رحلت سید روح‌الله خمینی

رحلت سید روح الله خمینی ؛

سید روح‌الله خمینی بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران پس از طی یک دوره بیماری درگذشت. درگذشت او رویدادی مهم در تاریخ معاصر ایران محسوب می‌شود که پیامدهای گسترده‌ای در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی به همراه داشت و منجر به برگزاری مراسم تشییع پیکری با حضور بی‌سابقه مردمی در سطح جهان شد. پس از این واقعه ساختار قدرت در ایران با انتخاب رهبر جدید تثبیت گردید و واکنش‌های متعددی در سطح داخلی و بین‌المللی رقم خورد.

بیماری و درگذشت

سید روح‌الله خمینی در اواخر عمر به سرطان پیشرفته معده مبتلا شد. تیم پزشکی پس از مشاهده علائم و خونریزی تصمیم به عمل جراحی گرفتند که با موافقت وی انجام شد. با این حال روند درمان موفقیت‌آمیز نبود و او در در ساعت 22:20 روز شنبه سیزدهم خرداد ماه سال 1368 ماه بر اثر سکته وسیع قلبی درگذشت. پیش از اعلام عمومی درگذشت او اکبر هاشمی رفسنجانی تأکید داشت تا برای اندیشیدن تدابیر امنیتی و پیشگیری از بروز مشکلات در جبهه‌ها این خبر برای مدتی پنهان بماند. در نهایت خبر درگذشت در بامداد روز بعد از رادیو سراسری ایران اعلام شد.

تشییع و خاک‌سپاری

برای وداع مردمی پیکر روح‌الله خمینی به مصلای تهران منتقل شد و درون محفظه‌ای شیشه‌ای قرار گرفت. محمدرضا گلپایگانی بر پیکر او نماز خواند. مراسم تشییع با حضور انبوهی از مردم که رکوردی جهانی را ثبت کرد برگزار شد. گستردگی و هجوم جمعیت به حدی بود که انتقال پیکر با کامیون و بالگرد با مشکل مواجه شد و تابوت آسیب دید و در پی آن پیکر برای تکفین مجدد به جماران بازگردانده شد. خاک‌سپاری به روز بعد موکول گردید و در نهایت پیکر وی توسط احمد خمینی و اکبر هاشمی رفسنجانی در مکانی نزدیک به گورستان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

واکنش‌ها

درگذشت روح‌الله خمینی موج گسترده‌ای از اندوه را در داخل کشور به همراه داشت به گونه‌ای که انبوهی از مردم سیاه‌پوش شدند و آوای قرآن از مساجد و مراکز مختلف به گوش می‌رسید. در سطح بین‌المللی نیز پیام‌های تسلیتی از سوی مقامات جهانی صادر شد. دبیرکل وقت سازمان ملل متحد مراتب تأسف خود را اعلام کرد و مقامات کشورهایی نظیر آلمان شرقی و اتحاد جماهیر شوروی پیام‌های تسلیت ارسال کردند. مجله اشپیگل آلمان نیز در مطلبی به ساده‌زیستی او اشاره کرد.

نگرانی‌های مردم و مسئولان

در کنار سوگواری بخش‌هایی از مردم نسبت به آینده کشور تعیین جانشین و احتمال حمله مجدد نیروهای عراقی دچار نگرانی و اضطراب شدند. این التهاب تنها به داخل کشور محدود نبود و مسلمانان در سایر نقاط جهان نیز نسبت به از دست دادن رهبر و سرنوشت جمهوری اسلامی دچار نگرانی شدند. مقامات وقت نیز با دغدغه‌های امنیتی مواجه بودند چنان‌که پیش از اعلام رسمی خبر درگذشت اکبر هاشمی رفسنجانی بر پنهان نگه داشتن این موضوع تأکید داشت تا تدابیر امنیتی لازم اندیشیده شود [۳]. در همین زمینه علی خامنه‌ای در یک سخنرانی بیان کرد که کشورهای مخالف به سرد شدن مردم و ایجاد اختلاف در ایران امید بسته بودند اما حضور یکپارچه مردم مانع از تحقق این پیش‌بینی‌ها شد و امید را به متحدان بازگرداند.

جانشینی

پس از درگذشت او جلسه مجلس خبرگان رهبری برای تعیین جانشین تشکیل شد. در این نشست ابتدا وصیت‌نامه روح‌الله خمینی توسط علی خامنه‌ای برای اعضای مجلس خوانده شد. سپس پیشنهادهایی درباره رهبری شورایی مطرح گردید که مورد پذیرش اکثریت قرار نگرفت. در نهایت پس از بحث و بررسی مجلس خبرگان علی خامنه‌ای را به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران انتخاب کرد.