بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۵۲: | خط ۱۵۲: | ||
|تشکیل حکومت شیعی در شرق گیلان به پایتختی لاهیجان، گرایش تدریجی از مذهب زیدی به امامیه، ظهور دانشمندان، پزشکان، شاعران، هنرمندان و نوازندگان، همچنین انجام آداب و رسوم اجتماعی مانند جشنها، عزاداریها، مراسم دینی با حفظ اصول ملی و بومی.<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولتهای شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۲۲۸-۲۲۵.</ref> | |تشکیل حکومت شیعی در شرق گیلان به پایتختی لاهیجان، گرایش تدریجی از مذهب زیدی به امامیه، ظهور دانشمندان، پزشکان، شاعران، هنرمندان و نوازندگان، همچنین انجام آداب و رسوم اجتماعی مانند جشنها، عزاداریها، مراسم دینی با حفظ اصول ملی و بومی.<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولتهای شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۲۲۸-۲۲۵.</ref> | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |'''قراقویونلوها''' | | valign="top" |'''قراقویونلوها'''<ref>- شاهمرادی و منتظر القائم، «تشیع قراقویونلوها»، ۱۳۹۲ش، ص۶۷، شاهمرادی، «نگرش حاکمانِ آذربایجان به تشیع (از فروپاشی ایلخانان تا تأسیس صفویه)»، ۱۳۹۶ش، ص۹۱-۸۸.</ref> | ||
| valign="top" |آذربایجان، نواحی غرب و مرکزی ایران، بخشهایی از فارس و خوزستان | | valign="top" |آذربایجان، نواحی غرب و مرکزی ایران، بخشهایی از فارس و خوزستان | ||
| valign="top" |۷۸۰ق | | valign="top" |۷۸۰ق | ||
| خط ۱۶۴: | خط ۱۶۴: | ||
|ایجاد یک دولت متمرکز ترکمان با گرایش شیعی در شمال غرب ایران، انتقال تجربیات حکومتداری شیعی به جانشینان (آققویونلوها و سپس صفویان)، تضعیف حکومتهای محلی سنیمذهب در غرب ایران، ضرب سکه با شعارهای شیعی (نام امامان، عبارت علی ولی الله)، ساخت مسجد کبود تبریز با کتیبههای شیعی، گسترش معماری شیعی در بناهای مذهبی و عمومی، رواج شعائر و مناسک شیعی در فضاهای عمومی، رسمیت دادن به تدفین حاکمان در جوار امامزادگان (به عنوان نماد پیوند با تشیع). | |ایجاد یک دولت متمرکز ترکمان با گرایش شیعی در شمال غرب ایران، انتقال تجربیات حکومتداری شیعی به جانشینان (آققویونلوها و سپس صفویان)، تضعیف حکومتهای محلی سنیمذهب در غرب ایران، ضرب سکه با شعارهای شیعی (نام امامان، عبارت علی ولی الله)، ساخت مسجد کبود تبریز با کتیبههای شیعی، گسترش معماری شیعی در بناهای مذهبی و عمومی، رواج شعائر و مناسک شیعی در فضاهای عمومی، رسمیت دادن به تدفین حاکمان در جوار امامزادگان (به عنوان نماد پیوند با تشیع). | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |'''آققویونلوها''' | | valign="top" |'''آققویونلوها'''<ref>رجبی، «بررسی حکومت آق قویونلوها و فراقویونلوها»، ۱۳۸۲ش، ص۱۱-۷؛ شاهمرادی، «نگرش حاکمانِ آذربایجان به تشیع (از فروپاشی ایلخانان تا تأسیس صفویه)»، ۱۳۹۶ش، ص۸۸-۸۱؛ زرینزاد و میرجعفری، «سقوط آق قویونلوها ازدیدگاه تاریخنگاران عصر صفوی و تحلیلی بر نظریات آنها»، ۱۳۸۸ش، ص۷۳-۶۵.</ref> | ||
| valign="top" |دیار بکر و پس از شکست قراقویونلوها، تسلط بر تمام ایران تا مرزهای خراسان | | valign="top" |دیار بکر و پس از شکست قراقویونلوها، تسلط بر تمام ایران تا مرزهای خراسان | ||
| valign="top" |۸۷۲ق | | valign="top" |۸۷۲ق | ||
| خط ۱۹۰: | خط ۱۹۰: | ||
== دوران صفویه == | == دوران صفویه == | ||
دولت صفویه در سال ۹۰۷ق توسط شاه اسماعیل اول بنیانگذاری شد. او با تکیه بر نیروی قزلباشان یعنی قبایل ترکمان شیعهگرا که کلاه سرخ دوازدهترک بر سر میگذاشتند توانست آققویونلوها را شکست دهد و وارد تبریز شود و در همان ابتدا، مذهب تشیع اثنیعشری را بهعنوان مذهب رسمی کشور اعلام کرد. او در تبریز خطبه به نام دوازده امام خواند، سکهها را با عبارت علی ولی الله ضرب | دولت صفویه در سال ۹۰۷ق توسط شاه اسماعیل اول بنیانگذاری شد. او با تکیه بر نیروی قزلباشان یعنی قبایل ترکمان شیعهگرا که کلاه سرخ دوازدهترک بر سر میگذاشتند توانست آققویونلوها را شکست دهد و وارد تبریز شود و در همان ابتدا، مذهب تشیع اثنیعشری را بهعنوان مذهب رسمی کشور اعلام کرد. او در تبریز خطبه به نام دوازده امام خواند، سکهها را با عبارت علی ولی الله ضرب نمود<ref>حسینیقمی، خلاصه التواریخ، ۱۳۵۹ش، ج۱، ص۷۳.</ref>، اذان را به روش شیعیان تغییر داد و دستور داد خلفای سهگانه را لعن کنند.<ref>جنابدی، روضه الصفویه، ۱۳۷۸ش، ص۱۵۴.</ref> پایتخت صفویان پس از تبریز به قزوین و سپس در زمان شاه عباس اول به اصفهان منتقل شد. هرچند برخی منابع از اقدامات سختگیرانه شاه اسماعیل برای رسمیت بخشیدن به تشیع سخن گفتهاند، اما گروهی دیگر از پژوهشگران این تغییر آیین را حرکتی آرام و تدریجی دانسته و گزارشهای مربوط به شدت عمل را حاصل داستانپردازی تاریخنگاران میشمارند.<ref>صفا و رضایی، «آرایههای داستانی منابع عصر صفوی و رسمیت تشیع در ایران»، ۱۳۸۷ش، ص۱۰۸ و ۱۱۵.</ref> شاه اسماعیل برای گسترش تشیع، علاوه بر سختگیری بر اهل سنت، از راههای دیگری مانند دعوت از علمای شیعه جبل عامل و بحرین برای مهاجرت به ایران، ساخت مدارس شیعه و مراکز علمی در ایران و برگزاری آیینهای شیعی مانند مراسم عزاداری محرم نیز استفاده کرد.<ref>کشاورز و همکاران، «بررسی زمینههای شکلگیری تعادل نهادی سنّتی در عصر صفویه با تاکید بر روابط متقابل روحانیت و حکومت»، ۱۴۰۰ش، ص۱۸؛ فروغی، «کارکرد مراسم سوگواری عاشورا در رسمی شدن مذهب شیعه»، ۱۳۸۲ش، ص۶۷-۶۸.</ref> | ||
از اواخر دوره شاه اسماعیل و اوایل دوره شاه طهماسب به بعد که خود را نایب فقیه جامع الشرایط معرفی کرد، علما وارد ساختار حکومتی صفویان شدند و مناصبی مانند صدر، شیخالاسلام، ملاباشی، وکیل حلالیات، قاضیان، مفتیان، در اعظم / وزیران، مدرسان، پیشنماز، امام جمعه و متولی امور اوقاف را بر عهده گرفتند. اما تعدادی از علمای شیعه نیز مانند شیخ ابراهیم قطیفی، مقدس اردبیلی (م.۹۹۳ق)، صدرالمتالهین شیرازی (م. ۱۰۵۰ق) و شیخ حسن عاملی (م. ۱۰۱۱ق) همکاری علما با حکومت صفویان را جایز نمیدانستند. اتحاد سیاسی کشور، تشکیل یک حکومت ملی و وحدت مذهبی از ویژگیهای مهم این عصر جدید در تاریخ است. هویت ملی ایرانی با مذهب تشیع امامیه پیوند خورد و مفهومی تازه به نام ایران مسلمان شیعهٔ فارسیزبان پدید آمد. برخی پژوهشگران، صفویه را نخستین حکومت ملی ایران میدانند و رسمی شدن تشیع را عامل یکپارچگی مردم در برابر دشمنان سنیمذهب بهویژه عثمانیان میشمارند. | از اواخر دوره شاه اسماعیل و اوایل دوره شاه طهماسب به بعد که خود را نایب فقیه جامع الشرایط معرفی کرد، علما وارد ساختار حکومتی صفویان شدند و مناصبی مانند صدر، شیخالاسلام، ملاباشی، وکیل حلالیات، قاضیان، مفتیان، در اعظم / وزیران، مدرسان، پیشنماز، امام جمعه و متولی امور اوقاف را بر عهده گرفتند. <ref>کشاورز و همکاران، «بررسی زمینههای شکلگیری تعادل نهادی سنّتی در عصر صفویه با تاکید بر روابط متقابل روحانیت و حکومت»، ۱۴۰۰ش، ص۲۳-۲۱.</ref> اما تعدادی از علمای شیعه نیز مانند شیخ ابراهیم قطیفی، مقدس اردبیلی (م.۹۹۳ق)، صدرالمتالهین شیرازی (م. ۱۰۵۰ق) و شیخ حسن عاملی (م. ۱۰۱۱ق) همکاری علما با حکومت صفویان را جایز نمیدانستند.<ref>رجبی، «فقیهان عصر صفوی درباره تعامل با حکومتها»، ۱۳۸۸ش، ص۵۹-۶۸.</ref> اتحاد سیاسی کشور، تشکیل یک حکومت ملی و وحدت مذهبی از ویژگیهای مهم این عصر جدید در تاریخ است. هویت ملی ایرانی با مذهب تشیع امامیه پیوند خورد و مفهومی تازه به نام ایران مسلمان شیعهٔ فارسیزبان پدید آمد. برخی پژوهشگران، صفویه را نخستین حکومت ملی ایران میدانند و رسمی شدن تشیع را عامل یکپارچگی مردم در برابر دشمنان سنیمذهب بهویژه عثمانیان میشمارند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1019601/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9?q=%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%20%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87&score=274877907000.0&rownumber=1 جعفری، «دولتی به کام رندان - مروری بر اهمیت و نقش دولت صفویه در تاریخ تشیع»، ۱۳۹۰ش، ص۲۳۶-۲۳۴.]</ref> | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|+ | |+ | ||
| خط ۲۱۸: | خط ۲۱۸: | ||
جنگها منازعات مستمر صفویان و دولتهای اطراف مانند ازبکان، عثمانیها، گورکانیان هند و روسها و صدمات اقتصادی و تلفات انسانی شدید. | جنگها منازعات مستمر صفویان و دولتهای اطراف مانند ازبکان، عثمانیها، گورکانیان هند و روسها و صدمات اقتصادی و تلفات انسانی شدید. | ||
|رسمی کردن مذهب تشیع اثنیعشری در سراسر ایران، اختصاص یک جغرافیای سیاسی مشخص برای مذهب تشیع در میان قدرتهای رقیب (عثمانیان و ازبکان)، شکلگیری هویت جدید به معنای ایران مسلمان شیعهٔ فارسیزبان، دیپلماسی و روابط خارجی مستقل، کاهش قدرت قزلباشها و تبدیل گرایشهای شیعی سیاسی به گرایشهای اعتقادی و فقاهتی، شکوفایی علوم شیعی و ظهور مکتب اصفهان (فلسفه، ادبیات، معماری)، تجلی شعائر شیعی در معماری (تزئینات مساجد، منارهها، کتیبهها)، شکوفایی هنرهای مبتنی بر تشیع (تعزیه، قالیبافی، نساجی، سفالگری، فلزکاری، خوشنویسی)، حمایت از علمای بزرگ (شیخ بهایی، ملاصدرا، میرفندرسکی، علامه مجلسی)، تجدید حیات علمی ایران، ساخت مدارس، مساجد، پلها، قصرها، محلات و کاروانسراها، استفاده از ریاضیات در معماری (نسبتهای هندسی مبتنی بر حکمت متعالیه)، تدوین متون فقهی و حدیثی، احیای نماز جمعه (به صورت وجوب یا استحباب)، توجه به سنت وقف، ساخت و گسترش اماکن دینی (بهویژه حرم امام رضا و عتبات عالیات).<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1019601/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9?q=%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%20%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87&score=274877907000.0&rownumber=1 جعفری، «دولتی به کام رندان - مروری بر اهمیت و نقش دولت صفویه در تاریخ تشیع»، ۱۳۹۰ش، ص۲۳۶-۲۳۴.]</ref> | |رسمی کردن مذهب تشیع اثنیعشری در سراسر ایران، اختصاص یک جغرافیای سیاسی مشخص برای مذهب تشیع در میان قدرتهای رقیب (عثمانیان و ازبکان)، شکلگیری هویت جدید به معنای ایران مسلمان شیعهٔ فارسیزبان، دیپلماسی و روابط خارجی مستقل، کاهش قدرت قزلباشها و تبدیل گرایشهای شیعی سیاسی به گرایشهای اعتقادی و فقاهتی، شکوفایی علوم شیعی و ظهور مکتب اصفهان (فلسفه، ادبیات، معماری)، تجلی شعائر شیعی در معماری (تزئینات مساجد، منارهها، کتیبهها)، شکوفایی هنرهای مبتنی بر تشیع (تعزیه، قالیبافی، نساجی، سفالگری، فلزکاری، خوشنویسی)، حمایت از علمای بزرگ (شیخ بهایی، ملاصدرا، میرفندرسکی، علامه مجلسی)، تجدید حیات علمی ایران، ساخت مدارس، مساجد، پلها، قصرها، محلات و کاروانسراها، استفاده از ریاضیات در معماری (نسبتهای هندسی مبتنی بر حکمت متعالیه)، تدوین متون فقهی و حدیثی، احیای نماز جمعه (به صورت وجوب یا استحباب)، توجه به سنت وقف، ساخت و گسترش اماکن دینی (بهویژه حرم امام رضا و عتبات عالیات).<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1019601/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9?q=%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%20%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87&score=274877907000.0&rownumber=1 جعفری، «دولتی به کام رندان - مروری بر اهمیت و نقش دولت صفویه در تاریخ تشیع»، ۱۳۹۰ش، ص۲۳۶-۲۳۴.]</ref> | ||
|} | |} | ||
| خط ۲۴۸: | خط ۲۴۹: | ||
== '''دوران پیوند کامل دین و دولت''' == | == '''دوران پیوند کامل دین و دولت''' == | ||
=== '''جمهوری اسلامی ایران''' | === '''جمهوری اسلامی ایران''' === | ||
با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ش، برای نخستین بار پس از سقوط صفویه، یک حکومت فراگیر شیعه در ایران شکل گرفت. در جمهوری اسلامی، نظریه ولایت فقیه به عنوان مبنای حکومتداری به رسمیت شناخته شد. فقه شیعه در ساختار سیاسی و قوانین اساسی ادغام گردید و دین نه تنها هدایتگر معنوی، بلکه رکن اصلی سیاست و حقوق شد. این دوران، نقطه عطفی در تاریخ تشیع و الگویی نوین از حکومتداری دینی در جهان معاصر به شمار میرود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/101130/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C%20%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8%20%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%8C%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84%20%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%20%D9%88%20%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%20%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%20%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%8C%20%D9%88%20%D9%86%D9%82%D8%B4%20%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20(%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%20%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85%20%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D9%88%20%D9%88%20%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87).&score=9.811056&rownumber=2 قنبری، «منابع قدرت روحانیت شیعه در ایران»، ۱۳۸۱ش، ص۲۷۹-۲۷۲.]</ref> | با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ش، برای نخستین بار پس از سقوط صفویه، یک حکومت فراگیر شیعه در ایران شکل گرفت. در جمهوری اسلامی، نظریه ولایت فقیه به عنوان مبنای حکومتداری به رسمیت شناخته شد. فقه شیعه در ساختار سیاسی و قوانین اساسی ادغام گردید و دین نه تنها هدایتگر معنوی، بلکه رکن اصلی سیاست و حقوق شد. این دوران، نقطه عطفی در تاریخ تشیع و الگویی نوین از حکومتداری دینی در جهان معاصر به شمار میرود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/101130/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C%20%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8%20%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%8C%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84%20%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%20%D9%88%20%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%20%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%20%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%8C%20%D9%88%20%D9%86%D9%82%D8%B4%20%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%20(%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%20%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85%20%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D9%88%20%D9%88%20%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87).&score=9.811056&rownumber=2 قنبری، «منابع قدرت روحانیت شیعه در ایران»، ۱۳۸۱ش، ص۲۷۹-۲۷۲.]</ref> | ||
| خط ۳۰۴: | خط ۲۸۹: | ||
!ایران | !ایران | ||
!۱۳۷۵ش | !۱۳۷۵ش | ||
!نارضایتی از سیاستهای سکولار و وابسته به غرب در دوره پهلوی، رهبری آیتالله خمینی از سال ۱۳۴۲ش به بعد، تظاهرات سراسری و اعتراضات عمومی در سال ۱۳۵۷ش، خروج محمدرضا پهلوی در دی ۱۳۵۷ش، همهپرسی جمهوری اسلامی در فروردین ۱۳۵۸ش با رأی بیش از ۹۸٪ مردم. | !نارضایتی از سیاستهای سکولار و وابسته به غرب در دوره پهلوی، رهبری آیتالله خمینی از سال ۱۳۴۲ش به بعد، تظاهرات سراسری و اعتراضات عمومی در سال ۱۳۵۷ش، خروج محمدرضا پهلوی در دی ۱۳۵۷ش، همهپرسی جمهوری اسلامی در فروردین ۱۳۵۸ش با رأی بیش از ۹۸٪ مردم.<ref>خمینی، صحیفه نور، ۱۳۷۱ش، ج۳، ص۴۸۶.</ref> | ||
!سیدروحالله خمینی (۱۳۵۷-۱۳۶۸ش) | !سیدروحالله خمینی (۱۳۵۷-۱۳۶۸ش) | ||
سیدعلی خامنهای (۱۳۶۸-۱۴۰۴ش) | سیدعلی خامنهای (۱۳۶۸-۱۴۰۴ش) | ||
| خط ۳۱۰: | خط ۲۹۵: | ||
!تشیع اثنیعَشَری | !تشیع اثنیعَشَری | ||
!نظام جمهوری با رهبری (ولایت فقیه)؛ | !نظام جمهوری با رهبری (ولایت فقیه)؛ | ||
ریاست جمهور؛ | |||
قوای سهگانه شامل مجریه، مقننه، قضائیه؛ | قوای سهگانه شامل مجریه، مقننه، قضائیه؛ | ||
مجلس خبرگان؛ | مجلس خبرگان؛ | ||
شورای نگهبان. | شورای نگهبان و مجلس شورای اسلامی.<ref>هاشمی، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۱۷؛ مدنی، حقوق اساسی و نهادهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران،۱۳۶۰-۱۳۶۹ش، ج۴، ص۸۴-۹۸. </ref> | ||
!جمهوری اسلامی ایران از پیروزی انقلاب تا امروز، دستاوردهای چشمگیری در عرصههای فرهنگی، علمی و آموزشی، زیرساختی، جمعیتی، اجتماعی، سیاسی، نظامی، ارتباط با سایر پیروان ادیان الهی و غیره کسب کرده است. نامگذاری دهه چهارم انقلاب به نام دهه پیشرفت و عدالت، دستیابی ایران به فناوری سلولهای بنیادی (رتبههای جهانی در جنینی، القایی و بانک خون بند ناف)، حضور در جمع هفت کشور سازنده موشک ماهوارهبر و اعزام موجود زنده به فضا، و کسب رتبههای برتر جهانی در ساخت ماهواره، سامانه پرتاب، چرخه سوخت هستهای، توربین گازی و سدسازی، همچنین تبدیل ایران به یکی از ده کشور تأثیرگذار جهان و قرارگیری در جایگاه سیزدهم تولید علم با رشد یازده برابری نسبت به متوسط | !جمهوری اسلامی ایران از پیروزی انقلاب تا امروز، دستاوردهای چشمگیری در عرصههای فرهنگی، علمی و آموزشی، زیرساختی، جمعیتی، اجتماعی، سیاسی، نظامی، ارتباط با سایر پیروان ادیان الهی و غیره کسب کرده است. نامگذاری دهه چهارم انقلاب به نام دهه پیشرفت و عدالت، دستیابی ایران به فناوری سلولهای بنیادی (رتبههای جهانی در جنینی، القایی و بانک خون بند ناف)، حضور در جمع هفت کشور سازنده موشک ماهوارهبر و اعزام موجود زنده به فضا، و کسب رتبههای برتر جهانی در ساخت ماهواره، سامانه پرتاب، چرخه سوخت هستهای، توربین گازی و سدسازی، همچنین تبدیل ایران به یکی از ده کشور تأثیرگذار جهان و قرارگیری در جایگاه سیزدهم تولید علم با رشد یازده برابری نسبت به متوسط جهانی<ref>«۲۶ سال تلألو خورشید روشناییبخش انقلاب»، خبرگزاری تسنیم.</ref>، ارتقا ایران در رتبههای جهانی در رشتههای نانو، بیوتکنولوژی، پزشکی و شیمی، خودکفایی در فناوریهای راهبردی مانند هستهای، موشکی، پهپادی، سلولهای بنیادین و داروهای نوترکیب، ایجاد زیرساختهای پایداری در انرژی، حملونقل، ارتباطات، بهداشت و آموزش، ساخت و گسترش اکوسیستم علم و فناوری شامل پارکهای علمی و شرکتهای دانشبنیان، قرار گرفتن بیش از ۵۵٪ جمعیت کشور در سن فعالیت، تربیت و استفاده از نیروی انسانی جوان، متخصص و متعهدی برای پیشرفت کشور<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1301095/%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 اداره کل هنر و رسانه، « برخی دستاوردهای نظام جمهوری اسلامی ایران»، مبلغان، ۱۳۹۶ش، ص۵۳-۴۸.]</ref>، اثرگذاریهای بینالمللی با مهار بحرانهای منطقهای و بینالمللی، شکلگیری و تداوم جبههٔ مقاومت و موج بیداری اسلامی<ref>«۲۶ سال تلألو خورشید روشناییبخش انقلاب»، خبرگزاری تسنیم.</ref>، حفظ ایران با تکیه بر هویت اسلامی و شیعی خود و استقلال سیاسی از هرگونه سلطه قدرتهای بزرگ، حامی اصلی مسلمانان، مستضعفان و گروههای مقاومت در منطقه، تبدیل ایران به قطب تأمین ثبات و امنیت در خاورمیانه، زمینهسازی خودکفایی کامل نظامی در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2117546/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C%20%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&score=137438953000.0&rownumber=4 سلطانی و اسدی، «تحلیلی بر دستاوردهای سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۲ش، ص۲۱.]</ref>، مساعدت با پیروان سایر مذاهب اسلامی و ادیان الهی، شامل زردشتیان و کلیمیان و مسیحیان در انجام مراسم دینی در حدود قانون، عمل به احوال شخصیه و تعلیمات دینی برابر آیین خود، ایجاد تشکلهای دینی و فرهنگی و اجتماعی و رفاهی، نمایندگی در مجلس شورای اسلامی، و حقوق اجتماعی.<ref>قانون اساسی، نشر الهدی، ۱۳۸۸ش، اصول ۳، ۱۳، ۱۹۲۰، ۲۶.</ref> | ||
|} | |} | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۳۲۵: | خط ۳۱۱: | ||
* افشارکهن، مژگان، «پیامدهای غلبه اصولیان بر اخباریان در سیاست ایران»، پایاننامه کارشناسی ارشد، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد، ۱۳۹۵ش. | * افشارکهن، مژگان، «پیامدهای غلبه اصولیان بر اخباریان در سیاست ایران»، پایاننامه کارشناسی ارشد، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد، ۱۳۹۵ش. | ||
* ایزدی، حسین؛ پهلوانپور، فاطمه، «وضعیت سیاسی تشیع از اضمحلال صفویه تا کریمخان زند»، تاریخ اسلام، سال۱۲، شماره ۴۵ و ۴۶، ۱۳۹۰ش. | * ایزدی، حسین؛ پهلوانپور، فاطمه، «وضعیت سیاسی تشیع از اضمحلال صفویه تا کریمخان زند»، تاریخ اسلام، سال۱۲، شماره ۴۵ و ۴۶، ۱۳۹۰ش. | ||
* بهشتی، حاجی هاشمی، «چگونگی شکلگیری اصل ولایت فقیه به منزلة ساخت قدرت در جمهوری اسلامی»، مطالعات اجتماعی ایران، سال۱۰، شماره۱، ۱۳۹۵ش. | |||
* پرهیزکاری، سیدروحالله، «نقش دولت شیعی سربداران خراسان در گسترش تشیع و تمدن اسلامی»، تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، سال۴، شماره۱۳، ۱۳۹۲ش. | * پرهیزکاری، سیدروحالله، «نقش دولت شیعی سربداران خراسان در گسترش تشیع و تمدن اسلامی»، تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، سال۴، شماره۱۳، ۱۳۹۲ش. | ||
* جعفرنیا، فاطمه، «سیاستهای حکومت آل بویه در جهت تحکیم وحدت میان شیعه و اهلسنت»، تاریخنامه خوارزمی، سال۷، شماره۲۲، ۱۳۹۷ش. | * جعفرنیا، فاطمه، «سیاستهای حکومت آل بویه در جهت تحکیم وحدت میان شیعه و اهلسنت»، تاریخنامه خوارزمی، سال۷، شماره۲۲، ۱۳۹۷ش. | ||
| خط ۳۳۰: | خط ۳۱۷: | ||
* جعفریان، رسول، اطلس شیعه، تهران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ۱۳۹۱ش. | * جعفریان، رسول، اطلس شیعه، تهران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ۱۳۹۱ش. | ||
* جلیلیان، قهرمان، «نقش حکومت آل بویه در توسعه فرهنگ شیعی»، پژوهشهای علوم انسانی، سال۲، شماره۲۱، ۱۳۹۲ش. | * جلیلیان، قهرمان، «نقش حکومت آل بویه در توسعه فرهنگ شیعی»، پژوهشهای علوم انسانی، سال۲، شماره۲۱، ۱۳۹۲ش. | ||
* جنابدی، میرزا بیگ، روضه الصفویه، تحقیق و تصحیح، غلام رضا طباطبایی مجد، تهران، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، ۱۳۷۸ش. | |||
* چلونگر، محمدعلی؛ شاهمرادی، سیدمسعود، دولتهای شیعی در تاریخ، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۵ش. | * چلونگر، محمدعلی؛ شاهمرادی، سیدمسعود، دولتهای شیعی در تاریخ، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۵ش. | ||
* حافظ ابرو، عبدالله بن لطفالله، زبدةالتواریخ، تحقیق و تصحیح سیدکمال حاجسیدجوادی، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۰ش. | * حافظ ابرو، عبدالله بن لطفالله، زبدةالتواریخ، تحقیق و تصحیح سیدکمال حاجسیدجوادی، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۰ش. | ||
* حسنلو، امیرعلی، «اصالت تاریخی شیعهگرایی ایرانیان»، پاسخ به شبهات دینی، سال۳، شماره۱۲، ۱۳۹۷ش. | * حسنلو، امیرعلی، «اصالت تاریخی شیعهگرایی ایرانیان»، پاسخ به شبهات دینی، سال۳، شماره۱۲، ۱۳۹۷ش. | ||
* حسینیقمی، قاضی احمد بن شرفالدین حسین، خلاصه التواریخ، تصحیح احسان اشراقی، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۵۹ش. | |||
* خسروبیگی، هوشنگ؛ جلیلیان، قهرمان، «نقش آل بویه در تعمیق فرهنگ شیعی (مطالعه موردی: آداب و رسوم مذهبی)»، پژوهشنامه تاریخ، سال۹، شماره۳۰، ۱۳۹۲ش. | * خسروبیگی، هوشنگ؛ جلیلیان، قهرمان، «نقش آل بویه در تعمیق فرهنگ شیعی (مطالعه موردی: آداب و رسوم مذهبی)»، پژوهشنامه تاریخ، سال۹، شماره۳۰، ۱۳۹۲ش. | ||
* خطیبی کوشک، محمد و همکاران، فرهنگ شیعه، قم، زمزم هدایت، ۱۳۸۶ش. | |||
* دفتری، فرهاد، تاریخ و عقاید اسماعیلیه، ترجمه فریدون بدرهای، تهران، نشر و پژوهش فرزان روز، ۱۳۸۶ش. | * دفتری، فرهاد، تاریخ و عقاید اسماعیلیه، ترجمه فریدون بدرهای، تهران، نشر و پژوهش فرزان روز، ۱۳۸۶ش. | ||
* رجبی، محمدحسین، «فقیهان عصر صفوی درباره تعامل با حکومتها»، تاریخ و تمدن اسلامی، سال۵، شماره۹، ۱۳۸۸ش. | |||
* رجبی، فاطمه، «بررسی حکومت آق قویونلوها و فراقویونلوها»، تاریخ پژوهی، سال۲، شماره۱۵، ۱۳۸۲ش. | |||
* رییس السادات، سیدحسین، «علویان طبرستان»، مشکوه، سال۹، شماره۲۹، ۱۳۶۹ش. | * رییس السادات، سیدحسین، «علویان طبرستان»، مشکوه، سال۹، شماره۲۹، ۱۳۶۹ش. | ||
* زرینزاد، حجت؛ میرجعفری، حسین، «سقوط آق قویونلوها ازدیدگاه تاریخنگاران عصر صفوی و تحلیلی بر نظریات آنها»، تاریخ (دانشگاه آزاد اسلامی واحد محلات)، سال۴، شماره۱۴، ۱۳۸۸ش. | |||
* سبحانی، جعفر، بحوث فی الملل و النحل، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۴۲۴ق. | * سبحانی، جعفر، بحوث فی الملل و النحل، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۴۲۴ق. | ||
* سجادی، صادق، «آل بویه»، در دایرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۶۹ش. | * سجادی، صادق، «آل بویه»، در دایرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۶۹ش. | ||
| خط ۳۴۱: | خط ۳۳۴: | ||
* سلطانی، محمد؛ اسدی، سارا، «تحلیلی بر دستاوردهای سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی ایران»، نظریهپردازی راهبردی، سال۲، شماره۱، ۱۴۰۲ش. | * سلطانی، محمد؛ اسدی، سارا، «تحلیلی بر دستاوردهای سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی ایران»، نظریهپردازی راهبردی، سال۲، شماره۱، ۱۴۰۲ش. | ||
* شاهمحمدزاده، معصومه، «پراکندگی جغرافیایی تشیع در ایران از آغاز تا پایان قرن سوم هجری»، پایاننامه کارشناسیارشد، دانشگاه ایلام، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، ۱۳۹۴ش. | * شاهمحمدزاده، معصومه، «پراکندگی جغرافیایی تشیع در ایران از آغاز تا پایان قرن سوم هجری»، پایاننامه کارشناسیارشد، دانشگاه ایلام، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، ۱۳۹۴ش. | ||
* شاهمرادی، سیدمسعود؛ منتظر القائم، اصغر، «تشیع قراقویونلوها»، پژوهشهای تاریخی، سال۵، شماره۱، ۱۳۹۲ش. | |||
* شاهمرادی، سیدمسعود، «آل مسافر و تشیع در دیلم و آذربایجان در قرن چهارم هجری»، تاریخنامه خوارزمی، سال۴، شماره۱۲، ۱۳۹۵ش. | * شاهمرادی، سیدمسعود، «آل مسافر و تشیع در دیلم و آذربایجان در قرن چهارم هجری»، تاریخنامه خوارزمی، سال۴، شماره۱۲، ۱۳۹۵ش. | ||
* شاهمرادی، سیدمسعود، «نگرش حاکمانِ آذربایجان به تشیع (از فروپاشی ایلخانان تا تأسیس صفویه)»، پژوهشنامه تاریخ اسلام، سال۷، شماره۲۸، ۱۳۹۶ش. | |||
* شاهمرادی، سیدمسعود، «اوضاع فزهنگی و اجتماعی اسماعیلیه نشاری در دوران الموت»، تاریخ نو، سال۸، شماره۲۴، ۱۳۹۷ش. | * شاهمرادی، سیدمسعود، «اوضاع فزهنگی و اجتماعی اسماعیلیه نشاری در دوران الموت»، تاریخ نو، سال۸، شماره۲۴، ۱۳۹۷ش. | ||
* صابری، حسین، تاریخ فرق اسلامی؛ فرق شیعی و فرقههای منسوب به شیعه، تهران، سمت، ۱۳۸۴ش. | * صابری، حسین، تاریخ فرق اسلامی؛ فرق شیعی و فرقههای منسوب به شیعه، تهران، سمت، ۱۳۸۴ش. | ||
* صفا، میکائیل؛ رضایی، محمد، «آرایههای داستانی منابع عصر صفوی و رسمیت تشیع در ایران»، شیعهشناسی، سال۶، شماره ۲۴، ۱۳۸۷ش. | |||
* طباطبایی، سیدمحمدحسین، شیعه در اسلام، قم، اسلامی، ۱۳۷۵ش. | * طباطبایی، سیدمحمدحسین، شیعه در اسلام، قم، اسلامی، ۱۳۷۵ش. | ||
* فروغی، اصغر، «کارکرد مراسم سوگواری عاشورا در رسمی شدن مذهب شیعه در زمان صفویه»، مشکوه، سال۲۱، شماره۸۱، ۱۳۸۲ش. | |||
* فیرحی، داوود، نظام سیاسی و دولت در اسلام، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها، ۱۳۸۲ش. | * فیرحی، داوود، نظام سیاسی و دولت در اسلام، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها، ۱۳۸۲ش. | ||
* قانون اساسی، نشر الهدی، ۱۳۸۸ش. | * قانون اساسی، نشر الهدی، ۱۳۸۸ش. | ||
| خط ۳۵۴: | خط ۳۵۱: | ||
* گروه تاریخ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تاریخ تشیع، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۹۰ش. | * گروه تاریخ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تاریخ تشیع، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۹۰ش. | ||
* مجلسی، محمدباقر، زادالمعاد، قم، جلوه کمال، ۱۳۸۹ش. | * مجلسی، محمدباقر، زادالمعاد، قم، جلوه کمال، ۱۳۸۹ش. | ||
* محمد هاشمی، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران، میزان، ۱۳۸۵ش. | |||
* مدنی، جلالالدین، حقوق اساسی در جمهوری اسلامی ایران، تهران، سروش، ۱۳۶۰-۱۳۶۹ش. | |||
* مرعشی، سید ظهیرالدین، تاریخ طبرستان و رویان و مازندران، تهران، انتشارات شرق، ۱۳۶۸ش. | * مرعشی، سید ظهیرالدین، تاریخ طبرستان و رویان و مازندران، تهران، انتشارات شرق، ۱۳۶۸ش. | ||
* منتظرالقائم، اصغر، تاریخ امامت، قم، دفتر نشر معارف، ۱۳۹۶ش. | * منتظرالقائم، اصغر، تاریخ امامت، قم، دفتر نشر معارف، ۱۳۹۶ش. | ||
| خط ۳۶۲: | خط ۳۶۱: | ||
* هاجسن، مارشال گ.س.، فرقه اسماعیلیه، ترجمه فریدون بدرهای، تهران، علمی و فرهنگی، ۱۳۸۷ش. | * هاجسن، مارشال گ.س.، فرقه اسماعیلیه، ترجمه فریدون بدرهای، تهران، علمی و فرهنگی، ۱۳۸۷ش. | ||
* یحیایی، علی، «بررسی و نقد کتاب تاریخ، تمدن و فرهنگ ایران در عصر آل بویه»، پژوهشنامه انتقادی متون و برنامههای علوم انسانی، سال۱۱، شماره۷۷، ۱۳۹۹ش. | * یحیایی، علی، «بررسی و نقد کتاب تاریخ، تمدن و فرهنگ ایران در عصر آل بویه»، پژوهشنامه انتقادی متون و برنامههای علوم انسانی، سال۱۱، شماره۷۷، ۱۳۹۹ش. | ||
* «۲۶ سال تلألو خورشید روشناییبخش انقلاب»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۵ خرداد ۱۳۹۴ش. | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
