جزیره خارک: تفاوت میان نسخه‌ها

* بر اساس گزارش‌ رسانه‌ها، ظرفیت ذخیره‌سازی نفت در این جزیره حدود ۳۰ تا ۳۴ میلیون بشکه برآورد شده است.<ref>[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/a-76357462 «شریان نفت ایران زیر آتش؛سرنوشت خارک پس از بمباران چه می‌شود؟»، وب‌سایت دویچه‌وله؛] [https://parsi.euronews.com/business/2026/03/16/why-kharg-island-is-vital-to-iran-and-the-global-economy «زیرساخت‌های گسترده‌ای از جمله مخازن ذخیره‌سازی، خطوط لوله و پایانه‌های بارگیری دریایی را در خود جای داده است»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref> خارک دارای ۵۵ مخزن ذخیره‌سازی و اختلاط نفت خام و ۹ اسکله عملیاتی برای بارگیری نفتکش‌ها است. اسکله غربی آذرپاد قابلیت پهلوگیری همزمان سه نفتکش غول‌پیکر و اسکله شرقی T، ظرفیت بارگیری شش نفتکش را دارد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/01/16/3557285/%D9%87%D8%B1%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AC%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «هرگونه ماجراجویی در خارک به شکست راهبردی دشمن منجر می شود»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

* نفت خام استخراج‌شده از میادین بزرگ خشکی از جمله اهواز، مارون و گچساران از طریق خطوط لوله زیردریایی به مخازن خارک منتقل می‌شود. در حال‌حاضر نفت صادراتی از خارک به‌طور عمده به مقصد چین ارسال می‌شود. افزون بر صنعت نفت، شرکت پتروشیمی خارک در این جزیره فعال است و محصولاتی شامل متانول، گوگرد، پروپان، بوتان و نفتا تولید می‌کند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6629049/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%82%D9%84%D8%A8-%D8%AA%D9%BE%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D9%88-%D9%BE%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «خارگ؛ قلب تپنده صادرات نفت و پتروشیمی ایران»، خبرگزاری مهر.]</ref>

* در  ۱۳۹۵ش پروژه ساخت مخازن ذخیره‌سازی نفت خام در  نزدیک گناوه با ظرفیت ۱۰ میلیون بشکه برای پشتیبانی از خارک کلید خورد.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3169693-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B0%D8%AE%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A8%D8%B4%DA%A9%D9%87 «افزایش ذخیره‌سازی نفت ایران ۱۰ میلیون بشکه»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> همچنین پایانۀ جایگزین جاسک در دریای عمان با ظرفیت محدود حدود ۳۰۰ هزار بشکه در روز، به عنوان مسیر جایگزین در نظر گرفته شده است.<ref>[https://farsi.iranpress.com/content/193858/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D8%B3%DA%A9--%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85--%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «صادرات نفت از پایانه جاسک؛ شکست تحریم‌ نفت ایران»، وب‌سایت ایران پرس.]</ref> از ویژگی‌ مهم جزیره خارک که آن را به‌عنوان محلی ممتاز برای ذخیره‌سازی و صادرات نفت خام تبدیل کرده، وجود ارتفاعات مناسب برای احداث مخازن نفت خام و همچنین نزدیکی به مناطق نفت‌خیز جنوب است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1158416/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 «پایانه صادراتی خارک»، وب‌سایت تابناک.]</ref>

جزیره خارک افزون بر جاذبه‌های طبیعی همچون ساحل زیبا با چشم‌انداز تأسیسات نفتی، نفتکش‌ها، مصنوعات صدفی و زیستگاه آزاد آهوان، دارای آثار تاریخی و باستانی متعددی است که به‌عنوان مقاصد گردشگری قابل توجه هستند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1025809/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF «روز ملی جزیره خارگ»، وب‌سایت تابناک.]</ref> بر اساس کاوش‌های باستان‌شناسی، کهن‌ترین آثار یافت‌شده در جزیره خارک شامل دو گور سنگی مربوط به هزار سال پیش از میلاد مربوط به دوران ایلامی و مقابر متعددی با نقش صلیب بر درگاه یا مدفن مسیحیان است. دیگر آثار باستانی جزیره عبارتند از: معبد یونانی با معماری یونانی، سنگ‌نبشته خط میخی هخامنشی که حدود ۲۴۰۰ سال قدمت دارد، آتشگاه، صومعه، کلیسای نسطوری، مسجد قدیمی، پلاک گچبری با نقش چلیپا مربوط به اواخر دوره ساسانی<ref>[https://www.isna.ir/news/1405011607827/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%DA%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «خارگ چقدر قدمت تاریخی دارد؟»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> و بقعۀ میرمحمد حنفیه با کاشی‌های مغول و بازسازی دورۀ قاجار. این بقعه بر اساس اعتقاد ساکنان جزیره، مزار محمد بن حنفیه فرزند علی بن ابی‌طالب است، هرچند پژوهشگران انتساب آن را فاقد استناد تاریخی می‌دانند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 طرفداری، «خارک»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]</ref>

برپایۀ اسناد تاریخی ورود صنعت نفت به جزیرۀ خارک نقطه‌عطفی در مسیر توسعه این منطقه محسوب می‌شود که از حدود ۱۳۳۵ش آغاز شد.<ref>سعیدی‌نیا و لعبت‌فر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص101-104.</ref> این صنعت از آن سال تا امروز، تحولات گسترده و چندبعدی را در عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی و زیرساختی جزیره رقم زده است.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-67/775320-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AF-%DB%8C%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86-%D9%81%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B2%DB%8C%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «خارک؛ جزیره ممنوعه ایران در آتش جنگ | مروارید یتیم خلیج فارس، ستون فقرات اقتصادی کشور است | ۹۰ درصد از صادرات نفت خام ایران از خارک ترانزیت می‌شود»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.]</ref> شاخص‌هایی نظیر جمعیت، سطح آموزش، بهداشت، اشتغال و مهاجرت دستخوش دگرگونی اساسی شده و بافت شهری جدید با زیرساخت‌های مدرن آموزشی، بهداشتی و تجهیزات نوین شکل گرفته است. در این فرایند، بخش‌های صنعتی و خدماتی رونق یافته و در مقابل، بخش کشاورزی با رکود نسبی مواجه شده است. همواره پیامدهایی نظیر آلودگی زیست‌محیطی تخریب اراضی برای ایجاد تأسیسات صنعتی، اداری و مسکونی به‌عنوان جنبه‌های منفی توسعه مطرح بوده است. با این حال، از نظر پژوهشگران ورود و تداوم فعالیت صنعت نفت در خارک، محرک اصلی تحول مثبت در معیشت و سبک زندگی ساکنان محسوب می‌شود.<ref>سعیدی‌نیا و لعبت‌فر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص110-111.</ref> برای مثال پیش از ورود صنعت نفت، بیشتر ساختمان‌های جزیره خارک با مصالح بومی مانند سنگ، گچ و نخل یا غیربومی مانند چوب از هند و زنگبار ساخته می‌شد. بر اساس گزارشی در ۱۳۰۳ش، انگلیسی‌ها خانه‌های قدیمی را تخریب و مصالح آن را خارج کرده بودند. تعداد ساختمان‌ها در آن دوره حدود ۱۱۳ تا ۱۲۰ باب بود و مصالح تا ۱۳۳۵ش به‌طور عمده کم‌دوام و بی‌دوام بود؛ به‌گونه‌ای که حتی یک باب خانه مناسب برای استقرار کلانتری و بخشداری وجود نداشت. پس از ورود صنعت نفت، شرکت ملی نفت ابتدا چادر برپا کرد و سپس با رونق فعالیت‌ها، به ساخت مسکن بادوام اقدام نمود. پیش از طرح جامع در ۱۳۴۴ش، حدود ۱۹۰ منزل؛ ۷۰ باب برای کارمندان و ۱۲۰ باب برای کارگران، ساخته شد و پس از آن، تعداد منازل به ۳۷۵ باب افزایش یافت.<ref>سعیدی‌نیا و لعبت‌فر،  «صنعت نفت و توسعه اقتصادی ، اجتماعي مناطق شمالي خليج فارس؛ مطالعه موردی خارك (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص107-108.</ref>