حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۱: خط ۱:
<big>'''جزایر ایرانی خلیج فارس؛'''</big>
<big>'''جزایر ایرانی خلیج فارس؛ مجموعه ای از'''</big>  


== معرفی ==
== معرفی ==
جزایر ایرانی خلیج فارس، مجموعه‌ای از حدود ۳۰ قطعه خشکی مسکونی و غیرمسکونی هستند که در مجاورت سه استان خوزستان، بوشهر و هرمزگان قرار گرفته‌اند. خلیج فارس که بخش عمده سواحل جنوبی ایران را در برگرفته، به دلیل جذابیت‌های اقتصادی، منابع غنی جزیره هرمز و نقش واسطه در بازرگانی شرق و غرب، همواره توجه قدرت‌های زمان را جلب کرده است. موقعیت سوق‌الجیشی ایران در این آبراهه، برخورداری از منابع پایان‌ناپذیر دریایی و فرآورده‌های نفتی، نقش در حفظ ثبات منطقه، تسلط بر تنگه هرمز و در اختیار داشتن این جزایر، برای تأمین منافع کشورهای نفت‌خیز، ممالک صنعتی نیازمند نفت، قدرت‌های بزرگ و دولت‌های حاشیه خلیج فارس حائز اهمیت حیاتی است. این ویژگی‌ها در گذشته موجب حضور استعمارگران و دست‌اندازی به آب‌ها، جزایر و بنادر ایران شد و آنان طی قرن‌ها از منابع و موقعیت حساس کشور بهره‌برداری کردند.
جزایر ایرانی خلیج فارس، مجموعه‌ای از چند قطعه خشکی مسکونی و غیرمسکونی در داخل خلیج فارس هستند که در مجاورت سه استان خوزستان، بوشهر و هرمزگان قرار گرفته‌اند. خلیج فارس که بخش عمده سواحل جنوبی ایران را در برگرفته، به‌دلیل جذابیت‌های اقتصادی، منابع غنی جزیره هرمز و نقش واسطه در بازرگانی شرق و غرب، همواره توجه قدرت‌های زمان را جلب کرده است. موقعیت سوق‌الجیشی ایران در این آبراهه، برخورداری از منابع پایان‌ناپذیر دریایی و فرآورده‌های نفتی، نقش در حفظ ثبات منطقه، تسلط بر تنگه هرمز و در اختیار داشتن این جزایر، برای تأمین منافع کشورهای نفت‌خیز، ممالک صنعتی نیازمند نفت، قدرت‌های بزرگ و دولت‌های حاشیه خلیج فارس حائز اهمیت حیاتی است. این ویژگی‌ها در گذشته موجب حضور استعمارگران و دست‌اندازی به آب‌ها، جزایر و بنادر ایران شد و آنان طی قرن‌ها از منابع و موقعیت حساس کشور بهره‌برداری کردند.<ref>[https://civilica.com/doc/124223/ امانی و دیگران، «بررسی جزایر ایرانی خلیج فارس»،  1388ش، ص1-14.]</ref>
 
== اهمیت راهبردی و اقتصادی ==
پژوهشگران جزایر ایرانی خلیج فارس را به‌عنوان شاهرگ‌های حیاتی ایران در ابعاد نظامی، انرژی و بین‌المللی توصیف می‌کنند. جزیره ابوموسی به دلیل قرارگیری در عمیق‌ترین مسیر کشتیرانی، نقشی کلیدی در امنیت عبور نفت‌کش‌ها ایفا می‌کند، در حالی که خارک به عنوان بزرگترین پایانه صادرات نفت، نبض اقتصادی کشور را در دست دارد. اهمیت برخی جزایر مانند «فارسی» در ارائه خدمات هواشناسی بین‌المللی و برخی دیگر مانند «هرمز» در تسلط بر تنگه هرمز، آن‌ها را به نقاطی سوق‌الجیشی تبدیل کرده است. از سوی دیگر، مناطقی چون قشم و کیش با برخورداری از وضعیت مناطق آزاد تجاری، زیرساخت‌های مدرن و جاذبه‌های گردشگری، کانون‌های جذب سرمایه و مبادلات بازرگانی هستند. حتی جزایر غیرمسکونی نیز به عنوان ذخیره‌گاه‌های جهانی مرجان‌ها و زیستگاه‌های نادر پرندگان، اهمیت زیست‌محیطی بین‌المللی دارند.<ref>[https://civilica.com/doc/124223/ امانی و دیگران، «بررسی جزایر ایرانی خلیج فارس»،  1388ش، ص1-14.]</ref>
 
== توزیع جزایر در تقسیمات استانی ==
جزایر ایرانی خلیج فارسی بین سه استان ساحلی تقسیم شده‌اند که استان هرمزگان با دارا بودن ۱۴ جزیره شامل قشم، کیش، هرمز، ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک، لاوان، شتور، هندورابی، فرور بزرگ و کوچک، سیری، هنگام و لارک، بیشترین سهم و متنوع‌ترین کاربری‌ها را دارد. پس از آن، استان بوشهر قرار دارد که جزایری همچون خارک، خارکو، عباسک، میرمهنا، فارسی، تهمادو، نخیلو و گُرم را در بر می‌گیرد؛ همچنین جزایر کوچکی مانند ام‌الکرم، مطاف و مرغی نیز در حوزه این استان ذکر شده‌اند. استان خوزستان نیز دارای جزایر مهمی در شمال غربی خلیج فارس است که شامل جزیره مسکونی مینو و جزایر راهبردی و زیست‌محیطی پیرامون خور موسی یعنی بونه، دارا و قبر ناخدا می‌شود. این پراکندگی نشان‌دهنده گستردگی نفوذ حاکمیتی و نظارت زیست‌محیطی ایران بر سراسر طول کرانه‌های شمالی خلیج فارس است.<ref>[https://www.beytoote.com/iran/tafrihi/persian4-gulf-islands.html «با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
 
== فهرست جزایر ایرانی خلیج فارس ==
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
|
|
خط ۱۴۷: خط ۱۵۵:
| '''لارک''' / مسکونی
| '''لارک''' / مسکونی
|متشکل از کوه‌های آتشفشانی مخروطی در تنگه هرمز؛ فاقد کشاورزی.
|متشکل از کوه‌های آتشفشانی مخروطی در تنگه هرمز؛ فاقد کشاورزی.
|فعالیت اصلی صید و غواصی؛ تأمین آب شیرین از طریق حمل با شناور از بندرعباس.<ref>[https://civilica.com/doc/124223/ امانی و دیگران، «بررسی جزایر ایرانی خلیج فارس»،  1388ش، ص1-14.]</ref><ref>[https://www.mehrnews.com/news/3579242/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر.]</ref><ref>[https://www.beytoote.com/iran/tafrihi/persian4-gulf-islands.html «با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
|فعالیت اصلی صید و غواصی؛ تأمین آب شیرین از طریق حمل با شناور از بندرعباس.<ref>[https://civilica.com/doc/124223/ امانی و دیگران، «بررسی جزایر ایرانی خلیج فارس»،  1388ش، ص1-14.]</ref>
|}
|}