بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''جزیره خارک؛'''</big> از جزایر مهم و بزرگترین | <big>'''جزیره خارک؛'''</big> از جزایر مهم و بزرگترین پایانۀ نفتی ایران در خلیج فارس. | ||
جزیره خارک در شمال خلیج فارس و در استان بوشهر قرار دارد و بهعنوان بزرگترین | جزیره خارک در شمال خلیج فارس و در استان بوشهر قرار دارد و بهعنوان بزرگترین پایانۀ صادرات نفت خام ایران، حدود ۹۰درصد از صادرات نفتی کشور را انجام میدهد. این جزیره با پیشینۀ تاریخی چندینهزارساله، از دوۀ ایلامیان تا کنون، همواره مورد توجه حکومتهای محلی و قدرتهای خارجی بوده است. این جزیره در طول جنگ عراق با ایران بارها مورد حمله هوایی قرار گرفت اما تداوم صادرات نفت را حفظ کرد و در دورۀ تحریمهای بینالمللی و جنگ رمضان 1404ش نیز با بهرهگیری از روشهای مختلف، جریان درآمدهای ارزی کشور را ادامه داده است. تداوم صادرات نفت از جزیره خارک در شرایط جنگ و سابقۀ تاریخی مقاومت ساکنان آن در برابر نیروهای اشغالگر، موجب شده است که این جزیره بهعنوان نمادی از مقاومت و همبستگی ملی مردم ایران تلقی شود. | ||
== نامگذاری == | == نامگذاری == | ||
نام جزیرۀ خارک در متون تاریخی کهن به اشکال مختلف ثبت شده است. در نوشتههای استرابون از آن با نام «ایکارهیا» یا «ایکاریوس» و در آثار بطلمیوس با عنوان «آراکیا» یاد شده است. همچنین جغرافینویسان دورۀ اسلامی از جمله جیهانی و ابنحوقل در آثار خود از نام خارک ذکر به میان آوردهاند. در تلفظ دریانوردان محلی، از واژگانی نظیر «خاری» یا «ساکن الخاری» یا «میرمحمد» استفاده میشده و بومیان منطقه نیز نام «خارگ» را برای این جزیره به کار بردهاند. جلال آل احمد معتقد است که واژۀ خارک برگرفته از «خرمای نارس» است.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99.</ref> برخی گفتهاند که این منطقه بهدلیل وجود بوتههای خارمانند، «خار» نامیده شده و پسوند «گ» نیز نشاندهندۀ مکان است. بر | نام جزیرۀ خارک در متون تاریخی کهن به اشکال مختلف ثبت شده است. در نوشتههای استرابون از آن با نام «ایکارهیا» یا «ایکاریوس» و در آثار بطلمیوس با عنوان «آراکیا» یاد شده است. همچنین جغرافینویسان دورۀ اسلامی از جمله جیهانی و ابنحوقل در آثار خود از نام خارک ذکر به میان آوردهاند. در تلفظ دریانوردان محلی، از واژگانی نظیر «خاری» یا «ساکن الخاری» یا «میرمحمد» استفاده میشده و بومیان منطقه نیز نام «خارگ» را برای این جزیره به کار بردهاند. جلال آل احمد معتقد است که واژۀ خارک برگرفته از «خرمای نارس» است.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99.</ref> برخی گفتهاند که این منطقه بهدلیل وجود بوتههای خارمانند، «خار» نامیده شده و پسوند «گ» نیز نشاندهندۀ مکان است. بر پایۀ روایت دیگر، در زبان پهلوی واژۀ «خار» بهمعنای مکان بلند است که این معنا با ویژگی جغرافیایی جزیره یعنی صخرهای مرتفع در آبهای خلیج فارس، همخوانی دارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404122513082/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA «جزیره خارگ، نماد مقاومت ایران کجاست؟»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
برپایۀ یافتههای باستانشناختی، جزیره خارک از حدود هزاره سوم پیش از میلاد در قلمرو ایلامیان قرار داشته است. جغرافینگاران مسلمان سدههای نخست هجری، خارک را جزیرهای آباد با کشتزارها و نخلستانها توصیف کردهاند که از توابع گناوه بوده، مرکز حکومتی محسوب میشده و از نظر صید مروارید از جمله مروارید «در یتیم» اهمیت داشته است. این جزیره تا پیش از صفویه جزو قلمرو حکومتهای محلی جنوب ایران بود. در سدۀ دهم هجری پرتغالیها خارک را تصرف کردند اما بعد ساکنین محل آنان را بیرون راندند. در دورۀ شاه سلیمان صفوی، هلندیها در ۱۶۸۴م خارک را تصرف کردند. در ۱۷۵۳م در دورۀ کریمخان زند، هلندیها دوباره در جزیره استقرار یافتند تا اینکه میرمهنا آنان را بیرون کرد و نیروهای زندیه جزیره را به تصرف خود درآوردند. حکومتهای ایران دو بار؛ یک بار کریمخان زند و بار دیگر فتحعلیشاه قاجار، خارک را به فرانسه واگذار کردند، اما این امر محقق نشد. بریتانیا در ۱۸۳۸م و سپس در ۱۸۵۶م خارک را اشغال کرد و در جریان جنگ جهانی اول نیز جزیره تا پایان جنگ در تصرف انگلستان بود. جزیره خارک از | برپایۀ یافتههای باستانشناختی، جزیره خارک از حدود هزاره سوم پیش از میلاد در قلمرو ایلامیان قرار داشته است. جغرافینگاران مسلمان سدههای نخست هجری، خارک را جزیرهای آباد با کشتزارها و نخلستانها توصیف کردهاند که از توابع گناوه بوده، مرکز حکومتی محسوب میشده و از نظر صید مروارید از جمله مروارید «در یتیم» اهمیت داشته است. این جزیره تا پیش از صفویه جزو قلمرو حکومتهای محلی جنوب ایران بود. در سدۀ دهم هجری پرتغالیها خارک را تصرف کردند اما بعد ساکنین محل آنان را بیرون راندند. در دورۀ شاه سلیمان صفوی، هلندیها در ۱۶۸۴م خارک را تصرف کردند. در ۱۷۵۳م در دورۀ کریمخان زند، هلندیها دوباره در جزیره استقرار یافتند تا اینکه میرمهنا آنان را بیرون کرد و نیروهای زندیه جزیره را به تصرف خود درآوردند. حکومتهای ایران دو بار؛ یک بار کریمخان زند و بار دیگر فتحعلیشاه قاجار، خارک را به فرانسه واگذار کردند، اما این امر محقق نشد. بریتانیا در ۱۸۳۸م و سپس در ۱۸۵۶م خارک را اشغال کرد و در جریان جنگ جهانی اول نیز جزیره تا پایان جنگ در تصرف انگلستان بود. جزیره خارک از ۱۳۱۲ش تا ۱۳۲۷ش در دورۀ پهلوی به تبعیدگاه مجرمان تبدیل شد. در ۱۳۳۷ش بهدلیل عمق مناسب سواحل، بهعنوان پایانۀ صدور نفت خام برگزیده و در ۱۳۴۴ش به بندری بزرگ برای صدور نفت تبدیل شد.<ref>[http://mehrnews.com/news/6781497/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AB%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88 «جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
== موقعیت ژئوپلیتیکی == | == موقعیت ژئوپلیتیکی == | ||
جزیره خارگ بهعنوان محور ثقل صادرات نفت ایران و یکی از پیشرفتهترین پایانههای انرژی در خلیج فارس، موقعیت ژئوپلیتیکی ویژه دارد و بههمین دلیل نقشی تعیینکننده در حفظ توازن بازار جهانی انرژی و تأمین منابع ارزی کشور ایفا میکند. به نظر تحلیلگران موقعیت جغرافیایی این جزیره در قلب خلیج فارس و نزدیکی به آبراههای حیاتی، آن را به گرهای ژئواستراتژیک تبدیل کرده که هرگونه تغییر در وضعیت عملیاتی آن بازتاب مستقیمی بر قیمتها و جریان انرژی بینالمللی دارد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6783813/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%88-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D8%A8 «نقش خارگ در معادلات منطقهای و شکست راهبردهای اطلاعاتی غرب»، خبرگزاری مهر.]</ref> به نظر کارشناسان هرگونه | جزیره خارگ بهعنوان محور ثقل صادرات نفت ایران و یکی از پیشرفتهترین پایانههای انرژی در خلیج فارس، موقعیت ژئوپلیتیکی ویژه دارد و بههمین دلیل نقشی تعیینکننده در حفظ توازن بازار جهانی انرژی و تأمین منابع ارزی کشور ایفا میکند. به نظر تحلیلگران موقعیت جغرافیایی این جزیره در قلب خلیج فارس و نزدیکی به آبراههای حیاتی، آن را به گرهای ژئواستراتژیک تبدیل کرده که هرگونه تغییر در وضعیت عملیاتی آن بازتاب مستقیمی بر قیمتها و جریان انرژی بینالمللی دارد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6783813/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%88-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D8%A8 «نقش خارگ در معادلات منطقهای و شکست راهبردهای اطلاعاتی غرب»، خبرگزاری مهر.]</ref> به نظر کارشناسان هرگونه حملۀ نظامی به تأسیسات خارک میتواند روزانه ۱٫۵ تا ۲ میلیون بشکه نفت را از عرضۀ جهانی حذف کند که معادل ۳ تا ۴ درصد تجارت دریایی نفت خام جهان است و بهگفتۀ تحلیلگران، میتواند قیمت نفت را در شرایط امروزی تا ۱۲۰ دلار در هر بشکه افزایش داده و اقتصادهای آسیایی را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد؛<ref>[https://parsi.euronews.com/business/2026/03/16/why-kharg-island-is-vital-to-iran-and-the-global-economy «چرا جزیره خارک برای ایران و اقتصاد جهان حیاتی است؟»، وبسایت یورو نیوز.]</ref> اما طراحی چندلایه زیرساختی، انعطافپذیری عملیاتی و قابلیت بازیابی سریع در شرایط بحران، موجب شده خارگ نمونهای از «تابآوری عملیاتی» در صنعت نفت محسوب شود. این ویژگیها ضمن ایجاد ابهام عملیاتی در فرآیند صادرات، تلاشهای گسترده اطلاعاتی آمریکا و اسراییل برای شناسایی الگوهای صادرات نفت ایران را با شکست مواجه کرده است. بههمین دلیل، به نظر تحلیلگران امروزه جزیره خارک نه تنها ثبات انرژی کشور را تضمین میکند، بلکه به نقطهای غیرقابل نفوذ در برابر جنگ اطلاعاتی دشمنان و نمادی از اقتدار ژئوپلیتیکی ایران تبدیل شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6783813/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%88-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D8%A8 «نقش خارگ در معادلات منطقهای و شکست راهبردهای اطلاعاتی غرب»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
== جغرافیا و اقلیم == | == جغرافیا و اقلیم == | ||
* '''موقعیت جغرافیایی:''' | * '''موقعیت جغرافیایی:''' جزیره خارک با مساحت تقریبی 32 کیلومتر مربع،<ref>سعادتمند و دیگران، «انتخاب جزیرۀ خارک بهعنوان تبعیدگاه در دهۀ 1320 و 1330ش»، 1400ش، ص11.</ref> در شمال غربی خلیج فارس قرار دارد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6333775/%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%87%D9%88%D9%87%D8%A7-%DB%B5-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87 «زیستگاه خارگ محدود است؛ جمعیت آهوها ۵ برابر ظرفیت جزیره»، خبرگزاری مهر.]</ref> این جزیره در مختصات ۲۹ درجه و ۱۵ دقیقه و ۲۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۲۰ دقیقه و ۳۰ ثانیه طول شرقی قرار دارد.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99.</ref> فاصلۀ این جزیره تا شهرهای مختلف عبارت است از: ۵۲ کیلومتری شمال غربی بوشهر، ۳۰ کیلومتری بندر ریگ، ۳۵ کیلومتری جنوب بندر گناوه و ۵ کیلومتری جنوب جزیره خارکو.<ref>حیدری، «خارک و خاراسن؛ پیشنهاد و بحثی درباره انتساب دو گورصخرهای بزرگ و نام جزیرۀ خارک»، 1399ش، ص107.</ref> این جزیره از نظر تقسیمات کشوری از توابع شهرستان بوشهر محسوب میشود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1158416/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 «پایانه صادراتی خارک»، وبسایت تابناک.]</ref> | ||
* '''کوهها:''' کوه تخت در شمال، کوه گردن اشتر در جنوب، کوه لشکری و کوه دیدبان در غرب این جزیره قرار دارد. همچنین جزیرهای | * '''کوهها:''' کوه تخت در شمال، کوه گردن اشتر در جنوب، کوه لشکری و کوه دیدبان در غرب این جزیره قرار دارد. همچنین جزیرهای کوچکتر هم در شمال خارک وجود دارد که به «خارگو» شناخته میشود.<ref>[https://www.khargnews.ir/fa/kharg «جزیره خارگ»، وبسایت خارک نیوز.]</ref> | ||
* '''آبوهوا:''' ميانگين حداكثر دماى ساليانۀ جزیره خارك ْ6ر29 و ميانگين بارش ساليانۀ آن حدود 6ر265 ميلیمتر است. پربارانترين ماه در خارك آذر و چهار ماه از سال؛ یعنی خرداد تا شهريور، بدون بارش است. ميانگين رطوبت نسبى 6ر61% و مرطوبترين ماه آن دى، 72% و خشكترين آن خرداد، 49% است.<ref>جغرافياى جزاير ايرانى خليج فارس، 1381ش، ص21-23.</ref> | * '''آبوهوا:''' ميانگين حداكثر دماى ساليانۀ جزیره خارك ْ6ر29 و ميانگين بارش ساليانۀ آن حدود 6ر265 ميلیمتر است. پربارانترين ماه در خارك آذر و چهار ماه از سال؛ یعنی خرداد تا شهريور، بدون بارش است. ميانگين رطوبت نسبى 6ر61% و مرطوبترين ماه آن دى، 72% و خشكترين آن خرداد، 49% است.<ref>جغرافياى جزاير ايرانى خليج فارس، 1381ش، ص21-23.</ref> | ||
* '''منابع آبی:''' | * '''منابع آبی:''' جزیره خارک از معدود جزایر خلیج فارس است که دارای آب شیرین فراوان بوده و آب مورد نیاز آن در طول تاریخ از طریق گودالهای طبیعی، چاهها، قناتها و هدایت آب باران به سدهای کوچک تأمین میشده است. بازماندههای سامانههای گردآوری آب شامل راهآبهها، چاههای سنگی عمیق و کاریزهای کهنسال در سراسر جزیره دیده میشود.<ref>[http://ghiasabadi.com/khark.html مردای غیاثآبادی، «یادداشتهای خارک: سمتنما و تختهنردهای سنگی نویافته»، وبسایت پژوهشهای ایران.]</ref> | ||
* '''پوشش گیاهی:''' پوشش گیاهی جزیره خارک بهدلیل نبود خاک حاصلخیز، محدود و بهطور عمده شامل درختان لیل، کنار، نخل، سپستان، گز، لوز<ref>سعادتمند و دیگران، «انتخاب جزیرۀ خارک بهعنوان تبعیدگاه در دهۀ 1320 و 1330ش»، 1400ش، ص11.</ref> انجیر هندی و انجیر معابد، کهور، استخودوس و مورخش است.<ref>[https://www.khargnews.ir/fa/kharg «جزیره خارگ»، وبسایت خارک نیوز.]</ref> درختان لیل که بسیار بزرگ و پرسایه هستند و ریشههای هوازی دارند، به فراوانی در سراسر جزیره دیده میشوند و آب و غذای خود را از باد و هوا دریافت میکنند. درختان سدر یا کنار نیز در جزیره میرویند اما بهدلیل شرایط زیستبومی، به اندازۀ نمونههای موجود در دامنههای زاگرس بزرگ نمیشوند.<ref>[http://ghiasabadi.com/khark.html مردای غیاثآبادی، «یادداشتهای خارک: سمتنما و تختهنردهای سنگی نویافته»، وبسایت پژوهشهای ایران.]</ref> | * '''پوشش گیاهی:''' پوشش گیاهی جزیره خارک بهدلیل نبود خاک حاصلخیز، محدود و بهطور عمده شامل درختان لیل، کنار، نخل، سپستان، گز، لوز<ref>سعادتمند و دیگران، «انتخاب جزیرۀ خارک بهعنوان تبعیدگاه در دهۀ 1320 و 1330ش»، 1400ش، ص11.</ref> انجیر هندی و انجیر معابد، کهور، استخودوس و مورخش است.<ref>[https://www.khargnews.ir/fa/kharg «جزیره خارگ»، وبسایت خارک نیوز.]</ref> درختان لیل که بسیار بزرگ و پرسایه هستند و ریشههای هوازی دارند، به فراوانی در سراسر جزیره دیده میشوند و آب و غذای خود را از باد و هوا دریافت میکنند. درختان سدر یا کنار نیز در جزیره میرویند اما بهدلیل شرایط زیستبومی، به اندازۀ نمونههای موجود در دامنههای زاگرس بزرگ نمیشوند.<ref>[http://ghiasabadi.com/khark.html مردای غیاثآبادی، «یادداشتهای خارک: سمتنما و تختهنردهای سنگی نویافته»، وبسایت پژوهشهای ایران.]</ref> | ||
* '''حیات وحش:''' جزیره خارک زیستگاه گونههای جانوری از جمله آهو، بز عدانی، لاک پشت منقار عقابی و لاکپشت سبز، کاکایی، عقاب ماهیگیر، کلاغ هندی و پرندگان مهاجر است. در کنار آنها آبزیانی چون ماهیها، خرچنگ، میگو، کوسه پلنگی هم دیگر جانوران منحصربهفرد خارک را تشکیل میدهند.<ref>[https://www.khargnews.ir/fa/kharg «جزیره خارگ»، وبسایت خارک نیوز.]</ref> جمعیت کنونی آهوی خارک با حدود ۱۲۰۰ تا ۱۳۰۰ رأس، بیش از پنج برابر ظرفیت طبیعی جزیره برآورد میشود. به گفتۀ مسئولان محیط زیست استان بوشهر، بخش عمدۀ آهوها بهصورت دستی تغذیه میشوند و سالانه حدود ۱۰۰ رأس از جزیره به مناطق دیگر از جمله منطقه حفاظتشده منتقل میشود تا تعادل اکوسیستم حفظ شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6333775/%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%87%D9%88%D9%87%D8%A7-%DB%B5-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87 «زیستگاه خارگ محدود است؛ جمعیت آهوها ۵ برابر ظرفیت جزیره»، خبرگزاری مهر.]</ref> | * '''حیات وحش:''' جزیره خارک زیستگاه گونههای جانوری از جمله آهو، بز عدانی، لاک پشت منقار عقابی و لاکپشت سبز، کاکایی، عقاب ماهیگیر، کلاغ هندی و پرندگان مهاجر است. در کنار آنها آبزیانی چون ماهیها، خرچنگ، میگو، کوسه پلنگی هم دیگر جانوران منحصربهفرد خارک را تشکیل میدهند.<ref>[https://www.khargnews.ir/fa/kharg «جزیره خارگ»، وبسایت خارک نیوز.]</ref> جمعیت کنونی آهوی خارک با حدود ۱۲۰۰ تا ۱۳۰۰ رأس، بیش از پنج برابر ظرفیت طبیعی جزیره برآورد میشود. به گفتۀ مسئولان محیط زیست استان بوشهر، بخش عمدۀ آهوها بهصورت دستی تغذیه میشوند و سالانه حدود ۱۰۰ رأس از جزیره به مناطق دیگر از جمله منطقه حفاظتشده منتقل میشود تا تعادل اکوسیستم حفظ شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6333775/%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%87%D9%88%D9%87%D8%A7-%DB%B5-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87 «زیستگاه خارگ محدود است؛ جمعیت آهوها ۵ برابر ظرفیت جزیره»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
== '''جمعیتشناسی''' == | == '''جمعیتشناسی''' == | ||
بر اساس سرشماریهای عمومی نفوس و مسکن، جمعیت جزیرۀ خارک از ۶۴۷ نفر در سال ۱۳۳۵ش به ۸۳۵۳ نفر در سال ۱۳۵۵ش افزایش یافت که بیش از ۱۳ | بر اساس سرشماریهای عمومی نفوس و مسکن، جمعیت جزیرۀ خارک از ۶۴۷ نفر در سال ۱۳۳۵ش به ۸۳۵۳ نفر در سال ۱۳۵۵ش افزایش یافت که بیش از ۱۳ برابرشدن جمعیت را نشان میدهد. نرخ رشد جمعیت در دورۀ ۱۳۳۵ش تا ۱۳۴۵ش حدود ۷۵درصد و در دوره ۱۳۴۵ش تا ۱۳۵۵ش حدود ۳۵درصد بوده است. بر اساس سرشماری ۱۳۸۵ش، جمعیت این جزیره ۸۸۰۰ نفر گزارش شده<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 طرفداری، «خارک»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> و جمعیت کنونی خارک نیز حدود ۸۰۰۰ نفر برآورد میشود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404122513082/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA «جزیره خارگ، نماد مقاومت ایران کجاست؟»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> هرچند بخشی از ساکنان جزیره خارک را مهندسین و نیروهای شاغل در شرکتهای نفتی تشکیل میدهد اما جزیره ساکنین بومی زیادی دارد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1025809/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF «روز ملی جزیره خارگ»، وبسایت تابناک.]</ref> در گذشته معاش ساکنان این جزیره بیشتر از راه دریانوردی، ماهیگیری، تجارت و صید، بهویژه صید مروارید مشهور خارک بوده است.<ref>[http://ghiasabadi.com/khark.html مردای غیاثآبادی، «یادداشتهای خارک: سمتنما و تختهنردهای سنگی نویافته»، وبسایت پژوهشهای ایران.]</ref> | ||
== فرهنگ بومی == | == فرهنگ بومی == | ||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
== اقتصاد == | == اقتصاد == | ||
* جزیرۀ خارک با وجود محدودیتهای جغرافیایی و منابع آب زیرزمینی، در گذشته از رونق اقتصادی برخوردار بوده و از نظر تجارت، صید مروارید و پایگاه نظامی دارای اهمیت بوده است. منابع جغرافیایی و سفرنامههای | * جزیرۀ خارک با وجود محدودیتهای جغرافیایی و منابع آب زیرزمینی، در گذشته از رونق اقتصادی برخوردار بوده و از نظر تجارت، صید مروارید و پایگاه نظامی دارای اهمیت بوده است. منابع جغرافیایی و سفرنامههای دورۀ اسلامی به رونق کشاورزی، تجارت و صید مروارید در این جزیره در ادوار مختلف اشاره کردهاند. بر اساس گزارشهای تاریخی، مستوفی از زراعت، نخ، میوه و غله خوب آن، جیهانی از آبهای خوش و کشتزارهای آنجا، و کازرونی از نخ، انار، انگور و انجیر جزیره یاد کردهاند.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99-100.</ref> | ||
* محصولات عمدۀ جزیره در گذشته شامل خرما، گندم، جو، عدس، پیاز، خربزه، انگور و لیمو بوده است که انگور آن به خارج صادر میشد. فرامرزی نیز محصولاتی همچون لیموترش، پرتقال، نارنگی، موز، انجیر، ترنج و انگور را برای جزیره برشمرده است. وجود مروارید و رونق صید آن در جزیره باعث شده است که منابع متعددی از کیفیت و کمیت معادن مروارید در این منطقه سخن بگویند.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99-100.</ref> | * محصولات عمدۀ جزیره در گذشته شامل خرما، گندم، جو، عدس، پیاز، خربزه، انگور و لیمو بوده است که انگور آن به خارج صادر میشد. فرامرزی نیز محصولاتی همچون لیموترش، پرتقال، نارنگی، موز، انجیر، ترنج و انگور را برای جزیره برشمرده است. وجود مروارید و رونق صید آن در جزیره باعث شده است که منابع متعددی از کیفیت و کمیت معادن مروارید در این منطقه سخن بگویند.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99-100.</ref> | ||
* به نوشتۀ لسترنج، خارک از مهمترین جزایر خلیج فارس از حیث تجارت و بازرگانی بوده و دریای مجاور آن از مهمترین صیدگاههای مروارید محسوب میشده است. با گذشت زمان، تحولاتی نظیر کسادی صید مروارید به سبب تولید و رواج مروارید مصنوعی در ژاپن و مهاجرت غواصان به سواحل نفتخیز جنوب و غرب خلیج فارس، باعث رکود اقتصادی منطقه، گرایش به خودمصرفی در تولید و کاهش جمعیت شد. در آستانه ورود صنعت نفت به جزیره، بیشتر اهالی از طریق ماهیگیری و کشاورزی امرار معاش میکردند.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99-100.</ref> | * به نوشتۀ لسترنج، خارک از مهمترین جزایر خلیج فارس از حیث تجارت و بازرگانی بوده و دریای مجاور آن از مهمترین صیدگاههای مروارید محسوب میشده است. با گذشت زمان، تحولاتی نظیر کسادی صید مروارید به سبب تولید و رواج مروارید مصنوعی در ژاپن و مهاجرت غواصان به سواحل نفتخیز جنوب و غرب خلیج فارس، باعث رکود اقتصادی منطقه، گرایش به خودمصرفی در تولید و کاهش جمعیت شد. در آستانه ورود صنعت نفت به جزیره، بیشتر اهالی از طریق ماهیگیری و کشاورزی امرار معاش میکردند.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99-100.</ref> | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
== توسعۀ جزیره خارک == | == توسعۀ جزیره خارک == | ||
برپایۀ اسناد تاریخی ورود صنعت نفت به جزیرۀ خارک نقطهعطفی در مسیر توسعه این منطقه محسوب میشود که از حدود ۱۳۳۵ش آغاز شد.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص101-104.</ref> این صنعت از آن سال تا امروز، تحولات گسترده و چندبعدی را در عرصههای اقتصادی، اجتماعی و زیرساختی جزیره رقم زده است.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-67/775320-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AF-%DB%8C%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86-%D9%81%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B2%DB%8C%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «خارک؛ جزیره ممنوعه ایران در آتش جنگ | مروارید یتیم خلیج فارس، ستون فقرات اقتصادی کشور است | ۹۰ درصد از صادرات نفت خام ایران از خارک ترانزیت میشود»، وبسایت اقتصاد نیوز.]</ref> شاخصهایی نظیر جمعیت، سطح آموزش، بهداشت، اشتغال و مهاجرت دستخوش دگرگونی اساسی شده و بافت شهری جدید با زیرساختهای مدرن آموزشی، بهداشتی و تجهیزات نوین شکل گرفته است. در این فرایند، بخشهای صنعتی و خدماتی رونق یافته و در مقابل، بخش کشاورزی با رکود نسبی مواجه شده است. همواره پیامدهایی نظیر آلودگی زیستمحیطی تخریب اراضی برای ایجاد تأسیسات صنعتی، اداری و مسکونی بهعنوان جنبههای منفی توسعه مطرح بوده است. با این حال، از نظر پژوهشگران ورود و تداوم فعالیت صنعت نفت در خارک، محرک اصلی تحول مثبت در معیشت و سبک زندگی ساکنان محسوب میشود.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص110-111.</ref> برای مثال پیش از ورود صنعت نفت، بیشتر ساختمانهای جزیره خارک با مصالح بومی مانند سنگ، گچ و نخل یا غیربومی مانند چوب از هند و زنگبار ساخته میشد. بر اساس گزارشی در ۱۳۰۳ش، انگلیسیها خانههای قدیمی را تخریب و مصالح آن را خارج کرده بودند. تعداد ساختمانها در آن دوره حدود ۱۱۳ تا ۱۲۰ باب بود و مصالح تا ۱۳۳۵ش | برپایۀ اسناد تاریخی ورود صنعت نفت به جزیرۀ خارک نقطهعطفی در مسیر توسعه این منطقه محسوب میشود که از حدود ۱۳۳۵ش آغاز شد.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص101-104.</ref> این صنعت از آن سال تا امروز، تحولات گسترده و چندبعدی را در عرصههای اقتصادی، اجتماعی و زیرساختی جزیره رقم زده است.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-67/775320-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AF-%DB%8C%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86-%D9%81%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B2%DB%8C%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «خارک؛ جزیره ممنوعه ایران در آتش جنگ | مروارید یتیم خلیج فارس، ستون فقرات اقتصادی کشور است | ۹۰ درصد از صادرات نفت خام ایران از خارک ترانزیت میشود»، وبسایت اقتصاد نیوز.]</ref> شاخصهایی نظیر جمعیت، سطح آموزش، بهداشت، اشتغال و مهاجرت دستخوش دگرگونی اساسی شده و بافت شهری جدید با زیرساختهای مدرن آموزشی، بهداشتی و تجهیزات نوین شکل گرفته است. در این فرایند، بخشهای صنعتی و خدماتی رونق یافته و در مقابل، بخش کشاورزی با رکود نسبی مواجه شده است. همواره پیامدهایی نظیر آلودگی زیستمحیطی تخریب اراضی برای ایجاد تأسیسات صنعتی، اداری و مسکونی بهعنوان جنبههای منفی توسعه مطرح بوده است. با این حال، از نظر پژوهشگران ورود و تداوم فعالیت صنعت نفت در خارک، محرک اصلی تحول مثبت در معیشت و سبک زندگی ساکنان محسوب میشود.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص110-111.</ref> برای مثال پیش از ورود صنعت نفت، بیشتر ساختمانهای جزیره خارک با مصالح بومی مانند سنگ، گچ و نخل یا غیربومی مانند چوب از هند و زنگبار ساخته میشد. بر اساس گزارشی در ۱۳۰۳ش، انگلیسیها خانههای قدیمی را تخریب و مصالح آن را خارج کرده بودند. تعداد ساختمانها در آن دوره حدود ۱۱۳ تا ۱۲۰ باب بود و مصالح تا ۱۳۳۵ش بهطور عمده کمدوام و بیدوام بود؛ بهگونهای که حتی یک باب خانه مناسب برای استقرار کلانتری و بخشداری وجود نداشت. پس از ورود صنعت نفت، شرکت ملی نفت ابتدا چادر برپا کرد و سپس با رونق فعالیتها، به ساخت مسکن بادوام اقدام نمود. پیش از طرح جامع در ۱۳۴۴ش، حدود ۱۹۰ منزل؛ ۷۰ باب برای کارمندان و ۱۲۰ باب برای کارگران، ساخته شد و پس از آن، تعداد منازل به ۳۷۵ باب افزایش یافت.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص107-108.</ref> | ||
== زیرساختها == | == زیرساختها == | ||
# '''حملونقل:''' در حالحاضر جزیره خارک دارای یک فرودگاه با باند پرواز است<ref>[https://www.irna.ir/news/85296769/%D8%AA%D8%AC%D9%87%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%85%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D9%85%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%B4%D8%AF «تجهیزات و زیرساخت های ایمنی فرودگاه شهدای جزیره خارگ ممیزی شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> که در حملات 23 اسفند 1404ش توسط آمریکا و اسراییل هدف قرار گرفت و به | # '''حملونقل:''' در حالحاضر جزیره خارک دارای یک فرودگاه با باند پرواز است<ref>[https://www.irna.ir/news/85296769/%D8%AA%D8%AC%D9%87%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%85%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D9%85%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%B4%D8%AF «تجهیزات و زیرساخت های ایمنی فرودگاه شهدای جزیره خارگ ممیزی شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> که در حملات 23 اسفند 1404ش توسط آمریکا و اسراییل هدف قرار گرفت و به گفتۀ منابع، به باند فرودگاه آسیب وارد شد.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1040188/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D8%B4%D8%AF «جزئیات حمله آمریکا به جزیره خارگ؛ به تاسیسات نفتی آسیبی وارد نشد»، خبرگزاری آنا.]</ref> همچنین اسکلههای متعدد بارگیری در دو سوی جزیره برای پهلوگیری نفتکشها احداث شده است.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص103.</ref> | ||
# '''رفاهی و خدماتی:''' بر اساس گزارشها، در جزیره خارک تأسیسات رفاهی و خدماتی برای ساکنان و کارکنان صنعت نفت پیشبینی شده است. بر اساس منابع، در این جزیره مدرسه، آبشیرنکن، بیمارستان و امکانات درمانی وجود دارد. همچنین با توجه به جمعیت حدود ۸۰۰۰ نفری جزیره، امکانات مسکونی و رفاهی برای کارکنان شرکت نفت و خانوادههای آنها فراهم شده است.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص103.</ref> | # '''رفاهی و خدماتی:''' بر اساس گزارشها، در جزیره خارک تأسیسات رفاهی و خدماتی برای ساکنان و کارکنان صنعت نفت پیشبینی شده است. بر اساس منابع، در این جزیره مدرسه، آبشیرنکن، بیمارستان و امکانات درمانی وجود دارد. همچنین با توجه به جمعیت حدود ۸۰۰۰ نفری جزیره، امکانات مسکونی و رفاهی برای کارکنان شرکت نفت و خانوادههای آنها فراهم شده است.<ref>سعیدینیا و لعبتفر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص103.</ref> | ||
# '''نظامی و پدافندی:''' جزیره خارک بهدلیل اهمیت استراتژیک، بهشدت تحت حفاظت بوده و پایگاههای نظامی، انبارهای مهمات و دارای پدافند چندلایه است و در هفتههای اخیر ایران، سیستمهای موشکی هدایتشوندۀ سطح به هوای دوش پرتاب را به جزیره منتقل کرده است.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/03/28/seizing-kharg-iran-oil-artery-scenario-what-we-know-trumps-risk-option-tehrans-warnings «تصرف خارک و سناریوی حمله به شاهرگ نفتی ایران؛ از گزینه پرریسک ترامپ و هشدارهای تهران چه میدانیم؟»، وبسایت یورو نیوز.]</ref> | # '''نظامی و پدافندی:''' جزیره خارک بهدلیل اهمیت استراتژیک، بهشدت تحت حفاظت بوده و پایگاههای نظامی، انبارهای مهمات و دارای پدافند چندلایه است و در هفتههای اخیر ایران، سیستمهای موشکی هدایتشوندۀ سطح به هوای دوش پرتاب را به جزیره منتقل کرده است.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/03/28/seizing-kharg-iran-oil-artery-scenario-what-we-know-trumps-risk-option-tehrans-warnings «تصرف خارک و سناریوی حمله به شاهرگ نفتی ایران؛ از گزینه پرریسک ترامپ و هشدارهای تهران چه میدانیم؟»، وبسایت یورو نیوز.]</ref> | ||