| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''<big>حکومتهای شیعه در ایران؛</big>''' تشکیل دولتهای شیعی از گرایشهای مختلف زیدیه، اسماعیلیه و اثنیعَشَری در ایران. | '''<big>حکومتهای شیعه در ایران؛</big>''' تشکیل دولتهای شیعی از گرایشهای مختلف زیدیه، اسماعیلیه و اثنیعَشَری در ایران.<ref group="دیدگاه">با سلام و احترام علاوه بر اصلاح نکات مندرج در متن این دو نکته کلی را مدنظر داشته باشید: | ||
1- قلم متن را روان و عمومی کنید و از اصطلاحات عربی و تخصصی کمتری استفاده کنید. مخاطب ویکی عموم جامعه هستند و باید برای آنها قابل فهم باشد. | |||
2- اشکالات نگارشی و ویرایشی متن را برطرف کنید، در موارد زیادی به جای ه از ة استفاده شده بود، در موارد زیادی فاصله های بین کلمات دو بار خورده است.</ref> | |||
با پیدایش اسلام، اندیشهای مترقی ظهور کرد که علاوه بر شبه جزیره عربستان بسیاری از سرزمینهای دیگر از جمله ایران را نیز در برگرفت. هرچند فتح ایران در دوره خلیفه دوم بهواسطه جنگ بود، اما نشر و گسترش اسلام، زمانی که دین زرتشت دیگر پاسخگوی نیازهای ایرانیان نبود، عمدتاً با پذیرش داوطلبانه و آشنایی تدریجی آنان با تعالیم اسلام، بهویژه از طریق ائمه و آموزههای اصیل شیعی، صورت گرفت. همچن ینیکتاپرستی و آشنایی ایرانیان با ادیان الهی در گرایش آنان به تشیع تأثیرگذار بوده است. از نخستین نمودهای سیاسی تشیع در ایران، دولت علویان طبرستان بود که الگویی برای حکومتهای بعدی شیعی همچون آل مسافر، آل بویه، باوندان اسپهبّدیه و شاخههای مختلف حاکمیتهای اسماعیلی از جمله نزاریان ایران شد. در سدههای میانه، جنبشهایی چون سربداران، مرعشیان و آل کیا جلوههای دیگری از پیوند تشیع با ساختار قدرت محلی را رقم زدند. در ادامه، دولتهایی مانند مشعشعیان و سرانجام صفویان با رسمیکردن تشیع در سراسر ایران، این جریان تاریخی را به اوج سیاسی و فرهنگی خود رساندند. ابعاد مختلف دولتهای شیعی شامل تاریخ سیاسی، زمینهها، علل صعود و افول و تحولات فرهنگی، اجتماعی و مذهبی، عاملی قوی در گسترش اندیشه و فرهنگ سیاسی و اجتماعی شیعی در قلمرو خود بودند. | با پیدایش اسلام، اندیشهای مترقی ظهور کرد که علاوه بر شبه جزیره عربستان بسیاری از سرزمینهای دیگر از جمله ایران را نیز در برگرفت. هرچند فتح ایران در دوره خلیفه دوم بهواسطه جنگ بود، اما نشر و گسترش اسلام، زمانی که دین زرتشت دیگر پاسخگوی نیازهای ایرانیان نبود، عمدتاً با پذیرش داوطلبانه و آشنایی تدریجی آنان با تعالیم اسلام، بهویژه از طریق ائمه و آموزههای اصیل شیعی، صورت گرفت. همچن ینیکتاپرستی و آشنایی ایرانیان با ادیان الهی در گرایش آنان به تشیع تأثیرگذار بوده است. از نخستین نمودهای سیاسی تشیع در ایران، دولت علویان طبرستان بود که الگویی برای حکومتهای بعدی شیعی همچون آل مسافر، آل بویه، باوندان اسپهبّدیه و شاخههای مختلف حاکمیتهای اسماعیلی از جمله نزاریان ایران شد. در سدههای میانه، جنبشهایی چون سربداران، مرعشیان و آل کیا جلوههای دیگری از پیوند تشیع با ساختار قدرت محلی را رقم زدند. در ادامه، دولتهایی مانند مشعشعیان و سرانجام صفویان با رسمیکردن تشیع در سراسر ایران، این جریان تاریخی را به اوج سیاسی و فرهنگی خود رساندند. ابعاد مختلف دولتهای شیعی شامل تاریخ سیاسی، زمینهها، علل صعود و افول و تحولات فرهنگی، اجتماعی و مذهبی، عاملی قوی در گسترش اندیشه و فرهنگ سیاسی و اجتماعی شیعی در قلمرو خود بودند. | ||
== '''مفهومشناسی''' == | == '''مفهومشناسی''' == | ||
شیعه در لعت به معنای گروه، گروه پیروان، گروه همدل، یاران، انصار و اتباع که بر امری یکسخن باشند.<ref>ابنمنظور، لسان العرب، ۱۴۰۸ق، ماده «شیع».</ref> تشیع در لغت به معنای دعوی مذهب شیعه کردن است.<ref>دهخدا، لغتنامه، ۱۳۷۳ش، ماده «شیع».</ref> اگر وازه شیعه همراه با «ال» تعریف به کار رود ناگزیر اختصاص به افرادی دارد که از باب اعتقاد به امامت و ولایت بلافصل امام علی بعد از رحل پیامبر و نفی امامت از کسانی که در خلافت بر او پیشی گرفتند، از آن امام پیروی کردند.<ref>مفید، اوائل المقالات فی المذاهب و المختارات، ۱۳۳۰ش، ج۱، ص۴۲.</ref> | شیعه در لعت به معنای گروه، گروه پیروان، گروه همدل، یاران، انصار و اتباع که بر امری یکسخن باشند.<ref>ابنمنظور، لسان العرب، ۱۴۰۸ق، ماده «شیع».</ref> تشیع در لغت به معنای دعوی مذهب شیعه کردن است.<ref>دهخدا، لغتنامه، ۱۳۷۳ش، ماده «شیع».</ref> اگر وازه شیعه همراه با «ال» تعریف به کار رود ناگزیر اختصاص به افرادی دارد که از باب اعتقاد به امامت و ولایت بلافصل امام علی بعد از رحل پیامبر و نفی امامت از کسانی که در خلافت بر او پیشی گرفتند، از آن امام پیروی کردند.<ref>مفید، اوائل المقالات فی المذاهب و المختارات، ۱۳۳۰ش، ج۱، ص۴۲.</ref><ref group="دیدگاه">چرا شیعه و تشیع را تعریف کرده اید؟ در منابع مختلفی تعریف حکومت های شیعه و دولات های شیعه آمده است</ref> | ||
== '''پیدایی و دیگرگونی تشیع''' == | == '''پیدایی و دیگرگونی تشیع''' <ref group="دیدگاه">این تفصیل نیازی نیست. خیلی فشرده و مختصر اصل شکلگیری تشیع را بگویید</ref> == | ||
درباره این مسئله که از چه زمانی شیعه شکل گرفت نظریههای متفاوتی ذکر شده است. | درباره این مسئله که از چه زمانی شیعه شکل گرفت نظریههای متفاوتی ذکر شده است. | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۹: | ||
۸) ظهور شیعه بهعنوان یک فرقه با کلام و اعتقاد ویژه خود همچون یک مذهب فکری و سیاسی با ظهور نظریه «نص و تعیین» در اواخر سده اول هجرت بوده است.<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولتهای شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۳۴-۳۲.</ref> | ۸) ظهور شیعه بهعنوان یک فرقه با کلام و اعتقاد ویژه خود همچون یک مذهب فکری و سیاسی با ظهور نظریه «نص و تعیین» در اواخر سده اول هجرت بوده است.<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولتهای شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۳۴-۳۲.</ref> | ||
== '''فرقههای شیعه''' == | == '''فرقههای شیعه''' <ref group="دیدگاه">کاملا خروج از موضوع. فقط در حد یک خط در ادامه مفهوم شناسی به وجود فرقه ها اشاره شود از این باب که منظور از حکومت شیعی فقط شیعه 12 امامی نیست</ref> == | ||
از مهمترین زمینهای که انشعاب و فرقههای جدیدی را در میان شیعیان به وجود آورده است، سلسله امامان و چگونگی فرآیند انتقال امامت و وصایت و انتخاب امام بعدی بود.<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولتهای شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۳۵.</ref> همچنین پیدایش علم کلام و عدم دستیابی شیعه به حاکمیت سیاسی پس از شهادت امام حسین و یارانش و قیامهایی که بهمنظور خونخواهی آنان صورت گرفت، باعث پراکندگی و ایجاد فرقهها و عدم اتحاد در جامعه شیعه شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/332725/%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87?q=%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%B4%20%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87%20%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%87&score=16393.031&rownumber=9 قائدان، «علل و عوامل سیاسی و کلامی پیدایش فرقه های شیعه»، ۱۳۸۶ش، ص۹۳.]</ref> | از مهمترین زمینهای که انشعاب و فرقههای جدیدی را در میان شیعیان به وجود آورده است، سلسله امامان و چگونگی فرآیند انتقال امامت و وصایت و انتخاب امام بعدی بود.<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولتهای شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۳۵.</ref> همچنین پیدایش علم کلام و عدم دستیابی شیعه به حاکمیت سیاسی پس از شهادت امام حسین و یارانش و قیامهایی که بهمنظور خونخواهی آنان صورت گرفت، باعث پراکندگی و ایجاد فرقهها و عدم اتحاد در جامعه شیعه شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/332725/%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87?q=%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%B4%20%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87%20%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%87&score=16393.031&rownumber=9 قائدان، «علل و عوامل سیاسی و کلامی پیدایش فرقه های شیعه»، ۱۳۸۶ش، ص۹۳.]</ref> | ||
| خط ۳۸: | خط ۴۲: | ||
== '''پیشینه''' == | == '''پیشینه''' == | ||
براساس شواهد تاریخی و منابع تفسیری، کانون اصلی تشیع در زمان حیات رسول خدا و در منطقه حجاز بوده است. اصطلاح «شیعه علی»، در مورد شماری از صحابه، به نقل از زبان همسران رسول خدا، در جریان صلح امام حسن و سایر حوادث تاریخی کاربرد داشته است. تشیع قبل از ورود اسلام به مرزهای ایران، شکل گرفته بود و در دوران خلفای سهگانه نیز جمعی مشخص با اصطلاح «شیعه علی» نامگذاری میشدند. از اینرو، نظریه مستشرقان در مورد گرایش ایرانیان به تشیع براساس | براساس شواهد تاریخی و منابع تفسیری، کانون اصلی تشیع در زمان حیات رسول خدا و در منطقه حجاز بوده است. اصطلاح «شیعه علی»، در مورد شماری از صحابه، به نقل از زبان همسران رسول خدا، در جریان صلح امام حسن و سایر حوادث تاریخی کاربرد داشته است. تشیع قبل از ورود اسلام به مرزهای ایران، شکل گرفته بود و در دوران خلفای سهگانه نیز جمعی مشخص با اصطلاح «شیعه علی» نامگذاری میشدند. از اینرو، نظریه مستشرقان در مورد گرایش ایرانیان به تشیع براساس اندیشه باستانی، ساخته و پرداخته ذهنیت آنان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1668264/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86?q=%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A8%D9%87%20%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9&score=8589934600.0&rownumber=8 حسنلو، «اصالت تاریخی شیعهگرایی ایرانیان»، ۱۳۹۷ش، ص۵۹-۵۸.]</ref><ref group="دیدگاه">این بند پیشینه تشیع است و با مطالب قبلی هم تداخل و تکرار دارد. نیازی هم به آن نیست | ||
جدول زیر با جدول بعدی و سرفصل بعدی چه نسبتی دارد؟ آن جدول کامل و دقیق و ناظر به حکومت های شیعه است</ref> | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|+ | |+ | ||
| خط ۴۷: | خط ۵۳: | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |ربع آخر قرن اول | | valign="top" |ربع آخر قرن اول | ||
| valign="top" |در این دوره عواملی چون قیام مختار | | valign="top" |در این دوره عواملی چون قیام مختار و همراهی ایرانیان با وی، کشتار ایرانیان بهوسیله مصعب بن زبیر، مظالم اُمویان و حجاج بن یوسف، شکلگیری تشیع در بین موالی با محوریت مدائن و نفوذ و گسترش تشیع در اهواز، یزد و نواحی شرقی ایران بیان شده است. سابقه تشیع در ایران همراه با سکونت اعراب اشعری از جمله سائب بن مالک اشعری در قم، برای نخستین بار رقم خورده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1019601/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9?q=%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%20%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87&score=274877907000.0&rownumber=1 جعفری، «دولتی به کام رندان - مروری بر اهمیت و نقش دولت صفویه در تاریخ تشیع»، ۱۳۹۰ش، ص۲۳۰.]</ref> | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |اوایل قرن دوم | | valign="top" |اوایل قرن دوم | ||
| valign="top" |پراکندگی مناطق شیعهنشین ایران در این قرن شامل قم، آوه، فراهان، کاشان، ری، اصفهان، اهواز و بیهق (سبزوار) بوده است.<ref>شاهمحمدزاده، «پراکندگی جغرافیایی تشیع در ایران از آغاز تا پایان قرن سوم هجری»، ۱۳۹۴ش، ص۱.</ref> | | valign="top" |پراکندگی مناطق شیعهنشین ایران در این قرن شامل قم، آوه، فراهان، کاشان، ری، اصفهان، اهواز و بیهق (سبزوار) بوده است.<ref>شاهمحمدزاده، «پراکندگی جغرافیایی تشیع در ایران از آغاز تا پایان قرن سوم هجری»، ۱۳۹۴ش، ص۱.</ref><ref group="دیدگاه">تا اینجا آیا دولت و حکومت شیعی شکل گرفته بوده در ایران؟</ref> | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |اوایل قرن سوم | | valign="top" |اوایل قرن سوم | ||
| خط ۷۶: | خط ۸۲: | ||
|} | |} | ||
== '''گرایش ایرانیان به تشیع''' == | == '''گرایش ایرانیان به تشیع''' <ref group="دیدگاه">این قسمت باید به نوعی زمیه سازی کند که گرایش به تشیع و سپس گسترش آن باعث شکلگیری حکومت های محلی و بعد حکومت رسمی شده است. اما فعلا کمی خنثی به نظر میرسد.</ref> == | ||
در دستهبندی عوامل اساسی رشد سریع تشیع در ایران میتوان به دو علت نخست، عامل معرفتی، فرهنگی، تمدنی و اجتماعی و دوم، عوامل سیاسی و حاکمیتی اشاره کرد که از عوامل درونی منشعب شده و اندیشه شیعه را رواج داده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1668264/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86?q=%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A8%D9%87%20%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9&score=8589934600.0&rownumber=8 حسنلو، «اصالت تاریخی شیعهگرایی ایرانیان»، ۱۳۹۷ش، ص۶۰-۵۹.]</ref> | در دستهبندی عوامل اساسی رشد سریع تشیع در ایران میتوان به دو علت نخست، عامل معرفتی، فرهنگی، تمدنی و اجتماعی و دوم، عوامل سیاسی و حاکمیتی اشاره کرد که از عوامل درونی منشعب شده و اندیشه شیعه را رواج داده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1668264/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86?q=%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A8%D9%87%20%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9&score=8589934600.0&rownumber=8 حسنلو، «اصالت تاریخی شیعهگرایی ایرانیان»، ۱۳۹۷ش، ص۶۰-۵۹.]</ref> | ||
=== '''عامل معرفتی، فرهنگی، تمدنی و اجتماعی''' === | === '''عامل معرفتی، فرهنگی، تمدنی و اجتماعی''' === | ||
پذیرش تشیع در بین ایرانیان بهصورت تدریجی بوده است که برای آن دلایلی چون علاقه ایرانیان به اسلام و | پذیرش تشیع در بین ایرانیان بهصورت تدریجی بوده است که برای آن دلایلی چون علاقه ایرانیان به اسلام و تشیع، نزدیکی امام علی به پیامبر، حمایت امام علی از ایرانیان در زمان خلافت، کسب حقایق تاریخ اسلام از زبان امام علی، آشنایی ایرانیان با صحابه بزرگ شیعی، ظلم و اجحاف در حق موالی، مظلومیت شیعیان و سیاستهای ضددینی حکومتهای اُموی و عباسی میتوان بیان کرد.<ref>شاهمحمدزاده، «پراکندگی جغرافیایی تشیع در ایران از آغاز تا پایان قرن سوم هجری»، ۱۳۹۴ش، ص۲۹-۱.</ref> | ||
از علل درونزا و اصلی گسترش تشیع در ایران، شعار عدالت و برابری و برقراری ارتباط معنوی ایرانیان با ائمه مانند رفتار عادلانه و الفتآمیز امام علی با موالی و ایرانیان تازه مسلمان در قبال رفتار نامناسب و تبعیضآمیز برخی از خلفا و اُمویان در تقسیم اموال بیتالمال بوده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1668264/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86?q=%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A8%D9%87%20%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9&score=8589934600.0&rownumber=8 حسنلو، «اصالت تاریخی شیعهگرایی ایرانیان»، ۱۳۹۷ش، ص۶۰ و ۶۳.]</ref> | از علل درونزا و اصلی گسترش تشیع در ایران، شعار عدالت و برابری و برقراری ارتباط معنوی ایرانیان با ائمه مانند رفتار عادلانه و الفتآمیز امام علی با موالی و ایرانیان تازه مسلمان در قبال رفتار نامناسب و تبعیضآمیز برخی از خلفا و اُمویان در تقسیم اموال بیتالمال بوده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1668264/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86?q=%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A8%D9%87%20%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9&score=8589934600.0&rownumber=8 حسنلو، «اصالت تاریخی شیعهگرایی ایرانیان»، ۱۳۹۷ش، ص۶۰ و ۶۳.]</ref><ref group="دیدگاه">این بند و بند قبلی تکرار زیاد دارد، لطفا بازنویسی شود و از قلم فرسایی پرهیز کنید</ref> | ||
=== '''عوامل سیاسی و حاکمیتی''' === | === '''عوامل سیاسی و حاکمیتی''' <ref group="دیدگاه">عامل 5 و 6 را میتوان گفت از عوامل گرایش ایرانیان به تشیع است؟ حداقل با این نوع تقریر که شما آورده اید قابل قبول و فهم نیست.</ref> === | ||
در این زمنیه عوامل مختلفی مؤثر بوده است که نشان از شیعهگرایی ایرانیان دارد. | در این زمنیه عوامل مختلفی مؤثر بوده است که نشان از شیعهگرایی ایرانیان دارد. | ||
| خط ۹۰: | خط ۹۶: | ||
# '''هجرت علویان و سادات به ایران:''' مهاجرتها بیشتر از قرن دوم به بعد در دوران خلفای اُموی و عباسی بهمنظور مصون ماندن از جریانهای معارض و ستیزهگر با علویان و پیروان اهلبیت اتفاق افتاده است. | # '''هجرت علویان و سادات به ایران:''' مهاجرتها بیشتر از قرن دوم به بعد در دوران خلفای اُموی و عباسی بهمنظور مصون ماندن از جریانهای معارض و ستیزهگر با علویان و پیروان اهلبیت اتفاق افتاده است. | ||
# '''هجرت امام رضا به ایران:''' همزمان با سکونت امام رضا در مرو، عدهای از سادات و آل ابیطالب در جوار امام آمدند و ارتباط امام با مردم در ترویج تشیع نقش مؤثری داشته است. بیان احادیث از جمله حدیث سلسله الذهب در جمع مردم نیشابور، خواندن خطبه و معرفی ولایت خود و ائمه در دربار مأمون عباسی، برگزاری مجالس مناظره و مباحثه در معرفی اهلبیت و مکتب شیعه، ارتباط با مردم و پاس به سؤالات و مجموعه نامههای امام به افراد مختلف، مسافرتها به شهرهای اطراف، مهاجرت گروه جدید علویان همزمان با سفر فاطمه معصومه به قم، در گرایش ایرانیان به تشیع تأثیر فراوانی داشته است. | # '''هجرت امام رضا به ایران:''' همزمان با سکونت امام رضا در مرو، عدهای از سادات و آل ابیطالب در جوار امام آمدند و ارتباط امام با مردم در ترویج تشیع نقش مؤثری داشته است. بیان احادیث از جمله حدیث سلسله الذهب در جمع مردم نیشابور، خواندن خطبه و معرفی ولایت خود و ائمه در دربار مأمون عباسی، برگزاری مجالس مناظره و مباحثه در معرفی اهلبیت و مکتب شیعه، ارتباط با مردم و پاس به سؤالات و مجموعه نامههای امام به افراد مختلف، مسافرتها به شهرهای اطراف، مهاجرت گروه جدید علویان همزمان با سفر فاطمه معصومه به قم، در گرایش ایرانیان به تشیع تأثیر فراوانی داشته است. | ||
# ''' | # '''نقش حکومتها و مجاهدت علما در شیعهگرایی ایرانیان:''' نحوة عملکرد حکومتهای شیعه پیش از صفویه در فراهمسازی بسترها و نهادهای فرهنگی سبب گسترش تشیع در نقاط مختلف ایران شده است. | ||
# '''گستردگی تشیع در مناطق مختلف ایران قبل از صفویه:''' منطقه خراسان و شهرهای آن چون نیشابور، سبزوار، بیهق، مرو، منطقه تاریخی جبل از قصر شیرین تا ری و همدان، در غرب ایران منطقه دینور، مناطق مرکزی ایران مانند قم، آوه، کاشان، فارس، اصفهان، مناطق شمالی ایران، طبرستان، گیلان، زنجان، قزوین، منطقه سیستان از کرمان تا جنوب خراسان تا سواحل دریای عمان، از جمله مناطق شیعهنشین در ایران قبل از قرن دهم بوده است. قبل از ظهور دولت صفویه در ایران هیچ منطقهای نبود که شیعیان در آن سکونت نداشته باشند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1668264/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86?q=%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A8%D9%87%20%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9&score=8589934600.0&rownumber=8 حسنلو، «اصالت تاریخی شیعهگرایی ایرانیان»، ۱۳۹۷ش، ص۷۹-۶۵.]</ref> | # '''گستردگی تشیع در مناطق مختلف ایران قبل از صفویه:''' منطقه خراسان و شهرهای آن چون نیشابور، سبزوار، بیهق، مرو، منطقه تاریخی جبل از قصر شیرین تا ری و همدان، در غرب ایران منطقه دینور، مناطق مرکزی ایران مانند قم، آوه، کاشان، فارس، اصفهان، مناطق شمالی ایران، طبرستان، گیلان، زنجان، قزوین، منطقه سیستان از کرمان تا جنوب خراسان تا سواحل دریای عمان، از جمله مناطق شیعهنشین در ایران قبل از قرن دهم بوده است. قبل از ظهور دولت صفویه در ایران هیچ منطقهای نبود که شیعیان در آن سکونت نداشته باشند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1668264/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86?q=%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A8%D9%87%20%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9&score=8589934600.0&rownumber=8 حسنلو، «اصالت تاریخی شیعهگرایی ایرانیان»، ۱۳۹۷ش، ص۷۹-۶۵.]</ref> | ||
# '''شیعهگرایی ایرانیان پس از استقرار صفویه:''' براساس مستندات تاریخی، صفویان دولتی بودند که براساس اعتقادات قلبی مذهب تشیع را رسمی کردند. روند رسمیت یافتن تشیع در ایران در این دوره مرهون تلاش | # '''شیعهگرایی ایرانیان پس از استقرار صفویه:''' براساس مستندات تاریخی، صفویان دولتی بودند که براساس اعتقادات قلبی مذهب تشیع را رسمی کردند. روند رسمیت یافتن تشیع در ایران در این دوره مرهون تلاش علما در دورههای قبل تا عصر صفویه است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1668264/%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86?q=%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A8%D9%87%20%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9&score=8589934600.0&rownumber=8 حسنلو، «اصالت تاریخی شیعهگرایی ایرانیان»، ۱۳۹۷ش، ص۸۱.]</ref> | ||
== '''نخستین حکومتهای محلی و منطقهای پیش از صفویه''' == | == '''نخستین حکومتهای محلی و منطقهای پیش از صفویه''' <ref group="دیدگاه">یکی دو جمله مقدماتی قبل از جدول بیاورید که هندسه بحث روشن شود؛ | ||
محتوای جدول را بازخوانی کنید و اغلاط و اشتباهات را رفع کنید لطفا</ref> == | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|+ | |+ | ||
| خط ۲۰۰: | خط ۲۰۸: | ||
== '''رسمیت یافتن تشیع در سطح ملی در عصر صفوی''' == | == '''رسمیت یافتن تشیع در سطح ملی در عصر صفوی''' == | ||
دعوت از علمای جبلعامل و تقویت موقعیت علما در ایران، اتحاد سیاسی کشور، تشکیل یک حکومت ملی و وحدت مذهبی شیعه امامیه در تشکیل حکومت صفویان (۹۰۷ -۱۱۳۵ق) نقش مهمی را ایفا کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1797850/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%85%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA?q=%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7%20%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%20%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2&score=67108872.0&rownumber=6 کشاورز و همکاران، «بررسی زمینههای شکلگیری تعادل نهادی سنّتی در عصر صفویه با تاکید بر روابط متقابل روحانیت و حکومت»، ۱۴۰۰ش، ص۱۹.]</ref> ۱۲ نفر از حاکمان آنان از شاه اسماعیل صفوی تا شاه عباس سوم ۱۱۴۸ق، در سه پایتخت تبریز، قزوین و اصفهان به قدرت رسیدند. رسمی شدن مذهب شیعه، به یکپارچگی مردم ایران، روابط متقابل سلاطین صفوی و علمای شیعه، صرافت سیاسی شاهان صفویه برای کسب مشروعیت سیاسی، رقابتهای منطقهای و مبارز با همسایگان اهلسنت(عثمانی)، ایجاد تغییر در نیروهای نظامی قزلباش، | <ref group="دیدگاه">همانطور که در راهنمایی قبلی دکتر فصیحی آمده بود؛ ابتدا باید به تأسیس حکومت و بعد به رسمیت یافتن مذهب وارد شد. این بند خیلی ورود دفعی به عوامل و نشانه هاست. در واقع شما باید محورهای جدول بالا را برای صفویه هم بیاورید حالا چه به شکل جدول و چه به شکل دیگری.</ref>دعوت از علمای جبلعامل و تقویت موقعیت علما در ایران، اتحاد سیاسی کشور، تشکیل یک حکومت ملی و وحدت مذهبی شیعه امامیه در تشکیل حکومت صفویان (۹۰۷ -۱۱۳۵ق) نقش مهمی را ایفا کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1797850/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%85%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA?q=%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7%20%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%20%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2&score=67108872.0&rownumber=6 کشاورز و همکاران، «بررسی زمینههای شکلگیری تعادل نهادی سنّتی در عصر صفویه با تاکید بر روابط متقابل روحانیت و حکومت»، ۱۴۰۰ش، ص۱۹.]</ref> ۱۲ نفر از حاکمان آنان از شاه اسماعیل صفوی تا شاه عباس سوم ۱۱۴۸ق، در سه پایتخت تبریز، قزوین و اصفهان به قدرت رسیدند. رسمی شدن مذهب شیعه، به یکپارچگی مردم ایران، روابط متقابل سلاطین صفوی و علمای شیعه، صرافت سیاسی شاهان صفویه برای کسب مشروعیت سیاسی، رقابتهای منطقهای و مبارز با همسایگان اهلسنت (عثمانی)، ایجاد تغییر در نیروهای نظامی قزلباش، شکلگیری مناصب مذهبی مانند صدر و شیخالاسلام، رواج آموزهها و شعائر و آیینهای تعریفشده اسلامی مبتنی بر قواعد فقهی مذهب شیعه انجامید و در نهایت زمینهساز تثبیت هویت مذهبی-سیاسی تازهای برای دولت صفوی و جامعه ایران شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1797850/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%85%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA?q=%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7%20%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%20%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2&score=67108872.0&rownumber=6 کشاورز و همکاران، «بررسی زمینههای شکلگیری تعادل نهادی سنّتی در عصر صفویه با تاکید بر روابط متقابل روحانیت و حکومت»، ۱۴۰۰ش، ص ۲۲-۲۱ و ۳۱.]</ref> | ||
عوامل ضعف و فروپاشی | عوامل ضعف و فروپاشی در این حکومت عبارت از نابودی صوفیان و عدم جایگزینی برای آنان، توطئهچینی و رقابتهای میان عناصر تأثیرگذار نظام حکومتی صفویان از جمله قزلباشان، ایرانیان دیوانسالار، گرجیان، ارمنیها و چرکسیها، تحدید استقلال و اقتدار شاهان صفوی توسط وزراء، عمال حکومتی، زنان حرم و برخی دیگر از منتفذین، رواج رفاهطلبی و برخی اعمال ناپسند نظیر شرب خمر در دربار صفوی و تربیت شاهزادگان صفوی در حرم از دوران شاه عباس اول، جنگها و منازعات مستمر صفویان و دولتهای اطراف مانند ازبکان، عثمانیها، گورکانیان هند و روسها و صدمات اقتصادی و تلفات انسانی شدید است.<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولتهای شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۲۶۲-۲۴۵.</ref> | ||
== '''دوران گذار و تثبیت قدرت علما''' == | == '''دوران گذار و تثبیت قدرت علما''' <ref group="دیدگاه">شما بیشتر وارد تحلیل وضعیت خود شیعه و موقعیت سیاسی آن شده اید نه حکومت های شیعه. در این مقطع صرفا باید این انگاره را تثبیت کنید که بعد از صفویه حکومت شیعی عملا نبوده ولی شیعه باز هم نقش آفرینی هایی در سطح سیاست و اجتماع داشته و به این نقش ها اشاره کنید و شدت و ضعف آن</ref> == | ||
=== '''افشاریه''' === | === '''افشاریه''' === | ||
بعد از سقوط صفویه در سال ۱۱۳۵ق، به دست افاغنه که پیرو مذهب اهلسنت و جماعت بودند در دوران | بعد از سقوط صفویه در سال ۱۱۳۵ق، به دست افاغنه که پیرو مذهب اهلسنت و جماعت بودند در دوران حکومت افغانها و افشاریه(۱۱۴۸ - ۱۲۱۰ق)، جایگاه تشیع و علما در ایران بسیار تضعیف گردید. بعد از نابودی افغانها، سیاستهای حاکمان وقت، بهخصوص نادرشاه برای پیشبرد مقاصد سیاسی خود مانند افزودن نام مذهب شیعه با نام جعفری به چهار مذهب سنت، محدودیتهایی را برای مذهب تشیع و علمای آن ایجاد کرد. گروه زیادی از علما و بازرگانان شیعه و اهلسنت به هند و عتبات عالیات مهاجرت کردند. این فرآیند تا مرز نابودی رسمیت تشیع ادامه داشت که این تلاش او بینتیجه ماند و ریشهدار بودن باورهای مذهبی در میان مردم و نفوذ اجتماعی علما مانع از این اتفاق شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1008828/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B6%D9%85%D8%AD%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%AF?q=%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA%20%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%20%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%A7%D8%B6%D9%85%D8%AD%D9%84%D8%A7%D9%84%20%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87%20%D8%AA%D8%A7%20%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%20%D8%B2%D9%86%D8%AF&score=16393.031&rownumber=1 ایزدی و پهلوانپور، «وضعیت سیاسی تشیع از اضمحلال صفویه تا کریمخان زند»، ۱۳۹۰ش، ص۸ و ۲۹.]</ref> | ||
=== '''زندیه''' === | === '''زندیه''' === | ||
| خط ۲۱۹: | خط ۲۲۷: | ||
== '''دوران معاصر: پیوند کامل دین و دولت''' == | == '''دوران معاصر: پیوند کامل دین و دولت''' == | ||
=== '''پهلوی''' === | === '''پهلوی''' <ref group="دیدگاه">عنوان بالاسری این عنوان پیوند کامل دین و دولت است؛ آیا میتوان گفت دوره پهلوی چنین دوره ای بوده است؟ دوره پهلوی هم در همان دوره گذار قبلی باید تعریف شود. در واقع دوره گذار سه مرحله داشته است: | ||
دوره ضعف و افول و رو به حذف رفتن (تقریبا دوره افشار بود) | |||
دوره نقش آفرینی و اثر گذاری های سیاسی و اجتماعی (تقریبا دوره زندیه و بخشی از قاجار) | |||
دوره مبارزه و تقابل با حکومت وقت (بخشی از دوره قاجار و عمدتا دوره پهلوی)</ref> === | |||
در این عصر، رضاخان و پس از او محمدرضا پهلوی پس از استفاده ابزاری از اسلام جهت تثبیت قدرت خود، مبارزه شدیدی علیه روحانیت سامان دادند. تقابل دولت عرفی و سکولاریزم با نهادهای سنتی شیعه پارادایم حاکم بر جامعه شد و روحانیت از قدرت سیاسی حاکم فاصله گرفت. هرچند در راستای واکنشهای اجتماعی-مذهبی روحانیون، ظهور سیدروحالله خمینی از سال ۱۳۴۱ش نقطه عطفی در سیر این تحول ایجاد کرد. سیدروحالله خمینی با یک انقلاب علمی، پارادایم سکولار حاکم بر جامعه را شکست داد و به کمک روحانیون انقلابی پارادایم آمیختگی دین وس یاست را جایگزین کرد. در این پارادایم ورود به سیاست توسط روحانیون یک تکلیف محسوب میشد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/101130/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C%20%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8%20%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%8C%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84%20%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%20%D9%88%20%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%20%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%20%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%8C%20%D9%88%20%D9%86%D9%82%D8%B4%20%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20(%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%20%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85%20%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D9%88%20%D9%88%20%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87).&score=9.811056&rownumber=2 قنبری، «منابع قدرت روحانیت شیعه در ایران»، ۱۳۸۱ش، ص۲۷۲.]</ref> | در این عصر، رضاخان و پس از او محمدرضا پهلوی پس از استفاده ابزاری از اسلام جهت تثبیت قدرت خود، مبارزه شدیدی علیه روحانیت سامان دادند. تقابل دولت عرفی و سکولاریزم با نهادهای سنتی شیعه پارادایم حاکم بر جامعه شد و روحانیت از قدرت سیاسی حاکم فاصله گرفت. هرچند در راستای واکنشهای اجتماعی-مذهبی روحانیون، ظهور سیدروحالله خمینی از سال ۱۳۴۱ش نقطه عطفی در سیر این تحول ایجاد کرد. سیدروحالله خمینی با یک انقلاب علمی، پارادایم سکولار حاکم بر جامعه را شکست داد و به کمک روحانیون انقلابی پارادایم آمیختگی دین وس یاست را جایگزین کرد. در این پارادایم ورود به سیاست توسط روحانیون یک تکلیف محسوب میشد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/101130/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C%20%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8%20%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%8C%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84%20%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%20%D9%88%20%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%20%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%20%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%8C%20%D9%88%20%D9%86%D9%82%D8%B4%20%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20(%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%20%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85%20%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D9%88%20%D9%88%20%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87).&score=9.811056&rownumber=2 قنبری، «منابع قدرت روحانیت شیعه در ایران»، ۱۳۸۱ش، ص۲۷۲.]</ref> | ||
=== '''جمهوری اسلامی ایران''' === | === '''جمهوری اسلامی ایران''' <ref group="دیدگاه">تفاوت آن با صفویه را بگویید حتما</ref> === | ||
در دوران معاصر، با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ خورشیدی و استقرار نظام جمهوری اسلامی، شاهد ادغام کامل فقه شیعه در ساختار سیاسی و قوانین اساسی حکومت بودیم. این تحول، نظریه «ولایت فقیه» را به عنوان مبنای حکومتداری به رسمیت شناخت و پیوندی عمیق میان دین و دولت را رقم زد. در این نظام، دین نه تنها هدایتگر معنوی جامعه، بلکه ارکان اصلی ساختار سیاسی و حقوقی را نیز تشکیل میدهد. این دوران، نقطه عطفی در تاریخ تشیع و الگویی نوین از حکومتداری دینی در جهان معاصر به شمار میرود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/101130/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C%20%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8%20%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%8C%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84%20%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%20%D9%88%20%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%20%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%20%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%8C%20%D9%88%20%D9%86%D9%82%D8%B4%20%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20(%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%20%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85%20%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D9%88%20%D9%88%20%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87).&score=9.811056&rownumber=2 قنبری، «منابع قدرت روحانیت شیعه در ایران»، ۱۳۸۱ش، ص۲۷۹-۲۷۲.]</ref> | در دوران معاصر، با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ خورشیدی و استقرار نظام جمهوری اسلامی، شاهد ادغام کامل فقه شیعه در ساختار سیاسی و قوانین اساسی حکومت بودیم. این تحول، نظریه «ولایت فقیه» را به عنوان مبنای حکومتداری به رسمیت شناخت و پیوندی عمیق میان دین و دولت را رقم زد. در این نظام، دین نه تنها هدایتگر معنوی جامعه، بلکه ارکان اصلی ساختار سیاسی و حقوقی را نیز تشکیل میدهد. این دوران، نقطه عطفی در تاریخ تشیع و الگویی نوین از حکومتداری دینی در جهان معاصر به شمار میرود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/101130/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C%20%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8%20%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%8C%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84%20%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%20%D9%88%20%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%20%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%20%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%8C%20%D9%88%20%D9%86%D9%82%D8%B4%20%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20(%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%20%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85%20%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D9%88%20%D9%88%20%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87).&score=9.811056&rownumber=2 قنبری، «منابع قدرت روحانیت شیعه در ایران»، ۱۳۸۱ش، ص۲۷۹-۲۷۲.]</ref> | ||
== '''دستاوردهای حکومتهای شیعه''' == | == '''دستاوردهای حکومتهای شیعه''' <ref group="دیدگاه">چرا جمهوری اسلامی را نیاورده اید؟</ref> == | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|+ | |+ | ||
| خط ۲۶۸: | خط ۲۸۲: | ||
|} | |} | ||
== '''تأثیرات ژئوپلیتیک شیعه''' == | == '''تأثیرات ژئوپلیتیک شیعه''' <ref group="دیدگاه">خارج از موضوع است. شما شیعه را با حکومت های شیعه یکسان گرفته اید.</ref> == | ||
جایگاه ایران بهعنوان مرکز تشیع در جهان اسلام تأثیرات شگرفی مانند هویتیابی و خودآگاهی، رشد و ارتقای سطح فکری و بینش سیاسی و همچنین گسترش فعالیت شیعیان با هدف دستیابی به حقوق سیاسی و اجتماعی در قالب جنبشها و احزاب شیعی، بر کشورهای مسلمان جهان و علی الخصوص شیعیان آنها داشته است.<ref>گلچین، «انقلاب اسلامی ایران و پیامدهای آن بر ژئوپلیتیک تشیع در عربستان سعودی و یمن»، ۱۳۹۴ش، ص۲۳۰.</ref> | جایگاه ایران بهعنوان مرکز تشیع در جهان اسلام تأثیرات شگرفی مانند هویتیابی و خودآگاهی، رشد و ارتقای سطح فکری و بینش سیاسی و همچنین گسترش فعالیت شیعیان با هدف دستیابی به حقوق سیاسی و اجتماعی در قالب جنبشها و احزاب شیعی، بر کشورهای مسلمان جهان و علی الخصوص شیعیان آنها داشته است.<ref>گلچین، «انقلاب اسلامی ایران و پیامدهای آن بر ژئوپلیتیک تشیع در عربستان سعودی و یمن»، ۱۳۹۴ش، ص۲۳۰.</ref> | ||
