تنگه هرمز: تفاوت میان نسخه‌ها

'''تنگه هرمز در هزاره سوم پیش از میلاد''': قدمت تمدن‌های منطقه خلیج فارس باعث شده است که تنگه هرمز در طول تاریخ به‌طور ویژه‌ای مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا این تنها مسیر دریایی است که تمدن‌های باستانی برای ارتباط با یکدیگر از آن استفاده می‌کردند. سنگ‌نگاره‌هایی در سواحل خلیج فارس کشف شده که قدمت دریانوردی تمدن‌های مختلف در این آبراه را روایت می‌کند. در منطقۀ خصب در شمال عمان، سنگ‌نگاره‌ای به زبان سومری باستان یافت شده که به هزارۀ سوم قبل از میلاد تعلق دارد و به تبادل دریایی میان تمدن سند در پاکستان و بین‌النهرین در عراق اشاره دارد. استفاده از این حوزۀ آبی باعث شد تا عیلامی‌های کهن در هزاره سوم قبل از میلاد، برای اولین بار اقدام به مدیریت دریانوردی و امنیت دریایی این منطقه کنند و بنادر و پایگاه‌های نظامی مانند سیراف، کیش و قشم را تأسیس کنند.<ref>[https://www.sornakhabar.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-4/389265-%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%86%DA%AF-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%AF «قدمت تنگه هرمز را در سنگ‌نگاره‌ها بیابید»، وب‌سایت سرنا خبر.]</ref>

'''تنگه هرمز در 1500 سال پیش از میلاد تا دوره هخامنشیان''': تنگه هرمز در حدود 1500 سال قبل از میلاد و در دوران حکومت‌های بین‌النهرینی مانند سومر، اکد، بابل، عیلام و آشور، به منظور حفظ حاکمیت بر آبراه و دسترسی به راه تجاری بین دریای مدیترانه و خلیج فارس، اهمیت ویژه‌ای داشت. تا پیش از سال‌های 330 تا 640 قبل از میلاد، خلیج فارس محل فعالیت فینیقی‌ها بود که ایرانیان در این دوره به سلطه آن‌ها پایان دادند. در دوران هخامنشیان، چندین پایگاه دریایی در دهانه تنگه هرمز تأسیس شد و سواحل جنوبی آن، یعنی عمان، نیز به تصرف درآمد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%DB%8C-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 معصومی‌زاده، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، 1385ش، ص151-153.]</ref>

 

'''تسلط پرتغالی‌ها بر تنگه''': در نخستین سال‌های قرن شانزدهم میلادی، ناوگان پرتغال به فرماندهی آلفونسو آلبوکرک بر تنگه هرمز مسلط شدند و با اشغال جزیرۀ هرمز، حاکم محلی را تحت فرمان خود درآوردند. <ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/61560/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 «درباره تنگه هرمز»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref> در سال ۱۵۰۷م با ساخت قلعه‌ای مستحکم با استفاده از آب‌انبارها و مخازن اسلحه راه‌های دریایی را کنترل کردند و به هیچ کشتی بدون پرداخت باج به دولت پرتغال از تنگه هرمز اجازه عبور ندادند. پس از بیش از ۱۱۷ سال از سلطه پرتغالی‌ها، شاه‌عباس صفوی به کمک امامقلی‌خان و اتحاد با انگلیسی‌ها، پرتغالی‌ها را از هرمز بیرون راند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6783832/%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%84%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87 «تنگه هرمز، روایت هزاران سال ایستادگی در گلوگاه طلای سیاه»، خبرگزاری مهر.]</ref> تاریخ سالگرد اخراج نیروهای پرتغالی از تنگه هرمز و خلیج‌فارس در سال ۱۶۲۱م، معادل دهم اردیبهشت است که در تقویم ایران به‌عنوان [[روز ملی خلیج‌فارس|روز ملی خلیج‌ فارس]] نام‌گذاری شده است.<ref>[https://7sobh.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-35/590439-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%86%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «دلیل نامگذاری 10 اردیبهشت به روز ملی خلیج‌فارس چیست؟»، وب‌سایت هفت صبح.]</ref>

 

 

'''تنگه هرمز پس از انقلاب اسلامی ایران:''' پس از انقلاب اسلامی ایران، حاکمیت بر تنگه هرمز از سلطه قدرت‌های خارجی خارج شد و بر پایه یک موافقتنامه بین‌المللی، اداره و نظارت بر این آبراه استراتژیک به طور مشترک به ایران و عمان سپرده شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%DB%8C-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 معصومی‌زاده، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، 1385ش، ص164.]</ref>

اهمیت خلیج فارس همواره در طول تاریخ، وابسته به تنگه هرمز بوده است که بدون آن، خلیج فارس به حوضچه‌ای کم‌عمق تبدیل می‌شد و در اثر تبخیر آب درنهایت به خشکی می‌گرایید.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6783832/%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%84%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87 «تنگه هرمز، روایت هزاران سال ایستادگی در گلوگاه طلای سیاه»، خبرگزاری مهر.]</ref> تنگه هرمز همواره به‌عنوان تنها مسیر دسترسی به خلیج‌فارس و راه دریایی منحصربه‌فرد به کشورهای این منطقه، برای امپراتوری‌ها، قدرت‌های استعماری و برای خود کشورهای منطقه از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. این اهمیت زمانی به سطحی استثنایی ارتقا یافت که نفت در خلیج ‌فارس کشف شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/895145/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.]</ref>