بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''جزایر ایرانی خلیج فارس؛'''</big> | <big>'''جزایر ایرانی خلیج فارس؛'''</big> | ||
== معرفی == | |||
جزایر ایرانی خلیج فارس، مجموعهای از حدود ۳۰ قطعه خشکی مسکونی و غیرمسکونی هستند که در مجاورت سه استان خوزستان، بوشهر و هرمزگان قرار گرفتهاند. خلیج فارس که بخش عمده سواحل جنوبی ایران را در برگرفته، به دلیل جذابیتهای اقتصادی، منابع غنی جزیره هرمز و نقش واسطه در بازرگانی شرق و غرب، همواره توجه قدرتهای زمان را جلب کرده است. موقعیت سوقالجیشی ایران در این آبراهه، برخورداری از منابع پایانناپذیر دریایی و فرآوردههای نفتی، نقش در حفظ ثبات منطقه، تسلط بر تنگه هرمز و در اختیار داشتن این جزایر، برای تأمین منافع کشورهای نفتخیز، ممالک صنعتی نیازمند نفت، قدرتهای بزرگ و دولتهای حاشیه خلیج فارس حائز اهمیت حیاتی است. این ویژگیها در گذشته موجب حضور استعمارگران و دستاندازی به آبها، جزایر و بنادر ایران شد و آنان طی قرنها از منابع و موقعیت حساس کشور بهرهبرداری کردند. | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
| | | | ||
|'''نام جزیره / وضعیت سکونت''' | |'''نام جزیره / وضعیت سکونت''' | ||
|'''ویژگیهای طبیعی و اقلیمی''' | |'''ویژگیهای طبیعی و اقلیمی''' | ||
|'''شاخصهای | |'''شاخصهای اقتصادی، تاریخی و گردشگری''' | ||
|- | |- | ||
| | |1 | ||
|''' | | '''مینو (صلبوخ)''' / مسکونی | ||
| | |محصور در اروندرود؛ دارای سیستم آبیاری طبیعی (جزر و مدی) و نخلستانهای بیشمار. | ||
| | |مینوشهر با ۱۲ هزار نفر جمعیت؛ قطب کشاورزی و دامپروری؛ تفریحگاه مردم آبادان و خرمشهر. | ||
|- | |- | ||
| | |2 | ||
|''' | | '''خور موسی''' / غیرمسکونی | ||
| | |کانال عمیق با اکوسیستم منحصربهفرد؛ زیستگاه پرندگان نادر (گیلانشاه خالدار). | ||
| | |محل تخمریزی میگو و آبزیان؛ دارای اهمیت ناوبری و صنعتی (بندر امام و ماهشهر). | ||
|- | |- | ||
| | |3 | ||
|''' | |'''بونه''' / غیرمسکونی | ||
| | |واقع در شمال غربی خلیج فارس؛ دارای آب گوارا (در گذشته) و مسیر دریایی دشوار. | ||
| | |زیستگاه سلیم خرچنگخوار و محل تخمگذاری پرستوهای دریایی. | ||
|- | |- | ||
| | |4 | ||
|''' | | '''دارا''' / غیرمسکونی | ||
| | |واقع در دهانه خور موسی؛ جزیرهای زیبا و بکر. | ||
| | |محل اختصاصی تخمگذاری پرستوهای دریایی. | ||
|- | |- | ||
| | |5 | ||
|''' | |'''قبر ناخدا''' / غیرمسکونی | ||
| | |جزیرهای غیرمسکونی در دهانه خور موسی؛ مسطح و رسوبی. | ||
| | |محل تخمگذاری پرستوهای دریایی (مشابه جزیره دارا). | ||
|- | |- | ||
| | |6 | ||
|'''خارک''' / مسکونی | |'''خارک''' / مسکونی | ||
|جزیره مرجانی با | |جزیره مرجانی با پشته سنگی مرکزی (۶۰ متر)؛ لنگرگاه طبیعی در برابر بادهای تند. | ||
| | |پایانه اصلی صادرات نفت؛ دارای آثار باستانی (معبد نپتون، آتشکده) و تنها زیستگاه آهوان بوشهر. | ||
|- | |- | ||
| | |7 | ||
|''' | | '''خارکو''' / غیرمسکونی | ||
| | |جزیره کوچک در شمال شرق خارک؛ دارای اسکله و ساختمانهای مخروبه. | ||
| | |محل رشد پرندگان؛ پایگاه تاریخی میرمهنا برای حمله به هلندیها و محل استقرار نظامیان انگلیسی. | ||
|- | |- | ||
| | |8 | ||
|''' | |'''عباسک (شاهزنگی)''' / غیرمسکونی | ||
|واقع | |واقع بین بوشهر و شیف؛ بافت زمین ماسهای و نامناسب برای کشاورزی. | ||
| | |دارای طرح احداث دهکده گردشگری به دلیل مجاورت با بندر بوشهر. | ||
|- | |- | ||
| | |9 | ||
| | | / غیرمسکونی | ||
| | |دارای درختان کُنار تناور، انگور و انجیر مشهور؛ دارای بنای مذهبی (قدمگاه). | ||
| | |نامگذاری به افتخار دریانورد مبارز ایرانی؛ دارای ارزشهای تاریخی و مذهبی محلی. | ||
|- | |- | ||
| | |10 | ||
|''' | |'''فارسی''' / غیرمسکونی | ||
| | |جزیره راهبردی در اعماق خلیج فارس؛ فاقد سکنه مدنی. | ||
| | |مرکز استقرار ایستگاه هواشناسی حیاتی برای هدایت ناوگان کشتیرانی بینالمللی. | ||
|- | |- | ||
| | |11 | ||
|''' | |'''تهمادو (جبرین)''' / غیرمسکونی | ||
| | |از جزایر اقماری و زیستمحیطی خلیج فارس. | ||
| | |زیستگاه پرندگان مهاجر و دارای اهمیت در زنجیره زیستی دریایی. | ||
|- | |- | ||
| | |12 | ||
|''' | |'''نخیلو''' / غیرمسکونی | ||
| | |جزیرهای غیرمسکونی در سواحل بوشهر. | ||
| | |محل اصلی و حساس زیست و تخمگذاری لاکپشتهای خلیج فارس. | ||
|- | |- | ||
| | |13 | ||
|''' | |'''گُرم''' / غیرمسکونی | ||
| | |پوشیده از انبوه درختان جنگلی مانگرو (گُرم). | ||
| | |علت نامگذاری، وجود پوشش گیاهی انبوه و خاص آن است. | ||
|- | |- | ||
| | |14 | ||
|''' | |'''لاوان (شیخ شعیب)''' / مسکونی | ||
| | |سومین جزیره بزرگ ایران؛ اقلیم بسیار گرم (تا ۵۰ درجه)؛ دورترین جزیره به مرکز هرمزگان. | ||
| | |مجتمع پالایشی نفت؛ صید مروارید؛ پدیده شگفتانگیز کندوهای عسل با بوی نفت. | ||
|- | |- | ||
| | |15 | ||
|'''شتور (شیدور)''' / غیرمسکونی | |'''شتور (شیدور)''' / غیرمسکونی | ||
|پناهگاه حساس | |پناهگاه حساس حیاتوحش (دلفین و لاکپشت)؛ منطقه حفاظتشده. | ||
|معروف به | |معروف به «جزیره ماران» به دلیل وفور مارهای سمی سیاهرنگ زیر شنها. | ||
|- | |||
|16 | |||
|'''هندرابی''' / مسکونی | |||
|سرزمینی هموار و بدون عارضه طبیعی؛ دارای ارتفاعات کوتاه و کرانههای ملایم. | |||
|صید و غواصی؛ زیرمجموعه گردشگری کیش؛ فاقد فعالیتهای صنعتی و معدنی. | |||
|- | |||
|17 | |||
|'''کیش (قیس)''' / مسکونی | |||
|جزیره مرجانی بیضیشکل؛ مسطح و مستعد کشاورزی؛ یکی از بکرترین مناطق زیستمحیطی. | |||
|اولین بندر آزاد تجاری؛ دارای آکواریوم بزرگ، شهر حریره و زیرساختهای پیشرفته گردشگری. | |||
|- | |- | ||
| | |18 | ||
|''' | |'''فرور بزرگ''' / غیرمسکونی | ||
| | |واقع بر کمربند زلزله؛ دارای تپهماهور، پرتگاههای بلند و آبهای سیاه در نزدیکی ساحل. | ||
| | |کانون زیست حیاتوحش (عقاب ماهیگیر و مار جعفری)؛ معروف به «مارور». | ||
|- | |- | ||
| | |19 | ||
|''' | |'''فرور کوچک (فارورگان)''' / غیرمسکونی | ||
| | |جزیره کوهستانی با تپه زینشکل تیره؛ جزی کمربند فعال زلزله. | ||
|محل | |محل لانه پرندگان دریایی؛ در گذشته مرکز صید ماهی و مروارید بوده است. | ||
|- | |- | ||
| | |20 | ||
|''' | |'''سیری (راز)''' / مسکونی | ||
| | |جزیرهای مسطح در قلب خلیج فارس؛ دارای نخلستانهای پراکنده و معدن خاک سرخ. | ||
| | |دارای تأسیسات نفتی و مسکونی؛ مرکز استخراج خاک سرخ خلیج فارس. | ||
|- | |- | ||
| | |21 | ||
|''' | |'''ابوموسی (بوموسی)''' / مسکونی | ||
|جزیره | |جنوبیترین جزیره ایرانی؛ مرکز شهرستان ابوموسی؛ دارای اهمیت حاکمیتی بالا. | ||
|دارای | |واقع در ژرفترین مسیر کشتیرانی نفتکشها؛ دارای موقعیت راهبردی فوقالعاده. | ||
|- | |- | ||
| | |22 | ||
|''' | |'''تنب بزرگ''' / مسکونی | ||
| | |جزیرهای تقریباً گرد با خاک شنی و خشک؛ محل وفور مارهای سمی کوچک. | ||
| | |دارای لنگرگاه و موجشکن؛ معیشت مردم از صید ماهی و مروارید. | ||
|- | |- | ||
| | |23 | ||
|''' | |'''تنب کوچک''' / غیرمسکونی | ||
|جزیره | |جزیره مثلثیشکل در ۱۲ کیلومتری غرب تنب بزرگ؛ مرتفعترین نقطه ۲۱ متر. | ||
|فاقد سکونت انسانی؛ دارای اهمیت راهبردی در حفظ مرزهای دریایی. | |||
|- | |- | ||
| | |24 | ||
|''' | |'''قشم''' / مسکونی | ||
|جزیره صخرهای | |بزرگترین جزیره ایران؛ دارای گنبد نمکدان، جنگلهای حرا و سواحل صخرهای ریگو. | ||
| | |منطقه آزاد تجاری؛ دارای ۱۵ بندر؛ تنوع جانوری خیرهکننده (خفاش میوه خوار و جبیر). | ||
|- | |- | ||
| | |25 | ||
|''' | | '''ناز''' / غیرمسکونی | ||
| | |سه هکتار صخره مسطح؛ فاقد ساحل شنی؛ با دیوارههای صخرهای بلند. | ||
| | |اتصال موقت به قشم در زمان جزر؛ مکان محبوب برای ماهیگیران و گردشگران. | ||
|- | |- | ||
| | |26 | ||
|''' | | '''هرمز''' / مسکونی | ||
| | |جزیره گرد با تپههای آتشفشانی و نمکی؛ دارای معادن مشهور خاک سرخ و نمک سفید. | ||
| | |معروف به «کلید خلیج فارس»؛ دارای قلعه پرتغالیها و پیشینه بازرگانی عظیم تاریخی. | ||
|- | |- | ||
| | |27 | ||
|''' | |'''هنگام''' / مسکونی | ||
| | |مخروط ناقص با ارتفاعات آهکی (کوه ناکس)؛ دارای معادن نمک، خاک و سرب. | ||
| | |صیادی؛ دارای تأسیسات تاریخی انگلیسیها و ساحل مشهور دلفینها. | ||
|- | |- | ||
| | |28 | ||
|''' | | '''لارک''' / مسکونی | ||
| | |متشکل از کوههای آتشفشانی مخروطی در تنگه هرمز؛ فاقد کشاورزی. | ||
| | |فعالیت اصلی صید و غواصی؛ تأمین آب شیرین از طریق حمل با شناور از بندرعباس.<ref>[https://civilica.com/doc/124223/ امانی و دیگران، «بررسی جزایر ایرانی خلیج فارس»، 1388ش، ص1-14.]</ref><ref>[https://www.mehrnews.com/news/3579242/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر.]</ref><ref>[https://www.beytoote.com/iran/tafrihi/persian4-gulf-islands.html «با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وبسایت بیتوته.]</ref> | ||
|} | |} | ||
| خط ۱۴۱: | خط ۱۵۴: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
امانی، کیا و دیگران، «بررسی جزایر ایرانی خلیج فارس»، همایش بینالمللی خلیج فارس، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر، 17 الی 19 آذر ماه 1388ش، ص1-14. | |||
«با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: 24 فروردین 1405ش. | «با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: 24 فروردین 1405ش. | ||