بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
جزیره خارک؛ از جزایر مهم و بزرگترین پایانه نفتی ایران در خلیج فارس. | <big>'''جزیره خارک؛'''</big> از جزایر مهم و بزرگترین پایانه نفتی ایران در خلیج فارس. | ||
جزیره خارک در شمال خلیج فارس و در استان بوشهر قرار دارد و بهعنوان بزرگترین پایانه صادرات نفت خام ایران، حدود ۹۰ درصد از صادرات نفتی کشور را انجام میدهد. این جزیره با پیشینه تاریخی چندینهزارساله، از دوره ایلامیان تا کنون، همواره مورد توجه حکومتهای محلی و قدرتهای خارجی بوده است. این جزیره در طول جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بارها مورد حمله هوایی قرار گرفت اما تداوم صادرات نفت را حفظ کرد و در دوره تحریمهای بینالمللی و جنگ رمضان 1404ش نیز با بهرهگیری از روشهای مختلف، جریان درآمدهای ارزی کشور را ادامه داده است. تداوم صادرات نفت از جزیره خارک در شرایط جنگ و سابقۀ تاریخی مقاومت ساکنان آن در برابر نیروهای اشغالگر، موجب شده است که این جزیره بهعنوان نمادی از مقاومت و همبستگی ملی مردم ایران تلقی شود. | جزیره خارک در شمال خلیج فارس و در استان بوشهر قرار دارد و بهعنوان بزرگترین پایانه صادرات نفت خام ایران، حدود ۹۰ درصد از صادرات نفتی کشور را انجام میدهد. این جزیره با پیشینه تاریخی چندینهزارساله، از دوره ایلامیان تا کنون، همواره مورد توجه حکومتهای محلی و قدرتهای خارجی بوده است. این جزیره در طول جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بارها مورد حمله هوایی قرار گرفت اما تداوم صادرات نفت را حفظ کرد و در دوره تحریمهای بینالمللی و جنگ رمضان 1404ش نیز با بهرهگیری از روشهای مختلف، جریان درآمدهای ارزی کشور را ادامه داده است. تداوم صادرات نفت از جزیره خارک در شرایط جنگ و سابقۀ تاریخی مقاومت ساکنان آن در برابر نیروهای اشغالگر، موجب شده است که این جزیره بهعنوان نمادی از مقاومت و همبستگی ملی مردم ایران تلقی شود. | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
== جغرافیا و اقلیم == | == جغرافیا و اقلیم == | ||
* '''موقعیت جغرافیایی:''' جزیره خارک با مساحت تقریبی 32 کیلومتر مربع،<ref>سعادتمند و دیگران، «انتخاب جزیرۀ خارک بهعنوان تبعیدگاه در دهۀ 1320 و 1330ش»، 1400ش، ص11.</ref> در شمال غربی خلیج فارس قرار دارد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6333775/%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%87%D9%88%D9%87%D8%A7-%DB%B5-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87 «زیستگاه خارگ محدود است؛ جمعیت آهوها ۵ برابر ظرفیت جزیره»، خبرگزاری مهر.]</ref> این جزیره در مختصات ۲۹ درجه و ۱۵ دقیقه و ۲۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۲۰ دقیقه و ۳۰ ثانیه طول شرقی قرار دارد.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99.</ref> فاصلۀ این جزیره تا شهرهای مختلف عبارت است از: ۵۲ کیلومتری شمال غربی بوشهر، ۳۰ کیلومتری بندر ریگ، ۳۵ کیلومتری جنوب بندر گناوه و ۵ کیلومتری جنوب جزیره خارکو.<ref>حیدری، «خارک و خاراسن؛ پیشنهاد و بحثی درباره انتساب دو گورصخرهای بزرگ و نام جزیرۀ خارک»، 1399ش، ص107.</ref> | * '''موقعیت جغرافیایی:''' جزیره خارک با مساحت تقریبی 32 کیلومتر مربع،<ref>سعادتمند و دیگران، «انتخاب جزیرۀ خارک بهعنوان تبعیدگاه در دهۀ 1320 و 1330ش»، 1400ش، ص11.</ref> در شمال غربی خلیج فارس قرار دارد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6333775/%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%87%D9%88%D9%87%D8%A7-%DB%B5-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87 «زیستگاه خارگ محدود است؛ جمعیت آهوها ۵ برابر ظرفیت جزیره»، خبرگزاری مهر.]</ref> این جزیره در مختصات ۲۹ درجه و ۱۵ دقیقه و ۲۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۲۰ دقیقه و ۳۰ ثانیه طول شرقی قرار دارد.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99.</ref> فاصلۀ این جزیره تا شهرهای مختلف عبارت است از: ۵۲ کیلومتری شمال غربی بوشهر، ۳۰ کیلومتری بندر ریگ، ۳۵ کیلومتری جنوب بندر گناوه و ۵ کیلومتری جنوب جزیره خارکو.<ref>حیدری، «خارک و خاراسن؛ پیشنهاد و بحثی درباره انتساب دو گورصخرهای بزرگ و نام جزیرۀ خارک»، 1399ش، ص107.</ref> این جزیره از نظر تقسیمات کشوری از توابع شهرستان بوشهر محمسوب میشود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1158416/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 «پایانه صادراتی خارک»، وبسایت تابناک.]</ref> | ||
* '''آبوهوا:''' ميانگين حداكثر دماى ساليانۀ جزیره خارك ْ6ر29 و ميانگين بارش ساليانۀ آن حدود 6ر265 ميلیمتر است. پربارانترين ماه در خارك آذر و چهار ماه از سال؛ یعنی خرداد تا شهريور، بدون بارش است. ميانگين رطوبت نسبى 6ر61% و مرطوبترين ماه آن دى، 72% و خشكترين آن خرداد، 49% است.<ref>جغرافياى جزاير ايرانى خليج فارس، 1381ش، ص21-23.</ref> | * '''آبوهوا:''' ميانگين حداكثر دماى ساليانۀ جزیره خارك ْ6ر29 و ميانگين بارش ساليانۀ آن حدود 6ر265 ميلیمتر است. پربارانترين ماه در خارك آذر و چهار ماه از سال؛ یعنی خرداد تا شهريور، بدون بارش است. ميانگين رطوبت نسبى 6ر61% و مرطوبترين ماه آن دى، 72% و خشكترين آن خرداد، 49% است.<ref>جغرافياى جزاير ايرانى خليج فارس، 1381ش، ص21-23.</ref> | ||
* '''منابع آبی:''' جزیره خارک از معدود جزایر خلیج فارس است که دارای آب شیرین فراوان بوده و آب مورد نیاز آن در طول تاریخ از طریق گودالهای طبیعی، چاهها، قناتها و هدایت آب باران به سدهای کوچک تأمین میشده است. بازماندههای سامانههای گردآوری آب شامل راهآبهها، چاههای سنگی عمیق و کاریزهای کهنسال در سراسر جزیره دیده میشود.<ref>[http://ghiasabadi.com/khark.html مردای غیاثآبادی، «یادداشتهای خارک: سمتنما و تختهنردهای سنگی نویافته»، وبسایت پژوهشهای ایران.]</ref> | * '''منابع آبی:''' جزیره خارک از معدود جزایر خلیج فارس است که دارای آب شیرین فراوان بوده و آب مورد نیاز آن در طول تاریخ از طریق گودالهای طبیعی، چاهها، قناتها و هدایت آب باران به سدهای کوچک تأمین میشده است. بازماندههای سامانههای گردآوری آب شامل راهآبهها، چاههای سنگی عمیق و کاریزهای کهنسال در سراسر جزیره دیده میشود.<ref>[http://ghiasabadi.com/khark.html مردای غیاثآبادی، «یادداشتهای خارک: سمتنما و تختهنردهای سنگی نویافته»، وبسایت پژوهشهای ایران.]</ref> | ||
| خط ۲۲: | خط ۲۱: | ||
== '''جمعیتشناسی''' == | == '''جمعیتشناسی''' == | ||
بر اساس سرشماریهای عمومی نفوس و مسکن، جمعیت جزیرۀ خارک از ۶۴۷ نفر در سال ۱۳۳۵ به ۸۳۵۳ نفر در سال ۱۳۵۵ افزایش یافت که بیش از ۱۳ برابر شدن جمعیت را نشان میدهد. نرخ رشد جمعیت در دوره ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۵ حدود ۷۵ درصد و در دوره ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۵ حدود ۳۵ درصد بوده است. بر اساس سرشماری | بر اساس سرشماریهای عمومی نفوس و مسکن، جمعیت جزیرۀ خارک از ۶۴۷ نفر در سال ۱۳۳۵ به ۸۳۵۳ نفر در سال ۱۳۵۵ افزایش یافت که بیش از ۱۳ برابر شدن جمعیت را نشان میدهد. نرخ رشد جمعیت در دوره ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۵ حدود ۷۵ درصد و در دوره ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۵ حدود ۳۵ درصد بوده است. بر اساس سرشماری ۱۳۸۵ش، جمعیت این جزیره ۸۸۰۰ نفر گزارش شده<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 طرفداری، «خارک»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> و جمعیت کنونی خارک نیز حدود ۸۰۰۰ نفر برآورد میشود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404122513082/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA «جزیره خارگ، نماد مقاومت ایران کجاست؟»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> درحالحاضر بیشتر ساکنان جزیره خارک را مهندسین و نیروهای شاغل در شرکتهای نفتی تشکیل میدهد اما جزیره ساکنین بومی زیادی نیز دارد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1025809/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF «روز ملی جزیره خارگ»، وبسایت تابناک.]</ref> در گذشته معاش ساکنان این جزیره بیشتر از راه دریانوردی، ماهیگیری، تجارت و صید، بهویژه صید مروارید مشهور خارک بوده است.<ref>[http://ghiasabadi.com/khark.html مردای غیاثآبادی، «یادداشتهای خارک: سمتنما و تختهنردهای سنگی نویافته»، وبسایت پژوهشهای ایران.]</ref> | ||
== فرهنگ بومی == | == فرهنگ بومی == | ||
| خط ۳۷: | خط ۳۶: | ||
== تأسیسات نفتی == | == تأسیسات نفتی == | ||
جزیره خارک امروزه بهعنوان بزرگترین پایانه صادرات نفت خام ایران، حدود ۹۰درصد از صادرات نفتی کشور را انجام میدهد و نقشی حیاتی در تأمین درآمدهای ارزی ایران ایفا میکند. بر اساس گزارش رسانهها، ظرفیت ذخیرهسازی نفت در این جزیره حدود ۳۰ تا ۳۴ میلیون بشکه برآورد شده است.<ref>[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/a-76357462 «شریان نفت ایران زیر آتش؛سرنوشت خارک پس از بمباران چه میشود؟»، وبسایت دویچهوله؛] [https://parsi.euronews.com/business/2026/03/16/why-kharg-island-is-vital-to-iran-and-the-global-economy «زیرساختهای گستردهای از جمله مخازن ذخیرهسازی، خطوط لوله و پایانههای بارگیری دریایی را در خود جای داده است»، وبسایت یورو نیوز.]</ref> خارک دارای ۵۵ مخزن ذخیرهسازی و اختلاط نفت خام و ۹ اسکله عملیاتی برای بارگیری نفتکشها است. اسکله غربی | جزیره خارک امروزه بهعنوان بزرگترین پایانه صادرات نفت خام ایران، حدود ۹۰درصد از صادرات نفتی کشور را انجام میدهد و نقشی حیاتی در تأمین درآمدهای ارزی ایران ایفا میکند. بر اساس گزارش رسانهها، ظرفیت ذخیرهسازی نفت در این جزیره حدود ۳۰ تا ۳۴ میلیون بشکه برآورد شده است.<ref>[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/a-76357462 «شریان نفت ایران زیر آتش؛سرنوشت خارک پس از بمباران چه میشود؟»، وبسایت دویچهوله؛] [https://parsi.euronews.com/business/2026/03/16/why-kharg-island-is-vital-to-iran-and-the-global-economy «زیرساختهای گستردهای از جمله مخازن ذخیرهسازی، خطوط لوله و پایانههای بارگیری دریایی را در خود جای داده است»، وبسایت یورو نیوز.]</ref> خارک دارای ۵۵ مخزن ذخیرهسازی و اختلاط نفت خام و ۹ اسکله عملیاتی برای بارگیری نفتکشها است. اسکله غربی آذرپاد قابلیت پهلوگیری همزمان سه نفتکش غولپیکر VLCC و اسکله شرقی T شکل ظرفیت بارگیری شش نفتکش را دارد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/01/16/3557285/%D9%87%D8%B1%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AC%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «هرگونه ماجراجویی در خارک به شکست راهبردی دشمن منجر می شود»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
نفت خام استخراجشده از میادین بزرگ خشکی از جمله اهواز، مارون و گچساران از طریق خطوط لوله زیردریایی به مخازن خارک منتقل میشود. نفت صادراتی از خارک بهطور عمده به مقصد چین ارسال میشود | نفت خام استخراجشده از میادین بزرگ خشکی از جمله اهواز، مارون و گچساران از طریق خطوط لوله زیردریایی به مخازن خارک منتقل میشود. در حالحاضر نفت صادراتی از خارک بهطور عمده به مقصد چین ارسال میشود. افزون بر صنعت نفت، شرکت پتروشیمی خارک در این جزیره فعال است و محصولاتی شامل متانول، گوگرد، پروپان، بوتان و نفتا تولید میکند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6629049/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%82%D9%84%D8%A8-%D8%AA%D9%BE%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D9%88-%D9%BE%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «خارگ؛ قلب تپنده صادرات نفت و پتروشیمی ایران»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
در ۱۳۹۵ش پروژه ساخت مخازن ذخیرهسازی نفت خام در نزدیک گناوه با ظرفیت ۱۰ میلیون بشکه برای پشتیبانی از خارک کلید خورد.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3169693-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B0%D8%AE%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A8%D8%B4%DA%A9%D9%87 «افزایش ذخیرهسازی نفت ایران ۱۰ میلیون بشکه»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> همچنین پایانۀ جایگزین جاسک در دریای عمان با ظرفیت محدود حدود ۳۰۰ هزار بشکه در روز، به عنوان مسیر جایگزین در نظر گرفته شده است.<ref>[https://farsi.iranpress.com/content/193858/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D8%B3%DA%A9--%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85--%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «صادرات نفت از پایانه جاسک؛ شکست تحریم نفت ایران»، وبسایت ایران پرس.]</ref> | در ۱۳۹۵ش پروژه ساخت مخازن ذخیرهسازی نفت خام در نزدیک گناوه با ظرفیت ۱۰ میلیون بشکه برای پشتیبانی از خارک کلید خورد.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3169693-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B0%D8%AE%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A8%D8%B4%DA%A9%D9%87 «افزایش ذخیرهسازی نفت ایران ۱۰ میلیون بشکه»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> همچنین پایانۀ جایگزین جاسک در دریای عمان با ظرفیت محدود حدود ۳۰۰ هزار بشکه در روز، به عنوان مسیر جایگزین در نظر گرفته شده است.<ref>[https://farsi.iranpress.com/content/193858/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D8%B3%DA%A9--%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85--%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «صادرات نفت از پایانه جاسک؛ شکست تحریم نفت ایران»، وبسایت ایران پرس.]</ref> | ||
از ویژگی مهم جزیره خارک که آن را بهعنوان محلی ممتاز برای ذخیرهسازی و صادرات نفت خام تبدیل کرده، وجود ارتفاعات مناسب برای احداث مخازن نفت خام و همچنین نزدیکی به مناطق نفتخیز جنوب است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1158416/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 «پایانه صادراتی خارک»، وبسایت تابناک.]</ref> | |||
== آثار تاریخی و جاذبههای گردشگری == | == آثار تاریخی و جاذبههای گردشگری == | ||
| خط ۶۰: | خط ۶۱: | ||
* برپایۀ مسندات تاریخی جزیره خارک در طول تاریخ همواره در معرض تهدیدات نظامی و اقتصادی قرار داشته است. برای مثال در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران (۱۳۵۹-۱۳۶۷)، این جزیره دستکم ۲۸۸۰ بار مورد حمله هوایی قرار گرفت، اما به گزارش منابع رسمی، صادرات نفت از خارک حتی برای یک روز نیز قطع نشد. این تداوم عملیات، حاصل هماهنگی کارکنان صنعت نفت، نیروهای نظامی و ساکنان محلی بود که با حداقل امکانات و در شرایط طاقتفرسا، تأسیسات را عملیاتی نگه داشتند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6774293/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D8%AA%D8%A7-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86 «خارگ جزیره مقاومت و ایستادگی؛ از دفاع مقدس تا جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر.]</ref> | * برپایۀ مسندات تاریخی جزیره خارک در طول تاریخ همواره در معرض تهدیدات نظامی و اقتصادی قرار داشته است. برای مثال در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران (۱۳۵۹-۱۳۶۷)، این جزیره دستکم ۲۸۸۰ بار مورد حمله هوایی قرار گرفت، اما به گزارش منابع رسمی، صادرات نفت از خارک حتی برای یک روز نیز قطع نشد. این تداوم عملیات، حاصل هماهنگی کارکنان صنعت نفت، نیروهای نظامی و ساکنان محلی بود که با حداقل امکانات و در شرایط طاقتفرسا، تأسیسات را عملیاتی نگه داشتند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6774293/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D8%AA%D8%A7-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86 «خارگ جزیره مقاومت و ایستادگی؛ از دفاع مقدس تا جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
* جزیره خارک در دوره تحریمهای بینالمللی نیز به نماد «مقاومت اقتصادی» ایران تبدیل شد. در سالهای فشار حداکثری دولت آمریکا، نفتکشهای ایرانی با استفاده از روشهایی مختلف همچنان | * جزیره خارک در دوره تحریمهای بینالمللی نیز به نماد «مقاومت اقتصادی» ایران تبدیل شد. در سالهای فشار حداکثری دولت آمریکا، نفتکشهای ایرانی با استفاده از روشهایی مختلف همچنان درآمد ارزی مورد نیاز کشور را تأمین کردند.<ref>[https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-8/1374888-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%AA%D8%A7%D8%AC-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%DB%8C%D8%B1%D8%B1%D8%B3-%D8%AC%D9%86%DA%AF «خارک؛ تاج نفت ایران در تیررس جنگ»، وبسایت افکار نیوز.]</ref> | ||
* در جنگ رمضان بار دیگر هدف حملات هوایی گستردۀ آمریکا و اسراییل قرار گرفت. به گزارش رسانهها، در این حملات که در بامداد ۲۳ اسفند ۱۴۰۴ش انجام شد، چند انفجار در جزیره به گوش رسید، اما زیرساختهای نفتی آسیب ندید. بر اساس گزارش رسانهها فعالیت شرکتهای نفتی در این پایانه صادراتی به روال عادی ادامه یافت و صادرات نفت بدون وقفه انجام شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6774305/%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%AD%D8%AA-%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «شرایط در جزیره خارگ تحت کنترل است؛ دشمن به اهداف خود نرسید»، خبرگزاری مهر.]</ref> همچنین زندگی ساکنان جزیره بهصورت عادی ادامه یافت و کارکنان صنعت نفت با روحیۀ بالا به فعالیت خود ادامه دادند.<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/914116/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%AE%D9%86%DA%AF%D9%88%DB%8C-%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%B1%DA%98%DB%8C-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D9%88%D9%82%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%B1%D8%AE-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87 «حسینی، سخنگوی کمیسیون انرژی: هیچ وقفهای در صادرات نفت در جزیره خارک رخ نداده»، وبسایت انتخاب، تاریخ درج مطلب: 26 اسنفد 1404ش.]</ref> | * در جنگ رمضان بار دیگر هدف حملات هوایی گستردۀ آمریکا و اسراییل قرار گرفت. به گزارش رسانهها، در این حملات که در بامداد ۲۳ اسفند ۱۴۰۴ش انجام شد، چند انفجار در جزیره به گوش رسید، اما زیرساختهای نفتی آسیب ندید. بر اساس گزارش رسانهها فعالیت شرکتهای نفتی در این پایانه صادراتی به روال عادی ادامه یافت و صادرات نفت بدون وقفه انجام شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6774305/%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%AD%D8%AA-%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «شرایط در جزیره خارگ تحت کنترل است؛ دشمن به اهداف خود نرسید»، خبرگزاری مهر.]</ref> همچنین زندگی ساکنان جزیره بهصورت عادی ادامه یافت و کارکنان صنعت نفت با روحیۀ بالا به فعالیت خود ادامه دادند.<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/914116/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%AE%D9%86%DA%AF%D9%88%DB%8C-%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%B1%DA%98%DB%8C-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D9%88%D9%82%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%B1%D8%AE-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87 «حسینی، سخنگوی کمیسیون انرژی: هیچ وقفهای در صادرات نفت در جزیره خارک رخ نداده»، وبسایت انتخاب، تاریخ درج مطلب: 26 اسنفد 1404ش.]</ref> | ||
* متعاقب این حملات، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ایدۀ تصرف یا منهدمکردن جزیره خارک را مطرح کرد. اما تحلیلگران نظامی معتقدند تهاجم زمینی به خارک با خطرات قابل توجهی از جمله تلفات سنگین برای نیروهای مهاجم همراه است و بهدلیل استقرار سامانههای دفاعی، شناورهای تندرو و مینهای دریایی ایران، بهعنوان یکی از آسیبپذیرترین نقاط برای عملیات آبی-خاکی شناخته میشود. مقامات ایرانی نیز اعلام کردهاند که نیروهای مسلح کشور آمادگی مقابله با هرگونه تجاوز زمینی را دارند.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/04/01/why-is-donald-trump-eyeing-kharg-island-amid-war-with-iran «از تهدید تا اقدام؛ پشتپرده نقشه ترامپ برای تصرف خارک و پیامدهای آن برای ایران و آمریکا»، وبسایت یورو نیوز.]</ref> | * متعاقب این حملات، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ایدۀ تصرف یا منهدمکردن جزیره خارک را مطرح کرد. اما تحلیلگران نظامی معتقدند تهاجم زمینی به خارک با خطرات قابل توجهی از جمله تلفات سنگین برای نیروهای مهاجم همراه است و بهدلیل استقرار سامانههای دفاعی، شناورهای تندرو و مینهای دریایی ایران، بهعنوان یکی از آسیبپذیرترین نقاط برای عملیات آبی-خاکی شناخته میشود. مقامات ایرانی نیز اعلام کردهاند که نیروهای مسلح کشور آمادگی مقابله با هرگونه تجاوز زمینی را دارند.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/04/01/why-is-donald-trump-eyeing-kharg-island-amid-war-with-iran «از تهدید تا اقدام؛ پشتپرده نقشه ترامپ برای تصرف خارک و پیامدهای آن برای ایران و آمریکا»، وبسایت یورو نیوز.]</ref> | ||
| خط ۶۷: | خط ۶۸: | ||
درباره جزیره خارک، تاریخچه آن و صنایع نفت و مشتقاتش در این جزیره پژوهشهای متعددی انجام شده است. از جمله، مقاله ثوابق و همکاران با عنوان «تأثیرات جمعیتی صنعت نفت بر جزیره خارک» (۱۳۹۹) به تغییرات جمعیتی و سیاستهای دولت برای کنترل مهاجرت پرداخته است. همچنین لعبثفر در مقاله «طرح چم و تأثیر آن بر خارک»، تغییرات صنعتی جزیره را توضیح داده است. به عنوان نمونه دیگر، علیاکبر سرفراز در کتاب «راهنمای آثار جزیره خارک» توضیح مفصلی درباره سابقه تاریخی این جزیره ارائه داده است. جلال آلاحمد در کتاب خود، «جزیره خارگ، در یتیم خلیج فارس» به پیشینه تاریخی جزیره بهعنوان پایگاه تجاری و گذرگاه تمدنها و مذاهب گوناگون پرداخته است. نویسنده در این اثر، تحولات ناشی از کشف و صادرات نفت را نیز گزارش کرده و کتاب را بهعنوان یادداشتی از وضعیت مردم، گذشته، آداب محلی، افسانهها و لهجههای جزیره ارائه داده است.<ref>فروغی، «جایگاه نفت در تحول هویتی جزیره خارک»، 1402ش، ص112.</ref> | درباره جزیره خارک، تاریخچه آن و صنایع نفت و مشتقاتش در این جزیره پژوهشهای متعددی انجام شده است. از جمله، مقاله ثوابق و همکاران با عنوان «تأثیرات جمعیتی صنعت نفت بر جزیره خارک» (۱۳۹۹) به تغییرات جمعیتی و سیاستهای دولت برای کنترل مهاجرت پرداخته است. همچنین لعبثفر در مقاله «طرح چم و تأثیر آن بر خارک»، تغییرات صنعتی جزیره را توضیح داده است. به عنوان نمونه دیگر، علیاکبر سرفراز در کتاب «راهنمای آثار جزیره خارک» توضیح مفصلی درباره سابقه تاریخی این جزیره ارائه داده است. جلال آلاحمد در کتاب خود، «جزیره خارگ، در یتیم خلیج فارس» به پیشینه تاریخی جزیره بهعنوان پایگاه تجاری و گذرگاه تمدنها و مذاهب گوناگون پرداخته است. نویسنده در این اثر، تحولات ناشی از کشف و صادرات نفت را نیز گزارش کرده و کتاب را بهعنوان یادداشتی از وضعیت مردم، گذشته، آداب محلی، افسانهها و لهجههای جزیره ارائه داده است.<ref>فروغی، «جایگاه نفت در تحول هویتی جزیره خارک»، 1402ش، ص112.</ref> | ||
== | == روز ملی جزیره خارک == | ||
در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران، ۱۵ دیماه، مصادف با سالروز خروج نیروهای هلندی از جزیره خارک، بهعنوان «روز ملی جزیره خارک» نامگذاری شده است.<ref>[https://farsnews.ir/lianbushehr1/1736020598719440777/%DB%B1%DB%B5-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF «۱۵ دیماه روز ملی جزیره خارگ»، خبرگزاری فارس.]</ref> | در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران، ۱۵ دیماه، مصادف با سالروز خروج نیروهای هلندی از جزیره خارک، بهعنوان «روز ملی جزیره خارک» نامگذاری شده است.<ref>[https://farsnews.ir/lianbushehr1/1736020598719440777/%DB%B1%DB%B5-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF «۱۵ دیماه روز ملی جزیره خارگ»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
| خط ۷۷: | خط ۷۸: | ||
* «از تهدید تا اقدام؛ پشتپرده نقشه ترامپ برای تصرف خارک و پیامدهای آن برای ایران و آمریکا»، وبسایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: 1 آوریل 2026م. | * «از تهدید تا اقدام؛ پشتپرده نقشه ترامپ برای تصرف خارک و پیامدهای آن برای ایران و آمریکا»، وبسایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: 1 آوریل 2026م. | ||
* «افزایش ذخیرهسازی نفت ایران ۱۰ میلیون بشکه»، وبسایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 20 بهمن 1395ش. | * «افزایش ذخیرهسازی نفت ایران ۱۰ میلیون بشکه»، وبسایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 20 بهمن 1395ش. | ||
* «پایانه صادراتی خارک»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 17 دی 1401ش. | |||
* «تجهیزات و زیرساخت های ایمنی فرودگاه شهدای جزیره خارگ ممیزی شد»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 29 آبان 1402ش. | * «تجهیزات و زیرساخت های ایمنی فرودگاه شهدای جزیره خارگ ممیزی شد»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 29 آبان 1402ش. | ||
* «تصرف خارک و سناریوی حمله به شاهرگ نفتی ایران؛ از گزینه پرریسک ترامپ و هشدارهای تهران چه میدانیم؟»، وبسایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: 28 مارچ 2026م. | * «تصرف خارک و سناریوی حمله به شاهرگ نفتی ایران؛ از گزینه پرریسک ترامپ و هشدارهای تهران چه میدانیم؟»، وبسایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: 28 مارچ 2026م. | ||
