سید علی خامنه‌ای: تفاوت میان نسخه‌ها

'''شروع تحصیلات حوزوی و دورۀ دبیرستان:''' هم‌زمان با سال‌های پایانی دبستان، در اوایل دههٔ ۱۳۳۰ش تحصیل دروس حوزوی را در مدرسهٔ سلیمان‌خان مشهد آغاز کرد و دورهٔ دبیرستان را به‌صورت متفرقه به پایان رساند و دیپلم گرفت.<ref>مهاجرنیا، فلسفه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای، ۱۳۹۳ش، ص۳۱-۳۰.</ref>

'''تحصیل در سطوح عالی حوزه:''' سید علی خامنه‌ای دروس شرح لمعه و معالم الاصول را از سید جلیل حسینی شبستانی فرا گرفت. بخشی از دروس سطح عالی حوزوی، شامل فرائدالاصول، مکاسب و کفایة‌الاصول را نزد پدر خود و هاشم قزوینی آموخت.<ref>مهاجرنیا، فلسفه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای، ۱۳۹۳ش، ص۳۱-۳۰.</ref>  در درس خارج فقه [[میرزا احمد مدرسی یزدی]] و [[سید محمدهادی میلانی]] شرکت کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%AE%D9%84-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C?q=%DA%AF%D9%84%DB%8C%20%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%8C%20%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%8C%20%C2%AB%D8%AF%D8%B1%20%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%20%D8%B3%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D8%AE%D9%84%20%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA%20%D9%88%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%20%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%20%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA%20%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%C2%BB%D8%8C%20%D9%85%D8%A8%D9%84%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%8C%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%B2%DB%B1%D8%8C%20%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%DB%B2%DB%B4%DB%B0%D8%8C%20%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B8%D8%B4.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۴-۶۳.]</ref> در سال ۱۳۳۶ش، خامنه‌ای به [[نجف]] سفر کرد و در درس برخی مراجع و استادان آن حوزه، از جمله [[سید محسن حکیم]]، [[سید ابوالقاسم خویی]]، [[سید محمود حسینی شاهرودی]]، [[میرزا باقر زنجانی]] و [[میرزا حسین بجنوردی]] حاضر شد. با این حال، وی به‌دلیل مخالفت پدرش با اقامت طولانی در نجف، به مشهد بازگشت. در همان سال، پیش از عزیمت به قم، از سید محمدهادی میلان اجازهٔ تدریس و روایت دریافت کرد.<ref>بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۵۳ و ۵۹ و ۶۴ و ۷۳-۶۸، ۸۵-۸۲، ۹۴ و ۳۱۲؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%AE%D9%84-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C?q=%DA%AF%D9%84%DB%8C%20%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%8C%20%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%8C%20%C2%AB%D8%AF%D8%B1%20%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%20%D8%B3%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D8%AE%D9%84%20%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA%20%D9%88%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%20%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%20%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA%20%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%C2%BB%D8%8C%20%D9%85%D8%A8%D9%84%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%8C%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%B2%DB%B1%D8%8C%20%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%DB%B2%DB%B4%DB%B0%D8%8C%20%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B8%D8%B4.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۵-۶۴.]</ref> خامنه‌ای در سال ۱۳۳۷ش، در ۱۹ سالگی، برای ادامهٔ تحصیل در سطوح عالی (خارج فقه و اصول) به [[حوزه علمیه قم|حوزهٔ علمیه قم]] مهاجرت کرد و در [[مدرسه حجتیه|مدرسهٔ حجتیه]] سکونت گزید. او مدتی در درس [[سید حسین بروجردی]] شرکت کرد<ref>بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۸۲.</ref> و سپس از دروس [[سید روح‌الله خمینی]]، [[مرتضی حائری یزدی]]، [[سید محمد محقق داماد]] و [[سید کاظم شریعتمداری]] بهره برد. همچنین، بخشی از دروس فلسفی، شامل شفای بوعلی‌سینا و اسفار ملاصدرا را نزد [[سید محمدحسین طباطبایی]] و [[حسینعلی منتظری]] فرا گرفت.<ref>بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۸۵-۸۴.</ref> پس از چند سال تحصیل در قم، خامنه‌ای در سال ۱۳۴۳ش به‌دلیل بیماری بینایی پدرش به مشهد بازگشت و بار دیگر تا سال 1349ش در درس سید محمدهادی میلانی شرکت کرد.<ref>بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۵۳ و ۵۹ و ۶۴ و ۷۳-۶۸، ۸۵-۸۲، ۹۴ و ۳۱۲؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%AE%D9%84-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C?q=%DA%AF%D9%84%DB%8C%20%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%8C%20%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%8C%20%C2%AB%D8%AF%D8%B1%20%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%20%D8%B3%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D8%AE%D9%84%20%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA%20%D9%88%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%20%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%20%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA%20%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%C2%BB%D8%8C%20%D9%85%D8%A8%D9%84%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%8C%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%B2%DB%B1%D8%8C%20%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%DB%B2%DB%B4%DB%B0%D8%8C%20%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B8%D8%B4.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۵-۶۴.]</ref>

سید علی خامنه‌ای از سال ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۶ش، پیش از تبعید به [[ایرانشهر]]، به تدریس فقه، اصول و تفسیر در [[حوزه علمیه مشهد|حوزهٔ علمیه مشهد]] اشتغال داشت و تا چند سال پس از انقلاب اسلامی ایران و همزمان با دوران ریاست جمهوری وی ادامه داشت.<ref>بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۵۳ و ۵۹ و ۶۴ و ۷۳-۶۸، ۸۵-۸۲، ۹۴ و ۳۱۲؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%AE%D9%84-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C?q=%DA%AF%D9%84%DB%8C%20%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%8C%20%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%8C%20%C2%AB%D8%AF%D8%B1%20%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%20%D8%B3%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D8%AE%D9%84%20%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA%20%D9%88%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%20%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%20%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA%20%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%C2%BB%D8%8C%20%D9%85%D8%A8%D9%84%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%8C%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%B2%DB%B1%D8%8C%20%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%DB%B2%DB%B4%DB%B0%D8%8C%20%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B8%D8%B4.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۵-۶۴.]</ref> او بعدها از سال ۱۳۶۹ش با تمرکز بر درس خارج فقه، به بررسی و تدریس موضوعاتی چون جهاد، قصاص، مکاسب محرمه و نماز مسافر پرداخت و در مباحثی مانند علم رجال، حدیث‌شناسی، علم کلام، مسائل مستحدثه و بررسی دیدگاه‌های فقهی پیشینیان نیز فعالیت داشت.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۲ش، ج۲۱، ص۶۷۵؛ آوردی، آشنایی با ستارگان هدایت، ۱۳۷۶ش، ص۲۱.</ref><ref>[https://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142#602 «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی سید علی حسینی خامنه‌ای»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.]</ref>

در آن زمان علیرغم درخواست‌هایی که از او مبنی بر ارائه رساله علمیه شد؛ خامنه‌ای از این کار پرهیز داشت. او در توضیح دلیل ارائه ندادن رساله اعلام کرده است که به دلیل سنگینی مسئولیت رهبری، ورود به مرجعیت در داخل کشور را ضروری نمی‌داند و با توجه به وجود مراجع و مجتهدان کافی، از پذیرش این مسئولیت خودداری می‌کند. او می‌گوید درخواست شیعیان خارج از ایران را به‌دلیل نبود جایگزین مناسب می‌پذیرد، اما در صورت کفایت دیگر مراجع، از این وظیفه نیز کنار خواهد رفت.<ref>[https://khl.ink/f/2734 «بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.]</ref>

 

خامنه‌ای علاوه بر رهبری جمهوری اسلامی، از سوی بخشی از شیعیان دیگر کشورها به‌عنوان یکی از مراجع یا رهبران دینی نیز شناخته می‌شود.<ref>[https://donyaesiasat.ir/4602/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DB%B3%DB%B6-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86/ «نگاهی به ۳۶ سال رهبری حضرت آیت الله خامنه‌ای»، وب‌سایت دنیای سیاست.]</ref> در سال‌های گذشته برخی از مراجع تقلید از مقلدان خود خواسته‌اند به‌دلیل این‌که خامنه‌ای بهترین و شایسته‌ترین شخص برای رهبری امت و ادارۀ مبارزه با نیرو‌های ستمگر و مستکبر است، از او پیروی کنند.<ref>[https://rooziato.com/1401416256/%D9%85%D9%82%D8%AA%D8%AF%DB%8C-%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «مقتدی صدر کیست و ماجرای ناآرامی ها در عراق چیست؟»، وب‌سایت روزیاتو.]</ref>

مجموعه آثار سید علی خامنه‌ای توسط مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی با عنوان حدیث ولایت منتشر شده و شامل نرم‌افزار جامع بیانات و پیام‌های او از سال ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۲ش، همراه با متن ۱۴۱ عنوان کتاب در ۲۳۴ جلد از انتشارات انقلاب اسلامی به زبان‌های مختلف است.<ref>[https://www.noorshop.ir/fa/product/74148 «حدیث ولایت3»، وب‌سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.]</ref> زندگی‌نامه او در کتاب شرح اسم جمع‌آوری شده است.<ref>[https://bookroom.ir/news/11547/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%A7%D8%B3%D9%85 «گزارشی درباره کتاب خواندنی «شرح اسم» »، وب‌سایت پاتوق کتاب فردا.]</ref> آثار او طیفی از تألیف‌ها، ترجمه‌ها، دروس، سخنرانی‌ها و متون مرتبط با موضوعات عبادی، اخلاقی، فقهی، کلامی، تفسیری، سیره‌پژوهی، اجتماعی و سیاسی را دربرمی‌گیرد. از میان آثار تألیفی او، برخی نوشته‌ها با تمرکز بر بررسی سیرهٔ ائمهٔ شیعه، بر جنبهٔ مبارزه و مواضع سیاسی آنان تأکید کرده‌اند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%AE%D9%84-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C?q=%DA%AF%D9%84%DB%8C%20%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%8C%20%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%8C%20%C2%AB%D8%AF%D8%B1%20%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%20%D8%B3%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D8%AE%D9%84%20%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA%20%D9%88%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%20%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%20%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA%20%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%C2%BB%D8%8C%20%D9%85%D8%A8%D9%84%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%8C%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%B2%DB%B1%D8%8C%20%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%DB%B2%DB%B4%DB%B0%D8%8C%20%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B8%D8%B4.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۶.]</ref><ref>[https://khameneibook.ir/Portals/0/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%20%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1.pdf?ver=4i8kEEA9YVxSisvaqA4UvA%3d%3d «فهرست آثار»، وب‌سایت انتشارات انقلاب اسلامی.]</ref> برخی از آثار او عبارتند از:   

|خلوت انس، از ژرفای نماز، درس اخلاق، بدان ایدک‌الله، گفتاری در باب صبر، معیشت مؤمنانه، معیشت پرهیزکارانه، مرگ تاجرانه.

|درس‌هایی از نهج‌البلاغه، طرح کلی اندیشهٔ اسلامی در قرآن، مجموعه‌ی تفاسیر (سوره‌های برائت، حشر، جمعه و…)، رساله‌ی نماز و روزه، مناسک حج، اجوبة الاستفتائات، ثلاث رسائل فی‌الجهاد، تفاوت فتاوا، رسالهٔ آموزشی، غناء موسیقی.

|پیشوای صادق، آفتاب در مصاف، سیری در زندگی امام صادق، انسان ۲۵۰ ساله، همرزمان حسین، دو امام مجاهد، عنصر مبارزه در زندگی ائمه، بازگشت به نهج‌البلاغه، گفتاری دربارهٔ حکومت علوی، حماسه‌ی امام سجاد، جاذبه‌ی حسینی.

|جهاد تبیین، حدیث ولایت، عطر شهادت، حوزه و روحانیت، هنر از دیدگاه رهبری، راه روشن مدیران، مرد عمل، جهاد و شهادت؛ دکتر مصطفی چمران، مطلع عشق، زن و بازیابی هویت حقیقی، اقتصاد مقاومتی، الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.

|فلسطین از منظر سید علی خامنه‌ای، گروه‌های معارض در نهضت‌های انبیا و انقلاب اسلامی ایران، گفتاری در وحدت و تحزّب، دشمن‌شناسی، دوران جدید عالم، اندیشهٔ مقاومت، منشور حکومت علوی، فتنه‌ی تغلب، روایت رهبری، روش تحلیل سیاسی، گزارشی از سابقهٔ تاریخی و اوضاع حوزهٔ علمیه مشهد، خون دلی که لعل شد.

|آینده در قلمرو اسلام، صلح امام حسن: پرشکوه‌ترین نرمش قهرمانانه‌ی تاریخ، تفسیر فی‌ظلال‌القرآن، مسلمانان در نهضت آزادی هندوستان، ادعانامه علیه تمدن غرب.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%AE%D9%84-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C?q=%DA%AF%D9%84%DB%8C%20%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%8C%20%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%8C%20%C2%AB%D8%AF%D8%B1%20%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%20%D8%B3%D8%A7%D8%B1%20%D9%86%D8%AE%D9%84%20%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA%20%D9%88%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%20%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%20%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85%20%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA%20%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%C2%BB%D8%8C%20%D9%85%D8%A8%D9%84%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%8C%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%B2%DB%B1%D8%8C%20%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%DB%B2%DB%B4%DB%B0%D8%8C%20%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B8%D8%B4.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۶.]</ref><ref>[https://khameneibook.ir/Portals/0/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%20%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1.pdf?ver=4i8kEEA9YVxSisvaqA4UvA%3d%3d «فهرست آثار»، وب‌سایت انتشارات انقلاب اسلامی.]</ref>

به گزارش منابع مختلف، خاندان سید علی خامنه‌ای از دیرباز در حوزه‌های علمیه و عرصه مبارزات سیاسی–اجتماعی حضور داشته‌اند؛ برای مثال جد اعلای وی، سید حسین خامنه‌ای، از فقها و مدرسان حوزه نجف و از طرف‌داران مشروطه بود. عموی او، سید محمد خامنه‌ای، شاگرد آخوند خراسانی و از رجال مشروطه‌خواه به شمار می‌رفت. پدر ایشان، سید جواد خامنه‌ای نیز از مجتهدان و شاگردان نائینی و اصفهانی بود و سال‌ها در مشهد به تدریس و امامت جماعت اشتغال داشت. وی پس از انقلاب اسلامی نیز با وجود موقعیت فرزندانش، زندگی زاهدانه‌ای را ادامه داد. مادر خامنه‌ای، بانو میردامادی، بانویی متشرع و همگام با فرزندان مبارز خود در جریان مبارزه با رژیم پهلوی بود. جد مادری او، سید هاشم نجف‌آبادی (میردامادی)، از شاگردان آخوند خراسانی و از ائمه جماعت مسجد گوهرشاد بود که به‌دلیل اعتراض به کشتار مسجد گوهرشاد به سمنان تبعید شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/10533 ولایتی، «آیت الله سید علی خامنه‌ای»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]</ref>

* سیدعلی خامنه‌ای در دوره‌ای متولد شد که جهان اسلام در گیرودار تحولاتی عمیق بود و اندیشه‌های سیدجمال‌الدین اسدآبادی پس از چند دهه، شبکه‌ای از جریان‌های فکری و سیاسی را در سراسر سرزمین‌های اسلامی پدید آورده بود. به نظر محققان این فضا، زمینه‌ای را فراهم آورد که بخش مهمی از مبارزان نسل بعدی ایران، در معرض گفتمانی قرار گیرند که محورهای اصلی آن پیشتر در مصر، شبه‌قاره هند و دیگر مناطق جهان اسلام صورتبندی شده بود.<ref>[https://yousefieshkevari.com/2019/02/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88/ یوسفی اشکوری، «آموزه‌های سید جمال الدین اسدآبادی در دو بعد فکری و سیاسی»، وب‌سایت یوسفی اشکوری.]</ref>

* مرور تاریخی جنبش‌های اسلامی در مصر، شامات، شمال آفریقا، شبه‌قارۀ هند و آسیای میانه نشان می‌دهد که این جریان‌ها در شکل‌گیری خود از افکار و آموزه‌های سیدجمال‌الدین تأثیر پذیرفته بودند. به نظر پژوهشگران تأثیر او در دو مسیر متفاوت دنبال شد؛ مسیر نخست به جریان احیاگری و اصلاح‌طلبی دینی انجامید که شخصیت‌هایی مانند محمد عبده و محمد اقبال لاهوری در آن جای می‌گیرند. مسیر دوم به جریان سازمان‌یافته‌ای منتهی شد که حسن‌البنا، بنیانگذار اخوان‌المسلمین در مصر، نمایندۀ اصلی آن به شمار می‌رود.<ref>[https://yousefieshkevari.com/2019/02/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88/ یوسفی اشکوری، «آموزه‌های سید جمال الدین اسدآبادی در دو بعد فکری و سیاسی»، وب‌سایت یوسفی اشکوری.]</ref>

* در ایران، حلقه اتصال میان این میراث فکری و نسل مبارزان بعدی، سیدمجتبی نواب صفوی بود که در سفر به مصر با رهبران اخوان‌المسلمین دیدار کرد و از افکار حسن‌البنا تأثیر پذیرفت. خود سیدعلی خامنه‌ای بعدها تأکید کرد که نخستین جرقه‌های انقلابی‌گری در او، توسط نواب صفوی ایجاد شده و نواب صفوی نیز به نوبه خود از اخوان‌المسلمین تأثیر پذیرفته بود.<ref>[https://shouba.ir/%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d8%aa%d8%a7%d8%ab%db%8c%d8%b1%d9%be%d8%b0%db%8c%d8%b1%db%8c-%d8%a7%d9%86%d9%82%d9%84%d8%a7%d8%a8%db%8c%d9%88%d9%86-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b2/ حسین‌زاده، «درباره تاثیرپذیری انقلابیون ایران از اخوان‌المسلمین؛ فرآورده‌های فکری اخوان در دستان مبارزان ایران»، وب‌سایت شعوبا،.]</ref>

* در دهۀ چهل شمسی، به‌دلیل کمبود منابعی که بتواند نیازهای فکری جوانان مبارز را پاسخ دهد، ترجمۀ آثار متفکران اخوانی به‌ویژه سید قطب در میان حوزویان انقلابی آغاز شد. در ۱۳۳۸ش نخستین ترجمه‌ها از آثار سیدقطب منتشر شد. در ۱۳۴۵ش کتابی از سیدقطب با عنوان «آینده در قلمرو اسلام» توسط سیدعلی خامنه‌ای ترجمه شد. مترجم در مقدمۀ کتاب، با اشاره به اختلاف نظر در برخی موارد، بر توافق در اساس مطلب تأکید کرده بود.<ref>[https://shouba.ir/%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d8%aa%d8%a7%d8%ab%db%8c%d8%b1%d9%be%d8%b0%db%8c%d8%b1%db%8c-%d8%a7%d9%86%d9%82%d9%84%d8%a7%d8%a8%db%8c%d9%88%d9%86-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b2/ حسین‌زاده، «درباره تاثیرپذیری انقلابیون ایران از اخوان‌المسلمین؛ فرآورده‌های فکری اخوان در دستان مبارزان ایران»، وب‌سایت شعوبا،.]</ref>

* سال ۱۳۴۵ش همچنین با اعدام سیدقطب در مصر همزمان بود. این رویداد در میان مبارزان ایرانی بازتاب یافت و نشان‌دهندۀ هم‌ذات‌پنداری آنان با جریان‌های اسلامی در دیگر کشورها بود. دو سال بعد، در ۱۳۴۸ش سیدعلی خامنه‌ای ترجمۀ تفسیر سیدقطب را آغاز کرد و بخشی از آن را در زندان به انجام رساند.

* تأثیرپذیری از جریان اخوان‌المسلمین در ایران با رویکردی گزینشی و نقادانه همراه بود.<ref>[https://shouba.ir/%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d8%aa%d8%a7%d8%ab%db%8c%d8%b1%d9%be%d8%b0%db%8c%d8%b1%db%8c-%d8%a7%d9%86%d9%82%d9%84%d8%a7%d8%a8%db%8c%d9%88%d9%86-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b2/ حسین‌زاده، «درباره تاثیرپذیری انقلابیون ایران از اخوان‌المسلمین؛ فرآورده‌های فکری اخوان در دستان مبارزان ایران»، وب‌سایت شعوبا،.]</ref> سیدعلی خامنه‌ای در مقدمۀ آثار ترجمه‌شده، به اختلاف‌نظرهای خود با نویسندگان اشاره کرده‌ است. هم‌زمان، متفکران ایرانی مانند محمدحسین طباطبایی و مرتضی مطهری در حال تولید دستگاه فکری مستقلی بودند که بعدها سیدعلی خامنه‌ای آن را از حیث عمق و قوت، برتر از اندیشه‌های متفکران اخوانی ارزیابی کرد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=2212 «بیانات در دیدار اعضای ستاد برگزاری کنفرانس جهانی اهل‌بیت علیهم السلام،» وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.] </ref>