بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
== معرفی == | == معرفی == | ||
تنگه هرمز، آبراهی بین استان هرمزگان ایران و استان مسندم عمان است که دریای عمان را به خلیجفارس پیوند میزند. این گذرگاه، یکی از استراتژیکترین و مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهانی به شمار میآید. تنگه هرمز ۱۵۸ کیلومتر طول دارد و عرض آن از بندرعباس تا راسالشریوط در عمان، بین ۵۶ تا ۱۸۰ کیلومتر متغیر است. عمق این تنگه از خلیجفارس بیشتر است و بهدلیل شیب تند کف، از شمال به جنوب تغییر مییابد؛ بهطوری که در نزدیکی جزیره لارک حدود ۳۶ متر و در ساحل جنوبی کنار شبهجزیره مسندم به بیش از ۱۰۰ متر میرسد. در مقایسه، حداکثر عمق خلیج فارس ۹۰ متر است.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9%DB%8C-32/978639-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A7%D8%B2 «همه چیز درباره تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری.]</ref> | تنگه هرمز، آبراهی بین استان هرمزگان ایران و استان مسندم عمان است که دریای عمان را به خلیجفارس پیوند میزند. این گذرگاه، یکی از استراتژیکترین و مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهانی به شمار میآید. تنگه هرمز ۱۵۸ کیلومتر طول دارد و عرض آن از بندرعباس تا راسالشریوط در عمان، بین ۵۶ تا ۱۸۰ کیلومتر متغیر است. عمق این تنگه از خلیجفارس بیشتر است و بهدلیل شیب تند کف، از شمال به جنوب تغییر مییابد؛ بهطوری که در نزدیکی جزیره لارک حدود ۳۶ متر و در ساحل جنوبی کنار شبهجزیره مسندم به بیش از ۱۰۰ متر میرسد. در مقایسه، حداکثر عمق خلیج فارس ۹۰ متر است.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9%DB%8C-32/978639-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A7%D8%B2 «همه چیز درباره تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری.]</ref> نزدیکترین فاصله میان سرزمین تحت حاکمیت ایران و سرزمین تحت کنترل عمان، بین جزیره لارک (ایران) و جزیره قوین یا السلامه (عمان) قرار دارد. این بخش، باریکترین قسمت تنگه هرمز با پهنای ۳۳.۶ کیلومتر است.<ref>[https://mana.ir/fa/news/106479/%D9%87%D8%B1-%D8%A2%D9%86%E2%80%8C%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «هر آنچه از تنگه هرمز میخواهید بدانید»، وبسایت مانا.]</ref> | ||
== نامگذاری == | == نامگذاری == | ||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
در نخستین سالهای قرن شانزدهم میلادی، ناوگان پرتغال به فرماندهی آلفونسو آلبوکرک بر تنگه هرمز مسلط شدند و با اشغال جزیره هرمز، حاکم محلی را تحت فرمان خود درآوردند. اگرچه این واقعه نفوذ پرتغالیها را در کرانههای خلیج فارس گسترش داد، اما با قدرت گرفتن شاهاسماعیل صفوی و تشکیل حکومت مرکزی در ایران، پایان استعمار بر این تنگه آغاز شد. سرانجام در سال ۱۰۳۱ق، شاهعباس با همکاری نیروی دریایی بریتانیا، پرتغالیها | در نخستین سالهای قرن شانزدهم میلادی، ناوگان پرتغال به فرماندهی آلفونسو آلبوکرک بر تنگه هرمز مسلط شدند و با اشغال جزیره هرمز، حاکم محلی را تحت فرمان خود درآوردند. اگرچه این واقعه نفوذ پرتغالیها را در کرانههای خلیج فارس گسترش داد، اما با قدرت گرفتن شاهاسماعیل صفوی و تشکیل حکومت مرکزی در ایران، پایان استعمار بر این تنگه آغاز شد. سرانجام در سال ۱۰۳۱ق، شاهعباس با همکاری نیروی دریایی بریتانیا، پرتغالیها را شکست داد و با اخراج آنان، حاکمیت کامل ایران بر جزیره، تنگه هرمز و خلیج فارس را بازگرداند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/61560/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین.]</ref> تاریخ سالگرد اخراج نیروهای پرتغالی از تنگه هرمز و خلیجفارس در سال ۱۶۲۱م، معادل دهم اردیبهشت است که در تقویم ایران بهعنوان روز ملی خلیجفارس نامگذاری شده است.<ref>[https://7sobh.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-35/590439-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%86%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «دلیل نامگذاری 10 اردیبهشت به روز ملی خلیجفارس چیست؟»، وبسایت هفت صبح.]</ref> | ||
تا پیش از سال ۱۳۵۸ش، مسیر اصلی نفتکشها در تنگه هرمز از میان جزیره قوئین کوچک و سواحل صخرهای جزیره مسندم میگذشت. در این سال، دولت عمان به سازمان مشاوره دریایی بینالمللی (ایمکو) اعلام کرد که بهدلیل مخاطرات طبیعی، امکان تضمین امنیت تردد در این مسیر را ندارد. در پی این درخواست، سازمان ایمکو مسیر جدیدی را از شمال جزیره السلامه تا مرزهای دریایی ایران به رسمیت شناخت. از آن زمان، دو مسیر موازی در شمال و جنوب میان جزایر قوئین و مرزهای ایران و عمان برای عبور ایمن نفتکشها تعیین شد. | تا پیش از سال ۱۳۵۸ش، مسیر اصلی نفتکشها در تنگه هرمز از میان جزیره قوئین کوچک و سواحل صخرهای جزیره مسندم میگذشت. در این سال، دولت عمان به سازمان مشاوره دریایی بینالمللی (ایمکو) اعلام کرد که بهدلیل مخاطرات طبیعی، امکان تضمین امنیت تردد در این مسیر را ندارد. در پی این درخواست، سازمان ایمکو مسیر جدیدی را از شمال جزیره السلامه تا مرزهای دریایی ایران به رسمیت شناخت. از آن زمان، دو مسیر موازی در شمال و جنوب میان جزایر قوئین و مرزهای ایران و عمان برای عبور ایمن نفتکشها تعیین شد. | ||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
== اهمیت == | == اهمیت == | ||
تنگه هرمز همواره بهعنوان تنها مسیر دسترسی به خلیجفارس و راه دریایی منحصربهفرد به کشورهای این منطقه، برای امپراتوریها، قدرتهای استعماری و برای خود کشورهای منطقه از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. این اهمیت زمانی به سطحی استثنایی ارتقا یافت که نفت در خلیج فارس کشف شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/895145/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.]</ref> | |||
به نقل از شرکت فوریکسا فعال در حوزۀ رصد اوضاع نفت و انرژی، از مجموعه 100 میلیون بشکه تولید روزانۀ نفت در جهان، 17.4 میلیون بشکۀ آن از تنگۀ هرمز صادر می شود که شامل صادرات کشورهای ایران، عربستان، امارات، عراق و کویت می که همگی عضو سازمان اوپک هستند.، میشود. قطر نیز بهعنوان بزرگترین صادرکننده گاز در جهان، تمام گاز خود را از این تنگه صادر میکند.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4269966/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «حقایقی که از تنگه هرمز نمی دانید!»، وبسایت شبکه العالم.]</ref> | به نقل از شرکت فوریکسا فعال در حوزۀ رصد اوضاع نفت و انرژی، از مجموعه 100 میلیون بشکه تولید روزانۀ نفت در جهان، 17.4 میلیون بشکۀ آن از تنگۀ هرمز صادر می شود که شامل صادرات کشورهای ایران، عربستان، امارات، عراق و کویت می که همگی عضو سازمان اوپک هستند.، میشود. قطر نیز بهعنوان بزرگترین صادرکننده گاز در جهان، تمام گاز خود را از این تنگه صادر میکند.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4269966/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «حقایقی که از تنگه هرمز نمی دانید!»، وبسایت شبکه العالم.]</ref> | ||
بر اساس آمارهای موجود، روزانه حدود ۱۷ میلیون بشکه نفت خام از خلیج فارس صادر میشود که تمامی این حجم از طریق تنگه هرمز صورت میگیرد. علاوه بر این، باید حجم گسترده فرآوردههای نفتی را نیز به این مقدار افزود. در مجموع، حدود ۲۰درصد از نفت خام تجاری جهان، ۳۳درصد از صادرات و تجارت دریایی نفت و نیز ۳۳درصد از صادرات جهانی گاز طبیعی مایعشده (LNG) از گذرگاه تنگه هرمز انجام میشود. نزدیک به ۹۰درصد از نفت خلیج فارس، بیش از ۵۰درصد از نفت وارداتی کشورهایی مانند چین، ژاپن، کره جنوبی و هند و تمامی صادرات LNG قطر نیز از این تنگه عبور میکند. در صورت بسته شدن تنگه هرمز، قیمت نفت میتواند به بیش از ۱۵۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد.<ref>[https://energyha.ir/47592 «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وبسایت انرژی ما.]</ref> | بر اساس آمارهای موجود، روزانه حدود ۱۷ میلیون بشکه نفت خام از خلیج فارس صادر میشود که تمامی این حجم از طریق تنگه هرمز صورت میگیرد. علاوه بر این، باید حجم گسترده فرآوردههای نفتی را نیز به این مقدار افزود. در مجموع، حدود ۲۰درصد از نفت خام تجاری جهان، ۳۳درصد از صادرات و تجارت دریایی نفت و نیز ۳۳درصد از صادرات جهانی گاز طبیعی مایعشده (LNG) از گذرگاه تنگه هرمز انجام میشود. نزدیک به ۹۰درصد از نفت خلیج فارس، بیش از ۵۰درصد از نفت وارداتی کشورهایی مانند چین، ژاپن، کره جنوبی و هند و تمامی صادرات LNG قطر نیز از این تنگه عبور میکند. در صورت بسته شدن تنگه هرمز، قیمت نفت میتواند به بیش از ۱۵۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد.<ref>[https://energyha.ir/47592 «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وبسایت انرژی ما.]</ref> | ||
بر اساس آمارها، بخش عمدهای از نفت خلیج فارس از طریق تنگه هرمز صادر میشود: حدود ۸۸درصد نفت عربستان، ۹۰درصد نفت ایران، ۹۸درصد نفت عراق، ۹۹درصد نفت امارات متحده عربی و تمامی نفت کویت و قطر از این مسیر به بازارهای جهانی میرسد. در مجموع، نزدیک به ۹۰درصد از صادرات نفت منطقه از طریق تانکرهای نفتی و از همین تنگه عبور میکند. علاوه بر نفت، حدود ۵۰٪درصد از مبادلات تجاری کشورهای منطقه با جهان نیز از راه تنگه هرمز صورت میگیرد؛ بسته شدن این آبراه میتواند به توقف تقریباً کامل تجارت برخی از این کشورها منجر شود. به همین دلیل، برخی کشورهای حوزه خلیج فارس کوشیدهاند با احداث خطوط لوله، وابستگی خود به این مسیر را کاهش دهند. با این حال، با توجه به اینکه حدود ۶۸٪درصد از ذخایر نفت و گاز جهان در خلیج فارس قرار دارد و همچنان عمده صادرات نفتی منطقه از طریق نفتکشها انجام میشود، امنیت تنگه هرمز نقشی حیاتی در تأمین انرژی جهان ایفا میکند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/895145/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.]</ref> | |||
'''تاثیر حضور بیگانه در منطقه''' | '''تاثیر حضور بیگانه در منطقه''' | ||
| خط ۲۶: | خط ۳۰: | ||
خلیجفارس در منطقهای واقع شده که بیش از ۴۸درصد ذخایر اثباتشده نفت جهان و حدود ۴۰درصد ذخایر گاز طبیعی کره خاکی را در خود جای داده است. کشورهای ایران، عربستان سعودی، امارات، قطر، کویت و عراق که ازبزرگترین تولیدکنندگان انرژی در جهان محسوب میشوند، عمده صادرات خود را تنها از مسیر اصلی تنگه هرمز عبور میدهند. تنگه هرمز اتصال دهنده خلیجفارس به دریای عمان و سپس آبهای آزاد است و تنها یک مسیر صادرات نفت خام نیست. این آبراه، شاهراه انتقال نفت خام، گاز طبیعی مایعشده (LNG)، فرآوردههای نفتی، مواد پتروشیمی و کالاهای اساسی است. نکتهای که وجود دارد این است که مسیرهای کشتیرانی محدودیت شدید در تنگه هرمز دارد و هر مسیر رفت و برگشت کشتیها حدود ۳ کیلومتر عرض دارد. میان مسیرها نوار حائل باریکی قرار دارد که مانع از تصادف میشود. این تراکم بالا و محدودیت جغرافیایی، تنگه را به حساسترین نقطه دریایی جهان تبدیل کرده است. با توجه به اهمیت راهبردی تنگه هرمز، هرگونه اختلال در این مسیر میتواند انرژی، اقتصاد و امنیت جهانی را با بحران مواجه کند.<ref>[https://sadonline.ir/fa/news/196510/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «ناگفتههای تازه درباره تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین.]</ref> | خلیجفارس در منطقهای واقع شده که بیش از ۴۸درصد ذخایر اثباتشده نفت جهان و حدود ۴۰درصد ذخایر گاز طبیعی کره خاکی را در خود جای داده است. کشورهای ایران، عربستان سعودی، امارات، قطر، کویت و عراق که ازبزرگترین تولیدکنندگان انرژی در جهان محسوب میشوند، عمده صادرات خود را تنها از مسیر اصلی تنگه هرمز عبور میدهند. تنگه هرمز اتصال دهنده خلیجفارس به دریای عمان و سپس آبهای آزاد است و تنها یک مسیر صادرات نفت خام نیست. این آبراه، شاهراه انتقال نفت خام، گاز طبیعی مایعشده (LNG)، فرآوردههای نفتی، مواد پتروشیمی و کالاهای اساسی است. نکتهای که وجود دارد این است که مسیرهای کشتیرانی محدودیت شدید در تنگه هرمز دارد و هر مسیر رفت و برگشت کشتیها حدود ۳ کیلومتر عرض دارد. میان مسیرها نوار حائل باریکی قرار دارد که مانع از تصادف میشود. این تراکم بالا و محدودیت جغرافیایی، تنگه را به حساسترین نقطه دریایی جهان تبدیل کرده است. با توجه به اهمیت راهبردی تنگه هرمز، هرگونه اختلال در این مسیر میتواند انرژی، اقتصاد و امنیت جهانی را با بحران مواجه کند.<ref>[https://sadonline.ir/fa/news/196510/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «ناگفتههای تازه درباره تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین.]</ref> | ||
== جزایر تنگه هرمز == | |||
در تنگه هرمز جزایر متعددی واقع شدهاند که متعلق به دو کشور ایران و عمان هستند. | |||
=== جزایر ایران === | |||
مهمترین جزایر ایرانی در منطقه عبارتند از: | |||
جزایر بزرگ قشم، هرمز، لارک و هنگام و جزایر دارای موقعیت استراتژیک ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک. | |||
این جزایر در دهانه خلیج فارس و در فاصلهای از تنگه هرمز قرار دارند و از اهمیت نظامی استراتژیکی بالایی برخوردارند. تنب کوچک در مجاورت تنب بزرگ واقع شده و اهمیت سیاسی دارد. ساکنان این جزایر را ایرانیان و اعراب تشکیل میدهند.<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/3965 مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref> | |||
=== جزایر عمان === | |||
این جزایر شامل مجموعهای از جزایر کوچک، آبسنگها و صخرههای بیرونآمده از آب در کرانههای جنوبی تنگه هرمز و آبهای ساحلی عمان است. مهمترین آنها عبارتند از: | |||
جزیره السلامه که بزرگترین و مهمترین جزیره عمانی در منطقه با وسعتی حدود چهار کیلومتر مربع است. قوئین کوچک، مسندم، الغَنَم و الفیارین نیز از دیگر جزایر آن هستند. برخی از این جزایر محل سکونت اعضای قبیله کُمازِره از کنفدراسیون شیحویه عمان شمالی است که اصالتی ایرانی دارند و تحت تابعیت دولت عمان زندگی میکنند.<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/3965 مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref> | |||
== رزمایشهای صورت گرفته در تنگه هرمز == | |||
رزمایشی تحت عنوان کنترل هوشمند تنگه هرمز که جزئیات آن در جدول ذیل آمده است:<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1142711/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A2%D9%85%DB%8C%D8%B2-%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%DA%AF%D8%AA%D9%86 «پایان موفقیتآمیز رزمایش سپاه در تنگه هرمز/ هشدار دریایی به واشنگتن»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> | |||
{| class="wikitable" | |||
|+ | |||
!'''عنوان رزمایش''' | |||
!'''کنترل هوشمند تنگه هرمز''' | |||
|- | |||
|نوع و ماهیت | |||
| رزمایش ترکیبی، گرم و هدفمند | |||
|- | |||
|مجری | |||
|نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی | |||
|- | |||
|فرماندهی و نظارت | |||
|تحت اشراف میدانی محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه | |||
|- | |||
|زمان برگزاری | |||
|۲۷ تا ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ش | |||
|- | |||
|مکان برگزاری | |||
|منطقه راهبردی تنگه هرمز | |||
|- | |||
|زمینه زمانی | |||
|همزمان با دور دوم مذاکرات غیرمستقیم هستهای ایران و آمریکا و تشدید تهدیدات نظامی از سوی ایالات متحده | |||
|- | |||
|تمرکز عملیات | |||
|اشراف اطلاعاتی ۲۴ ساعته، واکنش سریع، تسلیحات نوین و کنترل هوشمند تنگه هرمز | |||
|- | |||
|ابعاد بینالمللی | |||
|مشارکت محدود روسیه و چین در بخشهایی از رزمایش | |||
|- | |||
|مراحل اجرا | |||
|دفاع مستحکم و تهاجم از جزایر ایرانی، کنترل هوشمند تنگه هرمز و تأمین امنیت تردد کشتیرانی. | |||
|- | |||
|اهداف کلیدی | |||
|ارزیابی آمادگی یگانهای عملیاتی، تمرین واکنش سریع در برابر تهدیدات، مرور سناریوهای اقدام نظامی متقابل، تضمین ایمنی عبور شناورهای غیرمتخاصم. | |||
|- | |||
|عملیاتهای اجرا شده | |||
|رزم موشکی: شلیک از شناورهای فوقسریع و سواحل، عملیات پهپادی: فعال در شرایط جنگ الکترونیک، تسلیحات نوین: شامل موشک صیاد-N۳ و پهپادهای راهبردی، محدودیت تردد در بخشهایی از تنگه هرمز. | |||
|- | |||
|واکنشهای بینالمللی | |||
| اسرائیل و آمریکا آن را تهدید همیشگی توصیف کردند، در حالی که رسانههای ایرانی آن را پاسخی به جنگ روانی قلمداد کردند. | |||
|} | |||
رزمایش مشترک کمربند امنیت دریایی ایران، روسیه و چین در جدول ذیل آمده است: | |||
{| class="wikitable" | |||
|+ | |||
!'''نام رزمایش''' | |||
! '''کمربند امنیت دریایی''' | |||
|- | |||
|فرمانده | |||
| حسین خانزادی | |||
|- | |||
|هدف رزمایش | |||
|تمرین برای مقابله با تهدیدات امنیتی دریایی و تقویت همکاریهای نظامی میان کشورهای شرکتکننده. | |||
|- | |||
|ابعاد جغرافیایی | |||
| حدود ۱۷ هزار کیلومتر مربع | |||
|- | |||
|تعداد نیروها | |||
|حدود ۲ هزار نیروی نظامی، شامل ۵۰۰ نفر از نیروهای خارجی. | |||
|- | |||
|تاریخ برگزاری | |||
| | |||
|- | |||
| پیامهای سیاسی | |||
| اعلام استقلال جمهوری اسلامی ایران در سیاستهای خود و تداوم همکاریهای بینالمللی با قدرتهای بزرگ. | |||
|- | |||
|ویژگیهای رزمایش | |||
|استفاده از کتابهای تاکتیکی بومی و طراحی وضعیتهای مختلف برای اولین بار. | |||
|- | |||
| تجهیزات و شناورها | |||
|ورود بزرگترین شناور نظامی چین و جدیدترین شناورهای روسیه به منطقه. | |||
|- | |||
|برگزاری گفتگوهای نظامی | |||
| انجام مذاکرات با فرماندهان نیروی دریایی چین و روسیه و همکاریهای آینده. تأکید بر اینکه امنیت در خلیج فارس و تنگه هرمز نیاز به هیچ نیروی بیگانهای ندارد. | |||
|- | |||
|همکاریهای آموزشی | |||
| آغاز همکاریهای آموزشی و تبادل ناوگروهها با نیروهای دریایی چین و روسیه. | |||
|- | |||
|دستاوردها | |||
|پیشرفتهای علمی و فنی در زمینه ساخت ناوشکنها و زیردریاییها، و برنامهریزی برای الحاق ناوشکنهای جدید. | |||
|} | |||
مشخصات رزمایش ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در جدول ذیل آمده است: <ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1135886/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DB%B9%DB%B0-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C «بازخوانی رزمایش «ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش» / از آزمایش موفق موشک محراب تا شناسایی ناو آمریکایی»، وبسایت جوان آنلاین.]</ref> | |||
{| class="wikitable" | |||
|+ | |||
!'''عنوان رزمایش''' | |||
!ولایت ۹۰ | |||
|- | |||
|هدف رزمایش | |||
|حفظ و ارتقای آمادگی نیروهای مسلح و تمرین آموختهها و تاکتیکهای جدید | |||
|- | |||
|زمان و مکان برگزاری | |||
|دیماه ۱۳۹۰، در منطقه تنگه هرمز، دریای عمان، آبهای آزاد شمال اقیانوس هند و تا مدار ۲۰ درجه شمالی. | |||
|- | |||
|مدت زمان رزمایش | |||
| از ۶ دی ماه تا ۱۳ بهمن ماه ۱۳۹۰. | |||
|- | |||
|تجهیزات و یگانهای شرکتکننده | |||
|انواع زیردریاییها، ناو شکنها، ناوهای موشک انداز، ناوهای پشتیبانی و اطلاعاتی، پهپادها، و سلاحهای مختلف ساحل به دریا. | |||
|- | |||
| مراحل اصلی رزمایش | |||
|شامل پرتاب انواع موشکها (بُرد بلند و کوتاه)، اژدرها، شلیک دوش پرتابها و انجام عملیاتهای گشت و شناسایی. | |||
|- | |||
| رصد توسط نیروهای فرامنطقهای | |||
|نیروهای آمریکایی و دیگر کشورهای فرامنطقهای رزمایش را رصد کردند و برخی به نزدیکی محدوده برگزاری وارد شدند. | |||
|- | |||
|پیامهای سیاسی | |||
|تهدید به بستن تنگه هرمز در صورت تحریم نفت ایران و پیامهای امنیتی به دشمنان | |||
|- | |||
| آزمایش سلاحهای جدید | |||
| شامل موشک محراب (سطح به هوا) و اژدر پیتی ۴۷. | |||
|- | |||
|عملیاتهای خاص | |||
|تصرف یگانهای شناور دشمن فرضی، عملیات پشتیبانی هوایی، شکار و خنثیسازی مینهای دریایی، و شلیک توپخانههای دریایی. | |||
هواناوهای SRN6 برای عملیاتهای تجسس و نجات دریایی در رزمایش بکار گرفته شدند. شناسایی یک فروند ناو هواپیمابر آمریکایی در محدوده برگزاری رزمایش. | |||
|- | |||
|دستاوردها و نتایج | |||
| ارتقای آموزشهای کاربردی و عملیاتی نیروهای جوان و خلاق و موفقیت در آزمایش تجهیزات جدید. | |||
|} | |||
== ترافیک کشتیها در تنگه هرمز == | |||
تنگه هرمز از نظر عمق نسبت به خلیج فارس عمیقتر است و در برخی نقاط به ۱۰۰ متر میرسد. عرض آن در وسیعترین نقطه حدود ۱۸۰ کیلومتر است، اما در باریکترین قسمت به حدود ۳۸ کیلومتر کاهش مییابد. در این بخش، عرض مسیر قابل کشتیرانی در هر جهت تنها حدود سه کیلومتر است. این ویژگی جغرافیایی، کنترل نظامی تنگه را برای نیروهای مسلط به منطقه تسهیل میکند. | |||
آبهای تنگه هرمز به سه بخش تقسیم میشوند: آبهای سرزمینی ایران، آبهای سرزمینی عمان و آبهای آزاد. این تنگه تابع مقررات «کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق دریاها» است و در زمان صلح، کلیه کشتیهای نظامی و تجاری از حق «عبور ترانزیت» برخوردارند. | |||
ایران و عمان به عنوان کشورهای ساحلی دو طرف تنگه، میتوانند از مناطق تحت حاکمیت خود بهرهبرداری کنند و کنترل نظامی این محدوده نیز بر عهده آنهاست. با این حال، در شرایط صلح، این کشورها حق تعلیق یا ایجاد اخلال در «عبور بیضرر» کشتیهای سایر کشورها را ندارند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/895145/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.]</ref> | |||
== حجم مبادلات تجاری تنگه هرمز == | == حجم مبادلات تجاری تنگه هرمز == | ||
| خط ۷۳: | خط ۲۲۳: | ||
* «ادعای ترامپ: از همین حالا، نیروی دریایی ایالات متحده روند محاصره همه کشتیهایی را که تلاش میکنند وارد یا خارج از تنگه هرمز شوند آغاز خواهد کرد / هر کشتی در آبهای بینالمللی که به ایران عوارض پرداخت کرده باشد شناسایی و متوقف می شود / محاصره بهزودی آغاز خواهد شد؛ کشورهای دیگر نیز در آن مشارکت خواهند کرد»، وبسایت انتخاب، تاریخ درج مطلب: 23 فروردین 1405ش. | * «ادعای ترامپ: از همین حالا، نیروی دریایی ایالات متحده روند محاصره همه کشتیهایی را که تلاش میکنند وارد یا خارج از تنگه هرمز شوند آغاز خواهد کرد / هر کشتی در آبهای بینالمللی که به ایران عوارض پرداخت کرده باشد شناسایی و متوقف می شود / محاصره بهزودی آغاز خواهد شد؛ کشورهای دیگر نیز در آن مشارکت خواهند کرد»، وبسایت انتخاب، تاریخ درج مطلب: 23 فروردین 1405ش. | ||
* «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک، تاریخ درج مطلب: 8 اردیبهشت 1398ش. | |||
* «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وبسایت انرژی ما، تاریخ درج مطلب: 27 خرداد 1404ش. | * «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وبسایت انرژی ما، تاریخ درج مطلب: 27 خرداد 1404ش. | ||
* «بازخوانی رزمایش «ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش» / از آزمایش موفق موشک محراب تا شناسایی ناو آمریکایی»، وبسایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 15 بهمن 1401ش. | |||
* «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بینالملل؟»، فارسنیوز، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش. | * «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بینالملل؟»، فارسنیوز، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش. | ||
* «پایان موفقیتآمیز رزمایش سپاه در تنگه هرمز/ هشدار دریایی به واشنگتن»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1404ش. | |||
* «ترامپ: اجازه دریافت عوارض در تنگه هرمز را به ایران نمیدهیم»، وبسایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 22 فروردین 1405ش. | * «ترامپ: اجازه دریافت عوارض در تنگه هرمز را به ایران نمیدهیم»، وبسایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 22 فروردین 1405ش. | ||
* «ترامپ اهرمهای فشار خود علیه ایران را از دست داده است»، نورنیوز، تاریح درج مطلب: 22 فروردین 1405ش. | * «ترامپ اهرمهای فشار خود علیه ایران را از دست داده است»، نورنیوز، تاریح درج مطلب: 22 فروردین 1405ش. | ||
| خط ۸۴: | خط ۲۳۷: | ||
* «حقوق و وظایف ایران در کنترل تنگه هرمز در مقابل فشارهای بینالمللی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1405ش. | * «حقوق و وظایف ایران در کنترل تنگه هرمز در مقابل فشارهای بینالمللی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1405ش. | ||
* «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 6 شهریور 1387ش. | * «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 6 شهریور 1387ش. | ||
* «دلیل نامگذاری 10 اردیبهشت به روز ملی خلیجفارس چیست؟»، وبسایت هفت صبح، تاریخ درج مطلب: 7 آذر 1404ش. | |||
* «سیانان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش. | * «سیانان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش. | ||
* «عوارض تنگه هرمز بیشترین فشار را بر کشورهای عربی وارد میکند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1405ش. | * «عوارض تنگه هرمز بیشترین فشار را بر کشورهای عربی وارد میکند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1405ش. | ||
* «کاهش شدید تردد در هرمز؛ فقط 15 کشتی در 4 روز عبور کردند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1405ش. | * «کاهش شدید تردد در هرمز؛ فقط 15 کشتی در 4 روز عبور کردند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1405ش. | ||
* مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1405ش. | |||
* «ناگفتههای تازه درباره تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین، تاریخ درج مطلب: 22 بهمن 1404ش. | * «ناگفتههای تازه درباره تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین، تاریخ درج مطلب: 22 بهمن 1404ش. | ||
* «هر آنچه از تنگه هرمز میخواهید بدانید»، وبسایت مانا، تاریخ درج مطلب: 7 فروردین 1405ش. | |||
* «همه چیز درباره تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری، تاریخ درج مطلب: 11 اردیبهشت 1398ش. | * «همه چیز درباره تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری، تاریخ درج مطلب: 11 اردیبهشت 1398ش. | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
