جزایر ایرانی خلیج فارس: تفاوت میان نسخهها
| خط ۲۷۷: | خط ۲۷۷: | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
{{پانویس پیشنویس}} | |||
== منابع == | == منابع == | ||
نسخهٔ ۲۷ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۴۱
جزایر ایرانی خلیج فارس؛ بخشی از قلمرو سرزیمنی حاکمیت ملی ایران در جنوب کشور.
جزایر ایرانی خلیج فارس، مجموعهای از چند قطعه خشکی مسکونی و غیرمسکونی در داخل خلیج فارس با کارکردهای اقتصادی، نظامی، زیستمحیطی و تمدنی هستند که در مجاورت سه استان خوزستان، بوشهر و هرمزگان قرار گرفتهاند. جزیره قشم بهعنوان بزرگترین جزیره خلیج فارس و جزیره خارک بهعنوان پایانۀ اصلی صادرات نفت ایران، نقشی محوری در اقتصاد کشور ایفا میکنند. جزایر سهگانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک بهدلیل موقعیت در تنگه هرمز، از منظر امنیتی و ژئوپلیتیک دارای اهمیت راهبردی هستند. امارات متحدۀ عربی از زمان تأسیس خود ادعای مالکیت بر این سه جزیره را مطرح کرده، اما ایران با استناد به اسناد تاریخی و حقوقی از جمله نقشه لرد کرزن در ۱۹۰۳م و توافقات پیشین با شیوخ قواسم، حاکمیت خود را اثباتشده میداند. در جریان جنگ رمضان، تهدید به اشغال برخی از این جزایر توسط آمریکا مطرح شد که به اعتقاد کارشناسان، اشغال آنها بهدلیل آسیبپذیری نیروهای مهاجم در برابر حملات مستمر و پیامدهای ناشی از سیاست مقابله به مثل، راهبردی پرهزینه و بحرانزا ارزیابی شده است.
معرفی
در خلیج فارس 130 جزیره با مساحتهای مختلف وجود دارد که حدود 31[دیدگاه ۱] جزیرۀ آن مربوط به ایران بوده و 12 جزیره آن مسکونی است که بیشتر آنها در شمال خلیج فارس قرار دارد.[۱] مجموع جزایر ایرانی خلیج فارس مساحتی بالغ بر حدود ۱۸۸۸ کیلومتر مربع را شامل میشود که در این میان جزیره قشم با ۱۴۹۱ کیلومتر مربع، بزرگترین جزیره خلیج فارس و با فاصله ۱۸۰۰ متر از خشکی، نزدیکترین جزیره به خاک ایران است. این جزیره بهعنوان بزرگترین جزیره غیر مستقل جهان، از ۲۲ کشور جهان بزرگتر و حدود 2 برابر کشور بحرین مساحت دارد. در مقابل، جزیره فارسی کوچکترین جزیره ایران محسوب میشود که در همسایگی عربستان واقع شده است.[۲]
اهمیت راهبردی[دیدگاه ۲]
| ردیف | ابعاد اهمیت | جزایر شاخص | شرح ویژگیها و مصادیق راهبردی |
|---|---|---|---|
| 1 | اقتصادی و انرژی | خارک، کیش، قشم | بزرگترین اسکله نفتی جهان: از میان جزایر ایرانی خلیج فارس، خارک بهدلیل واقع شدن در عمیقترین بخشهای خلیج فارس و داشتن سواحل عمیق، لنگرگاه اصلی شناورهای پهنپیکر و گرهگاه صادراتی کشور است.[۳] |
| 2 | دفاعی و نظامی | تنب بزرگ، ابوموسی، تنب کوچک | ناوگانهای ثابت دریایی: این جزایر در معماری دفاعی ایران حکم ناوهای غرقنشدنی را دارند که خط مقدم نظارت بر آبراهها و دفاع از مرزهای جنوبی را تشکیل میدهند.[۴] |
| 3 | ژئوپلیتیک و نظارتی | هرمز، لارک، قشم، هنگام، تنب بزرگ، ابوموسی | زنجیره قوسی دفاعی: این ۶ جزیره با فواصل کوتاه از یکدیگر، یک کمان راهبردی ایجاد کردهاند که کنترل کامل بر ورودی و خروجی تنگه هرمز را برای ایران مقدور میسازد.[۵] |
| 4 | زیرساختی و فنی | خارک، قشم و جزایر مسکونی | سواحل عمیق و تأسیسات حیاتی: برخورداری از مزایای طبیعی برای پهلوگیری کشتیهای بزرگ و وجود زیرساختهای مدنی مانند آبشیرینکنها برای پایداری جمعیت بومی.[۶] |
| 5 | تمدنی و هویتی | قشم، هرمز | موزه تمدن کهن: پیوند تفکیکناپذیر با تمدن ایران باستان؛ وجود نمادهای آیینی و سازهای که نشاندهندۀ حاکمیت تاریخی و تمدنی ایران بر پهنه خلیج فارس است.[۷] |
| 6 | زیستمحیطی | جزایر غیرمسکونی | ذخیرهگاههای جهانی: اهمیت بینالمللی به عنوان پناهگاه مرجانهای دریایی و زیستگاه پرندگان مهاجر که بخشی از مسئولیتهای زیستمحیطی ایران است.[۸] |
تقسیمات استانی
جزایر ایرانی خلیج فارسی بین سه استان ساحلی تقسیم شدهاند که استان هرمزگان با دارا بودن ۱۴ جزیره شامل قشم، کیش، هرمز، ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک، لاوان، شتور، هندورابی، فرور بزرگ و کوچک، سیری، هنگام و لارک، بیشترین سهم و متنوعترین کاربریها را دارد. پس از آن، استان بوشهر قرار دارد که جزایری همچون خارک، خارکو، عباسک، میرمهنا، فارسی، تهمادو، نخیلو و گُرم را در بر میگیرد؛ همچنین جزایر کوچکی مانند امالکرم و مطاف نیز در حوزه این استان ذکر شدهاند. استان خوزستان نیز دارای جزایر مهمی در شمال غربی خلیج فارس است که شامل جزیره مسکونی مینو و جزایر راهبردی و زیستمحیطی پیرامون خور موسی یعنی بونه، دارا و قبر ناخدا میشود. این پراکندگی نشاندهندۀ گستردگی نفوذ حاکمیتی و نظارت زیستمحیطی ایران بر سراسر طول کرانههای شمالی خلیج فارس است.[۹]
نقش جزایر در قلمروسازی دریایی
به باور پژوهشگران، جزایر ایرانی خلیج فارس بهدلیل اهمیت ژئوپلیتیکی، ژئواستراتژیکی و ژئواکونومیکی این منطقه، نقشی کلیدی در تعیین قلمروهای دریایی ایران ایفا میکند. در تطبیق با کنوانسیون ۱۹۸۲م حقوق دریاها، از هشت جزیره ایرانی برای تعیین خط مبدأ مستقیم استفاده شده است. این امر موجب گسترش آبهای داخلی و نیز افزایش محدوده سایر قلمروهای دریایی به ویژه دریای سرزمینی گردیده است.[۱۰]
به اعتقاد پژوهشگران، در صورت نبود این جزایر، ایران ناگزیر از استفاده از خط مبدأ عادی میشد که در آن صورت مساحت قابل توجهی از قلمروهای دریایی کشور به نفع کشورهای جنوبی خلیج فارس کاهش مییافت. از میان جزایر ایران، هفت جزیره دارای دریای سرزمینی هستند که دریای سرزمینی شش جزیره با دریای سرزمینی سرزمین ساحلی پیوستگی دارد. این پیوستگی حاکمیت متصل را فراهم میآورد که برای اعمال حقوق در سایر مناطق حقوقی دریایی ضروری است. این جزایر علاوهبر گسترش حاکمیت دریایی، صلاحیت دریایی ایران را نیز توسعه دادهاند، در حالی که جزیره فارسی تنها گسترش حاکمیت را به همراه داشته است. اگرچه بهدلیل عرض کم خلیج فارس، این جزایر تأثیر کاملی بر سایر قلمروهای دریایی نداشتهاند اما از نظر پژوهشگران، حذف نقش این جزایر در تعیین خط مبدأ یا دریای سرزمینی، بهشدت بر منابع ژئواکونومیکی و ژئواستراتژیکی ایران در خلیج فارس و تنگه هرمز به نفع کشورهای منطقه و قدرتهای فرامنطقهای تأثیر خواهد گذاشت. جزیره فارسی بهدلیل دوری از ساحل ایران و نزدیکی به عربستان سعودی فاقد این پیوستگی است و برای تعیین دریای سرزمینی آن از خط منصف استفاده شده است.[۱۱]
فهرست جزایر ایرانی خلیج فارس
| ردیف | نام جزیره/وضعیت سکونت | مساحت | ویژگیهای طبیعی و اقلیمی | شاخصهای اقتصادی، تاریخی و گردشگری |
|---|---|---|---|---|
| 1 | مینو / مسکونی | 17/8 کیلومتر مربع | محصور در اروندرود؛ دارای سیستم آبیاری طبیعی (جزر و مدی) و نخلستانهای زیاد. | مینوشهر با ۱۲ هزار نفر جمعیت؛ قطب کشاورزی و دامپروری؛ تفریحگاه مردم آبادان و خرمشهر. |
| 2 | خور موسی/ غیرمسکونی | کانال عمیق با اکوسیستم منحصربهفرد؛ زیستگاه پرندگان نادر (گیلانشاه خالدار). | محل تخمریزی میگو و آبزیان؛ دارای اهمیت ناوبری و صنعتی (بندر امام و ماهشهر). | |
| 3 | بونه / غیرمسکونی | 1/7 کیلومتر مربع | واقع در شمال غربی خلیج فارس؛ دارای آب گوارا (در گذشته) و مسیر دریایی دشوار. | زیستگاه سلیم خرچنگخوار و محل تخمگذاری پرستوهای دریایی. |
| 4 | دارا / غیرمسکونی | 1کیلومتر مربع | واقع در دهانه خور موسی؛ جزیرهای زیبا و بکر. | محل اختصاصی تخمگذاری پرستوهای دریایی. |
| 5 | قبرناخدا/ غیرمسکونی | 4/2کیلومتر مربع | جزیرهای غیرمسکونی در دهانه خور موسی؛ مسطح و رسوبی. | محل تخمگذاری پرستوهای دریایی (مشابه جزیره دارا). |
| 6 | خارک / مسکونی | 32 کیلومتر مربع | جزیره مرجانی با پشته سنگی مرکزی (۶۰ متر)؛ لنگرگاه طبیعی در برابر بادهای تند. | پایانه اصلی صادرات نفت؛ دارای آثار باستانی (معبد نپتون، آتشکده) و تنها زیستگاه آهوان بوشهر. |
| 7 | خارکو / غیرمسکونی | 3/5 کیلومتر مربع | جزیره کوچک در شمال شرق خارک؛ دارای اسکله و ساختمانهای مخروبه. | محل رشد پرندگان؛ پایگاه تاریخی میرمهنا برای حمله به هلندیها و محل استقرار نظامیان انگلیسی. |
| 8 | عباسک/ غیرمسکونی | 14 کیلومتر مربع | واقع بین بوشهر و شیف؛ بافت زمین ماسهای و نامناسب برای کشاورزی. | دارای طرح احداث دهکده گردشگری بهدلیل مجاورت با بندر بوشهر. |
| 9 | میرمهنا/ غیرمسکونی | - | دارای درختان کُنار تناور، انگور و انجیر مشهور؛ دارای بنای مذهبی (قدمگاه). | نامگذاری به افتخار دریانورد مبارز ایرانی؛ دارای ارزشهای تاریخی و مذهبی محلی. |
| 10 | فارسی / غیرمسکونی | 0/25 کیلومتر مربع | جزیره راهبردی در اعماق خلیج فارس؛ فاقد سکنه مدنی. | مرکز استقرار ایستگاه هواشناسی حیاتی برای هدایت ناوگان کشتیرانی بینالمللی. |
| 11 | تهمادو/ غیرمسکونی | 7 کیلومتر مربع | از جزایر اقماری و زیستمحیطی خلیج فارس. | زیستگاه پرندگان مهاجر و دارای اهمیت در زنجیره زیستی دریایی. |
| 12 | نخیلو / غیرمسکونی | 0/32 کیلومتر مربع | جزیرهای غیرمسکونی در سواحل بوشهر. | محل اصلی و حساس زیست و تخمگذاری لاکپشتهای خلیج فارس. |
| 13 | گُرم / غیرمسکونی | 0/4 کیلومتر مربع | پوشیده از انبوه درختان جنگلی مانگرو (گُرم). | علت نامگذاری، وجود پوشش گیاهی انبوه و خاص آن است. |
| 14 | لاوان/ مسکونی | 76/8 کیلومتر مربع | سومین جزیره بزرگ ایران؛ اقلیم بسیار گرم (تا ۵۰ درجه)؛ دورترین جزیره به مرکز هرمزگان. | مجتمع پالایشی نفت؛ صید مروارید؛ پدیده شگفتانگیز کندوهای عسل با بوی نفت. |
| 15 | شیدور/ غیرمسکونی | 1 کیلومتر مربع | پناهگاه حساس حیاتوحش (دلفین و لاکپشت)؛ منطقه حفاظتشده. | معروف به «جزیره ماران» بهدلیل وفور مارهای سمی سیاهرنگ زیر شنها. |
| 16 | هندرابی/ مسکونی | 22/8 کیلومتر مربع | سرزمینی هموار و بدون عارضه طبیعی؛ دارای ارتفاعات کوتاه و کرانههای ملایم. | صید و غواصی؛ زیرمجموعه گردشگری کیش؛ فاقد فعالیتهای صنعتی و معدنی. |
| 17 | کیش/ مسکونی | 90 کیلومتر مربع | جزیره مرجانی بیضیشکل؛ مسطح و مستعد کشاورزی؛ یکی از بکرترین مناطق زیستمحیطی. | اولین بندر آزاد تجاری؛ دارای آکواریوم بزرگ، شهر حریره و زیرساختهای پیشرفتۀ گردشگری. |
| 18 | فرور بزرگ/ غیرمسکونی | 26 کیلومتر مربع | واقع بر کمربند زلزله؛ دارای تپهماهور، پرتگاههای بلند و آبهای سیاه در نزدیکی ساحل. | کانون زیست حیاتوحش (عقاب ماهیگیر و مار جعفری)؛ معروف به «مارور». |
| 19 | فرور کوچک/غیرمسکونی | 1 کیلومتر مربع | جزیره کوهستانی با تپه زینشکل تیره؛ جزی کمربند فعال زلزله. | محل لانه پرندگان دریایی؛ در گذشته مرکز صید ماهی و مروارید بوده است. |
| 20 | سیری / مسکونی | 16/5 کیلومتر مربع | جزیرهای مسطح در قلب خلیج فارس؛ دارای نخلستانهای پراکنده و معدن خاک سرخ. | دارای تأسیسات نفتی و مسکونی؛ مرکز استخراج خاک سرخ خلیج فارس. |
| 21 | ابوموسی/ مسکونی | 12 کیلومتر مربع | جنوبیترین جزیره ایرانی؛ مرکز شهرستان ابوموسی؛ دارای اهمیت حاکمیتی بالا. | واقع در ژرفترین مسیر کشتیرانی نفتکشها؛ دارای موقعیت راهبردی فوقالعاده. |
| 22 | تنب بزرگ/ مسکونی | 10/5 کیلومتر مربع | جزیرهای تقریباً گرد با خاک شنی و خشک؛ محل وفور مارهای سمی کوچک. | دارای لنگرگاه و موجشکن؛ معیشت مردم از صید ماهی و مروارید. |
| 23 | تنب کوچک/ غیرمسکونی | 1/2 کیلومتر مربع | جزیره مثلثیشکل در ۱۲ کیلومتری غرب تنب بزرگ؛ مرتفعترین نقطه ۲۱ متر. | فاقد سکونت انسانی؛ دارای اهمیت راهبردی در حفظ مرزهای دریایی. |
| 24 | قشم / مسکونی | 1491 کیلومتر مربع | بزرگترین جزیره ایران؛ دارای گنبد نمکدان، جنگلهای حرا و سواحل صخرهای ریگو. | منطقه آزاد تجاری؛ دارای ۱۵ بندر؛ تنوع جانوری خیرهکننده (خفاش میوه خوار و جبیر). |
| 25 | ناز / غیرمسکونی | سه هکتار صخره مسطح؛ فاقد ساحل شنی؛ با دیوارههای صخرهای بلند. | اتصال موقت به قشم در زمان جزر؛ مکان محبوب برای ماهیگیران و گردشگران. | |
| 26 | هرمز / مسکونی | 45 کیلومتر مربع | جزیره گرد با تپههای آتشفشانی و نمکی؛ دارای معادن مشهور خاک سرخ و نمک سفید. | معروف به «کلید خلیج فارس»؛ دارای قلعه پرتغالیها و پیشینه بازرگانی عظیم تاریخی. |
| 27 | هنگام / مسکونی | 50 کیلومتر مربع | مخروط ناقص با ارتفاعات آهکی (کوه ناکس)؛ دارای معادن نمک، خاک و سرب. | صیادی؛ دارای تأسیسات تاریخی انگلیسیها و ساحل مشهور دلفینها. |
| 28 | لارک / مسکونی | 7/48 کیلومتر مربع | متشکل از کوههای آتشفشانی مخروطی در تنگه هرمز؛ فاقد کشاورزی. | فعالیت اصلی صید و غواصی؛ تأمین آب شیرین از طریق حمل با شناور از بندرعباس.[۱۲][۱۳] |
| 29 | چراغی/غیرمسکونی | -- | -- | -- |
| 30 | مرغی/غیرمسکونی | -- | -- | -- |
| 31 | سهدندون/غیرمسکونی | -- | -- | --[۱۴] |
ادعای مالکیت امارات بر برخی از جزایر ایرانی[دیدگاه ۳]
جزایر سهگانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک در موقعیت استراتژیک تنگه هرمز قرار دارد و تحلیلگران آنها را از منظر ژئوپلیتیک، نظامی و اقتصادی برای ایران حیاتی ارزیابی میکنند. شواهد نشان میدهد که این جزایر همواره تحت حاکمیت ایران بودهاند و اسناد تاریخی متعددی از جمله نقشه رسمی لرد کرزن، وزیر خارجه بریتانیا در۱۹۰۳م به وضوح مالکیت ایران بر آنها را تأیید میکند. بریتانیا در اوایل قرن بیستم بهصورت رسمی به حاکمیت ایران بر این جزایر اعتراف کرده و این اعتراف پایهگذار تثبیت حقوقی حاکمیت ایران شده است.[۱۵]
در مقابل، امارات متحده عربی از زمان تأسیس خود در ۱۹۷۱م ادعای مالکیت بر این جزایر را مطرح کرده و سالانه در مجامع بینالمللی از جمله سازمان ملل این ادعاها را تکرار میکند. با این حال، ایران با استناد به اسناد تاریخی، نقشههای معتبر و توافقات بینالمللی مانند کنوانسیون حقوق دریاها، این ادعاها را بیاساس میداند.[۱۶]
همچنین خاندان قواسم (شیوخ محلی رأسالخیمه و شارجه) پیش از تأسیس امارات، در نوامبر ۱۹۷۱م طی مذاکراتی با ایران، بهطور غیررسمی حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه را پذیرفتند و هیچ مخالفتی با استقرار نیروهای ایرانی در دسامبر ۱۹۷۱م نکردند. بر همین مبنا، ایران ادعاهای بعدی امارات را ناقض توافقات پیشین و مستندات تاریخی میدانند و ضمن حفظ حضور نظامی و اقتصادی خود در جزایر، بر حاکمیت قانونی و تاریخی خود تأکید دارد.[۱۷]
جزایر ایرانی خلیج فارس در جنگ رمضان
در جریان جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران در رمضان 1404ش، جزایر ایرانی خلیج فارس بهعنوان یکی از کانونهای اصلی حساسیت ژئوپلیتیکی و نظامی مطرح بودهاند.[۱۸] تهدیدات مقامات آمریکایی برای اشغال جزیره خارک، مرکز اصلی صادرات نفت ایران و جزایر سهگانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، این مناطق را در خط مقدم تنشها قرار داد. بر اساس تحلیلهای موجود، اشغال جزایر سهگانه با وجود سادگی نسبی عملیات تصرف، بهدلیل وسعت محدود و محصور بودن در دریا، نیروهای مهاجم را در معرض حملات مستمر موشکی و پهپادی قرار داده و تلفات سنگینی به همراه خواهد داشت. در مورد جزیره خارک، آسیب به تأسیسات نفتی بهمعنای از دسترفتن حدود نود درصد ظرفیت صادرات نفت ایران ارزیابی شده که در چارچوب سیاست مقابله به مثل، ایران نیز تأسیسات نفتی کشورهای همپیمان آمریکا و اسرائیل را هدف قرار خواهد داد. جزیره قشم نیز بهدلیل وسعت، جمعیت و نزدیکی به ساحل، اشغال دشوارتر و پرهزینهتری پیش رو خواهد داشت. کارشناسان معتقدند اشغال جزایر نهتنها به بازگشایی تنگه هرمز کمک نمیکند، بلکه عاملی برای تشدید بحران، توقف کامل ترانزیت دریایی و واردآمدن تلفات جبرانناپذیر به نیروهای آمریکایی و کشورهای حامی آنها خواهد بود.[۱۹]
کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس[دیدگاه ۴]
کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس تألیف مسعود کوهستانینژاد، در ۱۳۹۳ش توسط انتشارات دنیای اقتصاد در ۳۴۰ صفحه منتشر شده است. این کتاب شامل 8 فصل، پیشگفتار، مقدمه و نتیجهگیری بوده و ضمائم آن برگرفته از نشریات فارسیزبان دورۀ قاجار مانند حبیبالمتین، ثریا و چهرهنما است که تحولات جزایر را مورد توجه قرار دادهاند. همچنین فصل یازدهم و بخشی از ضمائم به موضوع جزایر ایران در خلیج فارس و سفرنامهای از بحرین (منتشرشده در بهمن ۱۳۲۷ش) اختصاص یافته است.[۲۰]
پانویس
- ↑ امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.
- ↑ اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-45.
- ↑ امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.
- ↑ امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.
- ↑ امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.
- ↑ «جزایر کوچک، اهمیت بزرگ؛ چرا این نقاط در خلیج فارس برای ایران حیاتیاند؟»، وبسایت یورو نیوز.
- ↑ اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-43؛ «اهمیت و جایگاه جزیره قشم در مطالعات فرهنگ و تمدن ایران باستان»، وبسایت سیویلیکا.
- ↑ اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-43.
- ↑ بابایی، «معرفی جزایر ایرانی خلیج فارس»، 1393ش، ص95-114؛اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-43.
- ↑ امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.
- ↑ امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.
- ↑ امانی و دیگران، «بررسی جزایر ایرانی خلیج فارس»، 1388ش، ص1-14.
- ↑ بابایی، «معرفی جزایر ایرانی خلیج فارس»، 1393ش، ص95-114.
- ↑ امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، 1404ش، ص53.
- ↑ «اهمیت ژئوپلیتیک جزایر سهگانهی ایرانی در خلیجفارس / اعتراف تاریخی انگلستان به حاکمیت ایران بر «تُنب بزرگ، تُنب کوچک و ابوموسی»، وبسایت عصر ایران.
- ↑ «اهمیت ژئوپلیتیک جزایر سهگانهی ایرانی در خلیجفارس / اعتراف تاریخی انگلستان به حاکمیت ایران بر «تُنب بزرگ، تُنب کوچک و ابوموسی»، وبسایت عصر ایران.
- ↑ «اهمیت ژئوپلیتیک جزایر سهگانهی ایرانی در خلیجفارس / اعتراف تاریخی انگلستان به حاکمیت ایران بر «تُنب بزرگ، تُنب کوچک و ابوموسی»، وبسایت عصر ایران.
- ↑ «هذیانگویی جدید ترامپ درباره تصرف جزایر ایران»، وبسایت نور نیوز.
- ↑ «بررسی سناریوهای مختلف اشغال جزایر ایرانی در خلیج فارس: کدام جزیره ها در معرض خطرند و چه خواهد شد؟»، خبرگزاری فرارو.
- ↑ آذری شهرضایی، «رزم آرا و جزایر ایرانی خلیج فارس»، 1393ش، ص133.
دیدگاههای ارزیابان
- ↑ برخی منابع 41 گفته اند https://lastsecond.ir/blog/9829-travel-to-iranian-islands https://www.zoomg.ir/zoomg-family/327657-iranian-islands-persian-golf/ https://www.jadvalyab.ir/blog/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%84-%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C/
- ↑ بحث محیط زیست کلی خلیج فارس: https://www.mehrnews.com/news/6198866/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D9%85-%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1-%D8%A2%D8%A8%D8%B2%DB%8C بحث زیست محیطی و جزایر مصنوعی https://www.sid.ir/search/paper/%20%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1%20%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%20%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3/fa?page=1&sort=1&ftyp=all&fgrp=all&fyrs=1379%2c1402
- ↑ این منبع را ببینید و ادعایش را بررسی کنید: https://www.tabnak.ir/fa/news/1344964/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%88-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B4%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
- ↑ روز جزایر سه گانه هم ثبت رسمی شده: https://www.tabnak.ir/fa/news/1343093/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A8%D9%87-%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF
منابع
- آذری شهرضایی، رضا، «رزم آرا و جزایر ایرانی خلیج فارس»، مجلۀ گفتگو، شمارۀ 66، 1393ش.
- اکبر، سید عبدالله، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، مجلۀ رویدادها و تحلیلها، شمارۀ 226، 1387ش.
- امانی، کیا و دیگران، «بررسی جزایر ایرانی خلیج فارس»، همایش بینالمللی خلیج فارس، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر، 17 الی 19 آذر ماه 1388ش، ص1-14.
- امیری، علی و نادری، حجت، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»، مجلۀ برنامهریزی فضایی (جغرافیا)، شمارۀ 58، 1404ش.
- «اهمیت ژئوپلیتیک جزایر سهگانهی ایرانی در خلیجفارس / اعتراف تاریخی انگلستان به حاکمیت ایران بر «تُنب بزرگ، تُنب کوچک و ابوموسی»، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 23 آبان 1403ش.
- «اهمیت و جایگاه جزیره قشم در مطالعات فرهنگ و تمدن ایران باستان»، وبسایت سیویلیکا، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1405ش.
- بابایی، سارا، «معرفی جزایر ایرانی خلیج فارس»، مجلۀ مطالعات خلیج فارس، سال اول، شمارۀ 1، 1393ش.
- «با جزایر ایرانی خلیج فارس آشنا شوید!»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: 24 فروردین 1405ش.
- «بررسی سناریوهای مختلف اشغال جزایر ایرانی در خلیج فارس: کدام جزیره ها در معرض خطرند و چه خواهد شد؟»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: 8 فروردین 1405ش.
- «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1394ش.
- «جزایر کوچک، اهمیت بزرگ؛ چرا این نقاط در خلیج فارس برای ایران حیاتیاند؟»، وبسایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: 12 مارچ 2026م.
- «جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1045ش.
- «هذیانگویی جدید ترامپ درباره تصرف جزایر ایران»، وبسایت نور نیوز، تاریخ درج مطلب: 10 فروردین 1405ش.