بوئینگ کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر

بوئینگ کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر؛ ستون پنهان عملیات هوایی آمریکا.

بوئینگ کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر (Boeing KC-135 Stratotanker) خانواده‌ای از هواپیماهای سوخت‌رسان نظامی ساخت شرکت بوئینگ ایالات متحده آمریکا است که برای سوخت‌گیری هوایی از هواگردهای مختلف طراحی شده است. این هواپیما نخستین سوخت‌رسان جت نیروی هوایی آمریکا محسوب می‌شود و بیش از ۶۰ سال است که در خدمت می‌باشد. در جریان جنگ تحمیلی سوم، رسانه‌های آمریکایی از انهدام پنج فروند از این هواپیماها در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان و دو فروند دیگر در آسمان عراق خبر دادند که با واکنش شدید دونالد ترامپ رئیس‌جمهور وقت آمریکا همراه بود.

تاریخچه توسعه

هواپیمای کی‌سی-۱۳۵ از نمونه آزمایشی بوئینگ ۳۶۷-۸۰ توسعه یافت که همزمان مبنای طراحی هواپیمای مسافربری بوئینگ ۷۰۷ نیز قرار گرفت. بدنه این هواپیما باریک‌تر و کوتاه‌تر از ۷۰۷ است و شرکت بوئینگ برای آن شناسه مدل ۷۱۷ را تعیین کرد. در سال ۱۹۵۴، نیروی هوایی آمریکا سفارش اولیه ۲۹ فروند کی‌سی-۱۳۵ ای را ثبت کرد که این رقم بعدها به مجموع ۸۲۰ فروند رسید. کی‌سی-۱۳۵ در سال ۱۹۵۷ وارد خدمت شد و به عنوان نخستین هواپیمای سوخت‌رسان جت نیروی هوایی ایالات متحده شناخته می‌شود. این هواپیما یکی از ۹ هواپیمای نظامی بال‌ثابت در جهان است که بیش از ۶۰ سال خدمت مداوم نزد بهره‌بردار اولیه خود داشته است.

مشخصات فنی و قابلیت‌های سوخت‌رسانی

طول این هواپیما حدود ۴۱ متر، دهانه بال آن حدود ۳۹ متر و حداکثر سرعت آن حدود ۹۳۰ کیلومتر در ساعت است. برد عملیاتی کی‌سی-۱۳۵ بیش از ۱۵ هزار کیلومتر و ظرفیت سوخت آن بیش از ۹۰ هزار کیلوگرم می‌باشد. این هواپیما از سیستم بوم (Boom) استفاده می‌کند؛ یک لوله تلسکوپی که توسط اپراتوری در عقب هواپیما هدایت می‌شود و به هواپیمای دریافت‌کننده سوخت متصل می‌گردد. کی‌سی-۱۳۵ قادر است به طیف گسترده‌ای از هواپیماهای آمریکایی از جمله جنگنده‌های اف-۱۵ ایگل و اف-۱۶ فایتینگ فالکن، بمب‌افکن‌های بی-۲ اسپیریت و بی-۵۲ استراتوفورترس سوخت‌رسانی کند.

نقش راهبردی در عملیات هوایی

مأموریت اصلی کی‌سی-۱۳۵ سوخت‌رسانی هوایی به هواپیماهای دیگر در حال پرواز است. این فناوری که به عنوان یکی از عوامل کلیدی در شکل‌گیری قدرت هوایی مدرن شناخته می‌شود، برد عملیاتی هواپیماهای دیگر را چندین برابر می‌کند و زمان حضور در منطقه عملیات را افزایش می‌دهد. بسیاری از استراتژیست‌های نظامی، هواپیماهای سوخت‌رسان را «زیرساخت پنهان جنگ هوایی» و «عامل توانمندساز» توصیف می‌کنند و معتقدند این هواپیماها حتی از بمب‌افکن‌های راهبردی در اجرای عملیات‌های جهانی مهم‌تر هستند. به دلیل اهمیت حیاتی، برخی تحلیلگران نظامی بر این باورند که دشمنان آمریکا در هر درگیری احتمالی، ابتدا تلاش می‌کنند این هواپیماها را از بین ببرند.

وضعیت عملیاتی و جایگزینی

فرماندهی هوایی آمریکا تا سال ۲۰۱۸م حدود ۳۹۶ فروند کی‌سی-۱۳۵ را مدیریت می‌کرد. مطالعات نشان داده است که بسیاری از این هواپیماها می‌توانند تا حدود سال ۲۰۳۰ و برخی تا ۲۰۴۰م همچنان پرواز کنند، هرچند هزینه‌های نگهداری آنها به طور قابل توجهی افزایش یافته است. با این حال، ایالات متحده در سال‌های اخیر فرآیند جایگزینی تدریجی این هواپیما با تانکرهای جدیدتر مانند بوئینگ کی‌سی-۴۶ پگاسوس را آغاز کرده است. این هواپیما در جنگ ویتنام، جنگ خلیج فارس و جنگ تحمیلی سوم به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفت.

نقش عملیاتی در جنگ تحمیلی سوم علیه ایران

در جریان جنگ تحمیلی سوم، رسانه‌های آمریکایی از انهدام پنج فروند سوخت‌رسان کی‌سی-۱۳۵ در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان عربسان سعودی توسط ایران خبر دادند. همچنین گزارش شد یک فروند دیگر در حال پرواز در آسمان عراق هدف قرار گرفتند که سقوط یکی از آنها به کشته‌شدن 4 خدمه انجامید. دونالد ترامپ در واکنش به این گزارش‌ها، رسانه‌هایی مانند وال استریت ژورنال و نیویورک تایمز را متهم به انتشار اخبار جعلی و تلاش برای القای شکست آمریکا در جنگ کرد. کارشناسان نظامی معتقدند انهدام ناوگان سوخت‌رسان، توان عملیاتی نیروی هوایی آمریکا را به‌شدت محدود کرده و بسیاری از عملیات‌های دوربرد را در عمل غیرممکن می‌سازد.

منابع

«چرا انهدام سوخت‌رسان‌های KC-135، ترامپ را عصبانی کرده است؟»، وب‌سایت باشگاه خبرنگارران دانشجویی ایران، تاریخ درج مطلب: 25 اسنفد 1404ش.

«در جریان جنگ تحمیلی سوم، رسانه‌های آمریکایی از انهدام پنج فروند سوخت‌رسان کی‌سی-۱۳۵ در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان توسط ایران خبر دادند.»، وب‌سایت شبکۀ العالم، تاریخ درج مطلب: 23 اسفند 1404ش.

عاملی، سعیدرضا، «۶ زخم عمیق بر پیکر رژیم آمریکا و کرنش نسبت به ملت ایران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ش.