بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''{{درشت|هنری کیسینجر؛}}''' دیپلمات، سیاستمدار و وزیر امور خارجه پیشین آمریکا.
'''{{درشت|هنری کیسینجر؛}}''' دیپلمات، سیاستمدار و وزیر امور خارجه پیشین آمریکا.


هنری کیسینجر (Henry Kissinger) دیپلمات، استراتژیست و سیاستمدار آمریکایی بود که در دوران ریاست‌جمهوری نیکسون و فورد، به‌عنوان نخستین فرد به‌طور هم‌زمان سمت‌های مشاور امنیت ملی و وزیر امور خارجه آمریکا را بر عهده داشت. او به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین نمادهای سیاست واقع‌گرایانه (رئال‌پولیتیک)، نقش کلیدی در عادی‌سازی روابط آمریکا با چین، تنش‌زدایی با شوروی، دیپلماسی خاورمیانه و توافق صلح ویتنام ایفا کرد که برای مورد آخر برنده جایزه صلح نوبل شد. در حوزه خاورمیانه، او معمارِ راهبرد حمایت همه‌جانبه از محمدرضا پهلوی بود و در سال‌های پس از قدرت نیز، نفوذ منطقه‌ای ایران را تهدیدی ژئواستراتژیک می‌دانست که نیازمند مهار بود. با وجود دستاوردهای دیپلماتیک، کارنامه کیسینجر به دلیل پیامدهای ویرانگر سیاست‌هایش در کشورهایی نظیر کامبوج و شیلی، همواره با انتقادهای شدید فعالان حقوق بشر همراه بوده و بسیاری او را یک جنایتکار جنگی می‌دانند.
هنری کیسینجر (Henry Kissinger) دیپلمات، استراتژیست و سیاستمدار آمریکایی بود که در دوران ریاست‌جمهوری نیکسون و فورد، به‌عنوان نخستین فرد به‌طور هم‌زمان سمت‌های مشاور امنیت ملی و وزیر امور خارجه آمریکا را بر عهده داشت. او به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین نمادهای سیاست واقع‌گرایانه (رئال‌پولیتیک)، نقش کلیدی در عادی‌سازی روابط آمریکا با چین، تنش‌زدایی با شوروی، دیپلماسی خاورمیانه و توافق صلح ویتنام ایفا کرد که برای مورد آخر برنده جایزه صلح نوبل شد. در حوزه خاورمیانه، او معمار راهبرد حمایت همه‌جانبه از محمدرضا پهلوی بود و در سال‌های پس از قدرت نیز، نفوذ منطقه‌ای ایران را تهدیدی ژئواستراتژیک می‌دانست که نیازمند مهار بود. با وجود دستاوردهای دیپلماتیک، کارنامه کیسینجر به دلیل پیامدهای ویرانگر سیاست‌هایش در کشورهایی نظیر کامبوج و شیلی، همواره با انتقادهای شدید فعالان حقوق بشر همراه بوده و بسیاری او را یک جنایتکار جنگی می‌دانند.


== زندگی‌نامه و تحصیلات هنری کیسینجر ==
== زندگی‌نامه و تحصیلات هنری کیسینجر ==
هنری کیسینجر (Henry Kissinger) در ۲۷ مه ۱۹۲۳م در شهر فورت در ایالت بایرن آلمان و در خانواده‌ای یهودی زاده شد. او در سال ۱۹۳۸م برای گریز از رژیم نازی به همراه خانواده‌اش به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد. کیسینجر پس از دریافت تابعیت آمریکا، در دوران جنگ جهانی دوم در ارتش این کشور خدمت کرد. پس از پایان دوران خدمت نظامی به تحصیل در دانشگاه هاروارد پرداخت و در سال ۱۹۵۴م مدرک دکترای خود را از این دانشگاه دریافت کرد و در همان دانشگاه به عنوان استاد مشغول به کار شد. او سرانجام در ۲۹ نوامبر ۲۰۲۳م (۸ آذر ۱۴۰۲ش) در خانهٔ خود در ایالت کنتیکت آمریکا در ۱۰۰ سالگی درگذشت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/869868/هنری-کیسینجر-که-بود-چرا-یک-چهره-تاثیرگذار-بود «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تأثیرگذار بود؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref>
هنری کیسینجر (Henry Kissinger) در ۲۷ مه ۱۹۲۳م در شهر فورت در ایالت بایرن آلمان و در خانواده‌ای یهودی زاده شد. او در سال ۱۹۳۸م برای گریز از رژیم نازی به همراه خانواده‌اش به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد. کیسینجر پس از دریافت تابعیت آمریکا، در دوران جنگ جهانی دوم در ارتش این کشور خدمت کرد. پس از پایان دوران خدمت نظامی به تحصیل در دانشگاه هاروارد پرداخت و در سال ۱۹۵۴م مدرک دکترای خود را از این دانشگاه دریافت کرد و در همان دانشگاه به‌عنوان استاد مشغول به کار شد. او سرانجام در ۲۹ نوامبر ۲۰۲۳م (۸ آذر ۱۴۰۲ش) در خانهٔ خود در ایالت کنتیکت آمریکا در ۱۰۰ سالگی درگذشت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/869868/هنری-کیسینجر-که-بود-چرا-یک-چهره-تاثیرگذار-بود «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تأثیرگذار بود؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref>


== فعالیت‌های علمی ==
== فعالیت‌های علمی ==
هنری کیسینجر فعالیت‌های علمی و دانشگاهی خود را به عنوان عضو هیئت علمی مرکز امور بین‌المللی در دانشگاه هاروارد آغاز کرد و در سال ۱۹۵۷م به عنوان دستیار مدیر این مرکز منصوب شد. او به مدت دو دهه، مدیریت سمینار بین‌المللی هاروارد را از سال ۱۹۵۱م تا ۱۹۷۱م و همچنین مدیریت برنامه مطالعات دفاعی این دانشگاه را در سال‌های ۱۹۵۸م تا ۱۹۷۱م بر عهده داشت. در کنار فعالیت‌های دانشگاهی، وی در عرصه پژوهشی نیز فعال بود و مدیریت بخش مطالعات تسلیحات هسته‌ای در شورای روابط خارجی را در سال‌های ۱۹۵۵م تا ۱۹۵۶م و ریاست پروژه مطالعات ویژه در صندوق برادران راکفلر را در فاصله سال‌های ۱۹۵۶م تا ۱۹۵۸م را در کارنامه دارد. کیسینجر نتیجه بخشی از این مطالعات راهبردی خود را در سال ۱۹۵۷م در قالب نخستین کتابش با عنوان «تسلیحات هسته‌ای و سیاست خارجی» منتشر کرد.<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-چهره-ها-17/514998-هنری-کیسینجر-دروغگویی-که-جایز شمس، «هنری کیسینجر؛ دروغگویی که جایزه صلح نوبل گرفت»، وب‌سایت برترین‌ها.]</ref>
هنری کیسینجر فعالیت‌های علمی و دانشگاهی خود را به‌عنوان عضو هیئت علمی مرکز امور بین‌المللی در دانشگاه هاروارد آغاز کرد و در سال ۱۹۵۷م به‌عنوان دستیار مدیر این مرکز منصوب شد. او به مدت دو دهه، مدیریت سمینار بین‌المللی هاروارد را از سال ۱۹۵۱م تا ۱۹۷۱م و همچنین مدیریت برنامه مطالعات دفاعی این دانشگاه را در سال‌های ۱۹۵۸م تا ۱۹۷۱م بر عهده داشت. در کنار فعالیت‌های دانشگاهی، وی در عرصه پژوهشی نیز فعال بود و مدیریت بخش مطالعات تسلیحات هسته‌ای در شورای روابط خارجی را در سال‌های ۱۹۵۵م تا ۱۹۵۶م و ریاست پروژه مطالعات ویژه در صندوق برادران راکفلر را در فاصله سال‌های ۱۹۵۶م تا ۱۹۵۸م را در کارنامه دارد. کیسینجر نتیجه بخشی از این مطالعات راهبردی خود را در سال ۱۹۵۷م در قالب نخستین کتابش با عنوان «تسلیحات هسته‌ای و سیاست خارجی» منتشر کرد.<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-چهره-ها-17/514998-هنری-کیسینجر-دروغگویی-که-جایز شمس، «هنری کیسینجر؛ دروغگویی که جایزه صلح نوبل گرفت»، وب‌سایت برترین‌ها.]</ref>


== سمت‌های سیاسی ==
== سمت‌های سیاسی ==
هنری کیسینجر فعالیت‌های سیاسی و مشاوره‌ای خود را پیش از ورود رسمی به کابینه آغاز کرد و از سال ۱۹۵۵م تا ۱۹۶۸م به عنوان مشاور امور امنیتی سازمان‌های مختلف ایالات متحده در دوران ریاست جمهوری دوایت دی. آیزنهاور، جان اف. کندی و لیندون بی. جانسون خدمت کرد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/869868/هنری-کیسینجر-که-بود-چرا-یک-چهره-تاثیرگذار-بود «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تأثیرگذار بود؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref> او سپس در دولت‌های ریچارد نیکسون و جرالد فورد به بالاترین مناصب دیپلماتیک دست یافت؛ به‌طوری که در فاصله سال‌های ۱۹۶۹م تا ۱۹۷۵م به عنوان هشتمین مشاور امنیت ملی آمریکا فعالیت کرد و از سال ۱۹۷۳م تا ۱۹۷۷م نیز مقام پنجاه و ششمین وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا را بر عهده داشت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref>
هنری کیسینجر فعالیت‌های سیاسی و مشاوره‌ای خود را پیش از ورود رسمی به کابینه آغاز کرد و از سال ۱۹۵۵م تا ۱۹۶۸م به‌عنوان مشاور امور امنیتی سازمان‌های مختلف ایالات متحده در دوران ریاست جمهوری دوایت دی. آیزنهاور، جان اف. کندی و لیندون بی. جانسون خدمت کرد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/869868/هنری-کیسینجر-که-بود-چرا-یک-چهره-تاثیرگذار-بود «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تأثیرگذار بود؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref> او سپس در دولت‌های ریچارد نیکسون و جرالد فورد به بالاترین مناصب دیپلماتیک دست یافت؛ به‌طوری که در فاصله سال‌های ۱۹۶۹م تا ۱۹۷۵م به‌عنوان هشتمین مشاور امنیت ملی آمریکا فعالیت کرد و از سال ۱۹۷۳م تا ۱۹۷۷م نیز مقام پنجاه و ششمین وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا را بر عهده داشت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref>


او نخستین فردی بود که به‌صورت هم‌زمان هر دو مقام مشاور امنیت ملی و وزارت امور خارجه را در اختیار داشت و همچنین اولین وزیر خارجه آمریکا بود که در کشوری دیگر متولد شده بود.<ref>[https://rahavardnews.com/political/henry-a-kissinger/ «هنری کیسینجر؛ از تولد در آلمان تا تأثیرگذاری در سیاست خارجی آمریکا»، وب‌سایت رهاورد نیوز.]</ref>
او نخستین فردی بود که به‌صورت هم‌زمان هر دو مقام مشاور امنیت ملی و وزارت امور خارجه را در اختیار داشت و همچنین اولین وزیر خارجه آمریکا بود که در کشوری دیگر متولد شده بود.<ref>[https://rahavardnews.com/political/henry-a-kissinger/ «هنری کیسینجر؛ از تولد در آلمان تا تأثیرگذاری در سیاست خارجی آمریکا»، وب‌سایت رهاورد نیوز.]</ref>


== دیدگاه‌ها ==
== دیدگاه‌ها ==
در حوزه دیدگاه‌های راهبردی، کیسینجر معتقد بود که سیاست خارجی ایالات متحده نباید صرفاً بر پایه گزینه‌های نظامی استوار باشد؛ چرا که حضور نظامی توانایی حل تمامی بحران‌ها و تراژدی‌های جهانی را ندارد. وی همواره تأکید می‌کرد که واشینگتن باید چالش‌های بین‌المللی را با همکاری متحدان خود و بدون توسل به جنگ‌های بی‌پایان حل‌وفصل کند. در سطح کلانِ نظم جهانی نیز، او با ارجاع به الگوهای تاریخی همواره دربارهٔ رشد فزاینده قدرت نظامی چین هشدار می‌داد و معتقد بود تقابل یک قدرت در حال ظهور مانند چین با یک قدرت تثبیت‌شده مانند آمریکا، پتانسیل آن را دارد که در نهایت به بروز درگیری میان دو کشور منتهی شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/News/View/95022/کیسینجر;_آمریکا_باید_مشکلات_جهان_را_بدون_جنگ_رفع_کند «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
در حوزه دیدگاه‌های راهبردی، کیسینجر معتقد بود که سیاست خارجی ایالات متحده نباید صرفاً بر پایه گزینه‌های نظامی استوار باشد؛ چرا که حضور نظامی توانایی حل تمامی بحران‌ها و تراژدی‌های جهانی را ندارد. وی همواره تأکید می‌کرد که واشینگتن باید چالش‌های بین‌المللی را با همکاری متحدان خود و بدون توسل به جنگ‌های بی‌پایان حل‌وفصل کند. در سطح کلان نظم جهانی نیز، او با ارجاع به الگوهای تاریخی همواره دربارهٔ رشد فزاینده قدرت نظامی چین هشدار می‌داد و معتقد بود تقابل یک قدرت در حال ظهور مانند چین با یک قدرت تثبیت‌شده مانند آمریکا، پتانسیل آن را دارد که در نهایت به بروز درگیری میان دو کشور منتهی شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/News/View/95022/کیسینجر;_آمریکا_باید_مشکلات_جهان_را_بدون_جنگ_رفع_کند «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>


=== بحران هویت ملی و انشقاق داخلی آمریکا ===
=== بحران هویت ملی و انشقاق داخلی آمریکا ===