حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
<big>'''جزایر ایرانی خلیج فارس؛'''</big>
<big>'''جزایر ایرانی خلیج فارس؛'''</big>
== معرفی ==
جزایر ایرانی خلیج فارس، مجموعه‌ای از حدود ۳۰ قطعه خشکی مسکونی و غیرمسکونی هستند که در مجاورت سه استان خوزستان، بوشهر و هرمزگان قرار گرفته‌اند. خلیج فارس که بخش عمده سواحل جنوبی ایران را در برگرفته، به دلیل جذابیت‌های اقتصادی، منابع غنی جزیره هرمز و نقش واسطه در بازرگانی شرق و غرب، همواره توجه قدرت‌های زمان را جلب کرده است. موقعیت سوق‌الجیشی ایران در این آبراهه، برخورداری از منابع پایان‌ناپذیر دریایی و فرآورده‌های نفتی، نقش در حفظ ثبات منطقه، تسلط بر تنگه هرمز و در اختیار داشتن این جزایر، برای تأمین منافع کشورهای نفت‌خیز، ممالک صنعتی نیازمند نفت، قدرت‌های بزرگ و دولت‌های حاشیه خلیج فارس حائز اهمیت حیاتی است. این ویژگی‌ها در گذشته موجب حضور استعمارگران و دست‌اندازی به آب‌ها، جزایر و بنادر ایران شد و آنان طی قرن‌ها از منابع و موقعیت حساس کشور بهره‌برداری کردند.
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
|'''شماره'''
|
|'''نام جزیره / وضعیت سکونت'''
|'''نام جزیره / وضعیت سکونت'''
|'''ویژگی‌های طبیعی و اقلیمی'''
|'''ویژگی‌های طبیعی و اقلیمی'''
|'''شاخص‌های اقتصادی و گردشگری'''
|'''شاخص‌های اقتصادی، تاریخی و گردشگری'''
|-
|-
|'''۱'''
|1
|'''قشم''' / مسکونی
| '''مینو (صلبوخ)''' / مسکونی
|بزرگترین جزیره؛ دارای گنبد نمکی (نمکدان)، جنگل‌های حرا و غارهای نمکی منحصر‌به‌فرد.
|محصور در اروندرود؛ دارای سیستم آبیاری طبیعی (جزر و مدی) و نخلستان‌های بی‌شمار.
|منطقه آزاد تجاری؛ تنوع بی‌نظیر پرندگان، صنایع دستی و بنادر صیادی فعال.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3579242/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
|مینوشهر با ۱۲ هزار نفر جمعیت؛ قطب کشاورزی و دامپروری؛ تفریحگاه مردم آبادان و خرمشهر.
|-
|-
|'''۲'''
|2
|'''کیش''' / مسکونی
| '''خور موسی''' / غیرمسکونی
|جزیره مرجانی بیضی‌شکل؛ دارای پوشش گیاهی مستعد کشاورزی و نخلستان‌های گسترده.
|کانال عمیق با اکوسیستم منحصربه‌فرد؛ زیستگاه پرندگان نادر (گیلانشاه خالدار).
|مهم‌ترین قطب گردشگری؛ دارای زیرساخت‌های مدرن، مراکز خرید و شهر باستانی حریره.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3579242/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
|محل تخم‌ریزی میگو و آبزیان؛ دارای اهمیت ناوبری و صنعتی (بندر امام و ماهشهر).
|-
|-
|'''۳'''
|3
|'''ابوموسی''' / مسکونی
|'''بونه''' / غیرمسکونی
|جنوبی‌ترین جزیره ایران؛ دارای معتدل‌ترین آب‌وهوا در منطقه و آب‌های بسیار زلال و شفاف.
|واقع در شمال غربی خلیج فارس؛ دارای آب گوارا (در گذشته) و مسیر دریایی دشوار.
|موقعیت راهبردی در مسیر اصلی کشتیرانی؛ دارای پتانسیل بالای طبیعت‌گردی و صید ماهی.
|زیستگاه سلیم خرچنگ‌خوار و محل تخم‌گذاری پرستوهای دریایی.
|-
|-
|'''۴'''
|4
|'''لاوان''' / مسکونی
| '''دارا''' / غیرمسکونی
|سومین جزیره بزرگ ایران؛ اقلیم گرم و مرطوب (تا ۵۰ درجه) با رطوبت هوای بسیار زیاد.
|واقع در دهانه خور موسی؛ جزیره‌ای زیبا و بکر.
|مجتمع پالایشی نفت؛ مرکز صید مروارید و تولید عسل خاص با بوی نفت.
|محل اختصاصی تخم‌گذاری پرستوهای دریایی.
|-
|-
|'''۵'''
|5
|'''هرمز''' / مسکونی
|'''قبر ناخدا''' / غیرمسکونی
|جزیره بیضی‌شکل؛ دارای کوه‌های آتشفشانی، تپه‌های نمکی و معادن مشهور خاک سرخ.
|جزیره‌ای غیرمسکونی در دهانه خور موسی؛ مسطح و رسوبی.
|معروف به کلید خلیج فارس؛ دارای پیشینه تاریخی غنی (قلعه پرتغالی‌ها) و موقعیت بازرگانی.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3579242/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
|محل تخم‌گذاری پرستوهای دریایی (مشابه جزیره دارا).
|-
|-
|'''۶'''
|6
|'''خارک''' / مسکونی
|'''خارک''' / مسکونی
|جزیره مرجانی با سواحل عمیق و قشر سنگی مرکزی؛ لنگرگاه طبیعی در برابر جریان باد.
|جزیره مرجانی با پشته سنگی مرکزی (۶۰ متر)؛ لنگرگاه طبیعی در برابر بادهای تند.
|اصلی‌ترین پایانه صادرات نفت ایران؛ دارای آثار تاریخی از دوره‌های اشکانی، ساسانی و اسلامی.<ref>[http://mehrnews.com/news/6781497/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AB%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88 «جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
|پایانه اصلی صادرات نفت؛ دارای آثار باستانی (معبد نپتون، آتشکده) و تنها زیستگاه آهوان بوشهر.
|-
|-
|'''۷'''
|7
|'''مینو''' / مسکونی
| '''خارکو''' / غیرمسکونی
|محصور در میان اروندرود؛ دارای نخلستان‌های انبوه، نیزارها و زیستگاه گرازهای وحشی.
|جزیره کوچک در شمال شرق خارک؛ دارای اسکله و ساختمان‌های مخروبه.
|سیستم آبیاری طبیعی با جزر و مد؛ مقصد تفریحی محلی و زیستگاه پرندگان مهاجر.
|محل رشد پرندگان؛ پایگاه تاریخی میرمهنا برای حمله به هلندی‌ها و محل استقرار نظامیان انگلیسی.
|-
|-
|'''۸'''
|8
|'''هنگام''' / مسکونی
|'''عباسک (شاه‌زنگی)''' / غیرمسکونی
|واقع در جنوب قشم؛ دارای ارتفاعات آهکی و معادن فعال نمک، خاک و سرب.
|واقع بین بوشهر و شیف؛ بافت زمین ماسه‌ای و نامناسب برای کشاورزی.
|مرکز مشاهده دلفین‌ها در سواحل شرقی؛ معیشت اهالی مبتنی بر صیادی و گردشگری.
|دارای طرح احداث دهکده گردشگری به دلیل مجاورت با بندر بوشهر.
|-
|-
|'''۹'''
|9
|'''لارک''' / مسکونی
| / غیرمسکونی
|متشکل از کوه‌های آتشفشانی مخروطی؛ بلندترین نقطه ۱۳۸ متر از سطح دریا.
|دارای درختان کُنار تناور، انگور و انجیر مشهور؛ دارای بنای مذهبی (قدمگاه).
|فعالیت اقتصادی مبتنی بر صید و غواصی؛ تأمین آب شیرین از طریق حمل از خشکی.
|نام‌گذاری به افتخار دریانورد مبارز ایرانی؛ دارای ارزش‌های تاریخی و مذهبی محلی.
|-
|-
|'''۱۰'''
|10
|'''سیری (راز)''' / مسکونی
|'''فارسی''' / غیرمسکونی
|جزیره‌ای نسبتاً مسطح در میانه خلیج فارس با پوشش نخل خرما و معدن خاک سرخ.
|جزیره راهبردی در اعماق خلیج فارس؛ فاقد سکنه مدنی.
|دارای تأسیسات گسترده نفتی و مسکونی؛ محصول خرما برای مصرف محلی.
|مرکز استقرار ایستگاه هواشناسی حیاتی برای هدایت ناوگان کشتیرانی بین‌المللی.
|-
|-
|'''۱۱'''
|11
|'''تنب بزرگ''' / مسکونی
|'''تهمادو (جبرین)''' / غیرمسکونی
|جزیره‌ای تقریباً گرد با خاک شنی و خشک؛ دارای لنگرگاه و جمعیت بالای مارهای سمی.
|از جزایر اقماری و زیست‌محیطی خلیج فارس.
|معیشت اهالی از صید ماهی و مروارید؛ دارای اهمیت راهبردی در حوزه امنیت دریایی.
|زیستگاه پرندگان مهاجر و دارای اهمیت در زنجیره زیستی دریایی.
|-
|-
|'''۱۲'''
|12
|'''هندورابی''' / مسکونی
|'''نخیلو''' / غیرمسکونی
|سرزمینی هموار و کم‌ارتفاع بین کیش و لاوان؛ زیستگاه پرندگان شکاری نظیر باز و شاهین.
|جزیره‌ای غیرمسکونی در سواحل بوشهر.
|صید و غواصی؛ زیرمجموعه گردشگری جزیره کیش؛ فاقد صنایع دستی یا فعالیت معدنی.
|محل اصلی و حساس زیست و تخم‌گذاری لاک‌پشت‌های خلیج فارس.
|-
|-
|'''۱۳'''
|13
|'''فرور بزرگ''' / غیرمسکونی
|'''گُرم''' / غیرمسکونی
|واقع بر کمربند زلزله؛ دارای تپه‌ماهور، پرتگاه‌های تند و آب‌های تیره در حاشیه.
|پوشیده از انبوه درختان جنگلی مانگرو (گُرم).
|کانون غنی زیست‌محیطی (عقاب ماهیگیر و حیات وحش)؛ دارای بقایای سکونت قدیمی.
|علت نام‌گذاری، وجود پوشش گیاهی انبوه و خاص آن است.
|-
|-
|'''۱۴'''
|14
|'''فرور کوچک''' / غیرمسکونی
|'''لاوان (شیخ شعیب)''' / مسکونی
|واقع در جنوب فرور بزرگ؛ مرتفع‌ترین نقطه ۳۶ متر؛ ایستگاه مهم پرندگان مهاجر.
|سومین جزیره بزرگ ایران؛ اقلیم بسیار گرم (تا ۵۰ درجه)؛ دورترین جزیره به مرکز هرمزگان.
|زیستگاه گونه‌های متنوع پرندگان دریایی؛ دارای موقعیت حساس اقلیمی و زیستی.
|مجتمع پالایشی نفت؛ صید مروارید؛ پدیده شگفت‌انگیز کندوهای عسل با بوی نفت.
|-
|-
|'''۱۵'''
|15
|'''شتور (شیدور)''' / غیرمسکونی
|'''شتور (شیدور)''' / غیرمسکونی
|پناهگاه حساس حیات وحش با توده‌های شنی؛ زیستگاه دلفین‌ها و لاک‌پشت‌های دریایی.
|پناهگاه حساس حیات‌وحش (دلفین و لاک‌پشت)؛ منطقه حفاظت‌شده.
|معروف به جزیره ماران به دلیل وفور مارهای سمی؛ منطقه کاملاً حفاظت‌شده.
|معروف به «جزیره ماران» به دلیل وفور مارهای سمی سیاهرنگ زیر شن‌ها.
|-
|16
|'''هندرابی''' / مسکونی
|سرزمینی هموار و بدون عارضه طبیعی؛ دارای ارتفاعات کوتاه و کرانه‌های ملایم.
|صید و غواصی؛ زیرمجموعه گردشگری کیش؛ فاقد فعالیت‌های صنعتی و معدنی.
|-
|17
|'''کیش (قیس)''' / مسکونی
|جزیره مرجانی بیضی‌شکل؛ مسطح و مستعد کشاورزی؛ یکی از بکرترین مناطق زیست‌محیطی.
|اولین بندر آزاد تجاری؛ دارای آکواریوم بزرگ، شهر حریره و زیرساخت‌های پیشرفته گردشگری.
|-
|-
|'''۱۶'''
|18
|'''خور موسی''' / غیرمسکونی
|'''فرور بزرگ''' / غیرمسکونی
|کانال عمیق منشعب در جنوب خوزستان؛ زیستگاه پرندگان نادری نظیر گیلانشاه خالدار.
|واقع بر کمربند زلزله؛ دارای تپه‌ماهور، پرتگاه‌های بلند و آب‌های سیاه در نزدیکی ساحل.
|محل تخم‌ریزی ماهیان و میگو؛ تحت تأثیر مستقیم استخراج نفت و تردد نفت‌کش‌ها.
|کانون زیست حیات‌وحش (عقاب ماهیگیر و مار جعفری)؛ معروف به «مارور».
|-
|-
|'''۱۷'''
|19
|'''قبر ناخدا''' / غیرمسکونی
|'''فرور کوچک (فارورگان)''' / غیرمسکونی
|جزیره‌ای در دهانه خورموسی؛ تشکیل‌شده از رسوبات و پوشیده از گل و صدف‌های آهکی.
|جزیره کوهستانی با تپه زین‌شکل تیره؛ جزی کمربند فعال زلزله.
|محل اصلی تخم‌گذاری پرستوهای دریایی؛ سواحل آن بسیار کم‌عمق است.
|محل لانه پرندگان دریایی؛ در گذشته مرکز صید ماهی و مروارید بوده است.
|-
|-
|'''۱۸'''
|20
|'''بونه''' / غیرمسکونی
|'''سیری (راز)''' / مسکونی
|واقع در شمال غربی خلیج فارس در دهانه خورموسی؛ فاصله برابر از هندیجان و ماهشهر.
|جزیره‌ای مسطح در قلب خلیج فارس؛ دارای نخلستان‌های پراکنده و معدن خاک سرخ.
|محل تخم‌گذاری گونه‌های سلیم خرچنگ‌خوار و سایر پرندگان دریایی.
|دارای تأسیسات نفتی و مسکونی؛ مرکز استخراج خاک سرخ خلیج فارس.
|-
|-
|'''۱۹'''
|21
|'''خارکو''' / غیرمسکونی
|'''ابوموسی (بوموسی)''' / مسکونی
|جزیره کوچک در ۵ کیلومتری شمال شرق جزیره خارک؛ محل رشد پرندگان دریایی.
|جنوبی‌ترین جزیره ایرانی؛ مرکز شهرستان ابوموسی؛ دارای اهمیت حاکمیتی بالا.
|دارای پیشینه استقرار نظامی تاریخی؛ مورد استفاده به عنوان پایگاه عملیاتی در گذشته.
|واقع در ژرف‌ترین مسیر کشتیرانی نفت‌کش‌ها؛ دارای موقعیت راهبردی فوق‌العاده.
|-
|-
|'''۲۰'''
|22
|'''میرمهنا''' / غیرمسکونی
|'''تنب بزرگ''' / مسکونی
|واقع در بوشهر؛ دارای اراضی مستعد برای انگور و انجیر و بنای مذهبی (قدمگاه).
|جزیره‌ای تقریباً گرد با خاک شنی و خشک؛ محل وفور مارهای سمی کوچک.
|نام‌گذاری شده به افتخار دریانورد ایرانی؛ دارای ارزش‌های تاریخی و مذهبی محلی.
|دارای لنگرگاه و موج‌شکن؛ معیشت مردم از صید ماهی و مروارید.
|-
|-
|'''۲۱'''
|23
|'''فارسی''' / غیرمسکونی
|'''تنب کوچک''' / غیرمسکونی
|جزیره راهبردی در اعماق خلیج فارس؛ فاقد سکونت دائم مدنی و دارای ایستگاه هواشناسی.
|جزیره مثلثی‌شکل در ۱۲ کیلومتری غرب تنب بزرگ؛ مرتفع‌ترین نقطه ۲۱ متر.
|تأمین اطلاعات حیاتی هواشناسی برای امنیت تمام شرکت‌های کشتیرانی بین‌المللی.
|فاقد سکونت انسانی؛ دارای اهمیت راهبردی در حفظ مرزهای دریایی.
|-
|-
|'''۲۲'''
|24
|'''ناز''' / غیرمسکونی
|'''قشم''' / مسکونی
|جزیره صخره‌ای مسطح در یک کیلومتری ساحل قشم؛ با دیواره‌های صخره‌ای بلند.
|بزرگترین جزیره ایران؛ دارای گنبد نمکدان، جنگل‌های حرا و سواحل صخره‌ای ریگو.
|اتصال موقت به ساحل در زمان جزر؛ محل استراحت صیادان و تماشای غروب.
|منطقه آزاد تجاری؛ دارای ۱۵ بندر؛ تنوع جانوری خیره‌کننده (خفاش میوه خوار و جبیر).
|-
|-
|'''۲۳'''
|25
|'''عباسک''' / غیرمسکونی
| '''ناز''' / غیرمسکونی
|واقع بین بوشهر و شبه‌جزیره شیف؛ دارای بافت زمین ماسه‌ای و غیرقابل کشاورزی.
|سه هکتار صخره مسطح؛ فاقد ساحل شنی؛ با دیواره‌های صخره‌ای بلند.
|فاقد پتانسیل کشاورزی؛ دارای ظرفیت برای طرح‌های سوخت بیولوژیک و پاک.
|اتصال موقت به قشم در زمان جزر؛ مکان محبوب برای ماهیگیران و گردشگران.
|-
|-
|'''۲۴'''
|26
|'''تنب کوچک''' / غیرمسکونی
| '''هرمز''' / مسکونی
|جزیره‌ای مثلثی‌شکل با خاک شنی در غرب تنب بزرگ؛ مرتفع‌ترین نقطه ۲۱ متر.
|جزیره گرد با تپه‌های آتشفشانی و نمکی؛ دارای معادن مشهور خاک سرخ و نمک سفید.
|فاقد سکونت انسانی؛ دارای اهمیت راهبردی در حوزه پایداری مرزهای آبی.
|معروف به «کلید خلیج فارس»؛ دارای قلعه پرتغالی‌ها و پیشینه بازرگانی عظیم تاریخی.
|-
|-
|'''۲۵'''
|27
|'''ام‌الکرم''' / غیرمسکونی
|'''هنگام''' / مسکونی
|واقع در بوشهر (بردخونسطح خاک تنها یک متر بالاتر از دریا؛ اقلیم گرم و مرطوب.
|مخروط ناقص با ارتفاعات آهکی (کوه ناکسدارای معادن نمک، خاک و سرب.
|از جزایر اقماری زیست‌محیطی منطقه؛ دارای اهمیت برای تنوع زیستی ساحلی.
|صیادی؛ دارای تأسیسات تاریخی انگلیسی‌ها و ساحل مشهور دلفین‌ها.
|-
|-
|'''۲۶'''
|28
|'''مطاف''' / غیرمسکونی
| '''لارک''' / مسکونی
|توده ماسه‌ای غرقاب در زمان مد؛ دارای موج‌های تند به دلیل عمق بسیار کم.
|متشکل از کوه‌های آتشفشانی مخروطی در تنگه هرمز؛ فاقد کشاورزی.
|خطر جدی برای ناوبری؛ محل به گل نشستن قایق‌های صیادی ناآشنا به منطقه.<ref>[https://www.beytoote.com/iran/tafrihi/persian4-gulf-islands.html «با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وب‌سایت بیتوته.]</ref><ref>[https://www.mehrnews.com/news/3579242/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
|فعالیت اصلی صید و غواصی؛ تأمین آب شیرین از طریق حمل با شناور از بندرعباس.<ref>[https://civilica.com/doc/124223/ امانی و دیگران، «بررسی جزایر ایرانی خلیج فارس»،  1388ش، ص1-14.]</ref><ref>[https://www.mehrnews.com/news/3579242/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر.]</ref><ref>[https://www.beytoote.com/iran/tafrihi/persian4-gulf-islands.html «با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
|}
|}


خط ۱۴۱: خط ۱۵۴:


== منابع ==
== منابع ==
امانی، کیا و دیگران، «بررسی جزایر ایرانی خلیج فارس»، همایش بین‌المللی خلیج فارس، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر،  17 الی 19 آذر ماه 1388ش، ص1-14.
«با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 24 فروردین 1405ش.
«با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 24 فروردین 1405ش.