ایران‌پدیا

رئیس‌علی دلواری: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۳۶: خط ۳۶:


=== تولد و خانواده ===
=== تولد و خانواده ===
رئیس‌علی دلواری در روستای دلوار از توابع [[استان بوشهر]] به دنیا آمد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7 «راز ماندگاری نام شهید رئیس‌علی دلواری/ سرداری که تاریخ‌ساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> پدر او زایر محمد و مادرش شهین نام داشتند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/750120-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF «روزی که رییسعلی دلواری کشته شد، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> تولد وی در منابع مختلف در سال 1260ش،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7 «راز ماندگاری نام شهید رئیس‌علی دلواری/ سرداری که تاریخ‌ساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> 1261ش<ref>[https://delvar.iau.ir/fa/page/69/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «زندگینامه شهید رئیسعلی دلواری»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد دلوار.]</ref> و 1263ش<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «دربارۀ رئیس‌علی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> نقل شده است. خاندان رئیس‌علی در اصل، از لرهای نورآباد ممسنی بوده‌اند.<ref>یاحسینی، رئیس‌علی دلواری، تهران، ۱۳۷۶ش، ص52.</ref>  
رئیس‌علی دلواری در روستای دلوار از توابع [[استان بوشهر]] به دنیا آمد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7 «راز ماندگاری نام شهید رئیس‌علی دلواری/ سرداری که تاریخ‌ساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> پدر او زایر محمد و مادرش شهین نام داشتند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/750120-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF «روزی که رییسعلی دلواری کشته شد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> تولد وی در منابع مختلف در سال 1260ش،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7 «راز ماندگاری نام شهید رئیس‌علی دلواری/ سرداری که تاریخ‌ساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> 1261ش<ref>[https://delvar.iau.ir/fa/page/69/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «زندگینامه شهید رئیسعلی دلواری»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد دلوار.]</ref> و 1263ش<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «دربارۀ رئیس‌علی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> نقل شده است. خاندان رئیس‌علی در اصل، از لرهای نورآباد ممسنی بوده‌اند.<ref>یاحسینی، رئیس‌علی دلواری، تهران، ۱۳۷۶ش، ص52.</ref>  


=== سال‌های آغازین زندگی و مهارت‌آموزی ===
=== سال‌های آغازین زندگی و مهارت‌آموزی ===
خط ۴۲: خط ۴۲:


=== دوران زندگی و پیشینه خانوادگی ===
=== دوران زندگی و پیشینه خانوادگی ===
بر اساس گزارش منابع، در دورهٔ زندگی دلواری، به‌دلیل ناتوانی حکومت مرکزی قاجار و نفوذ قدرت‌های خارجی ازجمله انگلیس، مناطق جنوبی ایران ازجمله تنگستان، دشتستان و دشتی با محرومیت‌های گسترده سیاسی، اقتصادی و اجتماعی روبه‌رو بودند. اداره این مناطق عمدتاً مبتنی بر نظام ملوک‌الطوایفی و بر عهده خان‌ها و کدخداهای محلی بود. پدر دلواری، زائر محمد، کدخدای دلوار (در ۳۶ کیلومتری بوشهر) و روستای هم‌جوار آن، محمدعامری (مدومری) بود. زائر محمد علاوه بر اداره امور محلی، به کشاورزی و تجارت نیز اشتغال داشت. وی فردی مذهبی، صاحب حسینیه و دارای پایگاه اجتماعی و نفوذ مردمی در منطقه بود. خضوع و مردم‌داری او در کنار اعتقادات دینی، وی را مورد احترام مردم منطقه ساخته بود. رئیس‌علی در چنین خانواده‌ای و تحت تأثیر باورهای مذهبی و موقعیت اجتماعی والدین خود پرورش یافت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7 «راز ماندگاری نام شهید رئیس‌علی دلواری/ سرداری که تاریخ‌ساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> پدر رئیس‌علی، بعدها به لقب معین‌الاسلام معروف شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیس‌علی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  
بر اساس گزارش منابع، در دورهٔ زندگی دلواری، به‌دلیل ناتوانی حکومت مرکزی قاجار و نفوذ قدرت‌های خارجی ازجمله انگلیس، مناطق جنوبی ایران ازجمله تنگستان، دشتستان و دشتی با محرومیت‌های گسترده سیاسی، اقتصادی و اجتماعی روبه‌رو بودند. اداره این مناطق عمدتاً مبتنی بر نظام ملوک‌الطوایفی و بر عهده خان‌ها و کدخداهای محلی بود. پدر دلواری، زائر محمد، کدخدای دلوار (در ۳۶ کیلومتری بوشهر) و روستای هم‌جوار آن، محمدعامری (مدومری) بود. زائر محمد علاوه بر اداره امور محلی، به کشاورزی و تجارت نیز اشتغال داشت. وی فردی مذهبی، صاحب حسینیه و دارای پایگاه اجتماعی و نفوذ مردمی در منطقه بود. خضوع و مردم‌داری او در کنار اعتقادات دینی، وی را مورد احترام مردم منطقه ساخته بود. رئیس‌علی در چنین خانواده‌ای و تحت تأثیر باورهای مذهبی و موقعیت اجتماعی والدین خود پرورش یافت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7 «راز ماندگاری نام شهید رئیس‌علی دلواری/ سرداری که تاریخ‌ساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> پدر رئیس‌علی، بعدها به لقب معین‌الاسلام معروف شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیس‌علی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
 
== '''ویژگی‌های شخصیتی و پایگاه اجتماعی''' ==
رئیس‌علی دلواری در منابع به عنوان فردی شجاع، پایبند به باورهای مذهبی و دارای مهارت‌های بالای نظامی از جمله تیراندازی دقیق و چابکی در برابر دشمن توصیف شده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که وی به دلیل صداقت، تواضع، حسن‌خلق و ارتباط نزدیک و همدلانه با طبقات مختلف مردم، از جایگاه اجتماعی و محبوبیت بالایی در منطقه برخوردار بود. این نفوذ اجتماعی و محبوبیت تا جایی گسترش یافت که نام او به فرهنگ عامه و لالایی‌های زنان جنوب ایران نیز راه پیدا کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیس‌علی دلواری/ سرداری که تاریخ‌ساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref>
 
== فعالیت‌های سیاسی ==
== فعالیت‌های سیاسی ==


=== آغاز مبارزات سیاسی ===
=== آغاز مبارزات سیاسی ===
رئیس‌علی در آغاز [[مشروطیت]]، 25 ساله و از پیشتازان مشروطه‌خواه در جنوب کشور بود و در گروه‌های انقلابی و مشروطه‌طلب بوشهر، تنگستان و دشتی فعالیت می‌کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیس‌علی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> دوران جوانی او با گسترش استعمار انگلیس در منطقه خلیج فارس همراه بود و عنصر اصلی در قیام مردم جنوب، مقابل نیروهای انگلیس بود.<ref>[https://dolat.ir/detail/420112 «شهید رئیس‌علی دلواری، قهرمان مبارزه با استعمار است»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.]</ref><ref>[https://delvar.iau.ir/fa/page/69/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «زندگینامه شهید رئیسعلی دلواری»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد دلوار.]</ref>
رئیس‌علی در آغاز [[مشروطیت]]، 25 ساله و از پیشتازان مشروطه‌خواه در جنوب کشور بود و در گروه‌های انقلابی و مشروطه‌طلب بوشهر، تنگستان و دشتی فعالیت می‌کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیس‌علی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> دوران جوانی او با گسترش استعمار انگلیس در منطقه خلیج فارس همراه بود. رئیس‌علی یکی از عناصر اصلی در قیام مردم جنوب، مقابل نیروهای انگلیس بود.<ref>[https://dolat.ir/detail/420112 «شهید رئیس‌علی دلواری، قهرمان مبارزه با استعمار است»، پایگاه اطلاع‌رسانی دولت.]</ref><ref>[https://delvar.iau.ir/fa/page/69/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «زندگینامه شهید رئیسعلی دلواری»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد دلوار.]</ref>


=== '''مشارکت در انقلاب مشروطه''' ===
=== '''مشارکت در انقلاب مشروطه''' ===
در دوران مخالفت محمدعلی‌شاه قاجار با مشروطیت، معروف به دوران استبداد صغیر، رئیس‌علی به همراه دیگر مشروطه‌خواهان جنوب ایران، علیه حکومت مرکزی وارد عمل شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیس‌علی دلواری/ سرداری که تاریخ‌ساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> در سال 1287ش، وی با درخواست و حمایت روحانیون و چهره‌های مخالف استبداد، ازجمله ملاعلی تنگستانی و سید مرتضی مجتهد اهرمی، شهر بوشهر را از کنترل نیروهای وفادار به محمدعلی‌شاه خارج کرد و حدودت 9 ماه در تسلط آنها بود.<ref>[https://delvar.iau.ir/fa/page/69/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «زندگینامه شهید رئیسعلی دلواری»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد دلوار.]</ref> در جریان این رویدادها، نیروهای مشروطه‌خواه گمرک بوشهر را که در تصرف نیروهای انگلیسی بود، به تصرف خود درآوردند. این اقدام منجر به مداخله نظامی نیروهای انگلیسی در منطقه شد و به آغاز درگیری میان نیروهای محلی و نیروهای انگلیسی انجامید که تا سال‌های جنگ جهانی اول استمرار یافت.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/750120-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF «روزی که رییسعلی دلواری کشته شد، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
در دوران مخالفت محمدعلی‌شاه قاجار با مشروطیت، معروف به دوران استبداد صغیر، رئیس‌علی به همراه دیگر مشروطه‌خواهان جنوب ایران، علیه حکومت مرکزی وارد عمل شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیس‌علی دلواری/ سرداری که تاریخ‌ساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> در سال 1287ش، وی با درخواست و حمایت روحانیون و چهره‌های مخالف استبداد، ازجمله ملاعلی تنگستانی و سید مرتضی مجتهد اهرمی، شهر بوشهر را از کنترل نیروهای وفادار به محمدعلی‌شاه خارج کرد و حدودت 9 ماه در تسلط آنها بود.<ref>[https://delvar.iau.ir/fa/page/69/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «زندگینامه شهید رئیسعلی دلواری»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد دلوار.]</ref> در جریان این رویدادها، نیروهای مشروطه‌خواه گمرک بوشهر را که در تصرف نیروهای انگلیسی بود، به تصرف خود درآوردند. این اقدام منجر به مداخله نظامی نیروهای انگلیسی در منطقه شد و به آغاز درگیری میان نیروهای محلی و نیروهای انگلیسی انجامید که تا سال‌های جنگ جهانی اول استمرار یافت.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/750120-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF «روزی که رییسعلی دلواری کشته شد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>


* '''مبارزه با انگلیس:''' مبازرات رئیس‌علی دلواری با انگلیسی‌ها حدود هفت‌سال ادامه داشت. بعد از اشغال بوشهر در [[رمضان]] ۱۳۳۳ق، هدف انگلیسی‌ها دلوار شد. رئیس‌علی با گروه خود، مقابل اشغالگران ایستاد و آنها را که نزدیک به پنج‌هزار نفر بودند، عقب راند. اهداف اصلی نیروهای تنگستان حفاظت از مناطق بوشهر، دشتستان و تنگستان و پیشگیری از نفوذ بیگانگان به داخل ایران و [[دفاع از وطن]] بود.<ref>[https://farhangi.sums.ac.ir/page-CultureMain/fa/538/dorsaetoolsenews/65967-G0/tool_dorsaetoolsenews_sample_culturemain_block58174/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D «زندگی‌نامۀ رئیس‌علی دلواری، قهرمان مبارزه با استعمار بریتانیا»، مدیریت امور فرهنگی دانشگاه علوم پزشکی شیراز.]</ref>
=== نبرد دلوار و بوشهر ===
* '''دفاع از وطن:''' دولت مرکزی ایران در جنگ جهانی اول بسیار ضعیف بود و قادر به دفاع از بی‌طرفی خود نبود. از سوی دیگر، فرمانداران شهرهای جنوبی کشور به‌خصوص بوشهر هم قدرت حفظ منافع ایران در مقابل انگلیس را نداشتند. در این بحبوحه، ایستادگی و رشادت رئیس‌علی علیه [[استعمار انگلیس]] و شکست‌دادن کشتی‌های جنگی آنها در [[جنگ دلوار]]، موجب امیدواری ایرانیان بود. وی با اخذ [[فتوای جهاد]] از مراجع تقلید، حملات استعمارگران را پاسخ می‌داد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیس‌علی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
در آغاز جنگ جهانی اول در سال 1914م، با وجود اعلام بی‌طرفی دولت ایران، نیروهای امپراتوری روسیه از شمال و انگلیس از جنوب وارد قلمرو ایران شدند. در 17 مرداد 1294ش، نیروی دریایی انگلیس عملیات اشغال بوشهر و نواحی ساحلی آن را آغاز کرد. در پی اعتراض گروهی از ساکنان محلی، 14 نفر از معترضان دستگیر و به هندوستان تبعید شدند. در پی این رویدادها، رئیس‌علی با دریافت فتوای جهاد از مراجع نجف ازجمله میرزا محمدتقی شیرازی که توسط شیخ محمدحسین برازجانی تأیید و ابلاغ شده بود، برای مقاومت مسلحانه اقدام کرد. وی به همراه حسین دشتی در اوایل ماه رمضان 1333ق، طی نشستی در عمارت سید محمدرضا کازرونی، آمادگی خود را برای دفاع از بوشهر اعلام کرد.<ref>[https://delvar.iau.ir/fa/page/69/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «زندگینامه شهید رئیسعلی دلواری»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد دلوار.]</ref>


* '''سامان‌دهی قیام مردمی:''' در قیام تاریخی رئیس‌علی دلواری، جوانان و زنان دلواری و مناطق هم‌جوار، حضوری فعال داشتند؛ حتی برخی زنان با افسران و سربازان دشمن درگیر می‌شدند و آنها را از دلوار بیرون می‌کردند. تاجران و صنوف مختلف بوشهر نیز در حمایت از قیام رئیس‌علی دلواری از هیچ کمکی دریغ نمی‌کردند.<ref>[https://irannewspaper.ir/sp-279/3/67085 رخ‌فرد، «نقش علما و اعتقاد دینی در قیام رئیس‌علی دلواری»، روزنامۀ ایران.]</ref>
هم‌زمان با حضور نیروهای انگلیس در بوشهر، عملیات برای تسلط بر منطقه دلوار نیز آغاز شد. در واکنش به این اقدام، ائتلافی از نیروهای محلی به رهبری رئیس‌علی، شیخ حسین‌خان چاه‌کوتاهی و زائر خضرخان اهرمی برای مقابله با آنها که تعداد آن‌ها حدود 5000 نفر تخمین زده شده است، شکل گرفت. نیروهای محلی تنگستان با استفاده از تاکتیک‌های چریکی تا تابستان 1915م عملیاتی را علیه قوای انگلیس پیش بردند. این مقاومت موجب شد تا انگلیس نیروهای کمکی از عراق و هند به بوشهر اعزام کرده و دلوار را هدف بمباران قرار دهد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/269809/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «یادی از رییسعلی دلواری»، وب‌سایت تاباک.]</ref>
 
پیش از پیشروی قوای انگلیس به سوی شیراز، مقامات انگلیسی تلاش کردند با ارسال نمایندگانی از سوی حیدرخان حیات‌داوودی، رئیس‌علی را متقاعد به توقف درگیری کنند. به وی پیشنهاد شد که در ازای پایان دادن به مقاومت و اجازه پیاده شدن قوای انگلیس در خلیج فارس، مبلغ 40000 پوند دریافت کند. رئیس‌علی این پیشنهاد را با استناد به لزوم حفظ استقلال ایران رد کرد. پس از این رویداد، نامه‌ای تهدیدآمیز از سوی مقامات انگلیس مبنی بر تخریب خانه‌ها و قطع نخلستان‌ها در صورت ادامه نبرد ارسال شد. رئیس‌علی در پاسخ، با اشاره به موقعیت جغرافیایی منطقه که از تیررس تخریب کامل خارج است، بر ادامه مقاومت تا آخرین حد امکان تأکید کرد.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/750120-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF «روزی که رییسعلی دلواری کشته شد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
 
رئیس‌علی دلواری پیش از حمله انگلیس، دلوار را تخلیه و با عقب‌نشینی تاکتیکی، در یک شبیخون با ۴۰۰ تفنگچی، حدود ۶۰ نظامی انگلیسی را کشت و آن‌ها را وادار به عقب‌نشینی کرد. پس از آن، حملات چریکی به پایگاه‌های انگلیس در بوشهر تا شهریور ۱۲۹۴ش ادامه یافت؛ عملیات‌هایی که طبق خاطرات افسران خارجی حاضر در منطقه، حتی در وضعیت روزه‌داری انجام می‌شد. این مقاومت که با فتوای علما و در اوج ضعف دولت مرکزی ایران طی جنگ جهانی اول شکل گرفت، یکی از پیروزی‌های نظامی نیروهای ایرانی در برابر قوای بیگانه پس از جنگ‌های ایران و روسیه محسوب می‌شود.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C «دربارۀ رئیس‌علی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>


== عوامل موفقیت و محبوبیت ==
== عوامل موفقیت و محبوبیت ==


* '''روحیهٔ عاشورایی:''' رئیس‌علی با تأسی به [[امام حسین]]، به مقابله با ظلم برخاست و این ویژگی به او انگیزه و شجاعت می‌داد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیس‌علی دلواری/ سرداری که تاریخ‌ساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref>
* '''مقاومت در برابر پیشنهادات انگلیسی‌ها''': نیروهای انگلیس می‌خواست با پرداخت مبلغی هنگفت مانع قیام رئیس‌علی دلواری شود. انگلیسی‌ها به رئیس‌علی پیشنهاد کردند که اگر از مبارزه صرف‌نظر کند، ۴۰ هزار پوند به او خواهند داد، اما رئیس‌علی بخاطر حفظ استقلال ایران قبول نکرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیس‌علی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
 
== '''دیدگاه‌ها درباره رئیس‌علی دلواری''' ==
* '''پیروی از علمای دینی:''' رئیس‌علی با تأسی به خوانش [[شیعه|شیعی]] از اصل [[تولی و تبری]]، در برابر علمای دین خاضع بود و در برابر انگلیس مقاومت می‌کرد. وی در همین چارچوب از علمایی که در مقابل انگلیس سکوت می‌کردند برائت می‌جست.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیس‌علی دلواری/ سرداری که تاریخ‌ساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref>
رئیس‌علی دلواری در منابع به عنوان فردی شجاع، پایبند به باورهای مذهبی و دارای مهارت‌های بالای نظامی از جمله تیراندازی دقیق و چابکی در برابر دشمن توصیف شده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که وی به دلیل صداقت، تواضع، حسن‌خلق و ارتباط نزدیک و همدلانه با طبقات مختلف مردم، از جایگاه اجتماعی و محبوبیت بالایی در منطقه برخوردار بود. این نفوذ اجتماعی و محبوبیت تا جایی گسترش یافت که نام او به فرهنگ عامه و لالایی‌های زنان جنوب ایران نیز راه پیدا کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیس‌علی دلواری/ سرداری که تاریخ‌ساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref>


* '''بسیج نیروهای مردمی:''' تکیه بر نیروی مردمی، موجب موفقیت و محبوبیت رئیس‌علی شد تا آنجا که در گرمای [[مرداد]] ۱۲۹۴ش، مقابل چهار ناو جنگی انگلیس و پنج‌هزار نیروی پیاده، با تعدادی تفنگچی نیروهای انگلیس را چنان شکست داد که از آن به بزرگترین شکست انگلیس در جنگ جهانی اول یاد شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیس‌علی دلواری/ سرداری که تاریخ‌ساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref>
[[سیدعلی خامنه‌ای|سید علی خامنه‌ای]]، [[رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران]]، در جریان دیدار با اهالی دلوار، از رئیس‌علی دلواری به عنوان نماد مبارزه با استعمار انگلیس یاد کرده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیس‌علی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> بر اساس دیدگاه وی، تبیین ویژگی‌های شخصیتی و تاریخی رئیس‌علی می‌تواند به عنوان عاملی برای بازدارندگی اجتماعی در برابر تهدیدات سیاسی و فرهنگی عمل کند. رهبر جمهوری اسلامی معتقد است که مبارزات دلواری در ناکام گذاشتن برنامه‌های بیگانگان برای تسلط بر ایران مؤثر بوده و موجب تقویت [[عزت نفس ملی]] و میهن‌پرستی در چارچوب پیروی از عالمان دینی شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5876653/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2% «سردار شهید رئیس‌علی دلواری الگویی برای بازدارندگی است»، خبرگزاری مهر.]</ref>


* '''مقاومت در برابر پیشنهادات انگلیسی‌ها''': نیروهای انگلیس می‌خواست با پرداخت مبلغی هنگفت مانع قیام رئیس‌علی دلواری شود. انگلیسی‌ها به رئیس‌علی پیشنهاد کردند که اگر از مبارزه صرف‌نظر کند، ۴۰ هزار پوند به او خواهند داد، اما رئیس‌علی بخاطر حفظ استقلال ایران قبول نکرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیس‌علی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
افزون بر این، منابع ویژگی‌های دیگری را در موفقیت رئیس‌علی مؤثر دانسته‌اند؛ ازجمله:


== دیدگاه‌ها دربارهٔ رئیس‌علی دلواری ==
* '''انگیزه‌های مذهبی:''' بر پایه منابع موجود، باورهای شیعی و الگوپذیری از واقعه عاشورا، نقش محوری در شکل‌گیری انگیزه و اراده مبارزاتی رئیس‌علی دلواری در تقابل با نیروهای بیگانه داشته است.
[[سیدعلی خامنه‌ای|سید علی خامنه‌ای]]، [[رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران]]، در دیدار با اهالی دلوار، رئیس‌علی را قهرمان مبارزه با استعمار انگلیس توصیف کرده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیس‌علی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> به نظر رهبر انقلاب، رئیس‌علی دلواری و تمام صفت‌های عالی او باید به مردم معرفی شود تا بازدارندگی اجتماعی در برابر تمام جریان‌های مخالف سخت و نرم، ایجاد کند. آیت‌الله خامنه‌ای، مبارزات دلواری را در ناکام‌ماندن نقشهٔ بیگانان برای استیلا بر کشور مؤثر می‌داند و معتقد است که دلواری [[عزت نفس ملی]] و میهن‌پرستی در سایهٔ [[ولایت]] و تبعیت از علما را در میان ملت ایران تقویت کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5876653/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2% «سردار شهید رئیس‌علی دلواری الگویی برای بازدارندگی است»، خبرگزاری مهر.]</ref>
* '''پیروی از علمای دینی:''' وی مبارزات خود را با هماهنگی و تأیید علمای دینی پیش می‌برد. او با اتکا به مفاهیم فقهی و شیعی نظیر اصل [[تولی و تبری]]، از روحانیون حامی مقاومت پیروی می‌کرد و هم‌زمان منتقد چهره‌های مذهبی بود که در برابر حضور نظامی انگلیس در جنوب ایران سکوت اختیار کرده بودند.


== شهادت ==
* '''سازماندهی نیروهای محلی:''' استفاده از ظرفیت نیروهای داوطلب مردمی از عوامل اصلی موفقیت‌های نظامی وی به شمار می‌رود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5576811/راز-ماندگاری-نام-شهید-رئیس-علی-دلواری-سردا «راز ماندگاری نام شهید رئیس‌علی دلواری/ سرداری که تاریخ‌ساز شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> مقاومت محلی تحت رهبری رئیس‌علی دلواری با مشارکت اقشار مختلف جمعیتی از جمله جوانان و زنان دلوار و نواحی پیرامون آن همراه بود؛ به گونه‌ای که در جریان نبردها، مواردی از درگیری مستقیم زنان با نظامیان بریتانیایی نیز گزارش شده است. افزون بر این، اصناف و بازرگانان بوشهر نقش مهمی در پشتیبانی مالی و تدارکاتی از نیروهای مقاومت ایفا می‌کردند.<ref>[https://irannewspaper.ir/sp-279/3/67085 رخ‌فرد، «نقش علما و اعتقاد دینی در قیام رئیس‌علی دلواری»، روزنامۀ ایران.]</ref>
رئیس‌علی دلواری در [[۱۲ شهریور]] ۱۲۹۴ش در منطقهٔ تنگک صفر زمانی که قصد شبیخون به نیروهای انگلیسی را داشت به‌دست فردی به اسم غلام‌حسین تنگکی که با نیروهای انگلیس همراه بوده، از پشت مورد هدف گلوله قرار گرفت و در ۳۴ سالگی شهید شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیس‌علی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> پس از شهادت رئیس‌علی، جسد او را به گورک‌سادات و سپس به دهکدهٔ مل‌گپ در دلوار بردند. روز بعد، او را در صحن [[امامزاده کل‌بند]] دفن کردند؛ اما شش‌ماه بعد، پیکر او را طبق وصیتی که کرده بود به [[نجف]]، قبرستان [[وادی‌السلام]] انتقال دادند. پس از نشر خبر شهادت او نه تنها مردم بوشهر و تنگستان، بلکه مردم در کل ایران به سوگواری پرداختند.<ref>یاحسینی، رئیس‌علی دلواری، ۱۳۷۶ش، ص174-175.</ref>


== یادبود و تصویرپردازی ==
== یادبود و تصویرپردازی ==
خط ۸۷: خط ۸۶:
# کنگرهٔ بزرگ‌داشت رئیس‌علی دلواری در تاریخ [[۱۰ شهریور]] ۱۴۰۱ش، با حضور رئیس قوهٔ مقننه در منزل رئیس‌علی دلواری برگزار شد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/06/12/2768527/رئیسعلی-دلواری-سرداری-که-قامت-استعمار-Ø «رئیس‌علی دلواری، سرداری که قامت استعمار انگلیس را در استان بوشهر شکست+فیلم و تصویر»، خبرگزاری تسنیم].</ref>
# کنگرهٔ بزرگ‌داشت رئیس‌علی دلواری در تاریخ [[۱۰ شهریور]] ۱۴۰۱ش، با حضور رئیس قوهٔ مقننه در منزل رئیس‌علی دلواری برگزار شد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/06/12/2768527/رئیسعلی-دلواری-سرداری-که-قامت-استعمار-Ø «رئیس‌علی دلواری، سرداری که قامت استعمار انگلیس را در استان بوشهر شکست+فیلم و تصویر»، خبرگزاری تسنیم].</ref>
# علی‌رضا قزوه شعر «[[طاقت آوردی خلیج فارس من]]» را در مدح رئیس‌علی دلواری سروده و به این شهید مبارزه با استعمارگران و مدافعین [[خلیج فارس]] تقدیم کرده است.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910606000187/%D8%B4%D8%B9%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%E2%80%8C%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB% «شعری از علیرضا قزوه برای رئیس‌علی دلواری آزادیخواه دلیر تنگستان»، خبرگزاری فارس.]</ref>
# علی‌رضا قزوه شعر «[[طاقت آوردی خلیج فارس من]]» را در مدح رئیس‌علی دلواری سروده و به این شهید مبارزه با استعمارگران و مدافعین [[خلیج فارس]] تقدیم کرده است.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910606000187/%D8%B4%D8%B9%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%E2%80%8C%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB% «شعری از علیرضا قزوه برای رئیس‌علی دلواری آزادیخواه دلیر تنگستان»، خبرگزاری فارس.]</ref>
== شهادت ==
رئیس‌علی دلواری در [[۱۲ شهریور]] ۱۲۹۴ش در منطقهٔ تنگک صفر زمانی که قصد شبیخون به نیروهای انگلیسی را داشت به‌دست فردی به اسم غلام‌حسین تنگکی که با نیروهای انگلیس همراه بوده، از پشت مورد هدف گلوله قرار گرفت و در ۳۴ سالگی شهید شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84023936/درباره-رییسعلی-دلواری «دربارۀ رئیس‌علی دلواری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> پس از شهادت رئیس‌علی، جسد او را به گورک‌سادات و سپس به دهکدهٔ مل‌گپ در دلوار بردند. روز بعد، او را در صحن [[امامزاده کل‌بند]] دفن کردند؛ اما شش‌ماه بعد، پیکر او را طبق وصیتی که کرده بود به [[نجف]]، قبرستان [[وادی‌السلام]] انتقال دادند. پس از نشر خبر شهادت او نه تنها مردم بوشهر و تنگستان، بلکه مردم در کل ایران به سوگواری پرداختند.<ref>یاحسینی، رئیس‌علی دلواری، ۱۳۷۶ش، ص174-175.</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/رئیس‌علی_دلواری»