حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۴۳: خط ۴۳:
|
|
|واگذاری بحرین (۱۳۴۹ش)
|واگذاری بحرین (۱۳۴۹ش)
|جدایی بحرین از ایران در دوران پهلوی، نشانه‌ای از تضعیف تمامیت ارضی از نگاه مردم ایران<ref>[https://hawzah.net/fa/Discussion/View/86516/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1_%D8%A8%D8%A7_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 فقیه حقانی، موسی، «بررسی چرایی دشمنی استعمار با ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 26 شهریور 1404ش.]</ref>
|جدایی بحرین از ایران در دوران پهلوی، نشانه‌ای از تضعیف تمامیت ارضی از نگاه مردم ایران<ref name=":0">[https://hawzah.net/fa/Discussion/View/86516/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1_%D8%A8%D8%A7_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 فقیه حقانی، موسی، «بررسی چرایی دشمنی استعمار با ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 26 شهریور 1404ش.]</ref>
|-
|-
|
|
خط ۸۷: خط ۸۷:
|
|
|نقش روحانیت و مرجعیت شیعه
|نقش روحانیت و مرجعیت شیعه
|رهبری اعتراضات توسط روحانیونی نظیر آیت‌الله مدرس در مشروطه، آیت‌الله کاشانی در نهضت نفت و امام خمینی در انقلاب ۱۳۵۷ش، و شبکه مساجد و حسینیه‌ها به عنوان کانون آگاهی‌بخشی<ref>مسعودی، «سایه استعمار و استبداد بر فرهنگ ایران عصر پهلوی»، 1387ش، ص60-67.</ref>
|رهبری اعتراضات توسط روحانیونی نظیر آیت‌الله مدرس در مشروطه، آیت‌الله کاشانی در نهضت نفت و امام خمینی در انقلاب ۱۳۵۷ش، و شبکه مساجد و حسینیه‌ها به عنوان کانون آگاهی‌بخشی<ref name=":1">مسعودی، «سایه استعمار و استبداد بر فرهنگ ایران عصر پهلوی»، 1387ش، ص60-67.</ref>
|}
|}


خط ۱۳۷: خط ۱۳۷:


== ساختار  نظام جمهوری اسلامی ایران ==
== ساختار  نظام جمهوری اسلامی ایران ==
== زمینه‌های شکلگیری جمهوری اسلامی ایران ==
{| class="wikitable"
!'''رکن'''
!'''ترکیب/ارکان داخلی'''
!'''نحوه انتخاب / انتصاب'''
!'''وظایف و اختیارات کلیدی'''
|-
|'''رهبری (ولایت فقیه)'''
| فقیه عادل، با تقوا، آگاه به زمان، شجاع، مدیر و مدبر
|برگزیده مجلس خبرگان رهبری
|فرماندهی کل قوا، نظارت بر قوای سه‌گانه، تعیین سیاست‌های کلی نظام پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت، نظارت بر حسن اجرای سیاست‌ها، فرمان همه‌پرسی، اعلام جنگ و صلح و بسیج نیروها، نصب و عزل فقهای شورای نگهبان، عالی‌ترین مقام قوه قضائیه، رئیس سازمان صداوسیما، رئیس ستاد مشترک، فرمانده کل سپاه پاسداران و فرماندهان عالی نیروهای نظامی و انتظامی، حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سه‌گانه، حل معضلات نظام از طریق مجمع تشخیص مصلحت، امضای حکم ریاست‌جمهوری، عزل رئیس‌جمهور در موارد قانونی، عفو یا تخفیف مجازات محکومان به پیشنهاد رئیس قوه قضائیه، و تفویض بخشی از اختیارات به شخص دیگر
|-
|مجلس خبرگان رهبری
|مجتهدان و علمای طراز اول سراسر کشور
|انتخابات مستقیم مردم (هر ۸ سال یک بار)
|انتخاب رهبر، نظارت بر اعمال و بقای شرایط رهبری، عزل رهبر در صورت ناتوانی
|-
|شورای موقت رهبری
|رئیس‌جمهور، رئیس قوه قضائیه و یکی از فقهای شورای نگهبان
|
|انجام وظایف رهبری تا زمان تعیین رهبر جدید توسط مجلس خبرگان
|-
|قوه مقننه
|مجلس شورای اسلامی  به اضافه اقلیت‌های دینی (زرتشتیان، کلیمیان، مسیحیان آشوری و کلدانی: یک نماینده؛ مسیحیان ارمنی جنوب و شمال: هرکدام یک نماینده)
|
|قانون‌گذاری، نظارت بر قوه مجریه، تحقیق و تفحص، استیضاح وزرا و رئیس‌جمهور
|-
|
|وابستگی رژیم پهلوی به غرب
|
|افزایش وابستگی نظامی، اقتصادی و فرهنگی به ویژه به آمریکا در دوران محمدرضا پهلوی
|-
|
|کاپیتولاسیون (۱۳۴۲ش)
|
|اعطای مصونیت قضایی به اتباع آمریکایی در ایران، از سوی مردم به عنوان تضعیف حاکمیت ملی تلقی شد
|-
|
|واگذاری بحرین (۱۳۴۹ش)
|
|جدایی بحرین از ایران در دوران پهلوی، نشانه‌ای از تضعیف تمامیت ارضی از نگاه مردم ایران<ref name=":0" />
|-
|
|حضور نظامی مستشاران آمریکایی
|
|استقرار هزاران مستشار نظامی آمریکایی در ایران برای سازماندهی ارتش و ساواک، تبدیل ایران به ژاندارمری منطقه
|-
|
|حمایت غرب از سرکوب مخالفان
|
|پشتیبانی سیاسی، مالی و تسلیحاتی آمریکا و انگلیس از رژیم پهلوی در سرکوب اعتراضات مردمی از جمله قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ش
|-
|
|وابستگی اقتصادی به غرب
|
|سلطه شرکت‌های خارجی بر نفت ایران پس از قرارداد ۱۳۳۳ش تبدیل ایران به بازار مصرف کالاهای غربی و خروج سرمایه
|-
|'''زمینه‌های داخلی'''
|ساختار استبدادی حاکمیت
|
|سرکوب مخالفان، انحلال احزاب، کنترل شدید مطبوعات، عدم آزادی بیان و مشارکت سیاسی
|-
|
|سیاست‌های ضد دینی پهلوی اول
|
|کشف حجاب اجباری در ۱۳۱۴ش، تغییر لباس مردان به کلاه شاپو، ترویج باستان‌گرایی، تضعیف نهاد روحانیت
|-
|
|سیاست‌های ضد دینی پهلوی دوم
|
|ادامه اسلام‌زدایی، تحقیر شعائر مذهبی در رسانه‌ها و مراکز آموزشی، ترویج فرهنگ غربی و مصرف‌گرایی
|-
|
|عقب‌ماندگی اقتصادی
|
|محدودیت اقتصاد به صادرات نفت و واردات کالاهای مصرفی، زوال کشاورزی و صنایع داخلی
|-
|
|نهضت مشروطه
|
|تأسیس مجلس شورای ملی در اوایل قرن چهاردهم، اما ناکامی در ریشه‌کنی استبداد به دلیل ضعف ساختاری
|-
|
|ملی‌شدن نفت و کودتا
|
|تلاش محمد مصدق برای استقلال اقتصادی  در ۱۳۲۹ش، سرکوب آن با کودتای ۱۳۳۲ش و بازگشت شاه با قدرتی بیشتر
|-
|
|تحمیل غرب‌گرایی فرهنگی
|
|تجمع نارضایتی‌های داخلی و خارجی، مطالبه «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی»
|-
|
|نقش روحانیت و مرجعیت شیعه
|
|رهبری اعتراضات توسط روحانیونی نظیر آیت‌الله مدرس در مشروطه، آیت‌الله کاشانی در نهضت نفت و امام خمینی در انقلاب ۱۳۵۷ش، و شبکه مساجد و حسینیه‌ها به عنوان کانون آگاهی‌بخشی<ref name=":1" />
|}
== مبانی نظام جمهوری اسلامی ایران ==
ساختار سیاسی نظام جمهوری اسلامی ایران بر پایه چند رکن اصلی استوار است که در قانون اساسی مصوب ۱۳۵۸ش تبیین شده است.
ساختار سیاسی نظام جمهوری اسلامی ایران بر پایه چند رکن اصلی استوار است که در قانون اساسی مصوب ۱۳۵۸ش تبیین شده است.