فوتبال زنان در ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

فوتبال زنان در ایران از دهه ۱۳۴۰ش با حضور غیررسمی دختران در تیم‌های محلی آغاز شد و باشگاه تاج نخستین تیم رسمی را تشکیل داد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، این رشته تا اوایل دهۀ ۱۳۷۰ش تعطیل بود و سپس فعالیت خود را از سر گرفت. تیم ملی زنان ایران در رقابت‌های بین‌المللی از جمله جام ملت‌های آسیا و المپیک نوجوانان سنگاپور حضور یافته و موفق به کسب جواز حضور در جام ملت‌های آسیا شده است. در سطح باشگاهی، لیگ برتر با حضور تیم‌هایی در ۲۴ استان برگزار می‌شود، اما با چالش‌هایی نظیر کیفیت پایین داوری، زیرساخت‌های نامناسب و نبود پوشش تلویزیونی مواجه است. موضوع حجاب که در گذشته مانعی برای حضور بین‌المللی محسوب می‌شد، با پیگیری‌های فدراسیون ایران و رايزنی‌های بین‌المللی حل شده و فیفا لباس استانداردی را برای زنان محجبه تأیید کرده است. بر اساس یافته‌های تحقیقی، مهم‌ترین موانع توسعه فوتبال قهرمانی زنان ایران شامل کمبود زیرساخت‌های استاندارد، نبود حمایت شغلی و مالی از ورزشکاران، ضعف در استعدادیابی و مربیگری و فقدان جایگاه زنان در مدیریت ورزشی کشور است.

فوتبال زنان در ایران از ۱۳۴۹ش با حضور غیررسمی دختران در تیم‌های محلی و خیابانی مردان آغاز شد. فدراسیون فوتبال ایران با شناسایی استعدادهای زنان، گروهی را برای آموزش مربیگری به کلاس‌های فیفا اعزام کرد. باشگاه تاج (استقلال) نخستین تیم رسمی فوتبال زنان را تشکیل داد و در ۱۳۴۹ش در بازی مقابل دیهیم به برتری ۶ بر صفر دست یافت.<ref>[https://www.jahannews.com/analysis/173507/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%8A-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86 «ماجراي فوتبال زنان در ايران»، وب‌سایت جهان نیوز.]</ref> سپس باشگاه‌های پرسپولیس، دیهیم و عقاب نیز به تیم‌داری در این حوزه پرداختند.<ref>[https://footballdokht.ir/577-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3.html «تاریخچه فوتبال زنان در ایران + عکس»، وب‌سایت فوتبال‌دخت.]</ref> با پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] [[انقلاب اسلامی ایران|ایران]] در ۱۳۵۷ش ورزش زنان تقریبا تعطیل بود. در ۱۳۷۱ش فوتبال زنان با برگزاری مسابقات فوتبال سالنی در دانشگاه الزهرا دوباره فعالیت خود را آغاز کرد. در دوران ریاست‌جمهوری [[سید محمد خاتمی]]، نسبت به سال‌های اول انقلاب توجه بیشتری به فوتبال زنان شد و امکانات گسترده‌تری در اختیار آن قرار گرفت. با حمایت برخی چهره‌ها از جمله [[فائزه هاشمی]] در عرصۀ ورزش زنان و محسن صفایی فراهانی در ریاست فدراسیون فوتبال، فوتبال دختران از فضای سالن به فضای باز و زمین چمن منتقل شد. در هشتم اردیبهشت ۱۳۸۵ش نخستین دیدار تدارکاتی تیم ملی زنان ایران در فضای باز پس از انقلاب برگزار شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/173440/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%BE%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86#comments «تاریخچه پر ماجرای فوتبال زنان در ایران»، وب‌سایت تابناک.]</ref>

امروزه فوبال زنان قالب 80 تیم باشگاهی شناسایی شده که در ۲۴ استان کشور پراکنده می‌باشند که عبارتند از: تهران، اصفهان، فارس، خوزستان، کرمان، مازندران، گیلان، خراسان رضوی، البرز، کرمانشاه، کردستان، همدان، آذربایجان غربی، بوشهر، چهارمحال و بختیاری، یزد، مرکزی، ایلام، کهگیلویه و بویراحمد، قزوین، گلستان، خراسان شمالی، سمنان. بیشترین تمرکز تیم‌ها در استان تهران و پس از آن در استان‌های فارس و اصفهان است <ref>[https://footballdokht.ir/teams «تیم های باشگاهی فوتبال زنان ایران»، وب‌سایت فوتبال‌دخت.]</ref> برخی از این باشگاه‌ها در قالب لیگ برتر فوتبال زنان هر ساله باهم رقابت می‌کنند. نخستین دورۀ این لیگ طی سال‌های 1386ش تا 1387ش برگزار شد<ref>[https://footballdokht.ir/254-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7.html «نخستین دوره لیگ برتر فوتبال زنان ایران طی سال‌های 1386 تا 1387 برگزار شد.»، وب‌سایت فوتبال‌دخت؛] [https://www.hazfi-cup.com/champions/Kowsar_Women_Football_League «لیست قهرمانان لیگ برتر کوثر بانوان فوتبال ایران»، وب‌سایت جام حذفی.]</ref> و در 1404ش هجدهمین دورۀ این لیگ باقهرمانی تیم خاتون بم پایان یافت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6745276/%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86-%D8%A8%D9%85-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D9%87%D8%AC%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%B4%D8%AF-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%86%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF «خاتون‌بم قهرمان لیگ هجدهم شد/ سپاهان در برابر بمی‌ها ناکام ماند.]</ref>  

== تیم‌های ملی فوتبال زنان در ایران ==

* '''تیم ملی فوتبال بانوان:''' کسب دو نایب‌قهرمانی غرب آسیا (۱۳۸۴م و ۱۳۹۰م)، حضور در جام ملت‌های آسیا (۲۰۲۲م هند و ۲۰۲۶م استرالیا) و سه دوره صعود به مرحلۀ دوم انتخابی المپیک.<ref>[https://the-ffiri.com/fa/services/20 «تیم ملی فوتبال بانوان ایران»، وب‌بایت فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی ایران.]</ref>

* '''تیم ملی فوتبال جوانان (دختران''' '''زیر ۲۰ سال):''' صعود به مرحله دوم مسابقات مقدماتی قهرمانی آسیا.<ref>[https://the-ffiri.com/fa/news/154/%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86 «تیم ملی فوتبال جوانان(دختران)»، وب‌سایت فوتبال‌دخت.]</ref>

* '''تیم ملی فوتبال''' '''نوجوانان (دختران زیر ۱۷ سال):''' راهیابی به دور دوم مقدماتی قهرمانی آسیا (۱۳۹۷ش، تاجیکستان).<ref>[https://the-ffiri.com/fa/news/161/%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86 «تیم ملی فوتبال نوجوانان(دختران)»، وب‌سایت فوتبال‌دخت.]</ref>

* '''تیم ملی فوتبال''' '''نونهالان (دختران زیر ۱۴ سال):''' نایب‌قهرمانی مسابقات زیر ۱۴ سال آسیا (۱۳۹۱ش، سریلانکا) و کسب دو مقام سومی در این رقابت‌ها (۱۳۹۳ش و ۱۳۹۵ش).<ref>[https://the-ffiri.com/fa/news/214/%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D9%86%D9%88%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86 «تیم ملی فوتبال نونهالان(دختران)»، وب‌سایت فوتبال‌دخت.]</ref>

* امروزه، مسأله حجاب و سخت‌گیری فیفا به عنوان یکی از چالش‌های اصلی در مسیر فعالیت بین‌المللی ورزشکاران زن ایرانی مطرح است. برای مثال، در مسابقات انتخابی المپیک ۲۰۱۲م لندن که خرداد ۱۳۹۰ش در اردن برگزار می‌شد، تیم ملی فوتبال زنان ایران به دلیل عدم تأیید لباس توسط داوران فیفا، اجازه حضور در زمین را پیدا نکرد. اما به دنبال پیگیری‌های فدراسیون فوتبال ایران و رايزنی‌های شاهزاده اردنی، فیفا لباسی استاندارد برای زنان محجبه به تأیید رساند که مورد پذیرش ایران، بحرین و اردن قرار گرفت.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1318499/%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%B9-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86-%D8%AD%D9%82-%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8 «فوتبال زنان ایران از اردن تا اردن؛ منع حجاب و گرفتن حق حساب»، وب‌سایت تابناک.]</ref> بر اساس اظهارات مسئولین فدراسیون در امور بانوان، موضوع حجاب حل شده است و مقامات فیفا نیز از نظر علمی متقاعد شدند که پوشش اسلامی سلامت بازیکنان را به خطر نمی‌اندازد. بدین ترتیب، حجاب دیگر به‌عنوان مانعی برای حضور زنان در رقابت‌های مهم بین‌المللی تلقی نمی‌شود و فوتبالیست‌های ایرانی با حفظ پوشش اسلامی خود توانسته‌اند به عرصه‌های جهانی راه یابند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/96777/%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-99-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%AD%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «موضوع حجاب دختران فوتبالیست ۹۹ درصد حل است»، خبرگزاری فرارو.]</ref>

== فوتبال زنان ایران در جنگ رمضان ==

پس از پایان جام ملت‌های آسیای زنان 2026 در استرالیا و به‌دلیل حمله آمریکا و اسرائیل به ایران و بسته بودن حریم هوایی ایران، بازگشت تیم ملی با تأخیر مواجه شد.<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-ورزشی-160/1700865-سیر-تا-پیاز-پناهندگی-بازیکنان-تیم-ملی-فوتبال-زنان-در-استرالیا «سیر تا پیاز پناهندگی بازیکنان تیم ملی فوتبال زنان در استرالیا»، خبرگزاری جماران.]</ref> در این مدت، 7 عضو تیم (شش بازیکن و یک عضو کادر فنی) هتل را ترک کرده و درخواست پناهندگی دادند؛<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1362977/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%84-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%BA%D9%88%D8%B4-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1-%D8%AA%D8%B5%D9%85%DB%8C%D9%85-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DB%B3-%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1 «کامبک زنان ایران از دل پناهندگی به آغوش وطن؛ منتظر تصمیم نهایی ۳ نفر دیگر!»، وب‌سایت تابناک؛] [https://www.asriran.com/fa/news/1149803/%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7-%D9%82%D9%86%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7-%D9%BE%D8%B4%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%B2%DB%8C «زهرا قنبری هم از پناهندگی در استرالیا پشیمان شد؛ کاپیتان تیم ملی در راه مالزی»، وب‌سایت عصر ایران؛] [https://www.tabnak.ir/fa/news/1362342/انصراف-یکی-از-دختران-فوتبالیست-از-پناهندگی «انصراف یکی از دختران فوتبالیست از پناهندگی»، وب‌سایت تابناک.]</ref> با این حال، پس از پیگیری‌های فدراسیون و دستگاه دیپلماسی، 5 نفر از آنان منصرف شده و تیم ملی در نهایت بدون 2 عضو باقی‌مانده به ایران بازگشت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6779171/برگزاری-مراسم-استقبال-از-تیم-ملی-فوتبال-زنان-در-میدان-ولیعصر «استقبال با شکوه از تیم ملی فوتبال زنان/ دختران «وطن» در آغوش ملت»، خبرگزاری مهر.]</ref>

== افتخارات ملی و بین‌المللی ==

* رقابت‌های ملی: نبود استراتژی ملی برای سازماندهی رقابت‌های بین‌المللی در کشور؛