ابرابزار
امان الله فصیحی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۱۰: خط ۱۰:
دربارهٔ پیدایش تشیع دو دیدگاه اصلی وجود دارد:
دربارهٔ پیدایش تشیع دو دیدگاه اصلی وجود دارد:
# '''شکل‌گیری تدریجی:''' تشیع نقطهٔ آغاز مشخصی ندارد و در جریان رویدادهای سدهٔ نخست هجری (مانند سقیفه، جمل، صفین و عاشورا) از یک گرایش سیاسی-عاطفی به تدریج هویت یافت.<ref>صابری، تاریخ فرق اسلامی، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۲۴–۱۹.</ref>
# '''شکل‌گیری تدریجی:''' تشیع نقطهٔ آغاز مشخصی ندارد و در جریان رویدادهای سدهٔ نخست هجری (مانند سقیفه، جمل، صفین و عاشورا) از یک گرایش سیاسی-عاطفی به تدریج هویت یافت.<ref>صابری، تاریخ فرق اسلامی، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۲۴–۱۹.</ref>
# '''شکل‌گیری به‌عنوان اعتقاد به نص:''' تشیع زمانی به مذهبی مستقل با مبانی کلامی تبدیل شد که باور به نظریهٔ نص و تعیین صریح امام علی توسط پیامبر در اواخر سدهٔ نخست و اوایل سدهٔ دوم هجری رواج یافت.<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولت‌های شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۳۴–۳۲.</ref>
# '''شکل‌گیری به‌عنوان اعتقاد به نص:''' تشیع زمانی به مذهبی مستقل با مبانی کلامی تبدیل شد که باور به نظریهٔ نص و تعیین صریح علی بن    ابی طالب توسط حضرت محمد در اواخر سدهٔ نخست و اوایل سدهٔ دوم هجری رواج یافت.<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولت‌های شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۳۴–۳۲.</ref>


=== گرایش ایرانیان به تشیع ===
=== گرایش ایرانیان به تشیع ===
خط ۱۶: خط ۱۶:


==== زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی ====
==== زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی ====
ایرانیان از همان سده‌های نخست اسلامی، به تدریج به تشیع روی آوردند. مهم‌ترین دلایل این گرایش عبارت بودند از: شعار عدالت و برابری توسط امام علی و دیگر امامان، رفتار محترمانه آنان با ایرانیان در مقابل تبعیض امویان و مظلومیت شیعیان که همدردی ایرانیان را برمی‌انگیخت. همچنین آشنایی ایرانیان با صحابه شیعه و دریافت روایت‌های تاریخی از امامان، نقش مهمی در این فرایند داشت.<ref>شاه‌محمدزاده، «پراکندگی جغرافیایی تشیع در ایران از آغاز تا پایان قرن سوم هجری»، ۱۳۹۴ش، ص۲۹–۱.</ref>
ایرانیان از همان سده‌های نخست اسلامی، به تدریج به تشیع روی آوردند. مهم‌ترین دلایل این گرایش عبارت بودند از: شعار عدالت و برابری توسط امام علی و دیگر امامان، رفتار محترمانه آنان با ایرانیان در مقابل تبعیض امویان و مظلومیت شیعیان که همدردی ایرانیان را برمی‌انگیخت. همچنین آشنایی ایرانیان با اصحاب ائمه و دریافت روایت‌های تاریخی از امامان، نقش مهمی در این فرایند داشت.<ref>شاه‌محمدزاده، «پراکندگی جغرافیایی تشیع در ایران از آغاز تا پایان قرن سوم هجری»، ۱۳۹۴ش، ص۲۹–۱.</ref>


==== زمینه‌های سیاسی و تاریخی ====
==== زمینه‌های سیاسی و تاریخی ====
چند رویداد سیاسی مهم، گرایش ایرانیان به تشیع را شتاب بخشید:
چند رویداد سیاسی مهم، گرایش ایرانیان به تشیع را شتاب بخشید:
# '''هجرت علویان و سادات به ایران:''' از سده دوم هجری به بعد، بسیاری از نوادگان پیامبر و امامان برای در امان ماندن از آزار خلفای اموی و عباسی به ایران کوچ کردند. حضور این خاندان‌های محترم در شهرهای ایران، زمینه آشنایی مردم با آموزه‌های شیعی را فراهم کرد.
# '''هجرت علویان و سادات به ایران:''' از سدۀ دوم هجری به بعد، بسیاری از نوادگان پیامبر و امامان برای در امان ماندن از آزار خلفای اموی و عباسی به ایران کوچ کردند. حضور این خاندان‌های محترم در شهرهای ایران، زمینه آشنایی مردم با آموزه‌های شیعی را فراهم کرد.
# '''هجرت علی‌بن موسی الرضا به ایران:''' حضور هشت ساله علی ابن موسی‌الرضا در مرو و رفت‌وآمد وی در شهرهایی مانند نیشابور، تأثیر عمیقی بر گسترش تشیع گذاشت. حدیث معروف سلسلةالذهب، نامه‌های وی به افراد مختلف و مناظره‌های علمی در دربار مأمون، همه به آشنایی ایرانیان با تشیع انجامید.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1668264/اصالت-تاریخی-شیعه-گرایی-ایرانیان?q=گرایش%20ایرانیان%20به%20تشیع&score=8589934600.0&rownumber=8 حسنلو، «اصالت تاریخی شیعه‌گرایی ایرانیان»، ۱۳۹۷ش، ص۷۹-۶۵.]</ref>
# '''هجرت علی‌بن موسی الرضا به ایران:''' حضور هشت ساله علی ابن موسی‌الرضا در مرو و رفت‌وآمد وی در شهرهایی مانند نیشابور، تأثیر عمیقی بر گسترش تشیع گذاشت. حدیث معروف سلسلةالذهب، نامه‌های وی به افراد مختلف و مناظره‌های علمی در دربار مأمون، همه به آشنایی ایرانیان با تشیع انجامید.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1668264/اصالت-تاریخی-شیعه-گرایی-ایرانیان?q=گرایش%20ایرانیان%20به%20تشیع&score=8589934600.0&rownumber=8 حسنلو، «اصالت تاریخی شیعه‌گرایی ایرانیان»، ۱۳۹۷ش، ص۷۹-۶۵.]</ref>