بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۱: | خط ۲۱: | ||
|رویارویی ایران و آمریکا | |رویارویی ایران و آمریکا | ||
در جنگ نفتکشها | در جنگ نفتکشها | ||
|جنگ نفتکشها به مجموعه عملیات نظامی بین سالهای 1363ش تا 1366ش در خلیج فارس اشاره دارد که در طول جنگ ایران و عراق و با مشارکت نیروی دریایی آمریکا انجام | |جنگ نفتکشها به مجموعه عملیات نظامی بین سالهای 1363ش تا 1366ش در خلیج فارس اشاره دارد که در طول جنگ ایران و عراق و با مشارکت نیروی دریایی آمریکا انجام شد. هدف عراق از آغاز این جنگ، جلوگیری از صادرات نفت ایران بود؛ در حالی که آمریکا نیز اقداماتی را برای ضربه زدن به ایران در پاسخ به مینگذاری مسیرهای دریایی توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اجرا کرد. | ||
در سال 1366ش، با حضور ناوهای جنگی آمریکا در خلیجفارس، کویت پرچمهای آمریکایی را بر نفتکشهای خود نصب کرد و آمریکا اقدام به اسکورت کشتیهای کویتی کرد. ایران به این اقدامات با وقوع انفجاری در نفتکش کویتی بریجیتون پاسخ داد. آمریکا به تلافی این وضعیت، به سکوهای نفتی ایران حمله کرد که به بحران دوشنبه سیاه در بازارهای جهانی منجر شد. در نهایت، پس از ناکامی در اقدامات نظامی و سیاسی، آمریکا از اسکورت کشتیهای کویتی عقبنشینی کرد. | در سال 1366ش، با حضور ناوهای جنگی آمریکا در خلیجفارس، کویت پرچمهای آمریکایی را بر نفتکشهای خود نصب کرد و آمریکا اقدام به اسکورت کشتیهای کویتی کرد. ایران به این اقدامات با وقوع انفجاری در نفتکش کویتی بریجیتون پاسخ داد. آمریکا به تلافی این وضعیت، به سکوهای نفتی ایران حمله کرد که به بحران دوشنبه سیاه در بازارهای جهانی منجر شد. در نهایت، پس از ناکامی در اقدامات نظامی و سیاسی، آمریکا از اسکورت کشتیهای کویتی عقبنشینی کرد. | ||
|<ref>[https://defapress.ir/fa/news/108900/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%86%D9%81%D8%AA%DA%A9%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D8%AF «روزی که ایران پیروز جنگ نفتکشها شد»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | |<ref>[https://defapress.ir/fa/news/108900/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%86%D9%81%D8%AA%DA%A9%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D8%AF «روزی که ایران پیروز جنگ نفتکشها شد»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | ||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
|- | |- | ||
|توقیف نفتکشها | |توقیف نفتکشها | ||
|توقیف دو نفتکش آمریکایی موسوم به «ادونتج سوییت» با پرچم مارشال و نفتکش «نیووی» با پرچم پاناما و یک نفتکش با پرچم جزایر مارشال توسط سپاه پاسداران | |توقیف دو نفتکش آمریکایی موسوم به «ادونتج سوییت» با پرچم مارشال و نفتکش «نیووی» با پرچم پاناما و یک نفتکش با پرچم جزایر مارشال توسط سپاه پاسداران در سال 1402ش. | ||
|<ref>[https://fararu.com/fa/news/634448/%D8%B3%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «سه روایت از یک ماجرا؛ در تنگه هرمز چه خبر است؟»، وبسایت فرارو.]</ref> | |<ref>[https://fararu.com/fa/news/634448/%D8%B3%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «سه روایت از یک ماجرا؛ در تنگه هرمز چه خبر است؟»، وبسایت فرارو.]</ref> | ||
|} | |} | ||
| خط ۴۱: | خط ۴۱: | ||
تنگه هرمز همواره بهعنوان تنها مسیر دسترسی به خلیجفارس و راه دریایی منحصربهفرد به کشورهای این منطقه، برای امپراتوریها، قدرتهای استعماری و برای خود کشورهای منطقه از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. این اهمیت زمانی به سطحی استثنایی ارتقا یافت که نفت در خلیج فارس کشف شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/895145/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.]</ref> | تنگه هرمز همواره بهعنوان تنها مسیر دسترسی به خلیجفارس و راه دریایی منحصربهفرد به کشورهای این منطقه، برای امپراتوریها، قدرتهای استعماری و برای خود کشورهای منطقه از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. این اهمیت زمانی به سطحی استثنایی ارتقا یافت که نفت در خلیج فارس کشف شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/895145/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.]</ref> | ||
به نقل از شرکت فوریکسا فعال در حوزۀ رصد اوضاع نفت و انرژی، از مجموعه 100 میلیون بشکه تولید روزانۀ نفت در جهان، 17.4 میلیون بشکۀ آن از تنگۀ هرمز صادر میشود<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4269966/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «حقایقی که از تنگه هرمز نمی دانید!»، وبسایت شبکه العالم.]</ref> که شامل حدود ۸۸درصد نفت عربستان، ۹۰درصد نفت ایران، ۹۸درصد نفت عراق، ۹۹درصد نفت امارات متحده عربی و تمامی نفت کویت و قطر است. در مجموع، نزدیک به ۹۰درصد از صادرات نفت منطقه از طریق تانکرهای نفتی و از همین تنگه عبور میکند. علاوه بر نفت، حدود ۵۰درصد از مبادلات تجاری کشورهای منطقه با جهان نیز از راه تنگه هرمز صورت میگیرد؛ بسته شدن این آبراه میتواند به توقف تقریباً کامل تجارت برخی از این کشورها منجر شود. به همین دلیل، برخی کشورهای حوزه خلیج فارس کوشیدهاند با احداث خطوط لوله، وابستگی خود به این مسیر را کاهش دهند. با این حال، با توجه به اینکه حدود ۶۸درصد از ذخایر نفت و گاز جهان در خلیج فارس قرار دارد و همچنان عمده صادرات نفتی منطقه از طریق نفتکشها انجام میشود، امنیت تنگه هرمز نقشی حیاتی در تأمین انرژی جهان ایفا میکند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/895145/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.]</ref> | به نقل از شرکت فوریکسا فعال در حوزۀ رصد اوضاع نفت و انرژی، از مجموعه 100 میلیون بشکه تولید روزانۀ نفت در جهان، 17.4 میلیون بشکۀ آن از تنگۀ هرمز صادر میشود<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4269966/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «حقایقی که از تنگه هرمز نمی دانید!»، وبسایت شبکه العالم.]</ref> که شامل حدود ۸۸درصد نفت عربستان، ۹۰درصد نفت ایران، ۹۸درصد نفت عراق، ۹۹درصد نفت امارات متحده عربی و تمامی نفت کویت و قطر است. در مجموع، نزدیک به ۹۰درصد از صادرات نفت منطقه از طریق تانکرهای نفتی و از همین تنگه عبور میکند. علاوه بر نفت، باید حجم گسترده فرآوردههای نفتی را نیز به این مقدار افزود.<ref name=":1" /> حدود ۵۰درصد از مبادلات تجاری کشورهای منطقه با جهان نیز از راه تنگه هرمز صورت میگیرد؛ بسته شدن این آبراه میتواند به توقف تقریباً کامل تجارت برخی از این کشورها منجر شود. به همین دلیل، برخی کشورهای حوزه خلیج فارس کوشیدهاند با احداث خطوط لوله، وابستگی خود به این مسیر را کاهش دهند. با این حال، با توجه به اینکه حدود ۶۸درصد از ذخایر نفت و گاز جهان در خلیج فارس قرار دارد و همچنان عمده صادرات نفتی منطقه از طریق نفتکشها انجام میشود، امنیت تنگه هرمز نقشی حیاتی در تأمین انرژی جهان ایفا میکند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/895145/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.]</ref> در مجموع، حدود ۲۰درصد از نفت خام تجاری جهان، ۳۳درصد از صادرات و تجارت دریایی نفت و نیز ۳۳درصد از صادرات جهانی گاز طبیعی مایعشده (LNG) از گذرگاه تنگه هرمز انجام میشود. نزدیک به ۹۰درصد از نفت خلیج فارس، بیش از ۵۰درصد از نفت وارداتی کشورهایی مانند چین، ژاپن، کره جنوبی و هند و تمامی صادرات LNG قطر نیز از این تنگه عبور میکند. در صورت بسته شدن تنگه هرمز، قیمت نفت میتواند به بیش از ۱۵۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد.<ref name=":1">[https://energyha.ir/47592 «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وبسایت انرژی ما.]</ref> از نظر ارزش اقتصادی، تخمین زده میشود سالانه صدها میلیارد دلار کالا و انرژی از این گذرگاه عبور کند. تنها در بخش انرژی، ارزش مبادلات نفت و گاز عبوری از تنگه هرمز در سال میتواند به بیش از یک تریلیون دلار برسد؛ رقمی که نشان میدهد این آبراه، صرفاً یک مسیر منطقهای نیست؛ بلکه شاهرگ اقتصاد جهانی است.<ref>[https://sadonline.ir/fa/news/196510/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «ناگفتههای تازه درباره تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین.]</ref> | ||
== جزایر تنگه هرمز == | == جزایر تنگه هرمز == | ||
| خط ۵۹: | خط ۵۹: | ||
مسیرهای کشتیرانی محدودیت شدید در تنگه هرمز دارد و هر مسیر رفت و برگشت کشتیها حدود ۳ کیلومتر عرض دارد. میان مسیرها نوار حائل باریکی قرار دارد که مانع از تصادف میشود. این تراکم بالا و محدودیت جغرافیایی، تنگه را به حساسترین نقطه دریایی جهان تبدیل کرده است.<ref>[https://sadonline.ir/fa/news/196510/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «ناگفتههای تازه درباره تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین.]</ref> | مسیرهای کشتیرانی محدودیت شدید در تنگه هرمز دارد و هر مسیر رفت و برگشت کشتیها حدود ۳ کیلومتر عرض دارد. میان مسیرها نوار حائل باریکی قرار دارد که مانع از تصادف میشود. این تراکم بالا و محدودیت جغرافیایی، تنگه را به حساسترین نقطه دریایی جهان تبدیل کرده است.<ref>[https://sadonline.ir/fa/news/196510/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «ناگفتههای تازه درباره تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین.]</ref> | ||
== | == رزمایشها و مانورهای نظامی در تنگه هرمز == | ||
از مهمترین رزمایشهای انجام شده در تنگه هرمز عبارتند از: | از مهمترین رزمایشهای انجام شده در تنگه هرمز عبارتند از: | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۹: | ||
|- | |- | ||
|نوع و ماهیت | |نوع و ماهیت | ||
| رزمایش | | رزمایش ترکیبی و هدفمند. | ||
|- | |- | ||
|مجری | |مجری | ||
|نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی | |نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. | ||
|- | |- | ||
|فرماندهی و نظارت | |فرماندهی و نظارت | ||
|تحت اشراف میدانی محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه | |تحت اشراف میدانی محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. | ||
|- | |- | ||
|زمان برگزاری | |زمان برگزاری | ||
|۲۷ تا ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ش | |۲۷ تا ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
|- | |- | ||
|زمینه زمانی | |زمینه زمانی | ||
|همزمان با دور دوم مذاکرات غیرمستقیم هستهای ایران و آمریکا و تشدید تهدیدات نظامی از سوی ایالات متحده | |همزمان با دور دوم مذاکرات غیرمستقیم هستهای ایران و آمریکا و تشدید تهدیدات نظامی از سوی ایالات متحده. | ||
|- | |- | ||
|تمرکز عملیات | |تمرکز عملیات | ||
|اشراف اطلاعاتی ۲۴ ساعته، واکنش سریع، تسلیحات نوین و کنترل هوشمند تنگه هرمز | |اشراف اطلاعاتی ۲۴ ساعته، واکنش سریع، تسلیحات نوین و کنترل هوشمند تنگه هرمز. | ||
|- | |- | ||
|ابعاد بینالمللی | |ابعاد بینالمللی | ||
|مشارکت محدود روسیه و چین در بخشهایی از رزمایش | |مشارکت محدود روسیه و چین در بخشهایی از رزمایش. | ||
|- | |- | ||
|مراحل اجرا | |مراحل اجرا | ||
| خط ۹۹: | خط ۹۶: | ||
|- | |- | ||
|عملیاتهای اجرا شده | |عملیاتهای اجرا شده | ||
|رزم موشکی: شلیک از شناورهای فوقسریع و | |رزم موشکی: شلیک از شناورهای فوقسریع و سواحل. | ||
عملیات پهپادی: فعال در شرایط جنگ الکترونیک. | |||
تسلیحات نوین: موشک صیاد-N۳ و پهپادهای راهبردی، محدودیت تردد در بخشهایی از تنگه هرمز. | |||
|- | |- | ||
|واکنشهای بینالمللی | |واکنشهای بینالمللی | ||
| اسرائیل و آمریکا آن را تهدید همیشگی توصیف | | اسرائیل و آمریکا آن را تهدید همیشگی توصیف کردند و رسانههای ایرانی آن را پاسخی به جنگ روانی قلمداد کردند. | ||
|} | |} | ||
رزمایش مشترک کمربند امنیت دریایی ایران، روسیه و چین در جدول ذیل آمده است:<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4641376/%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D8%A8%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «تنگه هرمز نیازی به هیچ بیگانهای برای برقراری امنیت ندارد»، وبسایت شبکه العالم.]</ref> | رزمایش مشترک کمربند امنیت دریایی ایران، روسیه و چین در جدول ذیل آمده است:<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4641376/%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D8%A8%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «تنگه هرمز نیازی به هیچ بیگانهای برای برقراری امنیت ندارد»، وبسایت شبکه العالم.]</ref> | ||
| خط ۱۱۱: | خط ۱۱۰: | ||
|- | |- | ||
|فرمانده | |فرمانده | ||
| حسین خانزادی | | حسین خانزادی. | ||
|- | |- | ||
|هدف رزمایش | |هدف رزمایش | ||
| خط ۱۱۷: | خط ۱۱۶: | ||
|- | |- | ||
|ابعاد جغرافیایی | |ابعاد جغرافیایی | ||
| حدود ۱۷ هزار کیلومتر مربع | | حدود ۱۷ هزار کیلومتر مربع. | ||
|- | |- | ||
|تعداد نیروها | |تعداد نیروها | ||
| خط ۱۳۴: | خط ۱۳۳: | ||
|ورود بزرگترین شناور نظامی چین و جدیدترین شناورهای روسیه به منطقه. | |ورود بزرگترین شناور نظامی چین و جدیدترین شناورهای روسیه به منطقه. | ||
|- | |- | ||
|برگزاری | |برگزاری گفتوگوهای نظامی | ||
| انجام مذاکرات با فرماندهان نیروی دریایی چین و روسیه و همکاریهای آینده | | انجام مذاکرات با فرماندهان نیروی دریایی چین و روسیه و همکاریهای آینده و تأکید بر اینکه امنیت در خلیج فارس و تنگه هرمز نیاز به هیچ نیروی بیگانهای ندارد. | ||
|- | |- | ||
|همکاریهای آموزشی | |همکاریهای آموزشی | ||
| خط ۱۴۱: | خط ۱۴۰: | ||
|- | |- | ||
|دستاوردها | |دستاوردها | ||
|پیشرفتهای علمی و فنی در زمینه ساخت ناوشکنها و | |پیشرفتهای علمی و فنی در زمینه ساخت ناوشکنها و زیردریاییها و برنامهریزی برای الحاق ناوشکنهای جدید. | ||
|} | |} | ||
مشخصات رزمایش ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در جدول ذیل آمده است: <ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1135886/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DB%B9%DB%B0-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C «بازخوانی رزمایش «ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش» / از آزمایش موفق موشک محراب تا شناسایی ناو آمریکایی»، وبسایت جوان آنلاین.]</ref> | مشخصات رزمایش ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در جدول ذیل آمده است: <ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1135886/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DB%B9%DB%B0-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C «بازخوانی رزمایش «ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش» / از آزمایش موفق موشک محراب تا شناسایی ناو آمریکایی»، وبسایت جوان آنلاین.]</ref> | ||
| خط ۱۵۲: | خط ۱۵۰: | ||
|- | |- | ||
|هدف رزمایش | |هدف رزمایش | ||
|حفظ و ارتقای آمادگی نیروهای مسلح و تمرین آموختهها و تاکتیکهای جدید | |حفظ و ارتقای آمادگی نیروهای مسلح و تمرین آموختهها و تاکتیکهای جدید. | ||
|- | |- | ||
|زمان و مکان برگزاری | |زمان و مکان برگزاری | ||
|دیماه | |دیماه ۱۳۹۰ش، در منطقه تنگه هرمز، دریای عمان، آبهای آزاد شمال اقیانوس هند و تا مدار ۲۰ درجه شمالی. | ||
|- | |- | ||
|مدت زمان رزمایش | |مدت زمان رزمایش | ||
| از ۶ دی ماه تا ۱۳ بهمن ماه | | از ۶ دی ماه تا ۱۳ بهمن ماه ۱۳۹۰ش. | ||
|- | |- | ||
|تجهیزات و یگانهای شرکتکننده | |تجهیزات و یگانهای شرکتکننده | ||
|انواع زیردریاییها، ناو شکنها، ناوهای | |انواع زیردریاییها، ناو شکنها، ناوهای موشکانداز، ناوهای پشتیبانی و اطلاعاتی، پهپادها و سلاحهای مختلف ساحل به دریا. | ||
|- | |- | ||
| مراحل اصلی رزمایش | | مراحل اصلی رزمایش | ||
| خط ۱۷۰: | خط ۱۶۸: | ||
|- | |- | ||
|پیامهای سیاسی | |پیامهای سیاسی | ||
|تهدید به بستن تنگه هرمز در صورت تحریم نفت ایران و پیامهای امنیتی به دشمنان | |تهدید به بستن تنگه هرمز در صورت تحریم نفت ایران و پیامهای امنیتی به دشمنان. | ||
|- | |- | ||
| آزمایش سلاحهای جدید | | آزمایش سلاحهای جدید | ||
| خط ۱۷۶: | خط ۱۷۴: | ||
|- | |- | ||
|عملیاتهای خاص | |عملیاتهای خاص | ||
|تصرف یگانهای شناور دشمن فرضی، عملیات پشتیبانی هوایی، شکار و خنثیسازی مینهای | |تصرف یگانهای شناور دشمن فرضی، عملیات پشتیبانی هوایی، شکار و خنثیسازی مینهای دریایی و شلیک توپخانههای دریایی. | ||
هواناوهای SRN6 برای عملیاتهای تجسس و نجات دریایی در رزمایش بکار گرفته شدند. | هواناوهای SRN6 برای عملیاتهای تجسس و نجات دریایی در رزمایش بکار گرفته شدند. | ||
شناسایی یک فروند ناو هواپیمابر آمریکایی در محدوده برگزاری رزمایش. | |||
|- | |- | ||
|دستاوردها و نتایج | |دستاوردها و نتایج | ||
| خط ۱۸۴: | خط ۱۸۴: | ||
== تهدید به بستن تنگه هرمز توسط ایران == | == تهدید به بستن تنگه هرمز توسط ایران == | ||
تهدید به بستن تنگه هرمز یکی از ابزارهای مهم جمهوری اسلامی ایران در سیاستهای بینالمللی و مواجهه با تحریمها و تنشها بوده است. این تنگه پس از | تهدید به بستن تنگه هرمز یکی از ابزارهای مهم جمهوری اسلامی ایران در سیاستهای بینالمللی و مواجهه با تحریمها و تنشها بوده است. این تنگه پس از سال ۱۳۵۷ش بهعنوان اهرم فشار علیه کشورهای متخاصم مورد استفاده قرار گرفته است. قبل از انقلاب، محمدرضا پهلوی تلاش کرد حاکمیت ایران بر این منطقه را تثبیت کند. | ||
پس از انقلاب، ایران بهطور جدی تهدید به بستن تنگه هرمز را مطرح کرد؛ بهویژه در دوران جنگ ایران و عراق. در مهر ۱۳۶۲ش، [[اکبر هاشمی رفسنجانی]] این تهدید را به صورت علنی مطرح کرد و همچنین [[سید علی خامنهای]] در همان سال اعلام کرد که ایران در صورت | پس از انقلاب، ایران بهطور جدی تهدید به بستن تنگه هرمز را مطرح کرد؛ بهویژه در دوران جنگ ایران و عراق. در مهر ۱۳۶۲ش، [[اکبر هاشمی رفسنجانی]] این تهدید را به صورت علنی مطرح کرد و همچنین [[سید علی خامنهای]] در همان سال اعلام کرد که ایران در صورت حملۀ عراق به نفت ایران، تنگه هرمز را به روی کشورهای صادرکننده نفت خواهد بست. در اواخر دهۀ ۶۰ شمسی، ایران با خرید زیردریاییهای تهاجمی از روسیه، کنترل این تنگه را جدیتر دنبال کرد. در سالهای اخیر، بهویژه پس از خروج آمریکا از توافق هستهای در سال 1397ش، ایران بار دیگر تهدید کرد که در صورت ممانعت از صادرات نفتش، اجازۀ صادرات نفت هیچ کشوری از منطقه را نیز نخواهد داد. | ||
پس از جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل در خرداد 1404ش، تهدید به بستن تنگه هرمز بهطور جدیتری مطرح شد و واکنشهای داخلی و خارجی را به همراه داشت. ایران که حملات مستقیم اسرائیل و ایالات متحده را تجربه کرده بود، گزینه بستن تنگه هرمز را بهعنوان یک اقدام تلافیجویانه در نظر گرفت. کارشناسان نظامی ایران اعلام کردند که نیروهای مسلح در آمادهباش کامل هستند و در صورت لزوم، این تهدید میتواند به مرحله عملی برسد. این تهدیدها | پس از جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل در خرداد 1404ش، تهدید به بستن تنگه هرمز بهطور جدیتری مطرح شد و واکنشهای داخلی و خارجی را به همراه داشت. ایران که حملات مستقیم اسرائیل و ایالات متحده را تجربه کرده بود، گزینه بستن تنگه هرمز را بهعنوان یک اقدام تلافیجویانه در نظر گرفت. کارشناسان نظامی ایران اعلام کردند که نیروهای مسلح در آمادهباش کامل هستند و در صورت لزوم، این تهدید میتواند به مرحله عملی برسد. این تهدیدها بهویژه در شرایط افزایش تنشها و تهدیدات نظامی از سوی آمریکا جدیتر شد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-44/3163696-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%85-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF «روایت ۴ دهه تهدید؛ چگونه تنگه هرمز تبدیل به اهرم فشار ایران شد»، وبسایت خبرفوری.]</ref> | ||
== بستن تنگه هرمز == | == بستن تنگه هرمز == | ||
بهدنبال اقدامات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تمامیت ارضی ایران از ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، مقامات تهران اعلام کردند که تمامی تردد کشتیها از این آبراه بینالمللی باید با هماهنگی ایران انجام شود. در این راستا، به کشتیهای مرتبط با آمریکا، رژیم صهیونیستی و متحدان آنها اجازه عبور داده نشد. با این حال، مقامات ایران تأکید کردند که تنگه هرمز بسته نیست و کشتیها بهطور طبیعی بهدلیل تشدید تنشها در غرب آسیا از عبور از این مسیر خودداری میکنند. در این زمینه، نمایندۀ ایران در ژنو اعلام | بهدنبال اقدامات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تمامیت ارضی ایران از ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، مقامات تهران اعلام کردند که تمامی تردد کشتیها از این آبراه بینالمللی باید با هماهنگی ایران انجام شود. در این راستا، به کشتیهای مرتبط با آمریکا، رژیم صهیونیستی و متحدان آنها اجازه عبور داده نشد. با این حال، مقامات ایران تأکید کردند که تنگه هرمز بسته نیست و کشتیها بهطور طبیعی بهدلیل تشدید تنشها در غرب آسیا از عبور از این مسیر خودداری میکنند. در این زمینه، نمایندۀ ایران در ژنو اعلام کرد که کشتیهای غیرمتخاصم، از جمله کشتیهای مرتبط با سایر کشورها، میتوانند بهشرطی که در اقدامات تجاوزکارانه علیه ایران مشارکت نداشته یا از آنها حمایت نکنند و بهطور کامل از مقررات ایمنی و امنیتی اعلامشده پیروی کنند، با هماهنگی مقامات مربوطۀ ایرانی از عبور ایمن از تنگه هرمز بهرهمند شوند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309323/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%DA%A9%D8%B1%D8%AF «ترامپ با حمله به ایران رویای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز.]</ref> بر اساس گزارشها از زمان آغاز جنگ تا آتشبس و مذاکره، بیش از ۸۰۰ فروند کشتی با هزاران خدمه، در دو طرف این تنگه سرگردان ماندهاند و زنجیرۀ تأمین انرژی جهانی با اختلال مواجه شده است. حدود ۱۷۲ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی نیز در ۱۸۷ نفتکش در منطقه تجمع کردهاند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309192/%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D8%B4%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%D8%9B-%D9%81%D9%82%D8%B7-15-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-4-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «کاهش شدید تردد در هرمز؛ فقط 15 کشتی در 4 روز عبور کردند»، نورنیوز.]</ref> | ||
=== نحوه بستن تنگه هرمز === | === نحوه بستن تنگه هرمز === | ||
| خط ۲۳۲: | خط ۲۳۲: | ||
=== ابعاد بستن تنگه هرمز از منظر حقوقی === | === ابعاد بستن تنگه هرمز از منظر حقوقی === | ||
وضع حقوقی حاکم بر عبور از تنگه هرمز، از سال ۱۳۳۸ش آغاز شد؛ زمانی که ایران عرض آبهای سرزمینی خود را از ۶ به ۱۲ مایل دریایی افزایش داد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> طبق مقررات کنوانسیون حقوق دریاها، ۱۲ مایل دریایی از خط ساحل بهعنوان آبهای سرزمینی و ۱۲ مایل دریایی پس از آن بهعنوان منطقه مجاور در نظر گرفته میشود. این محدوده ۲۴ مایلی مشمول قوانین کشور ساحلی است و عبور کشتیها نباید قوانین آن را نقض کند.<ref>[https://farsnews.ir/Khate_energy/1775506394120201428/%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%86-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84 «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بینالملل؟»، فارسنیوز.]</ref> این | وضع حقوقی حاکم بر عبور از تنگه هرمز، از سال ۱۳۳۸ش آغاز شد؛ زمانی که ایران عرض آبهای سرزمینی خود را از ۶ به ۱۲ مایل دریایی افزایش داد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> طبق مقررات کنوانسیون حقوق دریاها، ۱۲ مایل دریایی از خط ساحل بهعنوان آبهای سرزمینی و ۱۲ مایل دریایی پس از آن بهعنوان منطقه مجاور در نظر گرفته میشود. این محدوده ۲۴ مایلی مشمول قوانین کشور ساحلی است و عبور کشتیها نباید قوانین آن را نقض کند.<ref>[https://farsnews.ir/Khate_energy/1775506394120201428/%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%86-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84 «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بینالملل؟»، فارسنیوز.]</ref> این تغییر باعث شد بخش شمالی تنگه در حاکمیت ایران قرار گیرد. در سال ۱۳۵۱ش، عمان نیز همین کار را کرد و آبهای خود را به ۱۲ مایل گسترش داد. در نتیجه این دو تصمیم، تمام عرض تنگه هرمز یعنی حدود ۳۳ مایل در آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار گرفت و هیچ کریدور آب آزاد در میانه آن باقی نماند. از نظر ایران، عبور از تنگهای که کاملاً در آبهای سرزمینی دو کشور است، تابع قواعد عبور بیضرر است؛ نه قاعده آزادتر عبور ترانزیت. عبور بیضرر برای آبهای سرزمینی است. کشور ساحلی حق نظارت و وضع محدودیت بیشتری دارد؛ برای مثال برای عبور کشتیهای جنگی میتواند مجوز قبلی بخواهد. عبور ترانزیت برای تنگههای بینالمللی است و آزادی عمل بسیار بیشتری به کشتیها از جمله نظامی و زیردریاییها میدهد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> تا پیش از سال ۱۳۵۸ش، مسیر اصلی نفتکشها در تنگه هرمز از میان جزیره قوئین کوچک و سواحل صخرهای جزیره مسندم میگذشت. در این سال، دولت عمان به سازمان مشاوره دریایی بینالمللی (ایمکو) اعلام کرد که بهدلیل مخاطرات طبیعی، امکان تضمین امنیت تردد در این مسیر را ندارد. در پی این درخواست، سازمان ایمکو مسیر جدیدی را از شمال جزیره السلامه تا مرزهای دریایی ایران به رسمیت شناخت. از آن زمان، دو مسیر موازی در شمال و جنوب میان جزایر قوئین و مرزهای ایران و عمان برای عبور ایمن نفتکشها تعیین شد. امروزه جمهوری اسلامی ایران از بیشترین گستره جغرافیایی و توان حفاظتی در این آبراه برخوردار است.<ref name=":0">[https://www.hamshahrionline.ir/news/61560/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین.]</ref> | ||
ایران در سال ۱۳۶۱ش کنوانسیون حقوق دریاها (UNCLOS) را امضا کرد؛ اما همراه با یک اعلامیه تفسیری مهم که بر همین موضع حاکمیت قاعدۀ عبور بیضرر بر تنگه هرمز تأکید داشت. ایران تا امروز این کنوانسیون را بهطور کامل تصویب نکرده تا این تفسیر خود را حفظ کند.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ایران در سال ۱۳۶۱ش کنوانسیون حقوق دریاها (UNCLOS) را امضا کرد؛ اما همراه با یک اعلامیه تفسیری مهم که بر همین موضع حاکمیت قاعدۀ عبور بیضرر بر تنگه هرمز تأکید داشت. ایران تا امروز این کنوانسیون را بهطور کامل تصویب نکرده تا این تفسیر خود را حفظ کند.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
حقوق بینالملل دریاها، بستن این تنگه را بهجز در موارد استثنایی و در جریان منازعات مسلحانه و آن هم صرفاً از طریق بازرسی کشتیها نمیپذیرد.<ref>[https://energyha.ir/47592 «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وبسایت انرژی ما.]</ref> | حقوق بینالملل دریاها، بستن این تنگه را بهجز در موارد استثنایی و در جریان منازعات مسلحانه و آن هم صرفاً از طریق بازرسی کشتیها نمیپذیرد.<ref>[https://energyha.ir/47592 «ایران و بستن تنگه هرمز از منظر حقوق بین الملل»، وبسایت انرژی ما.]</ref> در وضعیت عادی حقوق بینالملل عبور از تنگه هرمز را تضمین میکند؛ اما در مواقعی که امنیت ملی ایران تهدید شود، دولت با استناد به حاکمیت سرزمینی خود حق اعمال محدودیتها را دارد. این موضوع در شرایط جنگ یا تهدیدهای خارجی اهمیت بالایی دارد و ایجاد توازن بین حقوق جهانی و حاکمیت ملی را ضروری میسازد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6781624/%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D9%88-%D9%88%D8%B8%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C «حقوق و وظایف ایران در کنترل تنگه هرمز در مقابل فشارهای بینالمللی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
=== واکنش آمریکا به بسته شدن تنگه هرمز === | === واکنش آمریکا به بسته شدن تنگه هرمز === | ||
| خط ۲۴۷: | خط ۲۴۷: | ||
=== تنگه هرمز ابزار اقتصادی ایران در برابر تحریمها === | === تنگه هرمز ابزار اقتصادی ایران در برابر تحریمها === | ||
در پی تحولات ناشی از جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، یکی از دستاوردهای مهم جمهوری اسلامی، تثبیت نقش و مدیریت بر تنگۀ هرمز است. تحلیلگران بر این باورند که مدیریت ایران بر تنگه هرمز میتواند قواعد تحریمها را تغییر دهد. ایران قادر است با اجرای سیاستهای جدید در عبور کشتیها، علاوه بر دریافت عوارض و حق بیمۀ امنیت، نقش فعالی در نظارت بر جریان کالا ایفا کند. از نظر راهبردی، این تغییر میتواند جایگاه ایران را از تحریمپذیر به یک تحریمکنندۀ بالقوه تبدیل کند؛ بهعنوان مثال، ایران میتواند در مذاکرات با کشورهای اروپایی، شروطی نظیر لغو فشارهای سیاسی و اقتصادی را در مقابل تسهیل عبور کالا از تنگه مطرح کند؛ اقدامی که میتواند موازنه قدرت در اقتصاد سیاسی بینالملل را بازتعریف کند. همچنین، نشانههایی از تزلزل در نظام تحریمی آمریکا مشاهده | در پی تحولات ناشی از جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، یکی از دستاوردهای مهم جمهوری اسلامی، تثبیت نقش و مدیریت بر تنگۀ هرمز است. تحلیلگران بر این باورند که مدیریت ایران بر تنگه هرمز میتواند قواعد تحریمها را تغییر دهد. ایران قادر است با اجرای سیاستهای جدید در عبور کشتیها، علاوه بر دریافت عوارض و حق بیمۀ امنیت، نقش فعالی در نظارت بر جریان کالا ایفا کند. از نظر راهبردی، این تغییر میتواند جایگاه ایران را از تحریمپذیر به یک تحریمکنندۀ بالقوه تبدیل کند؛ بهعنوان مثال، ایران میتواند در مذاکرات با کشورهای اروپایی، شروطی نظیر لغو فشارهای سیاسی و اقتصادی را در مقابل تسهیل عبور کالا از تنگه مطرح کند؛ اقدامی که میتواند موازنه قدرت در اقتصاد سیاسی بینالملل را بازتعریف کند. همچنین، نشانههایی از تزلزل در نظام تحریمی آمریکا مشاهده میشود؛ بهعنوان نمونه، هند برای نخستین بار از سال 2019م اقدام به خرید نفت از ایران کرده است؛ این رویداد میتواند آغازگر روندی جدید در تعاملات انرژی میان ایران و کشورهای بزرگ آسیایی باشد. کارشناسان معتقدند که اگر ایران بتواند از موقعیت ژئوپلیتیک خود در تنگه هرمز بهطور هوشمندانه بهرهبرداری کند، این گذرگاه به یک منبع مالی برای اقتصاد ایران تبدیل خواهد شد که نهتنها خسارات جنگ را جبران میکند، بلکه میتواند جایگاه ایران را در نظم اقتصادی آینده جهان تقویت کند.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/01/19/3560622/%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ««تنگه هرمز»، عابربانک جدید ایران»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
بر اساس گزارشهای والاستریت ژورنال، تحلیلگران اقتصادی پیشبینی میکنند که در صورت اجرای طرح ایران برای دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز، کشورهای حاشیه خلیج فارس اصلیترین تحملکنندگان این هزینهها خواهند بود. دلیل این امر وابستگی حیاتی این کشورها به این آبراه استراتژیک برای صادرات نفت و محدود بودن گزینههای جایگزین آنها است. کشورهای صادرکننده نفت در منطقه خلیج فارس در بلندمدت عملاً چارهای جز پذیرش و پرداخت عوارض پیشنهادی ایران ندارند. وابستگی شدید آنها به تنگه هرمز بهعنوان مسیر اصلی صادرات نفت و محدودیتهای زیاد مسیرهای جایگزین انتقال انرژی، آنها را در این موقعیت قرار میدهد | بر اساس گزارشهای والاستریت ژورنال، تحلیلگران اقتصادی پیشبینی میکنند که در صورت اجرای طرح ایران برای دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز، کشورهای حاشیه خلیج فارس اصلیترین تحملکنندگان این هزینهها خواهند بود. دلیل این امر وابستگی حیاتی این کشورها به این آبراه استراتژیک برای صادرات نفت و محدود بودن گزینههای جایگزین آنها است. کشورهای صادرکننده نفت در منطقه خلیج فارس در بلندمدت عملاً چارهای جز پذیرش و پرداخت عوارض پیشنهادی ایران ندارند. وابستگی شدید آنها به تنگه هرمز بهعنوان مسیر اصلی صادرات نفت و محدودیتهای زیاد مسیرهای جایگزین انتقال انرژی، آنها را در این موقعیت قرار میدهد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309170/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF «عوارض تنگه هرمز بیشترین فشار را بر کشورهای عربی وارد میکند»، نورنیوز.]</ref> | ||
=== طرح دوفوریتی مدیریت تنگه هرمز === | === طرح دوفوریتی مدیریت تنگه هرمز === | ||