حکومت‌های شیعه در ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

دولت صفویه در سال ۹۰۷ق توسط شاه اسماعیل اول بنیان‌گذاری شد. او با تکیه بر نیروی قزلباشان یعنی قبایل ترکمان شیعه‌گرا که کلاه سرخ دوازده‌ترک بر سر می‌گذاشتند توانست آق‌قویونلوها را شکست دهد و وارد تبریز شود و در همان ابتدا، مذهب تشیع اثنی‌عشری را به‌عنوان مذهب رسمی کشور اعلام کرد. او در تبریز خطبه به نام دوازده امام خواند، سکه‌ها را با عبارت علی ولی الله ضرب نمود<ref>حسینی‌قمی، خلاصه التواریخ، ۱۳۵۹ش، ج۱، ص۷۳.</ref>، اذان را به روش شیعیان تغییر داد و دستور داد خلفای سه‌گانه را لعن کنند.<ref>جنابدی، روضه الصفویه، ۱۳۷۸ش، ص۱۵۴.</ref> پایتخت صفویان پس از تبریز به قزوین و سپس در زمان شاه عباس اول به اصفهان منتقل شد. هرچند برخی منابع از اقدامات سختگیرانه شاه اسماعیل برای رسمیت بخشیدن به تشیع سخن گفته‌اند، اما گروهی دیگر از پژوهشگران این تغییر آیین را حرکتی آرام و تدریجی دانسته و گزارش‌های مربوط به شدت عمل را حاصل داستان‌پردازی تاریخ‌نگاران می‌شمارند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/519500/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9%20%D8%B9%D8%B5%D8%B1%20%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%20%D9%88%20%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C%D8%AA%20%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&score=16393.857&rownumber=1 صفا و رضایی، «آرایه‌های داستانی منابع عصر صفوی و رسمیت تشیع در ایران»، ۱۳۸۷ش، ص۱۰۸ و ۱۱۵.]</ref> شاه اسماعیل برای گسترش تشیع، علاوه بر سخت‌گیری بر اهل سنت، از راه‌های دیگری مانند دعوت از علمای شیعه جبل عامل و بحرین برای مهاجرت به ایران، ساخت مدارس شیعه و مراکز علمی در ایران و برگزاری آیین‌های شیعی مانند مراسم عزاداری محرم نیز استفاده کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1797850/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%85%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA?q=%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7%20%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%20%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2&score=67108872.0&rownumber=6 کشاورز و همکاران، «بررسی زمینه‌های‌ شکل‌گیری تعادل نهادی سنّتی در عصر صفویه با تاکید بر روابط متقابل روحانیت و حکومت»، ۱۴۰۰ش، ص۱۸؛] [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/53155/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87?q=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%20%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85%20%D8%B3%D9%88%DA%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C%20%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C%20%D8%B4%D8%AF%D9%86%20%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%20%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%20%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87&score=274877907000.0&rownumber=1 فروغی، «کارکرد مراسم سوگواری عاشورا در رسمی شدن مذهب شیعه»، ۱۳۸۲ش، ص۶۷-۶۸.]</ref>

{| class="wikitable"

|+