همبستگی اجتماعی: تفاوت میان نسخه‌ها

همبستگی اجتماعی به‌عنوان یک مفهوم بنیادین در مطالعات اجتماعی در لغت به‌معنای وحدت، وفاق، وفاداری و با واژگانی چون یکپارچگی اجتماعی، انسجام اجتماعی، وفاق اجتماعی و نظم اجتماعی هم‌خانواده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5415/5421/50707/%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%22%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%D8%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%8C-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%22 نصرآبادی، «همبستگی اجتماعی و مشارکت عمومی (دیدگاهها، عوامل تقویت، تهدیدها و راهکارها)»،  پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref> تعریف جامع این اصطلاح در جامعه‌شناسی عبارت است از: احساس مسئولیت متقابل میان افراد یا گروه‌های آگاه و اراده‌مند که دربرگیرندۀ پیوندهای انسانی، حس برادری و وابستگی متقابل حیات و منافع جمعی است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5415/5421/50707/%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%22%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%D8%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%8C-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%22 نصرآبادی، «همبستگی اجتماعی و مشارکت عمومی (دیدگاهها، عوامل تقویت، تهدیدها و راهکارها)»،  پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref> مسأله همبستگی اجتماعی در میانه فردگرایی و جمع‌گرایی افراطی جانمایی شده است. در فلسفه تحت عناوین چون نسبت جزء و کل و نسبت خاص و عام؛ در علوم سیاسی تحت دوگانه ثبات و تغییر؛ در انسان شناسی تحت عناوین انسان اجتماعی و انسان اقتصادی بیان شده است. همسبتگی اجتماعی می‌تواند حافظ وضعیت موجود یا ناقد آن باشد.<ref>ذاکری، همبستگی اجتماعی و دشمنان آن، 1400ش، ص 463.</ref>  

اهمیت همبستگی اجتماعی در ابعاد گوناگونی قابل صورت‌بندی است. در گام نخست و در زمینه ثبات و بقای نظام اجتماعی یا نقد آن، از منظر جامعه‌شناختی این پدیده نقشی حیاتی در اداره، انتظام‌بخشی امور و حفظ ثبات یا تغییر نظام سیاسی-اجتماعی ایفا می‌کند؛ به‌گونه‌ای که بدون وجود انسجام، ساختار قدرت دچار تزلزل شده و جامعه به‌سوی فروپاشی حرکت می‌کند.<ref>جهانی نسب، «بررسی مفهوم همبستگی اجتماعی در آراء و اندیشه های ابن خلدون و امیل دور کیم»، ۱۴۰۱ش، ص۱۴۹.</ref> در بُعد امنیت ملی نیز پیوندهای مستحکم آحاد مردم به‌مثابه سدی دفاعی عمل می‌کند که ضمن خنثی‌سازی توطئه‌ها و جلوگیری از نفوذ بیگانگان، استقلال و اقتدار جامعه را تضمین می‌نماید.<ref>باقی نصرآبادی، «همبستگی اجتماعی و مشارکت عمومی»، ۱۳۸۴ش، ص۱.</ref> در سطح کلان توسعه و مدیریت، انسجام اجتماعی با تجمیع و بسیج کارآمد منابع مادی و سرمایه‌های انسانی، پیش‌شرط بنیادین رشد، شکوفایی و دستیابی به توسعه پایدار به‌شمار می‌رود.<ref>باقی نصرآبادی، «همبستگی اجتماعی و مشارکت عمومی»، ۱۳۸۴، ص۱.</ref><ref>سایه میری، «رابطه عدالت با همبستگی اجتماعی از دیدگاه امام علی (ع)»، ۱۳۹۹، ص ۲۰۵.</ref> این پدیده با تقویت وجدان جمعی و بسط اعتماد متقابل، متضمن بقای نظام اجتماعی بوده و امنیت پایدار روانی و مدنی را برای شهروندان به ارمغان می‌آورد.<ref>عبداله زاده فرد، «ارتقای کیفیت فضاهای عمومی شهری راهبردی در شکل گیری همبستگی اجتماعی»، ۱۳۹۵ش، ص۱.</ref> همبستگی از طریق تعدیل نابرابری‌ها و تقلیل شکاف‌های اجتماعی، به‌عنوان مکانیسمی پیشگیرانه مانع از تشدید اختلافات و بروز منازعات فرقه‌ای یا مسلکی شده و بستر ساختاری لازم برای تحقق حکمرانی مطلوب را فراهم می‌سازد.<ref>رستمی کیسمی، «عرصه های مورد تأکید امام خمینی بر همبستگی اجتماعی»، ۱۴۰۲ش، ص۱.</ref> از بعد دانشی نیز چگونگی بازسازی همبستگی جامعه فرانسه عامل اصلی شکل‌گیری جامعه‌شناسی ذکر شده است.<ref>ذاکری، همبستگی اجتماعی و دشمنان آن، 1400ش، ص 129.</ref>