بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
'''{{درشت|رئیسعلی دلواری،}}''' رهبر مبارزان جنوب در تنگستان و بوشهر علیه نیروهای انگلیس در زمان جنگ جهانی اول. | '''{{درشت|رئیسعلی دلواری،}}''' رهبر مبارزان جنوب در تنگستان و بوشهر علیه نیروهای انگلیس در زمان جنگ جهانی اول. | ||
رئیسعلی دلواری از چهرههای جنبش مشروطهخواهی و رهبر مقاومت مسلحانهٔ نیروهای محلی جنوب ایران در برابر نیروهای اسعمار بریتانیا در جریان [[جنگ جهانی اول]] بود. در دورانی که حکومت مرکزی ایران با ضعف و بحران مواجه بود، وی با سازماندهی نیروهای مردمی و حمایت علمای مذهبی وقت، رهبری درگیریهای نظامی علیه حضور بریتانیا در منطقه را بر عهده گرفت. او سرانجام در ۳۴ سالگی، هنگام برنامهریزی برای شبیخون به نیروهای بریتانیایی، توسط یکی از افراد محلی به اسم غلامحسین تنگکی از پشت هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد. پیکر او بنا به وصیتش در قبرستان [[وادیالسلام]] [[نجف]] به خاک سپرده شد. در تاریخ معاصر ایران، از رئیسعلی دلواری به عنوان نماد مقاومت در برابر نفوذ بیگانگان یاد میشود و سالروز کشته شدن وی در [[تقویم رسمی ایران]] با عنوان [[روز ملی مبارزه با استعمار]] به ثبت رسیده است. | |||
== زندگینامه == | == زندگینامه == | ||
=== تولد و خانواده === | === تولد و خانواده === | ||
رئیسعلی دلواری | رئیسعلی دلواری در روستای دلوار از توابع [[استان بوشهر]] به دنیا آمد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7 «راز ماندگاری نام شهید رئیسعلی دلواری/ سرداری که تاریخساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> پدر او زایر محمد و مادرش شهین نام داشتند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/750120-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF «روزی که رییسعلی دلواری کشته شد، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> تولد وی در منابع مختلف در سال 1260ش،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7 «راز ماندگاری نام شهید رئیسعلی دلواری/ سرداری که تاریخساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> 1261ش<ref>[https://delvar.iau.ir/fa/page/69/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «زندگینامه شهید رئیسعلی دلواری»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد دلوار.]</ref> و 1263ش<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «دربارۀ رئیسعلی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> نقل شده است. خاندان رئیسعلی در اصل، از لرهای نورآباد ممسنی بودهاند.<ref>یاحسینی، رئیسعلی دلواری، تهران، ۱۳۷۶ش، ص52.</ref> | ||
=== سالهای آغازین زندگی و مهارتآموزی === | === سالهای آغازین زندگی و مهارتآموزی === | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
=== دوران زندگی و پیشینه خانوادگی === | === دوران زندگی و پیشینه خانوادگی === | ||
بر اساس گزارش منابع، در | بر اساس گزارش منابع، در دورهٔ زندگی دلواری، بهدلیل ناتوانی حکومت مرکزی قاجار و نفوذ قدرتهای خارجی ازجمله انگلیس، مناطق جنوبی ایران ازجمله تنگستان، دشتستان و دشتی با محرومیتهای گسترده سیاسی، اقتصادی و اجتماعی روبهرو بودند. اداره این مناطق عمدتاً مبتنی بر نظام ملوکالطوایفی و بر عهده خانها و کدخداهای محلی بود. پدر دلواری، زائر محمد، کدخدای دلوار (در ۳۶ کیلومتری بوشهر) و روستای همجوار آن، محمدعامری (مدومری) بود. زائر محمد علاوه بر اداره امور محلی، به کشاورزی و تجارت نیز اشتغال داشت. وی فردی مذهبی، صاحب حسینیه و دارای پایگاه اجتماعی و نفوذ مردمی در منطقه بود. خضوع و مردمداری او در کنار اعتقادات دینی، وی را مورد احترام مردم منطقه ساخته بود. رئیسعلی در چنین خانوادهای و تحت تأثیر باورهای مذهبی و موقعیت اجتماعی والدین خود پرورش یافت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7 «راز ماندگاری نام شهید رئیسعلی دلواری/ سرداری که تاریخساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> پدر رئیسعلی، بعدها به لقب معینالاسلام معروف شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیسعلی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
== '''ویژگیهای شخصیتی و پایگاه اجتماعی''' == | == '''ویژگیهای شخصیتی و پایگاه اجتماعی''' == | ||
رئیسعلی دلواری در منابع به عنوان فردی شجاع، پایبند به باورهای مذهبی و دارای مهارتهای بالای نظامی از جمله تیراندازی دقیق و چابکی در برابر دشمن توصیف شده است. گزارشها حاکی از آن است که وی به دلیل صداقت، تواضع، حسنخلق و ارتباط نزدیک و همدلانه با طبقات مختلف مردم، از جایگاه اجتماعی و محبوبیت بالایی در منطقه برخوردار بود. این نفوذ اجتماعی و محبوبیت تا جایی گسترش یافت که نام او به فرهنگ عامه و لالاییهای زنان جنوب ایران نیز راه پیدا کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیسعلی دلواری/ سرداری که تاریخساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> | رئیسعلی دلواری در منابع به عنوان فردی شجاع، پایبند به باورهای مذهبی و دارای مهارتهای بالای نظامی از جمله تیراندازی دقیق و چابکی در برابر دشمن توصیف شده است. گزارشها حاکی از آن است که وی به دلیل صداقت، تواضع، حسنخلق و ارتباط نزدیک و همدلانه با طبقات مختلف مردم، از جایگاه اجتماعی و محبوبیت بالایی در منطقه برخوردار بود. این نفوذ اجتماعی و محبوبیت تا جایی گسترش یافت که نام او به فرهنگ عامه و لالاییهای زنان جنوب ایران نیز راه پیدا کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیسعلی دلواری/ سرداری که تاریخساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
== | == فعالیتهای سیاسی == | ||
== | === آغاز مبارزات سیاسی === | ||
رئیسعلی در آغاز [[مشروطیت]]، 25 ساله و از پیشتازان مشروطهخواه در جنوب کشور بود و در گروههای انقلابی و مشروطهطلب بوشهر، تنگستان و دشتی فعالیت میکرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیسعلی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> دوران جوانی او با گسترش استعمار انگلیس در منطقه خلیج فارس همراه بود و عنصر اصلی در قیام مردم جنوب، مقابل نیروهای انگلیس بود.<ref>[https://dolat.ir/detail/420112 «شهید رئیسعلی دلواری، قهرمان مبارزه با استعمار است»، پایگاه اطلاعرسانی دولت.]</ref><ref>[https://delvar.iau.ir/fa/page/69/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «زندگینامه شهید رئیسعلی دلواری»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد دلوار.]</ref> | |||
=== '''مشارکت در انقلاب مشروطه''' === | |||
در دوران مخالفت محمدعلیشاه قاجار با مشروطیت، معروف به دوران استبداد صغیر، رئیسعلی به همراه دیگر مشروطهخواهان جنوب ایران، علیه حکومت مرکزی وارد عمل شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیسعلی دلواری/ سرداری که تاریخساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> در سال 1287ش، وی با درخواست و حمایت روحانیون و چهرههای مخالف استبداد، ازجمله ملاعلی تنگستانی و سید مرتضی مجتهد اهرمی، شهر بوشهر را از کنترل نیروهای وفادار به محمدعلیشاه خارج کرد و حدودت 9 ماه در تسلط آنها بود.<ref>[https://delvar.iau.ir/fa/page/69/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «زندگینامه شهید رئیسعلی دلواری»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد دلوار.]</ref> در جریان این رویدادها، نیروهای مشروطهخواه گمرک بوشهر را که در تصرف نیروهای انگلیسی بود، به تصرف خود درآوردند. این اقدام منجر به مداخله نظامی نیروهای انگلیسی در منطقه شد و به آغاز درگیری میان نیروهای محلی و نیروهای انگلیسی انجامید که تا سالهای جنگ جهانی اول استمرار یافت.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/750120-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF «روزی که رییسعلی دلواری کشته شد، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | |||
* '''مبارزه با انگلیس:''' مبازرات رئیسعلی دلواری با انگلیسیها حدود هفتسال ادامه داشت. بعد از اشغال بوشهر در [[رمضان]] ۱۳۳۳ق، هدف انگلیسیها دلوار شد. رئیسعلی با گروه خود، مقابل اشغالگران ایستاد و آنها را که نزدیک به پنجهزار نفر بودند، عقب راند. اهداف اصلی نیروهای تنگستان حفاظت از مناطق بوشهر، دشتستان و تنگستان و پیشگیری از نفوذ بیگانگان به داخل ایران و [[دفاع از وطن]] بود.<ref>[https://farhangi.sums.ac.ir/page-CultureMain/fa/538/dorsaetoolsenews/65967-G0/tool_dorsaetoolsenews_sample_culturemain_block58174/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D «زندگینامۀ رئیسعلی دلواری، قهرمان مبارزه با استعمار بریتانیا»، مدیریت امور فرهنگی دانشگاه علوم پزشکی شیراز.]</ref> | * '''مبارزه با انگلیس:''' مبازرات رئیسعلی دلواری با انگلیسیها حدود هفتسال ادامه داشت. بعد از اشغال بوشهر در [[رمضان]] ۱۳۳۳ق، هدف انگلیسیها دلوار شد. رئیسعلی با گروه خود، مقابل اشغالگران ایستاد و آنها را که نزدیک به پنجهزار نفر بودند، عقب راند. اهداف اصلی نیروهای تنگستان حفاظت از مناطق بوشهر، دشتستان و تنگستان و پیشگیری از نفوذ بیگانگان به داخل ایران و [[دفاع از وطن]] بود.<ref>[https://farhangi.sums.ac.ir/page-CultureMain/fa/538/dorsaetoolsenews/65967-G0/tool_dorsaetoolsenews_sample_culturemain_block58174/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D «زندگینامۀ رئیسعلی دلواری، قهرمان مبارزه با استعمار بریتانیا»، مدیریت امور فرهنگی دانشگاه علوم پزشکی شیراز.]</ref> | ||
