بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۵۲: | خط ۱۵۲: | ||
|تشکیل حکومت شیعی در شرق گیلان به پایتختی لاهیجان، گرایش تدریجی از مذهب زیدی به امامیه، ظهور دانشمندان، پزشکان، شاعران، هنرمندان و نوازندگان، همچنین انجام آداب و رسوم اجتماعی مانند جشنها، عزاداریها، مراسم دینی با حفظ اصول ملی و بومی.<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولتهای شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۲۲۸-۲۲۵.</ref> | |تشکیل حکومت شیعی در شرق گیلان به پایتختی لاهیجان، گرایش تدریجی از مذهب زیدی به امامیه، ظهور دانشمندان، پزشکان، شاعران، هنرمندان و نوازندگان، همچنین انجام آداب و رسوم اجتماعی مانند جشنها، عزاداریها، مراسم دینی با حفظ اصول ملی و بومی.<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولتهای شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۲۲۸-۲۲۵.</ref> | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |'''قراقویونلوها'''<ref>- شاهمرادی و منتظر القائم، «تشیع قراقویونلوها»، ۱۳۹۲ش، | | valign="top" |'''قراقویونلوها'''<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1022650/%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86%D9%84%D9%88%D9%87%D8%A7-780-872-%D9%87-%D9%82?q=%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9%20%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86%D9%84%D9%88%D9%87%D8%A7%20%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C&score=16392.727&rownumber=1 شاهمرادی و منتظر القائم، «تشیع قراقویونلوها»، ۱۳۹۲ش، ص۶۷؛] [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1426986/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B3-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87?q=%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C%20%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1%20%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C%20%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86%D9%84%D9%88%20%D9%88%20%D8%A2%D9%82%20%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86%D9%84%D9%88%20(%D8%A7%D8%B2%20%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81%20%D8%AA%D8%A7%20%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9%20%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D9%88%20%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C)&score=9.74452&rownumber=2 شاهمرادی، «نگرش حاکمانِ آذربایجان به تشیع (از فروپاشی ایلخانان تا تأسیس صفویه)»، ۱۳۹۶ش، ص۹۱-۸۸.]</ref> | ||
| valign="top" |آذربایجان، نواحی غرب و مرکزی ایران، بخشهایی از فارس و خوزستان | | valign="top" |آذربایجان، نواحی غرب و مرکزی ایران، بخشهایی از فارس و خوزستان | ||
| valign="top" |۷۸۰ق | | valign="top" |۷۸۰ق | ||
| خط ۱۶۴: | خط ۱۶۴: | ||
|ایجاد یک دولت متمرکز ترکمان با گرایش شیعی در شمال غرب ایران، انتقال تجربیات حکومتداری شیعی به جانشینان (آققویونلوها و سپس صفویان)، تضعیف حکومتهای محلی سنیمذهب در غرب ایران، ضرب سکه با شعارهای شیعی (نام امامان، عبارت علی ولی الله)، ساخت مسجد کبود تبریز با کتیبههای شیعی، گسترش معماری شیعی در بناهای مذهبی و عمومی، رواج شعائر و مناسک شیعی در فضاهای عمومی، رسمیت دادن به تدفین حاکمان در جوار امامزادگان (به عنوان نماد پیوند با تشیع). | |ایجاد یک دولت متمرکز ترکمان با گرایش شیعی در شمال غرب ایران، انتقال تجربیات حکومتداری شیعی به جانشینان (آققویونلوها و سپس صفویان)، تضعیف حکومتهای محلی سنیمذهب در غرب ایران، ضرب سکه با شعارهای شیعی (نام امامان، عبارت علی ولی الله)، ساخت مسجد کبود تبریز با کتیبههای شیعی، گسترش معماری شیعی در بناهای مذهبی و عمومی، رواج شعائر و مناسک شیعی در فضاهای عمومی، رسمیت دادن به تدفین حاکمان در جوار امامزادگان (به عنوان نماد پیوند با تشیع). | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |'''آققویونلوها'''<ref>رجبی، «بررسی حکومت آق قویونلوها و فراقویونلوها»، ۱۳۸۲ش، ص۱۱-۷؛ شاهمرادی، «نگرش حاکمانِ آذربایجان به تشیع (از فروپاشی ایلخانان تا تأسیس صفویه)»، ۱۳۹۶ش، ص۸۸-۸۱؛ زرینزاد و میرجعفری، «سقوط آق قویونلوها ازدیدگاه تاریخنگاران عصر صفوی و تحلیلی بر نظریات آنها»، ۱۳۸۸ش، ص۷۳-۶۵.</ref> | | valign="top" |'''آققویونلوها'''<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1240346/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D9%82-%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86%D9%84%D9%88%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86%D9%84%D9%88%D9%87%D8%A7?q=%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9%20%D8%A2%D9%82%20%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86%D9%84%D9%88%D9%87%D8%A7%20%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C&score=16393.998&rownumber=1 رجبی، «بررسی حکومت آق قویونلوها و فراقویونلوها»، ۱۳۸۲ش، ص۱۱-۷؛] [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1426986/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B3-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87?q=%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C%20%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1%20%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C%20%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86%D9%84%D9%88%20%D9%88%20%D8%A2%D9%82%20%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86%D9%84%D9%88%20(%D8%A7%D8%B2%20%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81%20%D8%AA%D8%A7%20%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9%20%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D9%88%20%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C)&score=9.74452&rownumber=2 شاهمرادی، «نگرش حاکمانِ آذربایجان به تشیع (از فروپاشی ایلخانان تا تأسیس صفویه)»، ۱۳۹۶ش، ص۸۸-۸۱؛] [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1491664/%D8%B3%D9%82%D9%88%D8%B7-%D8%A7%D9%82-%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86%D9%84%D9%88-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7?q=%D8%A7%D9%86%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B6%20%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA%20%D8%A2%D9%82%20%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86%D9%84%D9%88%D9%87%D8%A7&score=16393.895&rownumber=4 زرینزاد و میرجعفری، «سقوط آق قویونلوها ازدیدگاه تاریخنگاران عصر صفوی و تحلیلی بر نظریات آنها»، ۱۳۸۸ش، ص۷۳-۶۵.]</ref> | ||
| valign="top" |دیار بکر و پس از شکست قراقویونلوها، تسلط بر تمام ایران تا مرزهای خراسان | | valign="top" |دیار بکر و پس از شکست قراقویونلوها، تسلط بر تمام ایران تا مرزهای خراسان | ||
| valign="top" |۸۷۲ق | | valign="top" |۸۷۲ق | ||
| خط ۱۹۰: | خط ۱۹۰: | ||
== دوران صفویه == | == دوران صفویه == | ||
دولت صفویه در سال ۹۰۷ق توسط شاه اسماعیل اول بنیانگذاری شد. او با تکیه بر نیروی قزلباشان یعنی قبایل ترکمان شیعهگرا که کلاه سرخ دوازدهترک بر سر میگذاشتند توانست آققویونلوها را شکست دهد و وارد تبریز شود و در همان ابتدا، مذهب تشیع اثنیعشری را بهعنوان مذهب رسمی کشور اعلام کرد. او در تبریز خطبه به نام دوازده امام خواند، سکهها را با عبارت علی ولی الله ضرب نمود<ref>حسینیقمی، خلاصه التواریخ، ۱۳۵۹ش، ج۱، ص۷۳.</ref>، اذان را به روش شیعیان تغییر داد و دستور داد خلفای سهگانه را لعن کنند.<ref>جنابدی، روضه الصفویه، ۱۳۷۸ش، ص۱۵۴.</ref> پایتخت صفویان پس از تبریز به قزوین و سپس در زمان شاه عباس اول به اصفهان منتقل شد. هرچند برخی منابع از اقدامات سختگیرانه شاه اسماعیل برای رسمیت بخشیدن به تشیع سخن گفتهاند، اما گروهی دیگر از پژوهشگران این تغییر آیین را حرکتی آرام و تدریجی دانسته و گزارشهای مربوط به شدت عمل را حاصل داستانپردازی تاریخنگاران میشمارند.<ref>صفا و رضایی، «آرایههای داستانی منابع عصر صفوی و رسمیت تشیع در ایران»، ۱۳۸۷ش، ص۱۰۸ و ۱۱۵.</ref> شاه اسماعیل برای گسترش تشیع، علاوه بر سختگیری بر اهل سنت، از راههای دیگری مانند دعوت از علمای شیعه جبل عامل و بحرین برای مهاجرت به ایران، ساخت مدارس شیعه و مراکز علمی در ایران و برگزاری آیینهای شیعی مانند مراسم عزاداری محرم نیز استفاده کرد.<ref>کشاورز و همکاران، «بررسی زمینههای شکلگیری تعادل نهادی سنّتی در عصر صفویه با تاکید بر روابط متقابل روحانیت و حکومت»، ۱۴۰۰ش، ص۱۸؛ فروغی، «کارکرد مراسم سوگواری عاشورا در رسمی شدن مذهب شیعه»، ۱۳۸۲ش، ص۶۷-۶۸.</ref> | دولت صفویه در سال ۹۰۷ق توسط شاه اسماعیل اول بنیانگذاری شد. او با تکیه بر نیروی قزلباشان یعنی قبایل ترکمان شیعهگرا که کلاه سرخ دوازدهترک بر سر میگذاشتند توانست آققویونلوها را شکست دهد و وارد تبریز شود و در همان ابتدا، مذهب تشیع اثنیعشری را بهعنوان مذهب رسمی کشور اعلام کرد. او در تبریز خطبه به نام دوازده امام خواند، سکهها را با عبارت علی ولی الله ضرب نمود<ref>حسینیقمی، خلاصه التواریخ، ۱۳۵۹ش، ج۱، ص۷۳.</ref>، اذان را به روش شیعیان تغییر داد و دستور داد خلفای سهگانه را لعن کنند.<ref>جنابدی، روضه الصفویه، ۱۳۷۸ش، ص۱۵۴.</ref> پایتخت صفویان پس از تبریز به قزوین و سپس در زمان شاه عباس اول به اصفهان منتقل شد. هرچند برخی منابع از اقدامات سختگیرانه شاه اسماعیل برای رسمیت بخشیدن به تشیع سخن گفتهاند، اما گروهی دیگر از پژوهشگران این تغییر آیین را حرکتی آرام و تدریجی دانسته و گزارشهای مربوط به شدت عمل را حاصل داستانپردازی تاریخنگاران میشمارند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/519500/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9%20%D8%B9%D8%B5%D8%B1%20%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%20%D9%88%20%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C%D8%AA%20%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&score=16393.857&rownumber=1 صفا و رضایی، «آرایههای داستانی منابع عصر صفوی و رسمیت تشیع در ایران»، ۱۳۸۷ش، ص۱۰۸ و ۱۱۵.]</ref> شاه اسماعیل برای گسترش تشیع، علاوه بر سختگیری بر اهل سنت، از راههای دیگری مانند دعوت از علمای شیعه جبل عامل و بحرین برای مهاجرت به ایران، ساخت مدارس شیعه و مراکز علمی در ایران و برگزاری آیینهای شیعی مانند مراسم عزاداری محرم نیز استفاده کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1797850/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%85%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA?q=%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7%20%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%20%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2&score=67108872.0&rownumber=6 کشاورز و همکاران، «بررسی زمینههای شکلگیری تعادل نهادی سنّتی در عصر صفویه با تاکید بر روابط متقابل روحانیت و حکومت»، ۱۴۰۰ش، ص۱۸؛] [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/53155/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87?q=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%20%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85%20%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C%20%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C%20%D8%B4%D8%AF%D9%86%20%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%20%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%20%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87&score=274877907000.0&rownumber=1 فروغی، «کارکرد مراسم سوگواری عاشورا در رسمی شدن مذهب شیعه»، ۱۳۸۲ش، ص۶۷-۶۸.]</ref> | ||
از اواخر دوره شاه اسماعیل و اوایل دوره شاه طهماسب به بعد که خود را نایب فقیه جامع الشرایط معرفی کرد، علما وارد ساختار حکومتی صفویان شدند و مناصبی مانند صدر، شیخالاسلام، ملاباشی، وکیل حلالیات، قاضیان، مفتیان، در اعظم / وزیران، مدرسان، پیشنماز، امام جمعه و متولی امور اوقاف را بر عهده گرفتند. <ref>کشاورز و همکاران، «بررسی زمینههای شکلگیری تعادل نهادی سنّتی در عصر صفویه با تاکید بر روابط متقابل روحانیت و حکومت»، ۱۴۰۰ش، | از اواخر دوره شاه اسماعیل و اوایل دوره شاه طهماسب به بعد که خود را نایب فقیه جامع الشرایط معرفی کرد، علما وارد ساختار حکومتی صفویان شدند و مناصبی مانند صدر، شیخالاسلام، ملاباشی، وکیل حلالیات، قاضیان، مفتیان، در اعظم / وزیران، مدرسان، پیشنماز، امام جمعه و متولی امور اوقاف را بر عهده گرفتند.<ref name=":1">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1797850/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%85%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA?q=%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7%20%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%20%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2&score=67108872.0&rownumber=6 کشاورز و همکاران، «بررسی زمینههای شکلگیری تعادل نهادی سنّتی در عصر صفویه با تاکید بر روابط متقابل روحانیت و حکومت»، ۱۴۰۰ش، ص۱۹.]</ref> اما تعدادی از علمای شیعه نیز مانند شیخ ابراهیم قطیفی، مقدس اردبیلی (م.۹۹۳ق)، صدرالمتالهین شیرازی (م. ۱۰۵۰ق) و شیخ حسن عاملی (م. ۱۰۱۱ق) همکاری علما با حکومت صفویان را جایز نمیدانستند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/862763/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7?q=%D8%B1%D8%AC%D8%A8%DB%8C%D8%8C%20%C2%AB%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%86%20%D8%B9%D8%B5%D8%B1%20%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%20%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87%20%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%D8%A8%D8%A7%20%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%C2%BB%D8%8C&score=16393.81&rownumber=1 رجبی، «آراء فقیهان عصر صفوی درباره تعامل با حکومتها»، ۱۳۸۸ش، ص۵۹-۶۸.]</ref> اتحاد سیاسی کشور، تشکیل یک حکومت ملی و وحدت مذهبی از ویژگیهای مهم این عصر جدید در تاریخ است.<ref name=":1" /> هویت ملی ایرانی با مذهب تشیع امامیه پیوند خورد و مفهومی تازه به نام ایران مسلمان شیعهٔ فارسیزبان پدید آمد. برخی پژوهشگران، صفویه را نخستین حکومت ملی ایران میدانند و رسمی شدن تشیع را عامل یکپارچگی مردم در برابر دشمنان سنیمذهب بهویژه عثمانیان میشمارند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1019601/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9?q=%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%20%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87&score=274877907000.0&rownumber=1 جعفری، «دولتی به کام رندان - مروری بر اهمیت و نقش دولت صفویه در تاریخ تشیع»، ۱۳۹۰ش، ص۲۳۶-۲۳۴.]</ref> | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|+ | |+ | ||
