همبستگی اجتماعی: تفاوت میان نسخه‌ها

در اصطلاح جامعه‌شناختی، همبستگی اجتماعی به پدیده‌ای اطلاق می‌شود که بر اساس آن، اعضای یک گروه یا جامعه به یکدیگر وابسته بوده و نیازمند یاری متقابل‌اند. تعاریف گوناگونی برای این مفهوم ارائه شده است؛ از جامع‌ترین آنها می‌توان به «احساس مسئولیت متقابل میان افراد یا گروه‌های آگاه و اراده‌مند» اشاره کرد که دربرگیرنده پیوندهای انسانی، حس برادری و وابستگیِ متقابلِ حیات و منافع جمعی است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5415/5421/50707/%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%22%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%D8%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%8C-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%22 نصرآبادی، «همبستگی اجتماعی و مشارکت عمومی (دیدگاهها، عوامل تقویت، تهدیدها و راهکارها)»،  پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref>

== اهمیت همبستگی اجتماعی ==

=== مبانی جامعه‌شناختی ===

* '''تالکوت پارسنز:''' وی عامل تقویت همبستگی اجتماعی را در تعادل و هماهنگی میان ایده‌ها، باورها و ارزش‌های مشترک با محیط می داند. این ارزش‌ها و هنجارهای مشترک به خودی خود نمی‌توانند همبستگی میان افراد جامعه را تأمین کنند، مگر این که محیط را با خود سازگار کنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5415/5421/50707/%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%22%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%D8%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%8C-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%22 نصرآبادی، «همبستگی اجتماعی و مشارکت عمومی (دیدگاهها، عوامل تقویت، تهدیدها و راهکارها)»،  پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref>

* '''نظریه انتخاب عقلانی (مایکل هچتر):''' این نظریه همبستگی را تابعی از میزان وابستگی فرد به گروه برای تأمین نیازها و پاداش‌ها می‌داند. اگر فرد احساس کند منافعش در گروی بقای جمع است، به هنجارها وفادار می‌ماند.<ref>حاجیانی، «شاخص‌های همبستگی اجتماعی و تأثیر دانشگاه آزاد اسلامی بر آن»، ۱۳۹۰، ص ۱۲.</ref>

== دیدگاه اندیشمندان مسلمان ==

=== قانون و نظام حقوقی ===

=== فضاهای شهری و رسانه ===

* '''فضای عمومی:''' کیفیت فضاهای شهری بستر تعاملات چهره‌به‌چهره است که منجر به افزایش اعتماد و وجدان جمعی میان شهروندان می‌شود.<ref>عبداله زاده فرد، «ارتقای کیفیت فضاهای عمومی شهری راهبردی در شکل گیری همبستگی اجتماعی»، ۱۳۹۵، ص ۲.</ref>

* '''رسانه‌های جمعی:''' رسانه‌ها با ایجاد لایه‌های هویتی مشترک می‌توانند انسجام فرهنگی را تقویت کنند.<ref>امام جمعه، «تحلیل جامعه شناختی همبستگی اجتماعی و فرهنگی در ایران»، ۱۳۸۷، ص ۱.</ref>

== عوامل تقویت‌کننده و تهدید کننده ==

* '''مدارا و مهربانی:''' سازگاری، عفو و گذشت با جایگزین کردن روابط انسانی به جای کشمکش، صلح اجتماعی را تضمین می‌کند.

* '''یکرنگی و نوع‌دوستی:''' نفی نفاق و ترویج روح برادری و مسئولیت‌پذیری، منجر به تقویت اعتماد متقابل و اصلاح روابط اجتماعی می‌گردد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5415/5421/50707/%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%22%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%D8%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%8C-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%22 نصرآبادی، «همبستگی اجتماعی و مشارکت عمومی (دیدگاهها، عوامل تقویت، تهدیدها و راهکارها)»،  پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref>

=== دیدگاه‌های جامعه‌شناختی ===

* '''فردگرایی مفرط:''' ترجیح منافع شخصی بر مصالح عمومی.

* '''بیماری‌های اخلاقی:''' سوءظن، تهمت و تفرقه که ریشه‌های همدلی را از بین می‌برد.<ref>باقی نصرآبادی، «همبستگی اجتماعی و مشارکت عمومی»، ۱۳۸۴، ص ۱.</ref>

== پیامدها ==

* مهدوی زاهد، مهدی، «نقش قانون در ارتقا یا کاستن همبستگی اجتماعی»، فصلنامه ''پژوهش حقوق عمومی''، دوره ۲۱، شماره ۶۶، ۱۴۰۲.

* نصرآبادی، علی، «همبستگی اجتماعی و مشارکت عمومی (دیدگاهها، عوامل تقویت، تهدیدها و راهکارها)»،  پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش.