور دنیوی و دارای زندگی زاهدانه‌ای بود. به گفته [[سید موسی شبیری زنجانی]]، وی از اوتاد و اتقیا به شمار می‌رفت، در گفتار بسیار محتاط بود و تقوای او بر مراتب علمی‌اش ارجحیت داشت. او همچنین تقید ویژه‌ای به انجام مستحبات و [[نماز نافله|نوافل]] داشت؛ به‌گونه‌ای که با کسب اجازه از مأمومین، هشت رکعت نافله عصر را در مسجد و در میانه اقامت [[نماز جماعت]] ظهر و عصر به جا می‌آورد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=48253 مختاری، «درباره جایگاه علمی مرحوم آیت‌الله حاج سیدجواد خامنه‌ای»، پایگاه دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای.]</ref>

وی در محله‌ای فقیرنشین در [[مشهد]] سکونت داشت؛ خانه محقر او در ابتدا تنها شامل یک اتاق و یک زیرزمین بود که بعدها برای گنجایش خانواده پرجمعیتش، دو اتاق دیگر به آن اضافه شد. از دیگر ویژگی‌های اخلاقی وی می‌توان به مهمان‌نوازی و مردم‌داری اشاره کرد. سید جواد خامنه‌ای پس از پیروزی [[انقلاب ۱۳۵۷ ایران|انقلاب اسلامی]] نیز با وجود رسیدن فرزندانش به مقامات عالی سیاسی و اجرایی، شیوۀ زندگی ساده خود را تغییر نداد و به دلیل برخورداری از کمالات انسانی، همواره مورد وثوق و احترام مردم بود.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142 «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای.]</ref>

سید جواد خامنه‌ای پس از بازگشت به مشهد، به جای تأسیس حوزه تدریس عمومی، به تربیت شاگردان خصوصی مانند میرزا نصرالله شبستری و میرزا حسین عبایی اکتفا کرد. او حدود چهل سال امامت جماعت مسجد صدیقی‌ها معروف به مسجد آذربایجانی‌ها در بازار سرشور مشهد را بر عهده داشت و پس از نمازهای [[نماز مغرب|مغرب]] و [[نماز عشا|عشا]]، اغلب به بیان مباحث توحید و معاد از کتاب ''کفایة الموحدین'' می‌پرداخت. وی همچنین [[نماز صبح]] را در یکی از شبستان‌های [[مسجد گوهرشاد|مسجد جامع گوهرشاد]] اقامه می‌کرد. او جلسات مباحثه علمی هفتگی معروف به جلسات کمپانی با حضور علمایی چون [[سید محمدهادی میلانی]]، سید علی‌اکبر خویی پدر [[سید ابولقاسم خویی]]، شیخ غلامحسین تبریزی و میرزا حبیب ملکی تبریزی برگزار می‌کرد.<ref>[https://psri.ir/?id=q11xlyy8 بهبودی، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص۱6.]</ref><ref>[https://lib.eshia.ir/ زنگنه، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ۱۳۸۶ش، ج ۱، ص ۷۷.]</ref> وی با [[سیدمحمد حسین طباطبایی|سید محمد حسین طباطبایی]] و هاشم قزوینی نیز ارتباط نزدیک داشته است.<ref>[http://emam.com/posts/view/21493 «خاطرات و روابط مشترک امام و پدر رهبر انقلاب عالم، متعهد، باتقوا»، وب‌سایت جامع امام خمینی.]</ref>

در عرصه سیاسی، سید جواد خامنه‌ای اگرچه به معنای رایج آن زمان وارد مبارزات حاد نشد، اما همواره فاصله خود را با [[دودمان پهلوی|حکومت پهلوی]] حفظ کرد. او هرگز در مراسم‌ها و دعوت‌های رسمی حکومتی، از جمله تشریفات [[آستان قدس رضوی]] شرکت نمی‌کرد. سیدجواد خامنه‌ای، آشنایی و رفاقت دیرینه با [[امام خمینی]] داشت و با علمای مشهد در مبارزه با حکومت پهلوی، همراهی می‌کرد.<ref>[http://emam.com/posts/view/21493 «خاطرات و روابط مشترک امام و پدر رهبر انقلاب عالم، متعهد، باتقوا»، وب‌سایت جامع امام خمینی.]</ref> با آغاز [[انقلاب اسلامی]] و ورود فرزندانش به عرصۀ مبارزه، منزل وی تحت مراقبت و فشار [[ساواک]] قرار گرفت. با این حال، وی در اوایل دهه چهل خورشیدی، اعلامیه‌های علمای مشهد علیه دستگاه حکومتی را امضا می‌کرد. پس از [[تبعید امام خمینی]] در سال ۱۳۴۳ش، سید جواد خامنه‌ای در زمرۀ پیش‌نمازانی بود که در اقدامی اعتراضی، اقامۀ [[نماز جماعت]] را برای مدتی تعطیل کرد.<ref>[http://emam.com/posts/view/21493 «خاطرات و روابط مشترک امام و پدر رهبر انقلاب عالم، متعهد، باتقوا»، وب‌سایت جامع امام خمینی.]</ref>

وی سال‌ها در برابر فشارهای شهربانی و ساواک برای تکمیل فرم‌های اطلاعاتی مقاومت کرد و تنها پس از تهدیدهای مکرر در اواخر دهۀ چهل، پاسخ‌هایی بسیار کوتاه و بی‌اعتنا به آن‌ها داد. بر اساس اسناد ساواک، [[نعمت‌الله نصیری]] در نامه‌ای محرمانه او را جزء ۱۹ تن از روحانیون منتقد مشهد برشمرده بود که مراسم‌های موسوم به «ملی» مانند سالروز [[کودتای ۲۸ مرداد]] یا تاج‌گذاری را تحریم کرده و در مجامع خصوصی از دولت انتقاد می‌کردند.<ref>[https://psri.ir/?id=q11xlyy8 بهبودی، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص7-21.]</ref>

* «آیت‌الله خامنه‌ای به شهادت رسید/ اعلام ۴۰ روز عزای عمومی و یک هفته تعطیلی»، وب‌سایت عصر ایران. تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.

* «از زادگاه امیرکبیر تا قطب گردشگری مذهبی؛ روایت هزاوه تاریخی»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بارگذاری مطلب: ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ش.