حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۴: خط ۴:


== معرفی ==
== معرفی ==
در خلیج فارس 130 جزیره با مساحت‌های مختلف وجود دارد که حدود 31 و بر اساس روایت برخی منابع 45<ref>[https://lastsecond.ir/blog/9829-travel-to-iranian-islands «جزایر ایرانی خلیج فارس؛ سفر به جزایر مهم و کمتر شناخته شده»، وب‌سایت لست سکند.]</ref> جزیرۀ آن مربوط به ایران بوده و 12 جزیره آن مسکونی است که بیشتر آنها در شمال خلیج فارس قرار دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2305949/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%88-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%20%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3&score=274877907000.0&rownumber=4 امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»،  1404ش، ص53.]</ref> مجموع جزایر ایرانی خلیج فارس مساحتی بالغ بر حدود ۱۸۸۸ کیلومتر مربع را شامل می‌شود که در این میان جزیره قشم با ۱۴۹۱ کیلومتر مربع، بزرگ‌ترین جزیره خلیج فارس و با فاصله ۱۸۰۰ متر از خشکی، نزدیک‌ترین جزیره به خاک ایران است. این جزیره به‌عنوان بزرگ‌ترین جزیره غیر مستقل جهان، از ۲۲ کشور جهان بزرگ‌تر و حدود 2 برابر کشور بحرین مساحت دارد. در مقابل، جزیره فارسی کوچک‌ترین جزیره ایران محسوب می‌شود که در همسایگی عربستان واقع شده است.<ref>اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-45.</ref>
در خلیج فارس 130 جزیره با مساحت‌های مختلف وجود دارد که حدود 31 و بر اساس روایت برخی منابع 45<ref>[https://lastsecond.ir/blog/9829-travel-to-iranian-islands «جزایر ایرانی خلیج فارس؛ سفر به جزایر مهم و کمتر شناخته شده»، وب‌سایت لست سکند.]</ref> جزیرۀ آن مربوط به ایران بوده و 12 جزیره آن مسکونی است که بیشتر آنها در شمال خلیج فارس قرار دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2305949/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%88-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%20%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3&score=274877907000.0&rownumber=4 امیری و نادری، «بررسی تأثیر جزایر ایرانی خلیج فارس و تنگه هرمز در قلمروسازی دریایی ایران»،  1404ش، ص53.]</ref> مجموع جزایر ایرانی خلیج فارس مساحتی بالغ بر حدود ۱۸۸۸ کیلومتر مربع را شامل می‌شود که در این میان جزیره قشم با ۱۴۹۱ کیلومتر مربع، بزرگ‌ترین جزیره خلیج فارس و با فاصله ۱۸۰۰ متر از خشکی، نزدیک‌ترین جزیره به خاک ایران است. این جزیره به‌عنوان بزرگ‌ترین جزیره غیر مستقل جهان، از ۲۲ کشور جهان بزرگ‌تر و حدود 2/5 برابر کشور بحرین مساحت دارد. در مقابل، جزیره فارسی کوچک‌ترین جزیره ایران محسوب می‌شود که در همسایگی عربستان واقع شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1012642/%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%DA%98%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3?q=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%20%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3&score=274877907000.0&rownumber=1 اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-45.]</ref>
== اهمیت راهبردی<ref group="دیدگاه">بحث محیط زیست کلی خلیج فارس:
== اهمیت راهبردی<ref group="دیدگاه">بحث محیط زیست کلی خلیج فارس:


خط ۴۵: خط ۴۵:
|6
|6
|زیست‌محیطی
|زیست‌محیطی
|جزایر غیرمسکونی
|جزایر غیرمسکونی قبر ناخدا و دارا (خوزستان)، نخیلو، ام‌الگرم و خان (بوشهر) و شیدور و فرور کوچک (هرمزگان)
|'''ذخیره‌گاه‌های جهانی:''' اهمیت بین‌المللی به عنوان پناهگاه مرجان‌های دریایی و زیستگاه پرندگان مهاجر که بخشی از مسئولیت‌های زیست‌محیطی ایران است.<ref>اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-43.</ref>
|'''ذخیره‌گاه‌های جهانی و زیستگاه‌ مهم پرندگان مهاجر آبزی:''' اهمیت بین‌المللی به‌عنوان پناهگاه مرجان‌های دریایی و زیستگاه پرندگان مهاجر که بخشی از مسئولیت‌های زیست‌محیطی ایران است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1012642/%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%DA%98%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3?q=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%20%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3&score=274877907000.0&rownumber=1 اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»، 1387ش، ص42-43.]</ref>بر اساس مطالعات میدانی کارشناسان سازمان حفاظت محیط زیست، جزایر غیرمسکونی خلیج فارس از مهم‌ترین زیستگاه‌های جوجه‌آوری پرندگان مهاجر آبزی محسوب می‌شوند و سالانه بیش از دویست هزار جفت جوجه‌آور از یازده گونه در این جزایر آشیانه‌سازی و تخم‌گذاری می‌کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6198866/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D9%85-%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1-%D8%A2%D8%A8%D8%B2%DB%8C «جزایر ایرانی خلیج‌فارس زیستگاه‌ مهم پرندگان مهاجر آبزی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
|}
|}


== تقسیمات استانی ==
== تقسیمات استانی ==
جزایر ایرانی خلیج فارسی بین سه استان ساحلی تقسیم شده‌اند که استان هرمزگان با دارا بودن ۱۴ جزیره شامل قشم، کیش، هرمز، ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک، لاوان، شتور، هندورابی، فرور بزرگ و کوچک، سیری، هنگام و لارک، بیشترین سهم و متنوع‌ترین کاربری‌ها را دارد. پس از آن، استان بوشهر قرار دارد که جزایری همچون خارک، خارکو، عباسک، میرمهنا، فارسی، تهمادو، نخیلو و گُرم را در بر می‌گیرد؛ همچنین جزایر کوچکی مانند ام‌الکرم و مطاف نیز در حوزه این استان ذکر شده‌اند. استان خوزستان نیز دارای جزایر مهمی در شمال غربی خلیج فارس است که شامل جزیره مسکونی مینو و جزایر راهبردی و زیست‌محیطی پیرامون خور موسی یعنی بونه، دارا و قبر ناخدا می‌شود. این پراکندگی نشان‌دهندۀ گستردگی نفوذ حاکمیتی و نظارت زیست‌محیطی ایران بر سراسر طول کرانه‌های شمالی خلیج فارس است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1069577/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 بابایی، «معرفی جزایر ایرانی خلیج فارس»،  1393ش، ص95-114؛]اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»،  1387ش، ص42-43.</ref>
جزایر ایرانی خلیج فارسی بین سه استان ساحلی تقسیم شده‌اند که استان هرمزگان با دارا بودن ۱۴ جزیره شامل قشم، کیش، هرمز، ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک، لاوان، شتور، هندورابی، فرور بزرگ و کوچک، سیری، هنگام و لارک، بیشترین سهم و متنوع‌ترین کاربری‌ها را دارد. پس از آن، استان بوشهر قرار دارد که جزایری همچون خارک، خارکو، عباسک، میرمهنا، فارسی، تهمادو، نخیلو و گُرم را در بر می‌گیرد؛ همچنین جزایر کوچکی مانند ام‌الکرم و مطاف نیز در حوزه این استان ذکر شده‌اند. استان خوزستان نیز دارای جزایر مهمی در شمال غربی خلیج فارس است که شامل جزیره مسکونی مینو و جزایر راهبردی و زیست‌محیطی پیرامون خور موسی یعنی بونه، دارا و قبر ناخدا می‌شود. این پراکندگی نشان‌دهندۀ گستردگی نفوذ حاکمیتی و نظارت زیست‌محیطی ایران بر سراسر طول کرانه‌های شمالی خلیج فارس است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1069577/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 بابایی، «معرفی جزایر ایرانی خلیج فارس»،  1393ش، ص95-114؛][https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1012642/%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%DA%98%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3?q=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%20%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3&score=274877907000.0&rownumber=1 اکبر، «موقعیت ژئواستراتژیک جزائر ایرانی خلیج فارس»،  1387ش، ص42-43.]</ref>


== نقش جزایر در قلمروسازی دریایی ==
== نقش جزایر در قلمروسازی دریایی ==
خط ۲۶۶: خط ۲۶۶:


== کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس ==
== کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس ==
کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس تألیف مسعود کوهستانی‌نژاد، در ۱۳۹۳ش توسط انتشارات دنیای اقتصاد در ۳۴۰ صفحه منتشر شده است. این کتاب شامل 8 فصل، پیشگفتار، مقدمه و نتیجه‌گیری بوده و ضمائم آن برگرفته از نشریات فارسی‌زبان دورۀ قاجار مانند حبیب‌المتین، ثریا و چهره‌نما است که تحولات جزایر را مورد توجه قرار داده‌اند. همچنین فصل یازدهم و بخشی از ضمائم به موضوع جزایر ایران در خلیج فارس و سفرنامه‌ای از بحرین (منتشرشده در بهمن ۱۳۲۷ش) اختصاص یافته است.<ref>آذری شهرضایی، «رزم آرا و جزایر ایرانی خلیج فارس»، 1393ش، ص133.</ref>
کتاب جزایر ایرانی خلیج فارس تألیف مسعود کوهستانی‌نژاد، در ۱۳۹۳ش توسط انتشارات دنیای اقتصاد در ۳۴۰ صفحه منتشر شده است. این کتاب شامل 8 فصل، پیشگفتار، مقدمه و نتیجه‌گیری بوده و ضمائم آن برگرفته از نشریات فارسی‌زبان دورۀ قاجار مانند حبیب‌المتین، ثریا و چهره‌نما است که تحولات جزایر را مورد توجه قرار داده‌اند. همچنین فصل یازدهم و بخشی از ضمائم به موضوع جزایر ایران در خلیج فارس و سفرنامه‌ای از بحرین (منتشرشده در بهمن ۱۳۲۷ش) اختصاص یافته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1300552/%D8%B1%D8%B2%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%A7-%D9%88-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3?q=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%20%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3&score=274877907000.0&rownumber=3 آذری شهرضایی، «رزم آرا و جزایر ایرانی خلیج فارس»، 1393ش، ص133.]</ref>


== روز جزایر سه‌گانه ایرانی ==
== روز جزایر سه‌گانه ایرانی ==
خط ۲۹۰: خط ۲۹۰:
* «جزایر ایرانی خلیج فارس؛ سفر به جزایر مهم و کمتر شناخته شده»، وب‌سایت لست سکند، تاریخ بازدید: 26 فروردین 1405ش.
* «جزایر ایرانی خلیج فارس؛ سفر به جزایر مهم و کمتر شناخته شده»، وب‌سایت لست سکند، تاریخ بازدید: 26 فروردین 1405ش.
* «جزایر خلیج فارس به طور رسمی ثبت شدند»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 9 آذر 1404ش.
* «جزایر خلیج فارس به طور رسمی ثبت شدند»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 9 آذر 1404ش.
* «جزایر ایرانی خلیج‌فارس زیستگاه‌ مهم پرندگان مهاجر آبزی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 27 مرداد 1403ش.
* «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1394ش.
* «جزایر خلیج فارس مقصد گردشگران داخلی و خارجی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1394ش.
* «جزایر کوچک، اهمیت بزرگ؛ چرا این نقاط در خلیج فارس برای ایران حیاتی‌اند؟»،  وب‌سایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: 12 مارچ 2026م.
* «جزایر کوچک، اهمیت بزرگ؛ چرا این نقاط در خلیج فارس برای ایران حیاتی‌اند؟»،  وب‌سایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: 12 مارچ 2026م.
* «جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1045ش.
* «جزیره خارگ مرکز ثقل استراتژیک خلیج فارس؛ نماد مقاومت پایدار و وحدت ملی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1045ش.
* «هذیان‌گویی جدید ترامپ درباره تصرف جزایر ایران»، وب‌سایت نور نیوز، تاریخ درج مطلب: 10 فروردین 1405ش.
* «هذیان‌گویی جدید ترامپ درباره تصرف جزایر ایران»، وب‌سایت نور نیوز، تاریخ درج مطلب: 10 فروردین 1405ش.