| خط ۳۵: | خط ۳۵: | ||
این نظریه همبستگی را تابعی از میزان وابستگی فرد به گروه برای تأمین نیازها و پاداشها میداند. اگر فرد احساس کند منافعش در گروی بقای جمع است، به هنجارها وفادار میماند.<ref>حاجیانی، «شاخصهای همبستگی اجتماعی و تأثیر دانشگاه آزاد اسلامی بر آن»، ۱۳۹۰، ص ۱۲.</ref> | این نظریه همبستگی را تابعی از میزان وابستگی فرد به گروه برای تأمین نیازها و پاداشها میداند. اگر فرد احساس کند منافعش در گروی بقای جمع است، به هنجارها وفادار میماند.<ref>حاجیانی، «شاخصهای همبستگی اجتماعی و تأثیر دانشگاه آزاد اسلامی بر آن»، ۱۳۹۰، ص ۱۲.</ref> | ||
== دیدگاه اندیشمندان مسلمان == | == دیدگاه اندیشمندان مسلمان == | ||
ابن خلدون از مفهوم عصبیت برای تبیین همبستگی استفاده میکند. عصبیت در ابتدا بر پیوندهای خویشاوندی استوار است، اما با پیوند یافتن به دین، قدرت نفوذ آن دوچندان شده و منجر به تشکیل تمدن و دولت میشود. او اضمحلال عصبیت را ناشی از تجملخواهی و تنپروری دانسته که منجر به تضعیف پیوندهای انسانی میشود.<ref>ابن خلدون، مقدمه ابن خلدون، 1390ش، ج1، صص 294 و 301-302.</ref> | |||
در اندیشه [[فارابی]]، محبت بهعنوان عامل اصلی ایجاد همبستگی اجتماعی در قالب اشتراک در فضیلت، منفعت و لذت تحقق مییابد. در [[مدینه فاضله]] بهعنوان یک جامعه دارای همبستگی اجتماعی افراد در پرتو آن سه نوع محبت برای کسب سعادت تلاش میکنند.<ref>رستمی کیسمی، «عرصههای مورد تأکید امام خمینی بر همبستگی اجتماعی»، ۱۴۰۲، صص ۷۵-۷۶.</ref> خواجه نصیر الدین طوسی از محبت طبیعی و ارادی بهعنوان دو عامل همبستگی اجتماعی صحبت کرده است. انواع محبت ارادی عبارتند از: سریع العقد و انحلال، بطیء العقد و انحلال، بطیء العقد و سریع انحلال و سریع العقد و بطیء انحلال است.<ref>طوسی، اخلاق ناصری، 1391ش، صص258-260.</ref> | |||
در اندیشه امام خمینی، اتحاد حول محور اسلام جایگزین ملیگرایی سکولار میشود. دشمنشناسی مشترک،<ref>رستمی کیسمی، «عرصههای مورد تأکید امام خمینی بر همبستگی اجتماعی»، ۱۴۰۲ش، صص ۸۲-۸۵.</ref> مشارکت همهجانبه مردم در امور جامعه،<ref>رستمی کیسمی، «عرصههای مورد تأکید امام خمینی بر همبستگی اجتماعی»، ۱۴۰۲ش، صص ۸۵-۸۸.</ref> روحانیت<ref>رستمی کیسمی، «عرصههای مورد تأکید امام خمینی بر همبستگی اجتماعی»، ۱۴۰۲ش، صص ۸۸-۹۱.</ref> و مناسک جمعی اسلامی عرصههای مهم همسبتگی اجتماعی از نظر وی ذکر شده است.<ref>رستمی کیسمی، «عرصههای مورد تأکید امام خمینی بر همبستگی اجتماعی»، ۱۴۰۲ش، صص ۹۱-۹۴.</ref> | |||
[[سید محمدحسین طباطبایی|سید محمد حسین طباطبایی]] با طرح نظریه اعتباریات و استخدام، معتقد است طبیعت استخدامگر انسان ذاتاً مولد اختلاف است<ref>طباطبایی، «اصول فلسفه و روش رئالیسم»، ۱۳۹۲ش، ج ۲، ص ۲۲۰.</ref> و همبستگی اجتماعی پایدار تنها با مداخله دین بهعنوان عاملی فراطبیعی محقق میشود.<ref>طباطبایی، «المیزان فی تفسیر القرآن»، ۱۳۹۰ش، ج ۲، ص ۱۸۷.</ref> او سازوکار همبستگی را در سه پله صبر فردی، مصابره و در نهایت مرابطه صورتبندی میکند.<ref>طباطبایی، «المیزان فی تفسیر القرآن»، ۱۳۹۰ش، ج ۴، ص ۱۴۳.</ref> در این الگو، جامعه به یک شخصیت واحد تبدیل شده و تفکر اجتماعی جایگزین تفکر فردی میگردد.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۰ش، ج ۴، صص ۱۶۶ و 159.</ref> عامل اصلی همبستگی هم عقیده و هدف است نه سرزمین و نژاد.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۰ش، ج4، ص 196.</ref> | |||
* '''محمدعلی شاهآبادی:''' [[محمدعلی شاهآبادی|محمد علی شاهآبادی]] در کتاب «شذرات المعارف»، همبستگی اجتماعی را بر دو پایه خیط نبوت و ولایت (انسجام عمودی) و خیط اخوت (انسجام افقی) تبیین کرده است. وی خطرناکترین عامل انحطاط جامعه را گسست پیوند برادری و پیوند با اجانب میداند.<ref>شاهآبادی، «شذرات المعارف»، ۱۳۸۰، ص ۸.</ref> نظریه او بر دو رکن استوار است: | * '''محمدعلی شاهآبادی:''' [[محمدعلی شاهآبادی|محمد علی شاهآبادی]] در کتاب «شذرات المعارف»، همبستگی اجتماعی را بر دو پایه خیط نبوت و ولایت (انسجام عمودی) و خیط اخوت (انسجام افقی) تبیین کرده است. وی خطرناکترین عامل انحطاط جامعه را گسست پیوند برادری و پیوند با اجانب میداند.<ref>شاهآبادی، «شذرات المعارف»، ۱۳۸۰، ص ۸.</ref> نظریه او بر دو رکن استوار است: | ||
# سیاست عِدّه (نیروی انسانی): مبتنی بر قاعده «لا عِدَّةَ إلا بالأخوة»؛ که پایداری آن منوط به چهار ناموسِ انس، کمال، عزت و عون است.<ref>شاهآبادی، «شذرات المعارف»، ۱۳۸۰، ص ۱۶.</ref> | # سیاست عِدّه (نیروی انسانی): مبتنی بر قاعده «لا عِدَّةَ إلا بالأخوة»؛ که پایداری آن منوط به چهار ناموسِ انس، کمال، عزت و عون است.<ref>شاهآبادی، «شذرات المعارف»، ۱۳۸۰، ص ۱۶.</ref> | ||
