حشد الشعبی: تفاوت میان نسخه‌ها

شاخه شیعی حشدالشعبی شامل سپاه بدر و سرایا السلام وابسته به جریان صدر، آموزش‌دیده‌ترین، مجرب‌ترین و قدرتمندترین گروه‌های تشکیل دهنده حشدالشعبی هستند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص48.</ref> گروه دیگری از شیعیان جنوب عراق از سوی عتبات مقدسه پشتیبانی می‌شوند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.</ref> گروهای مسلح کوچک‌تری که وابسته به عشایر هستند در اتحاد با گروه‌های بزرگ‌تر یا ادغام در آنها بیشتر با هدف تأمین امنیت محدوده جغرافیایی خود سازماندهی شده‌اند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.</ref> ترکمن‌ها، شبک‌ها، کردهای فیلی، ایزدی‌ها و مسیحیان دارای واحدهای نظامی مستقل در حشدالشعبی هستند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.</ref> گروه‌های تشکیل دهنده حشدالشعبی را در سه لایه می‌توان دسته‌بندی کرد؛<ref group="دیدگاه">با توجه به دسته‌بندی بعدی، مطالب قبلی تکرار به حساب می‌آید. مطلب نیاز به بازنویسی و رفع تکرار دارد.</ref>

لایه سوم، گروه‌های وابسته به جریان‌های سیاسی عراق، شامل شباب الرسالی، گردان‌های غضب، امام حسین، سرایا السلام، ترکمن‌ها و سنی‌ها.<ref>امیرحامد آزاد، سایه روشن حشدالشعبی، تهران، 1395ش، ص50. </ref>

نوری مالکی نخست‌وزیر وقت عراق، ساختاری با عنوان مدیریت حشدالشعبی به‌منظور سازماندهی نیروهای داوطلب جهاد را پایه‌گذاری کرد. در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۴م، حیدرالعبادی نخست‌وزیر وقت عراق نیز هیئت مستقلی به نام حشدالشعبی را رسمیت بیشتری بخشید. در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۶م، حشدالشعبی در پارلمان عراق قانونی شد.<ref>زارعان، احمد، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص53. </ref><ref group="دیدگاه">تا اینجا با تاریخچه تکراری شده است</ref>حیدرالعبادی در مارس ۲۰۱۷م، ضمن قدردانی از کمک‌های حشدالشعبی، برخی از بخش‌های آن را به جنایت، سرقت مسلحانه و آدم‌ربایی متهم و بحث خلع سلاح آنها را مطرح کرد.<ref>زارعان، احمد، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص54.</ref> دولت کوتاه عادل عبدالمهدی نیز سیاست کنترل و قانونی شدن حشدالشعبی<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، «ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها»، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی، 20 اسفند 1404ش.]</ref><ref group="دیدگاه">تاریخ بازدید یا درج مطلب فقط در بخش منابع می‌آید.</ref> و کاهش نفوذ ابومهدی المهندس، نائب‌رئیس حشدالشعبی را در چند مصوبه جداگانه دنبال کرد که هرگز عملیاتی نشد. مقتدی صدر نیز مصوبه هیئت دولت در این زمینه را پذیرفت اما هیچ وقت آن را در مورد نیروهای تحت امر خود اجرایی نکرد.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص57.</ref> در دولت مصطفی الکاظمی، قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس توسط آمریکا به شهادت رسیدند و در سال ۲۰۲۰م، لشکرهای حضرت عباس، امام علی، تیپ‌های علی اکبر و انصارالمرجعیه که به حشد مرجعیت یا حشد عتبات شهرت داشتند اعلام کردند از ساختار حشدالشعبی خارج و تابع تصمیمات دولت هستند. الکاظمی نیز دستوراتی مبنی بر بسته شدن دفاتر حشدالشعبی صادر کرد.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص58.</ref><ref group="دیدگاه">ادامه وضعیت تا کنون گزارش نشده است و ناقص مانده.</ref>

برخی از گروه‌های سنی و کرد در برابر حشدالشعبی احساس خطر می‌کنند. اهل سنت در زمان پاکسازی داعش مانع از ورود حشد الشعبی به مناطق سنی نشین شدند و کردها نیز حضور حشدالشعبی در مناطق تحت سیطره خود به‌ویژه منابع نفتی کرکوک را مانع دستیابی به اهداف خود می‌دانستند.<ref>امیرحامد آزاد، سایه روشن حشدالشعبی، تهران، 1395ش، ص125.</ref><ref group="دیدگاه">محل نشر در منابع درج می‌شود.</ref>

حیدرالعبادی نخست‌وزیر اسبق عراق تلاش می‌کرد مبنی بر فرمان اجرایی شماره ۹۱ در فوریه ۲۰۱۶م، حشدالشعبی را به‌صورت یک تشکیلات نظامی مستقل و نهادی مشروع و قانونی در چارچوب شورای ملی عراق و تحت نظر مستقیم نخست‌وزیر درآورد. در سال ۲۰۱۹م، نیز عادل عبدالمهدی فرمان ده ماده‌ای صادر کرد که به‌موجب آن حشدالشعبی در نیروهای مسلح عراق ادغام می‌شد.<ref>پیرمحمدی و نیاکوئی، 1400ش، ص20.</ref><ref group="دیدگاه">مخالفان هستند یا جزء بخش قبلی و رویکرد دولت عراق باید بیاید؟</ref>

عربستان با برجسته‌سازی نقش تشیع و برچسب فرقه‌گرایی تلاش می‌کند حشدالشعبی را تهدیدی برای اهل سنت و برقراری ثبات سیاسی در عراق و زمینه‌ساز نفوذ ایران معرفی کند.<ref>مقدم گوهری و همکاران، «جایگاه حشد الشعبی در امنیت ملی عراق و نحوه بازنمایی رسانه‌های سعودی از آن»، 1397ش، ص12.</ref>

ترکیه، با تلاش برای تصاحب منطقه کردنشین عراق و ایستادگی حشدالشعبی در برابر آن از یک سو<ref>محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص174.</ref> و رقابت با ایران بر سر ام‌القرایی جهان اسلام از سوی دیگر، خواهان تضعیف حشد الشعبی است.<ref>ابراهیم اخلاصی، «اهداف پنهان ترکیه در شمال عراق»، وبسایت مطالعات بین‌المللی صلح، 7 آبان 1400ش</ref>

کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس مثل قطر، کویت، امارت و بحرین نیز به دلیل همسویی حشدالشعبی با محور مقاومت اسلامی با میلیشیا (گروه شبه نظامی) یا نسخه عراقی سپاه پاسداران ایران خواندن آن به تخریب این گروه با بهره‌گیری از ابزار رسانه می‌پردازند.<ref>محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص176.</ref>

تشتت گروه‌های عضو، عدم سازماندهی مناسب، عدم برخورداری از جایگاه مستحکم قانونی، اختلاف نظر افراد تأثیرگذاری مثل مقتدی صدر و عمار حکیم در مورد وضعیت فعلی و آینده حشدالشعبی، تلاش دولت برای خلع سلاح آنها پس از رفع خطر داعش و احتمال انشعاب داخلی از جمله آسیب‌های پیش روی حشدالشعبی است.<ref>محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص169.</ref>

جریان صدر به دلیل اقتدارگرایی مقتدی صدر، اختلاف نظر او با دیگر جریان‌های شیعی، تمایل به تعامل با آل سعود، همگرایی همه‌جانبه با اهل سنت به منظور جلب آراء آنها، ناسیونالیسم افراطی مقتدی صدر،<ref>عالیشاهی و همکاران، 1398ش، ص205.</ref><ref group="دیدگاه">اطلاعات ناقص است</ref> شکاف ایدئولوژیکی عمیق صدر با حشدالشعبی در مسئله ولایت‌پذیری به بهانه غیر عراقی بودن مراجع اخیر عراق و نگاه انتقادی صدر به هم پیمانی حشدالشعبی با ایران، همواره ساز مخالف کوک کرده است.<ref>محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، ص172، 1403ش.</ref><ref group="دیدگاه">این ادبیات دانشنامه ای نیست. همراه با قضاوت و داوری قطعی است.