بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایشگر دیداری ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲ (به انگلیسی: Lockheed Martin F-35 Lightning II)، خانوادهای از جنگندههای چندمنظوره تکنشین و رادارگریز ساخت شرکت لاکهید مارتین ایالات متحدهٔ آمریکا است که برای ماموریتهای برتری هوایی، تهاجمی و شناسایی طراحی شده است. این جنگنده در سه مدل اصلی تولید شده و یکی از پرهزینهترین پروژههای نظامی تاریخ آمریکا محسوب میشود. در جریان [[جنگ رمضان]]، گزارشهایی از هدف قرار گرفتن چند فروند از این جنگندهها توسط سامانههای پدافندی منتشر شد که به دنبال آن، ارزش سهام شرکت سازنده با کاهش چشمگیری مواجه شد. | لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲ (به انگلیسی: Lockheed Martin F-35 Lightning II)، خانوادهای از جنگندههای چندمنظوره تکنشین و رادارگریز ساخت شرکت لاکهید مارتین ایالات متحدهٔ آمریکا است که برای ماموریتهای برتری هوایی، تهاجمی و شناسایی طراحی شده است. این جنگنده در سه مدل اصلی تولید شده و یکی از پرهزینهترین پروژههای نظامی تاریخ آمریکا محسوب میشود. در جریان [[جنگ رمضان]]، گزارشهایی از هدف قرار گرفتن چند فروند از این جنگندهها توسط سامانههای پدافندی منتشر شد که به دنبال آن، ارزش سهام شرکت سازنده با کاهش چشمگیری مواجه شد. | ||
== تاریخچه توسعه | == تاریخچه توسعه == | ||
جنگنده اف-۳۵ نتیجه توسعه یافته هواپیمای آزمایشی ایکس-۳۵ است که توسط لاکهید مارتین برای رقابت در پروژه «جنگنده تهاجمی مشترک» (JSF) ساخته شد. در این رقابت، ایکس-۳۵ توانست بر رقیب خود، هواپیمای ایکس-۳۲ شرکت بوئینگ، پیروز شود.<ref>[https://www.google.com/search?q=%D9%81-%DB%B3%DB%B5+%D9%86%D9%88%D8%B9+%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87+%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C+%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%DB%B3%DB%B5+%D8%A7%D8%B3%D8%AA.+%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%DB%B3%DB%B5+%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C+%D8%A8%D9%88%D8%AF+%DA%A9%D9%87+%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7+%D9%84%D8%A7%DA%A9%D9%87%DB%8C%D8%AF+%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C%D9%86+%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C+%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%AA+%D8%AF%D8%B1+%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87+%C2%AB%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87+%D8%AA%D9%87%D8%A7%D8%AC%D9%85%DB%8C+%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9%C2%BB+%28JSF%29+%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87+%D8%B4%D8%AF+%D9%88+%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA+%D8%A8%D8%B1+%D8%B1%D9%82%DB%8C%D8%A8+%D8%AE%D9%88%D8%AF+%D8%AF%D8%B1+%D8%A7%DB%8C%D9%86+%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87+%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C+%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%DB%B3%DB%B2+%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA+%D8%A8%D9%88%D8%A6%DB%8C%D9%86%DA%AF+%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2+%D8%B4%D9%88%D8%AF&sca_esv=8de6bca2391c3c3e&biw=1600&bih=773&sxsrf=ANbL-n6GFxHUcbyTRyf7hzk0I9heXrMQEQ%3A1777224887894&ei=t0zuad-ZNtyH9u8Pxcy64Qs&ved=0ahUKEwif0YPRhoyUAxXcg_0HHUWmLrwQ4dUDCBE&uact=5&oq=%D9%81-%DB%B3%DB%B5+%D9%86%D9%88%D8%B9+%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87+%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C+%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%DB%B3%DB%B5+%D8%A7%D8%B3%D8%AA.+%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%DB%B3%DB%B5+%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C+%D8%A8%D9%88%D8%AF+%DA%A9%D9%87+%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7+%D9%84%D8%A7%DA%A9%D9%87%DB%8C%D8%AF+%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C%D9%86+%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C+%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%AA+%D8%AF%D8%B1+%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87+%C2%AB%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87+%D8%AA%D9%87%D8%A7%D8%AC%D9%85%DB%8C+%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9%C2%BB+%28JSF%29+%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87+%D8%B4%D8%AF+%D9%88+%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA+%D8%A8%D8%B1+%D8%B1%D9%82%DB%8C%D8%A8+%D8%AE%D9%88%D8%AF+%D8%AF%D8%B1+%D8%A7%DB%8C%D9%86+%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87+%D9%87%D9%88%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C+%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%DB%B3%DB%B2+%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA+%D8%A8%D9%88%D8%A6%DB%8C%D9%86%DA%AF+%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2+%D8%B4%D9%88%D8%AF&gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAigwPZgS3bs9u1INmG2YjYuSDYqtmI2LPYudmH4oCM24zYp9mB2KrZhyDZh9mI2KfZvtuM2YXYp9uMINin24zaqdizLduz27Ug2KfYs9iqLiDYp9uM2qnYsy3bs9u1INmH2YjYp9m-24zZhdin24zbjCDYqNmI2K8g2qnZhyDYqtmI2LPYtyDZhNin2qnZh9uM2K8g2YXYp9ix2KrbjNmGINio2LHYp9uMINix2YLYp9io2Kog2K_YsSDZvtix2YjamNmHIMKr2KzZhtqv2YbYr9mHINiq2YfYp9is2YXbjCDZhdi02KrYsdqpwrsgKEpTRikg2LPYp9iu2KrZhyDYtNivINmIINiq2YjYp9mG2LPYqiDYqNixINix2YLbjNioINiu2YjYryDYr9ixINin24zZhiDZvtix2YjamNmHINmH2YjYp9m-24zZhdin24wg2KfbjNqp2LMt27PbsiDYtNix2qnYqiDYqNmI2KbbjNmG2q8g2b7bjNix2YjYsiDYtNmI2K8yBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyFxAAGIAEGJECGLQCGOcGGIoFGOoC2AEBMhcQABiABBiRAhi0AhjnBhiKBRjqAtgBATIXEAAYgAQYkQIYtAIY5wYYigUY6gLYAQEyFxAAGIAEGJECGLQCGOcGGIoFGOoC2AEBMiAQLhiABBiRAhjRAxi0AhjnBhjHARjIAxiKBRjqAtgBATIgEC4YgAQYkQIY0QMYtAIY5wYYxwEYyAMYigUY6gLYAQFIpBBQwQtYwQtwAXgBkAEAmAEAoAEAqgEAuAEDyAEA-AEB-AECmAIBoAIhqAIQmAMh8QXZPhon_QyX7LoGBggBEAEYAZIHATGgBwCyBwC4BwDCBwM0LTHIBxSACAE&sclient=gws-wiz-serp «گرانقیمت ترین جنگنده آمریکا در خلیج فارس!+عکس»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.]</ref> در ۲۰۰۱م، شرکت لاکهید مارتین، از شرکتهای بزرگ هوافضا و صناعی دفاعی آمرکا، موفق شد قرارداد تولید جنگندهٔ مدرن خود را به ثبت برساند. از آن زمان، اف-۳۵ بهعنوان یکی از مدرنترین جنگندههای حال حاضر جهان شناخته میشود.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سایر-رسانه-ها-10/1520706-رقیب-اصلی-اف-با-قیافه-ای-عجیب «رقیب اصلی اف ۳۵ با قیافهای عجیب»، خبرگزاری ایلنا؛][https://fararu.com/fa/news/791945/اف-یا-رادارگریز-قهار-هرچه-لازم-است-در-مورد-یک-جنگنده-مدرن-بدانید «اف ۳۵ یا رادارگریز قهار؛ هرچه لازم است در مورد یک جنگنده مدرن بدانید»، خبرگزاری فرارو.]</ref> | |||
== مدلها و ویژگیهای فنی == | == مدلها و ویژگیهای فنی == | ||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
== وضعیت عملیاتی و کاربران == | == وضعیت عملیاتی و کاربران == | ||
نخستین اسکادران از جنگندههای اف-۳۵ در تاریخ ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۵م در اختیار سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده قرار گرفت. در ۲ اوت ۲۰۱۶م نیز اولین اسکادران اف-۳۵ اِی به نیروی هوایی آمریکا تحویل داده شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/146123/1/جنگنده-اف-35 «در مورد جنگنده اف 35 در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وبسایت تابناک.]</ref> ایالات متحده تا سال ۲۰۴۴م قصد دارد ۲۴۵۶ فروند از این جنگنده را خریداری کند. علاوهبر آمریکا، رژیم صهیونیستی، انگلیس، ژاپن، کره جنوبی، ترکیه و ایتالیا نیز اف-۳۵ خریداری کردهاند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/640405/آشنایی-با-جنگنده-لاکهید-مارتین-اف-۳۵-لایتنینگ-۲ «آشنایی با جنگنده لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲»، همشهری آنلاین.]</ref> پیشبینی میشود این جنگنده تا ۲۰۷۰م در خدمت باشد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/146123/1/جنگنده-اف-35 «در مورد جنگنده اف 35 در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وبسایت تابناک.]</ref> | نخستین اسکادران از جنگندههای اف-۳۵ در تاریخ ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۵م در اختیار سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده قرار گرفت. در ۲ اوت ۲۰۱۶م نیز اولین اسکادران اف-۳۵ اِی به نیروی هوایی آمریکا تحویل داده شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/146123/1/جنگنده-اف-35 «در مورد جنگنده اف 35 در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وبسایت تابناک.]</ref> ایالات متحده تا سال ۲۰۴۴م قصد دارد ۲۴۵۶ فروند از این جنگنده را خریداری کند. علاوهبر آمریکا، رژیم صهیونیستی، انگلیس، ژاپن، کره جنوبی، ترکیه و ایتالیا نیز اف-۳۵ خریداری کردهاند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/640405/آشنایی-با-جنگنده-لاکهید-مارتین-اف-۳۵-لایتنینگ-۲ «آشنایی با جنگنده لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲»، همشهری آنلاین.]</ref> پیشبینی میشود این جنگنده تا ۲۰۷۰م در خدمت باشد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/146123/1/جنگنده-اف-35 «در مورد جنگنده اف 35 در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وبسایت تابناک.]</ref> حدود ۷۰۰ فروند از این جنگنده هماکنون بهطور فعال در خدمت دولت آمریکا هستند<ref>[https://fararu.com/fa/news/912957/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%81-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF «۳ کشوری که بیشترین جنگنده اف-۳۵ را در اختیار دارند»، خبرگزاری فرارو.]</ref> و این مدل، ستون فقرات نیروی هوایی این کشور را تشکیل میدهد.<ref>[https://tejaratnews.com/بهترین-جنگندههای-جهان-در-سال-۲۰۲۵-ای «بهترین جنگندههای جهان در سال ۲۰۲۵ + اینفوگرافی»، وبسایت تجارت نیوز.]</ref> | ||
== | == شرایط خرید == | ||
برای خرید جنگنده اف-۳۵، ایالات متحده شرایط مشخصی را تعیین کرده است. کشور خواهان باید از روابط راهبردی و نزدیک با آمریکا برخوردار بوده و به عنوان متحدی قابل اعتماد شناخته شود. همچنین داشتن عضویت در ناتو یا جایگاه متحد اصلی خارج از ناتو یک امتیاز کلیدی محسوب میشود. از دیگر الزامات، در اختیار داشتن جتهای جنگنده چندمنظوره و پرهیز از استفاده از تجهیزات نظامی یا مخابراتی چینی و روسی است که به زعم آمریکا میتواند امنیت این جنگنده را به خطر بیندازد.<ref>[https://faradeed.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%AA%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%84%D9%88%DA%98%DB%8C-84/216134-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%81-%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%DB%8C%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%AE%D8%B1%D9%86%D8%AF «چه کشورهایی جنگنده اف-۳۵ را خریداری کرده یا می توانند بخرند؟»، وبسایت فرادید.]</ref> | |||
== هدفگیری جنگنده اف-۳۵ توسط ایران == | == هدفگیری جنگنده اف-۳۵ توسط ایران == | ||
در جریان جنگ رمضان، گزارشهایی از هدف قرار گرفتن چند فروند جنگنده اف-۳۵ توسط سامانههای پدافندی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران منتشر شد. این گزارشها بازتاب گستردهای در رسانههای مالی و نظامی جهان داشت. به دنبال انتشار این اخبار، ارزش سهام شرکت لاکهید مارتین با کاهش قابل توجهی مواجه شد. پیش از این، تصور میشد این جنگندهها بهدلیل فناوری رادارگریزی قابل ردیابی نیست و تاکنون هیچ قدرتی موفق به هدف قراردادن آنها نشده بود<ref>[https://nournews.ir/fa/news/228834/سهام-شرکت-سازنده-F-35-را-پدافند-ایران-به-زمین-نشاند][https://farsnews.ir/Emoazeni/1773938045290339920/کاهش-سهام-سازنده-F35-بعد-از-ضربه-ایران «کاهش سهام سازنده F35 بعد از ضربه ایران»، خبرگزاری فارس؛][https://www.irna.ir/news/86106288/واکنش-رسانه-های-جهانی-به-رهگیری-جنگنده-رادارگریز-اف-۳۵-آمریکا «واکنش رسانههای جهانی به رهگیری جنگنده رادارگریز اف-۳۵ آمریکا توسط ایران»، خبرگزاری ایرنا]</ref> که بهگفتهٔ برخی منابع، قدرت رادارگریزی این جنگنده را با چالش جدی مواجه ساخته است.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/01/30/3569503/افسر-شکارچی-اف35-افسانه-رادارگریزی-لاکهید-مارتین-به-پایان-رسید «افسر شکارچی اف35: افسانه رادارگریزی لاکهید مارتین به پایان رسید»، خبرگزاری تسنیم.]</ref><ref group="دیدگاه">خوب بود که در جای مناسب مقاله به جنگ های که آمریکا از این جنگنده استفاده کرده اشاره میشد. همچنین آیا برای فروش آن شرایطی دارد یا خیر؟ مثلا ایران می تواند بخرد؟ ابعاد سیاسی و فرهنگی این تکنولوژی جنگی کمتر بررسی شده است. کشورهای رقیب آمریکا چه تدابیری محافظتی برای خود در مقابل این تکنولوژی آمریکایی سنجیده اند. ادبیات این مقاله هم روان نیست. یک مقداری روانتر نگارش شود. </ref> | در جریان جنگ رمضان، گزارشهایی از هدف قرار گرفتن چند فروند جنگنده اف-۳۵ توسط سامانههای پدافندی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران منتشر شد. این گزارشها بازتاب گستردهای در رسانههای مالی و نظامی جهان داشت. به دنبال انتشار این اخبار، ارزش سهام شرکت لاکهید مارتین با کاهش قابل توجهی مواجه شد. پیش از این، تصور میشد این جنگندهها بهدلیل فناوری رادارگریزی قابل ردیابی نیست و تاکنون هیچ قدرتی موفق به هدف قراردادن آنها نشده بود<ref>[https://nournews.ir/fa/news/228834/سهام-شرکت-سازنده-F-35-را-پدافند-ایران-به-زمین-نشاند][https://farsnews.ir/Emoazeni/1773938045290339920/کاهش-سهام-سازنده-F35-بعد-از-ضربه-ایران «کاهش سهام سازنده F35 بعد از ضربه ایران»، خبرگزاری فارس؛][https://www.irna.ir/news/86106288/واکنش-رسانه-های-جهانی-به-رهگیری-جنگنده-رادارگریز-اف-۳۵-آمریکا «واکنش رسانههای جهانی به رهگیری جنگنده رادارگریز اف-۳۵ آمریکا توسط ایران»، خبرگزاری ایرنا]</ref> که بهگفتهٔ برخی منابع، قدرت رادارگریزی این جنگنده را با چالش جدی مواجه ساخته است.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/01/30/3569503/افسر-شکارچی-اف35-افسانه-رادارگریزی-لاکهید-مارتین-به-پایان-رسید «افسر شکارچی اف35: افسانه رادارگریزی لاکهید مارتین به پایان رسید»، خبرگزاری تسنیم.]</ref><ref group="دیدگاه">خوب بود که در جای مناسب مقاله به جنگ های که آمریکا از این جنگنده استفاده کرده اشاره میشد. همچنین آیا برای فروش آن شرایطی دارد یا خیر؟ مثلا ایران می تواند بخرد؟ ابعاد سیاسی و فرهنگی این تکنولوژی جنگی کمتر بررسی شده است. کشورهای رقیب آمریکا چه تدابیری محافظتی برای خود در مقابل این تکنولوژی آمریکایی سنجیده اند. ادبیات این مقاله هم روان نیست. یک مقداری روانتر نگارش شود. </ref> | ||
== تدابیر کشورهای رقیب == | |||
کشورهای رقیب آمریکا بهطور عمده بر توسعه رادارهای باند بلند (مانند چین با رادار YLC-8B) تمرکز کردهاند که طول موج بلندتر آنها قادر به تشخیص لایه پنهانکاری اف-۳۵ است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1141434/%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%86%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81-35-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%DB%8C-2-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1-ylc-8b-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%B4%D9%84%DB%8C%DA%A9-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «شکارچی چینی رادارگریزها؛ از اف-35 تا بی-2 / با رادار YLC-8B آشنا شوید/ سامانه ای با قابلیت مهم «شلیک و فرار» (+عکس)»، وبسایت عصر ایران.]</ref> همچنین حسگرهای فروسرخ غیرفعال (IRST) که گرمای موتور را تعقیب میکنند، جایگزین رادارهای متعارف در شناسایی این جنگنده شدهاند. راهبرد دیگر، تشکیل شبکه «شلیک از دور دست» است که در آن جتهای نسل چهارم با هدایت رادارهای زمینی و بدون روشن کردن رادار خود، موشکهای دوربرد شلیک میکنند. روسیه نیز سامانههای پدافندی اس-۵۰۰ را قادر به رهگیری اف-۳۵ معرفی کردهاند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1125787/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3-%DB%B5%DB%B0%DB%B0-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%81-%DB%B2%DB%B2-%D9%88-%D8%A7%D9%81-%DB%B3%DB%B5-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «سامانه اس ۵۰۰ روسیه؛ تنها سلاح جهان که برای شکار جنگنده اف ۲۲ و اف ۳۵ طراحی شده است!»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۸: | ||
* «اف ۳۵ یا رادارگریز قهار؛ هرچه لازم است در مورد یک جنگنده مدرن بدانید»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: ۷ آبان ۱۴۰۳ش. | * «اف ۳۵ یا رادارگریز قهار؛ هرچه لازم است در مورد یک جنگنده مدرن بدانید»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: ۷ آبان ۱۴۰۳ش. | ||
* «بهترین جنگندههای جهان در سال ۲۰۲۵ + اینفوگرافی»، وبسایت تجارت نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۴ تیر ۱۴۰۴ش. | * «بهترین جنگندههای جهان در سال ۲۰۲۵ + اینفوگرافی»، وبسایت تجارت نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۴ تیر ۱۴۰۴ش. | ||
* «چه کشورهایی جنگنده اف-۳۵ را خریداری کرده یا می توانند بخرند؟»، وبسایت فرادید، تاریخ درج مطلب: 4 آذر 1403ش. | |||
* «در مورد جنگنده اف ۳۵ در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وبسایت تابناک، تاریخ بازدید: ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش. | * «در مورد جنگنده اف ۳۵ در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وبسایت تابناک، تاریخ بازدید: ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش. | ||
* «رقیب اصلی اف ۳۵ با قیافهای عجیب»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ درج مطلب: ۳۱ مرداد ۱۴۰۳ش. | * «رقیب اصلی اف ۳۵ با قیافهای عجیب»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ درج مطلب: ۳۱ مرداد ۱۴۰۳ش. | ||
* «سامانه اس ۵۰۰ روسیه؛ تنها سلاح جهان که برای شکار جنگنده اف ۲۲ و اف ۳۵ طراحی شده است!»، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 1 دی 1404ش. | |||
* «شکارچی چینی رادارگریزها؛ از اف-35 تا بی-2 / با رادار YLC-8B آشنا شوید/ سامانه ای با قابلیت مهم «شلیک و فرار» (+عکس)»، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 26 بهمن 1404ش. | |||
* «کاهش سهام سازنده F35 بعد از ضربه ایران»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسنفد ۱۴۰۴ش. | * «کاهش سهام سازنده F35 بعد از ضربه ایران»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسنفد ۱۴۰۴ش. | ||
* «گرانقیمت ترین جنگنده آمریکا در خلیج فارس!+عکس»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 7 مرداد 1402ش. | |||
* «واکنش رسانههای جهانی به رهگیری جنگنده رادارگریز اف-۳۵ آمریکا توسط ایران»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش. | * «واکنش رسانههای جهانی به رهگیری جنگنده رادارگریز اف-۳۵ آمریکا توسط ایران»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
* «۳ کشوری که بیشترین جنگنده اف-۳۵ را در اختیار دارند»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: 20 مهر 1404ش. | |||
