| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
== '''پیشینه''' == | == '''پیشینه''' == | ||
براساس شواهد تاریخی و منابع تفسیری، کانون اصلی تشیع در زمان حیات رسول خدا و در منطقه حجاز بوده است. اصطلاح «شیعه علی»، در مورد شماری از صحابه، به نقل از زبان همسران رسول خدا، در جریان صلح امام حسن و سایر حوادث تاریخی کاربرد داشته است. تشیع قبل از ورود اسلام به مرزهای ایران، شکل گرفته بود و در دوران خلفای سهگانه نیز جمعی مشخص با اصطلاح «شیعه علی» نامگذاری میشدند. از اینرو، نظریه مستشرقان در مورد گرایش ایرانیان به تشیع براساس اندیشة باستانی، ساخته و پرداختة ذهنیت آنان است. | براساس شواهد تاریخی و منابع تفسیری، کانون اصلی تشیع در زمان حیات رسول خدا و در منطقه حجاز بوده است. اصطلاح «شیعه علی»، در مورد شماری از صحابه، به نقل از زبان همسران رسول خدا، در جریان صلح امام حسن و سایر حوادث تاریخی کاربرد داشته است. تشیع قبل از ورود اسلام به مرزهای ایران، شکل گرفته بود و در دوران خلفای سهگانه نیز جمعی مشخص با اصطلاح «شیعه علی» نامگذاری میشدند. از اینرو، نظریه مستشرقان در مورد گرایش ایرانیان به تشیع براساس اندیشة باستانی، ساخته و پرداختة ذهنیت آنان است.<ref>حسنلو، «اصالت تاریخی شیعهگرایی ایرانیان»، ۱۳۹۷ش، ص۵۹-۵۸.</ref> | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|+ | |+ | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |ربع آخر قرن اول | | valign="top" |ربع آخر قرن اول | ||
| valign="top" |در این دوره عواملی چون قیام مختار و همراهی ایرانیان با وی، کشتار ایرانیان بهوسیله مصعب بن زبیر، مظالم اُمویان و حجاج بن یوسف، شکلگیری تشیع در بین موالی با محوریت مدائن و نفوذ و گسترش تشیع در اهواز، یزد و نواحی شرقی ایران بیان شده است. سابقه تشیع در ایران همراه با سکونت اعراب اشعری از جمله سائب بن مالک اشعری در قم، برای نخستین بار رقم خورده است. | | valign="top" |در این دوره عواملی چون قیام مختار و همراهی ایرانیان با وی، کشتار ایرانیان بهوسیله مصعب بن زبیر، مظالم اُمویان و حجاج بن یوسف، شکلگیری تشیع در بین موالی با محوریت مدائن و نفوذ و گسترش تشیع در اهواز، یزد و نواحی شرقی ایران بیان شده است. سابقه تشیع در ایران همراه با سکونت اعراب اشعری از جمله سائب بن مالک اشعری در قم، برای نخستین بار رقم خورده است.<ref>جعفری، «دولتی به کام رندان - مروری بر اهمیت و نقش دولت صفویه در تاریخ تشیع»، ۱۳۹۰ش، ص۲۳۰.</ref> | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |اوایل قرن دوم | | valign="top" |اوایل قرن دوم | ||
| valign="top" |پراکندگی مناطق شیعهنشین ایران در این قرن شامل قم، آوه، فراهان، کاشان، ری، اصفهان، اهواز و بیهق (سبزوار) بوده است. | | valign="top" |پراکندگی مناطق شیعهنشین ایران در این قرن شامل قم، آوه، فراهان، کاشان، ری، اصفهان، اهواز و بیهق (سبزوار) بوده است.<ref>شاهمحمدزاده، «پراکندگی جغرافیایی تشیع در ایران از آغاز تا پایان قرن سوم هجری»، ۱۳۹۴ش، ص۱.</ref> | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |اوایل قرن سوم | | valign="top" |اوایل قرن سوم | ||
| خط ۷۱: | خط ۷۱: | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |قرن دهم | | valign="top" |قرن دهم | ||
| valign="top" |در دوران بعد از حمله مغولان، تأسیس دولت صفویه و رسمیت تشیع اثنیعَشَری در ایران، به طور قطع ایران را به ناحیهای شیعی تبدیل کرد. | | valign="top" |در دوران بعد از حمله مغولان، تأسیس دولت صفویه و رسمیت تشیع اثنیعَشَری در ایران، به طور قطع ایران را به ناحیهای شیعی تبدیل کرد.<ref>کشاورز و بوسعیدی، «دولتهای شیعی - مجله نقد کتاب تاریخ»، ۱۳۹۶ش، ص۱۷۴-۱۷۱.</ref> | ||
|} | |} | ||
! | ! | ||
