حکومت‌های شیعه در ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

حکومت‌های شیعه در ایران، مجموعه‌ای از نظام‌های سیاسی محلی و ملی هستند که از قرن سوم هجری با علویان طبرستان آغاز شد و پس از فراز و نشیب‌هایی توسط دولت‌های دیگری تا امروز تداوم یافته است. بر اساس منابع پژوهشی، منظور از حکومت شیعی تنها دولت‌های شیعه دوازده امامی یا اثنی‌عَشَری نیست،<ref>خطیبی کوشک و همکاران، فرهنگ شیعه، ۱۳۸۶ش، ص۳۵۸؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/332725/علل-و-عوامل-سیاسی-و-کلامی-پیدایش-فرقه-های-شیعه?q=فرقه%20های%20شیعه&score=274877907000.0&rownumber=1 قائدان، «علل و عوامل سیاسی و کلامی پیدایش فرقه‌های شیعه»، ۱۳۸۶ش، ص۹۵-۹۴.]</ref> بلکه دولت‌های دیگری مانند اسماعیلیان (فاطمیان و نزاریان)<ref>سبحانی، بحوث فی الملل و النحل، ۱۴۲۴ق، ج۷، ص۵۴؛ دفتری، تاریخ و عقاید اسماعیلیه، ۱۳۸۶ش. ص۱۱.</ref> و زیدیان<ref>طباطبایی، شیعه در اسلام، ۱۳۷۵ش، ص۳۴؛ صابری، تاریخ فرق اسلامی، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۸۷–۸۶.</ref> نیز در طول تاریخ تشکیل شده‌اند. وجه مشترک همه این حکومت‌ها، صرف نظر از مذهب دقیق آنان، بهره‌گیری از مشروعیت مذهبی تشیع برای تشکیل قدرت سیاسی در برابر خلافت رسمی یا نظام‌های رقیب بوده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1404025/دولت-های-شیعی کشاورز و بوسعیدی، «دولت‌های شیعی - مجله نقد کتاب تاریخ»، ۱۳۹۶ش، ص۱۷۴-۱۷۱.]</ref> نقطه عطف این حکومت‌ها، صفویه است که به تشیع اثنی‌عشری در ایران رسمیت بخشید<ref>چلونگر و شاهمرادی، دولت‌های شیعی در تاریخ، ۱۳۹۵ش، ص۲۶۵.</ref> و ولایت فقیه به‌عنوان اصلی‌ترین رکن نظام سیاسی، الگویی نوین از حاکمیت شیعی را در دوران معاصر نهادینه ساخت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1464168/چگونگی-شکل-گیری-اصل-ولایت-فقیه-به-منزله-ساخت-قدرت-در-جمهوری-اسلامی بهشتی، حاجی هاشمی، «چگونگی شکل‌گیری اصل ولایت فقیه به منزلة ساخت قدرت در جمهوری اسلامی»، ۱۳۹۵ش، ص۳۷.]</ref>