| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
== '''فرقههای شیعه''' == | == '''فرقههای شیعه''' == | ||
از مهمترین زمینهای که انشعاب و فرقههای جدیدی را در میان شیعیان به وجود آورده است، سلسله امامان و چگونگی فرآیند انتقال امامت و وصایت و انتخاب امام بعدی بود. | از مهمترین زمینهای که انشعاب و فرقههای جدیدی را در میان شیعیان به وجود آورده است، سلسله امامان و چگونگی فرآیند انتقال امامت و وصایت و انتخاب امام بعدی بود.<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولتهای شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۳۵.</ref> همچنین پیدایش علم کلام و عدم دستیابی شیعه به حاکمیت سیاسی پس از شهادت امام حسین و یارانش و قیامهایی که بهمنظور خونخواهی آنان صورت گرفت، باعث پراکندگی و ایجاد فرقهها و عدم اتحاد در جامعه شیعه شد.<ref>قائدان، «علل و عوامل سیاسی و کلامی پیدایش فرقه های شیعه»، ۱۳۸۶ش، ص۹۳.</ref> | ||
=== '''زیدیه''' === | === '''زیدیه''' === | ||
زیدیه از جمله یکی از فرقههای شیعه، به امامت امام علی، امام حسن، امام حسین و زید بن علی قائل هستند. | زیدیه از جمله یکی از فرقههای شیعه، به امامت امام علی، امام حسن، امام حسین و زید بن علی قائل هستند.<ref>مفید، اوائل المقالات فی المذاهب و المختارات، ۱۳۳۰ش، ج۱، ص۳۹.</ref> این فرقه پیروان زید بن علی بن حسین هستند و امامت را در اولاد فاطمه زهرا منحصر میدانند و در گروه دیگری غیر از آنان جایز نمیدانند. اعتقاد دارند امامت واجب الاطاعه به هر مردی از اولاد فاطمه میرسد که مردم را به امامت خود دعوت کند و عادل، عالم و اهل علم، سخاوتمند و شجاع باشد<ref>الخیرالله، «فرقه زیدیه (1) و ارتباط آنها با زید بن علی(ع)»، ۱۳۸۳ش، ص۴۹.</ref> و فرقی نمیکند که از اولاد امام حسن یا از اولاد امام حسین باشد.<ref>طباطبایی، شیعه در اسلام، ۱۳۷۵ش، ص۳۴؛ صابری، تاریخ فرق اسلامی، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۸۷-۸۶.</ref> | ||
=== '''اسماعیلیه''' === | === '''اسماعیلیه''' === | ||
این فرقه با عناوین دیگری نظیر سبعیه | این فرقه با عناوین دیگری نظیر سبعیه<ref>مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، ۱۳۷۲ش، ص۲۲۶.</ref>، قرامطه<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ۱۳۶۰ش، ص۸۳.</ref>، باطنیه<ref>مینوی، «باطنیه اسماعیلیه»، ۱۳۵۱ش، ص۳-۱.</ref>، حشیشیه، تعلیمیه، و الدعوه یا الدعوه الهادیه شناخته میشود.<ref>دفتری، تاریخ و عقاید اسماعیلیه، ۱۳۸۶ش.، ص۱۱.</ref> اسماعیلیه امامت امام حسن فرزند امام علی را قبول ندارند.<ref>صابری، تاریخ فرق اسلامی، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۱۱۹.</ref> اسماعیلیه، بعد از شهادت امام صادق به امامت فرزندش اسماعیل با عنوان «اسماعیلیه خالصانه» یا نوادهاش محمد بن اسماعیل بن جعفر با نام «مبارکیه» اعتقاد پیدا کردند.<ref>سبحانی، بحوث فی الملل و النحل، ۱۴۲۴ق، ج۷، ص۵۴.</ref> این فرقه بعد از شیعه اثنیعَشَری، اکثریت را تشکیل میدهد و پیروان آن در بیش از ۲۵ کشور، در آسیا، آفریقا، اروپا و آمریکای شمالی پراکنده شدند. بیشتر اسماعیلیان نیز در هند، پاکستان و شرق آفریقا زندگی میکنند.<ref>دفتری، تاریخ و عقاید اسماعیلیه، ۱۳۸۶ش، ص۳ و ۱۱.</ref> | ||
=== '''امامیه''' === | === '''امامیه''' === | ||
عنوان شیعه از منظر رجالنویسان، تنها بر شیعیان امامیه یا شیعه دوازدهامامی یا شیعه اثنیعَشَری اطلاق میشود و آنان بیشترین گروه از مذهب شیعه هستند. رهبری جامعه پس از پیامبر از طریق نص رسول خدا است و امام از سوی خدا تعیین میشود و هر امامی باید پیش از رحلت، جانشین خود را معرفی و منصوب کند | عنوان شیعه از منظر رجالنویسان، تنها بر شیعیان امامیه یا شیعه دوازدهامامی یا شیعه اثنیعَشَری اطلاق میشود و آنان بیشترین گروه از مذهب شیعه هستند. رهبری جامعه پس از پیامبر از طریق نص رسول خدا است و امام از سوی خدا تعیین میشود و هر امامی باید پیش از رحلت، جانشین خود را معرفی و منصوب کند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۳۹.</ref> شیعه امامی در منابع، بیش از یک معنا و مفهوم ندارد و آن، اعتقاد به جانشینی امام علی و فرزندان بلافصل او است که بعد از درگذشت پیامبر تا غیبت صغری، هیچ تغییری در آن رخ نداده است.<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولتهای شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۴۳.</ref> کلیات اندیشه شیعه اثنیعَشَری دارای رویکرد عقلگرا است و بر پنج اصل توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد شکل گرفته است.<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولتهای شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۴۶.</ref> منابع اندیشههای شیعیان امامیه، براساس چهار منبع قرآن، سنت (روایات پیامبر و ائمه)، عقل و اجماع شکل میگیرد.<ref>کاظمی شاملو، «بررسی منابع چهارگانه فقه از نظر شیعه و سنی (عقل، اجماع، سنت و قرآن)»، ۱۳۹۶ش، ص۸.</ref> | ||
== '''پیشینه''' == | == '''پیشینه''' == | ||
