تنگه هرمز: تفاوت میان نسخه‌ها

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، دو رویکرد متفاوت دربارۀ اهمیت تنگه هرمز برای آمریکا اعلام کرده است. او در ابتدا بیان کرد که «آمریکا به این تنگه نیازی ندارد و حتی یک قطره نفت از آن وارد نمی‌کند.»؛ اما پنج روز بعد گفت: «تنگه را باز کنید ای دیوانه‌ها، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد.» کارشناسان این تغییر موضع را نشان‌دهندۀ سردرگمی و تناقض در سیاست‌های کاخ سفید دربارۀ یکی از مهم‌ترین مسیرهای انرژی جهان دانستند. شبکه سی‌ان‌ان این تناقض را ناشی از افزایش قیمت نفت دانست. پس از اظهارات اولیه ترامپ، قیمت نفت در یک روز بیش از ۱۱درصد افزایش یافت و به ۱۱۱ دلار در هر بشکه رسید که بالاترین قیمت در چهار سال اخیر محسوب می‌شود. به‌رغم ادعای ترامپ مبنی بر خودکفایی آمریکا در تولید نفت، طبق دیدگاه کارشناسان پالایشگاه‌های این کشور به نفت سنگین و ترش نیاز دارند که اغلب از خاورمیانه، به‌ویژه از طریق تنگه هرمز تأمین می‌شود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308051/%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%B4-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «سی‌ان‌ان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز.]</ref>

به گفته تحلیلگران، هرگونه اختلال در تنگه هرمز می‌تواند زنجیرۀ تأمین سوخت‌های سنگین را مختل کند و به افزایش قیمت نفت در بازار جهانی و آسیب به اقتصاد آمریکا منجر شود. دن پیکرینگ، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری در شرکت پیکرینگ انرژی پارتنرز، تأکید می‌کند که بازار نفت جهانی است و کاهش عرضه در یک منطقه بر همه جا تأثیر می‌گذارد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308051/%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%B4-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «سی‌ان‌ان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز.]</ref>

در پی تحولات ناشی از جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، یکی از دستاوردهای مهم جمهوری اسلامی، تثبیت نقش و مدیریت بر تنگۀ هرمز است. تحلیلگران بر این باورند که مدیریت ایران بر تنگه هرمز می‌تواند قواعد تحریم‌ها را تغییر دهد. ایران قادر است با اجرای سیاست‌های جدید در عبور کشتی‌ها، علاوه بر دریافت عوارض و حق بیمۀ امنیت، نقش فعالی در نظارت بر جریان کالا ایفا کند. از نظر راهبردی، این تغییر می‌تواند جایگاه ایران را از تحریم‌پذیر به یک تحریم‌کنندۀ بالقوه تبدیل کند؛ به‌عنوان مثال، ایران می‌تواند در مذاکرات با کشورهای اروپایی، شروطی نظیر لغو فشارهای سیاسی و اقتصادی را در مقابل تسهیل عبور کالا از تنگه مطرح کند؛ اقدامی که می‌تواند موازنه قدرت در اقتصاد سیاسی بین‌الملل را بازتعریف کند. همچنین نظام تحریمی آمریکا را متزلزل کند؛ به‌عنوان نمونه، هند برای نخستین بار از سال 2019م اقدام به خرید نفت از ایران کرده است؛ این رویداد می‌تواند آغازگر روندی جدید در تعاملات انرژی میان ایران و کشورهای بزرگ آسیایی باشد. کارشناسان معتقدند که اگر ایران بتواند از موقعیت ژئوپلیتیک خود در تنگه هرمز به‌طور هوشمندانه بهره‌برداری کند، این گذرگاه به یک منبع مالی برای اقتصاد ایران تبدیل خواهد شد که می‌تواند خسارات جنگ را جبران کند و جایگاه ایران را در نظم اقتصادی آینده جهان تقویت کند.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/01/19/3560622/%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ««تنگه هرمز»، عابربانک جدید ایران»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

بر اساس گزارش‌های وال‌استریت ژورنال، تحلیلگران اقتصادی پیش‌بینی می‌کنند که در صورت اجرای طرح ایران برای دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز، کشورهای حاشیۀ خلیج فارس اصلی‌ترین تحمل‌کنندگان این هزینه‌ها خواهند بود. دلیل این امر وابستگی حیاتی این کشورها به این آبراه برای صادرات نفت و محدود بودن گزینه‌های جایگزین آنها است. کشورهای صادرکنندۀ نفت در منطقۀ خلیج فارس در بلندمدت چاره‌ای جز پذیرش و پرداخت عوارض پیشنهادی ایران ندارند. وابستگی شدید آنها به تنگه هرمز به‌عنوان مسیر اصلی صادرات نفت و محدودیت‌های زیاد مسیرهای جایگزین انتقال انرژی، آنها را در این موقعیت قرار می‌دهد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309170/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF «عوارض تنگه هرمز بیشترین فشار را بر کشورهای عربی وارد می‌کند»، نورنیوز.]</ref>

هدف از طرح مدیریت جدید تنگه هرمز، تقویت امنیت دریانوردی و حفظ حقوق دریایی جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز است. بر اساس این طرح، دولت موظف به دریافت عوارض خدماتی از کشتی‌ها و نفتکش‌های عبوری از این تنگه می‌شود. برای هر تن بار یا حامل انرژی که از آب‌های سرزمینی ایران عبور می‌کند، عوارض ۳ یورو و برای حامل‌های انرژی از آب‌های بین‌المللی، ۲ یورو تعیین شده است. این عوارض در چهار بخش خدماتی شامل پایش و هدایت ترافیک دریایی، صیانت زیست‌محیطی، امنیت دریایی و خدمات جست‌وجو و نجات تعریف شده‌اند. همچنین، دولت می‌تواند کشورهای متحد را از پرداخت عوارض معاف کند و نوع ارز دریافتی را تغییر دهد. میزان عوارض هر سه سال یک‌بار قابل بازنگری است و عدم اجرای این قانون شامل مجازات خواهد بود. به گفتۀ کارشناسان، این طرح به تأمین هزینه‌های خدمات امنیتی، امدادی و زیست‌محیطی کمک کرده و نقش ایران در مدیریت این مسیر دریایی را تقویت می‌کند.<ref>[https://jamejamonline.ir/fa/news/1547718/%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%AF%D9%88%D9%81%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 «طرح دوفوریتی مجلس برای دریافت عوارض خدماتی از عبور کشتی‌ها در تنگه هرمز»، وب‌سایت جام‌جم آنلاین.]</ref>

دونالد ترامپ، در تازه‌ترین موضع‌گیری خود دربارۀ تنگه هرمز اعلام کرد که نیروی دریایی این کشور محاصره بنادر ایران را آغاز کرده است. وی اعلام کرد که هر کشتی ایرانی که نزدیک این محاصره شود، حذف خواهد شد. ترامپ بازگشایی این تنگه را مشروط به پذیرش خواسته اصلی واشنگتن یعنی توقف کامل غنی‌سازی هسته‌ای در ایران دانست.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-59/3206618-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%DB%8C%D9%85 «ترامپ: اجازه دریافت عوارض در تنگه هرمز را به ایران نمی‌دهیم»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> او اعلام کرد که به نیروی دریایی این کشور دستور داده تا کشتی‌هایی را که برای عبور از تنگه هرمز به ایران عوارض پرداخت کرده‌اند، در آب‌های بین‌المللی شناسایی و متوقف کنند. وی پرداخت چنین عوارضی را غیرقانونی دانست و بیان کرد که هر کشتی‌ای که آن را بپردازد، از عبور امن در دریاهای آزاد برخوردار نخواهد بود. همچنین، ترامپ از آغاز عملیات نظامی برای نابود کردن مین‌های دریایی کارگذاشته شده توسط ایران در تنگه هرمز خبر داد و هشدار داد که هرگونه شلیک از سوی نیروهای ایرانی به‌سمت کشتی‌های آمریکایی یا کشتی‌های غیرنظامی و صلح‌آمیز، با پاسخی قاطع و شدید مواجه خواهد شد.<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/917352/%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D9%87-%D8%AA%D9%84%D8%A7%D8%B4-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%DB%8C%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%87%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D9%88%D9%82%D9%81-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%B2%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%B4%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF «ادعای ترامپ: از همین حالا، نیروی دریایی ایالات متحده روند محاصره همه کشتی‌هایی را که تلاش می‌کنند وارد یا خارج از تنگه هرمز شوند آغاز خواهد کرد / هر کشتی‌ در آب‌های بین‌المللی که به ایران عوارض پرداخت کرده باشد شناسایی و متوقف می شود / محاصره به‌زودی آغاز خواهد شد؛ کشورهای دیگر نیز در آن مشارکت خواهند کرد»، وب‌سایت انتخاب.]</ref> سفیر جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل در نامه‌ای به دبیرکل و شورای امنیت، اقدام آمریکا در اعمال محاصره دریایی به ایران را نقض حاکمیت و تمامیت ارضی و نقض ماده ۲ منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل عنوان کرد. او همچنین اعلام کرد که آمریکا مسئول تمام تبعات این عمل متخلفانه است و ایران حق خود را برای دفاع از حاکمیت و منافع ملی محفوظ می‌داند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/827093/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 «هشدار ایران به شورای امنیت درباره پیامد اقدام آمریکا به محاصره تنگه هرمز»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>