| خط ۹۸: | خط ۹۸: | ||
== وطندوستی == | == وطندوستی == | ||
وطندوستی بهمعنای پیوند عاطفی و مسئولیتپذیری فرد نسبت به سرزمین، فرهنگ، زبان و ارزشهای مشترک است. این مفهوم در ادبیات فارسی از طریق ستایش سرزمین و بیان دلتنگی بازتاب یافته و زبان فارسی بهعنوان مهمترین ابزار حفظ حافظهٔ تاریخی و هویتی ایرانیان شناخته میشود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/286689/%D9%88%D8%B7%D9%86%E2%80%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%AF%D8%A8-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%9B-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87%E «وطندوستی در شعر و ادب فارسی؛ مفهومی ریشهدار در هویت ایرانی»، وبسایت مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> عواملی مانند دوران رشد، پیشینهٔ خانوادگی، سنتها و تجربهٔ مهاجرت در شکلگیری این تعلق عاطفی نقش دارند.<ref>[https://iranian.mfa.ir/portal/viewpage/13275 «هویت ایرانی و وطن دوستی»، دبیرخانۀ شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور.]</ref> در منابع دینی نیز به احترام به سرزمین، دفاع از آن و منع اخراج مردم از دیار آنها تأکید شده است.<ref>سورهٔ ممتحنه، آیات 8 و 9.</ref> همچنین میان وطندوستی بهعنوان یک احساس طبیعی با ناسیونالیسم افراطی که رویکردی برتریطلب و حذفکننده دارد، تمایز قائل میشوند.<ref>[https://iranian.mfa.ir/portal/viewpage/13275 «هویت ایرانی و وطن دوستی»، دبیرخانۀ شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور.]</ref><ref group="دیدگاه">واقعیت این است که مقاله در حد تعریف مفهوم باقی مانده است. نتوانسته با عمل مطلب ارتباط برقرار نماید. این مدخل مطلب زیاد دارد. یک زمان کانون گفتگوها بود. علاوه برآن دلیل طرح این مدخل ورود به فضای جنگ رمضان بود ولی در این مقاله اصلا به آن پرداخته نشده است.</ref> | وطندوستی بهمعنای پیوند عاطفی و مسئولیتپذیری فرد نسبت به سرزمین، فرهنگ، زبان و ارزشهای مشترک است. این مفهوم در ادبیات فارسی از طریق ستایش سرزمین و بیان دلتنگی بازتاب یافته و زبان فارسی بهعنوان مهمترین ابزار حفظ حافظهٔ تاریخی و هویتی ایرانیان شناخته میشود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/286689/%D9%88%D8%B7%D9%86%E2%80%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%AF%D8%A8-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%9B-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87%E «وطندوستی در شعر و ادب فارسی؛ مفهومی ریشهدار در هویت ایرانی»، وبسایت مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> عواملی مانند دوران رشد، پیشینهٔ خانوادگی، سنتها و تجربهٔ مهاجرت در شکلگیری این تعلق عاطفی نقش دارند.<ref>[https://iranian.mfa.ir/portal/viewpage/13275 «هویت ایرانی و وطن دوستی»، دبیرخانۀ شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور.]</ref> در منابع دینی نیز به احترام به سرزمین، دفاع از آن و منع اخراج مردم از دیار آنها تأکید شده است.<ref>سورهٔ ممتحنه، آیات 8 و 9.</ref> همچنین میان وطندوستی بهعنوان یک احساس طبیعی با ناسیونالیسم افراطی که رویکردی برتریطلب و حذفکننده دارد، تمایز قائل میشوند.<ref>[https://iranian.mfa.ir/portal/viewpage/13275 «هویت ایرانی و وطن دوستی»، دبیرخانۀ شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور.]</ref><ref group="دیدگاه">واقعیت این است که مقاله در حد تعریف مفهوم باقی مانده است. نتوانسته با عمل مطلب ارتباط برقرار نماید. این مدخل مطلب زیاد دارد. یک زمان کانون گفتگوها بود. علاوه برآن دلیل طرح این مدخل ورود به فضای جنگ رمضان بود ولی در این مقاله اصلا به آن پرداخته نشده است.</ref> | ||
===وطن بهمثابه ناموس و مادر در فرهنگ ایرانی=== | |||
در ادبیات فرهنگی ایران، از وطن همواره با تعابیری همچون «ناموس» و «مادر» یاد شده است. بر این اساس، دفاع از وطن مفهومی همسان با دفاع از ناموس یافته و «غیرت» و «تعصب» در همین چارچوب معنا یافته است. در این نگاه، دفاع از وطن افزون بر وظیفۀ ملی، جنبهای ایمانی و عقدیتی نیز دارد. همچنین، علیرغم تنوع اقوام و طوایف در ایران، ملت در شرایط بحرانی یکپارچگی خود را حفظ کرده و این وحدت، عاملی برای عبور از بحرانها دانسته شده است.<ref>[https://qom.iqna.ir/fa/news/4290783/%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87%E2%80%8C-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «دفاع از وطن در آموزۀ اخلاقی ایرانیان»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.]</ref> | |||
===مصادیق عملی ایستادن در کنار وطن در شرایط بحران=== | |||
در شرایط تهدید خارجی، ایستادن در کنار وطن بهمعنای فراتر رفتن از اختلافات سیاسی، قومیتی و سلیقهای برای حفظ یکپارچگی سرزمین مشترک تعریف شده است. مصادیق این ایستادن شامل مسئولیتپذیری مدنی (حفظ آرامش اجتماعی، پرهیز از شایعات، مدیریت مصرف منابع)، خدمت بیچشمداشت (پزشکان، مهندسان، معلمان، نیروهای امدادی) و پاسداشت میراث فرهنگی (حفظ زبان فارسی، نمادهای ملی و مذهبی) میشود. همچنین، همبستگی در شرایط جنگی به «جانپناه جمعی» تبدیل شده و عواملی مانند افزایش تابآوری اجتماعی، کاهش آسیبپذیری، خنثیسازی جنگ روانی و افزایش بازدارندگی را بههمراه دارد. در این شرایط، امنیت و تمامیت ارضی کشور بهعنوان خط قرمز مشترک همۀ گروهها شناخته میشود.<ref>[https://www.irna.ir/amp/86111015/ «ایستادن در کنار وطن، فارغ از مرز میان من و ما»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
