تجمعات شبانه ایرانیان ۱۴۰۴-۱۴۰۵: تفاوت میان نسخه‌ها

* '''تبدیل تهدید به فرصت برای هویت ملی''': تحلیل‌گران و سیاستمداران داخلی و خارجی بیان داشته‌اند که حملات خارجی و ترور رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران، آمریکا و اسرائیل را به دشمنی همگانی برای ایرانیان تبدیل کرد و در برابر این دشمن، اختلافات داخلی کمرنگ شد و حس ایرانی بودن بر هر هویت دیگری غلبه یافت.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1041778/حملات-واشینگتن-و-تل-آویو-باعث-اتحاد-مردم-ایران-شد «حملات واشینگتن و تل‌آویو باعث اتحاد مردم ایران شد»، خبرگزاری آنا.]</ref> به باور آنان، اشتباه راهبردی واشنگتن و تل‌آویو در حمله به ایران مبنی بر عدم پاسخ تلافی جویانۀ ایران، با پاسخی چندجانبه و فراتر از پیش‌بینی‌های عملیاتی آنان مواجه شدند. وحدت ملی و تاب‌آوری ایرانی، تاکتیک اصلی دشمن مبنی بر استفاده از شکاف‌های اجتماعی ایران برای دست‌یابی به‌هدف‌شان را بی‌اثر کرد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308343/6-اشتباه-راهبردی-آمریکا-علیه-ایران «6 اشتباه راهبردی آمریکا علیه ایران»، وب‌سایت نورنیوز.]</ref>

* '''پاسخ عملی به تهدید نفوذ''': حضور فیزیکی مردم در خیابان‌ها، عملاً باعث تأمین امنیت محله‌ها و مانع اقدامات [[اغتشاشات دی ۱۴۰۴|اغتشاش‌گران]] شد. ازاین‌رو مردم به حضور خود تا پایان جنگ در خیابان‌ها ادامه دادند و از نظام جمهوری اسلامی ایران محافظت می‌کنند.<ref>[https://www.taghribnews.com/fa/interview/716331 «اشتباه محاسباتی آمریکا و اسرائیل در حمله به ایران، اتحاد مردم ایران نقشه‌های دشمن را برملا کرد»، وب‌سایت تقریب.]</ref>

=== ادامه تجمعات پس از اعلام آتش‌بس ===

با اعلام آتش‌بس دو هفته‌ای در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش،<ref>[https://www.varzesh3.com/news/2354423/تمدید-آتش-بس-بین-آمریکا-و-ایران «تمدید آتش‌بس بین آمریکا و ایران؟»، وب‌سایت ورزش3.]</ref> هم‌چنان مردم برای اعلام [[همبستگی اجتماعی|همبستگی]] و حمایت از وطن، نظام اسلامی و نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، در خیابان‌ها ماندند تا به یک حکم شرعی و ملی عمل<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1375546/شرکت-در-تجمعات-شبانه-واجب-عینی-است-نه-کفایی «شرکت در تجمعات شبانه، واجب عینی است نه کفایی!»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> و به موارد زیر پاسخ داده باشند:

* '''پیام رهبر جمهوری اسلامی ایران''': سید مجتبی خامنه‌ای در چهلمین روز شهادت رهبر پیشین به صراحت اعلام کرد که با وجود آتش‌بس، نباید تصور شود که حضور در خیابان لازم نیست و از مردم خواست که سنگین‌تر و پرشورتر از قبل در میادین حاضر شوند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=62808 «پیام حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای رهبر معظّم انقلاب اسلامی به‌مناسبت چهلمین روز شهادت قائد عظیم‌الشأن انقلاب و مسائل مهم مربوط به جنگ تحمیلی سوم»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>

* '''تأکید نهادهای نظامی''' '''و مسئولان نظام''': ستاد کل نیروهای مسلح در نخستین روز آتش‌بس طی اطلاعیه‌ای از مردم خواست همچون گذشته حضور در میادین و خیابان‌ها را در شب‌های آینده حفظ کرده و دشمنان را مأیوس کنند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1802506/۴۰-روز-مقاومت-دشمن-را-به-پذیرش-شروط-ایران-وادار-کرد-تنگه-هرمز «بیانیه ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی حضرت خاتم‌الانبیا»، وب‌سایت مشرق‌نیوز.]</ref> محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس تیم مذاکره‌کنندهٔ ایران در مذاکرات اسلام‌آباد نیز، در اظهاراتی صریح، سه اولویت اصلی برای مردم را چنین برشمرد: خیابان، خیابان، خیابان.<ref>[https://www.irna.ir/news/86099918/قالیباف-حضور-مردم-در-خیابان-ها-دشمن-را-گیج-و-عصبانی-کرده-است «قالیباف: حضور مردم در خیابان‌ها دشمن را گیج و عصبانی کرده است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضاییه، نیز از مردم و نیروهای مردمی که هر شب به خیابان‌ها می‌آمدند، تقدیر کرد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1148941/اژه-ای-احسنت-و-مرحبا-به-این-مردم-بصیر-که-خیابان-را-رها-نمی-کنند «اژه‌ای: احسنت و مرحبا به این مردم بصیر که خیابان را رها نمی‌کنند»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>

* '''ادامه جهاد''': این فراخوان‌ها، حضور در خیابان را که از ابتدا جهاد واجب توصیف شده بود، برای مردم به‌عنوان یک وظیفهٔ مستمر و بی‌پایان، حتی پس از پایان موقت جنگ، در اولویت قرار داد.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1375406/حضور-مردم-در-خیابان-مصداق-جهاد-است-برائت-از-دشمنان-بالاترین «حضور مردم در خیابان مصداق «جهاد» است، برائت از دشمنان بالاترین مرحله تقوا است»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

== فضای تجمعات شبانه ==

بر اساس گزارش‌های میدانی و تحلیل‌های صورت‌گرفته، خیابان‌های شهرهای ایران، در شب‌های جنگ رمضان، به صحنه‌ای بی‌نظیر از وحدت و ایستادگی ملی تبدیل شده بود. فضای حاکم بر این تجمعات را می‌توان در چند بُعد مهم توصیف کرد:

بر اساس گزارش‌های میدانی، فضای حاکم بر تجمعات، تلفیقی از سوگواری عمیق و عزم نمایش قدرت بود. از یک سو، شرکت‌کنندگان با در دست داشتن تصاویر رهبر شهید و دیگر شهدای جنگ تحمیلی، به سوگواری می‌پرداختند و بر ضرورت انتقام‌خواهی تأکید می‌کردند. از سوی دیگر، مردم با حضور در میادین و خیابان‌های اصلی شهر و روستا، ضمن بیعت با رهبر جدید انقلاب، اعلام ایستادگی و مقاومت در برابر هرگونه تجاوز دشمنان به خاک میهن داشتند.<ref>[https://farsnews.ir/AmiraliJamshidi/1777666432231712541/شصت-و-دومین-شب-سنگر-خیابان-در-مشت-ملت-ایران «شصت و دومین شب؛ سنگر خیابان در مشت ملت ایران»، خبرگزاری فارس.]</ref> همچنین در بازتاب رسانه‌ها این مطلب تأکید می‌شد که این تجمعات بازتاب دهندهٔ یک تقسیم‌کار ملی بود<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2204022/۲۰-دستاورد-جمهوری-اسلامی-ایران-در-جنگ-رمضان «۲۰ دستاورد جمهوری اسلامی ایران در جنگ رمضان»، خبرآنلاین.]</ref> که توسط مقامات ارشد نظامی و سیاسی تعریف شده بود: از نیروهای مسلح خواسته شده بود که در میدان نبرد حضور داشته باشند و از مردم انتظار می‌رفت که با حضور مدنی و مستمر خود در خیابان‌ها، امنیت داخلی را تأمین کرده و پشتوانه مردمی جبهه جنگ را تشکیل دهند.<ref>[https://farsnews.ir/hormozgan/1776601540795534691/ابوالقاسم-جراره-حضور-مردم-در-میدان-بزرگ-ترین-دلگرمی-نیروهای-مسلح-است «ابوالقاسم جراره: حضور مردم در میدان بزرگ‌ترین دلگرمی نیروهای مسلح است»، خبرگزاری فارس.]</ref> شعار معروف «خیابان با شما، میدان با ما» از سوی فرمانده نیروی هوافضای سپاه<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/16/3533525/پیامی-از-سردارِ-در-میدان-خیابان-با-شما-میدان-با-ما «پیامی از سردارِ در میدان: خیابان با شما میدان با ما»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> و تأکید رئیس مجلس مبنی بر اولویت خیابان، خیابان، خیابان، برای مردم،<ref>[https://www.irna.ir/news/86099918/قالیباف-حضور-مردم-در-خیابان-ها-دشمن-را-گیج-و-عصبانی-کرده-است «قالیباف: حضور مردم در خیابان‌ها دشمن را گیج و عصبانی کرده است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> این فضا را به خوبی نشان می‌داد.<ref>[https://kashoob.com/audio/EB4wW/نماهنگ-میدان-با-تو-خیابان-با-ما «نماهنگ میدان با تو خیابان با ما»، وب‌سایت کاشوب.]</ref>

بر اساس گزارش‌های موجود در صداوسیما، آنچه در شب‌های جنگ رمضان شکل گرفت، چیزی فراتر از یک تجمع سیاسی صرف بود. با گذشت روزها و ادامهٔ جنگ، این تجمعات به‌عنوان یک آیین مدنی توزیع‌شده در سراسر کشور تثبیت شد و هر شب با نظمی تقریباً ثابت تکرار می‌شد. خانواده‌ها با فرزندان خود و حتی افراد مسن از هر قشر و قومی حضور داشتند. زنان باحجاب و بی‌حجاب در کنار یکدیگر ایستاده بودند و وحدت فراتر از اختلافات داخلی را به نمایش می‌گذاشتند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5770069/۵۱-شب-پایداری-و-همدلی-در-دفاع-از-وطن-گزارش «۵۱ شب پایداری و همدلی در دفاع از وطن+گزارش»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref>

نمادین‌ترین صحنه‌های این تجمعات در رسانه‌ها در لحظاتی رقم خورد که انتظار می‌رفت هر جمعیتی پراکنده شود. لحظهٔ بمباران نقطه‌ای از شهر تهران هنگام دعا خواندن مردم در تجمعات شبانه که نه‌تنها جمعیت پراکنده نشد، بلکه در لحظهٔ انفجار و در حالی که دود و شعله‌های آتش پیش روی مردم بود به دعای خود ادامه دادند و بدون ترس به حضور خود ادامه دادند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1379524/فقط-همین-چند-ثانیه-را-از-شجاعت-مردم-تهران-را-ببینید «فقط همین چند ثانیه را از شجاعت مردم تهران را ببینید»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> این ویدئو و فیلم‌های دیگری مشابه این فیلم که در راه‌پیمایی روز قدس نیز میان کاربران فضای مجازی وایرال شد،<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1362676/5-ویدیو-از-بمباران-اطراف-راهپیمایی-روز-قدس-و-شهادت-یک-زن «5 ویدیو از بمباران اطراف راهپیمایی روز قدس و شهادت یک زن»، وب‌سایت تابناک.]</ref> شجاعت مردم و مسئولان ایرانی را به نمایش گذاشت.<ref>[https://president.ir/fa/163871 «حضور دکتر پزشکیان در خروش میلیونی ملت ایران در روز جهانی قدس»، پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست جمهوری اسلامی ایران.]</ref>

* '''عبدالله جوادی آملیاز مراجع تقلید''': مردم حاضر در صحنه را مورد تحسین قرار داد و آنها را جزء فرشتگان خدا در زمین خواند و بیان کرد که مردم ایران به خاک شرف دادند، به زمین، زمان و به عصر آبرو دادند.<ref>[https://esra.ir/fa/web/news/w/8228471?redirect=%2F «مردم در صحنه، جزء فرشتگان زمین‌اند»، پایگاه اطلاع‌رسانی اسراء.]</ref>

* '''محمدحسین فلاح‌زاده رئیس مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی''': نیز شرکت در تجمعات شبانه را واجب عینی دانست و بیان کرد که حضور در راهپیمایی‌های شبانه و سر دادن شعار، مصداق جهاد لسانی و واجب عینی برای افراد توانمند است و نمی‌توان به بهانهٔ حضور دیگران از آن شانه خالی کرد.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1375546/شرکت-در-تجمعات-شبانه-واجب-عینی-است-نه-کفایی «شرکت در تجمعات شبانه، واجب عینی است نه کفایی!»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی سوشال تروث، تجمعات ایرانیان را ساختگی و تولید هوش مصنوعی خواند،<ref>[https://fararu.com/fa/news/956408/ترامپ-تجمعات-خیابانی-این-روزهای-ایران-را-هوش-مصنوعی-معرفی-کرد «ترامپ تجمعات خیابانی این روزهای ایران را هوش مصنوعی معرفی کرد»، وب‌سایت فرارو.]</ref> این ادعای ترامپ با واکنش یکپارچه، قاطع و اغلب با لحن تمسخرآمیز از سوی مقامات سیاسی، نظامی<ref>[https://www.pana.ir/بخش-سیاسی-27/1678740-خیابان-ها-پر-از-مردم-است-این-ها-هوش-مصنوعی-نیستند-ملت-ایران-اند «رئیس‌جمهور پزشکیان: خیابان‌ها پر از مردم است؛ این‌ها هوش مصنوعی نیستند، ملت ایران‌اند»، خبرگزاری پانا.]</ref> و مردم ایران در فضای مجازی و خیابان مواجه شد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/821849/فیلم-واکنش-مردم-آمل-به-ادعای-ترامپ-درباره-تجمعات-مردمی-و-هوش-مصنوعی «فیلم/ واکنش مردم آمل به ادعای ترامپ درباره تجمعات مردمی و هوش مصنوعی»، خبرگزاری دفاع مقدس؛] [https://www.hawzahnews.com/news/1374002/فیلم-آیا-تجمعات-هر-شب-مردم-ایران-با-هوش-مصنوعی-ساخته-میشود «فیلم، آیا تجمعات هر شب مردم ایران با هوش مصنوعی ساخته می‌شود؟»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

تجمعات شبانه در جنگ رمضان، فراتر از ابعاد نظامی و امنیتی، دستاوردهای اجتماعی و فرهنگی به همراه داشت؛ ازجمله:

۵. '''میراث‌سازی تاریخی''': وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، مشارکت گستردهٔ اخیر مردم را دارای ابعاد تمدنی و هویتی دانست و آن را از کنش‌های اجتماعی گذرا فراتر خواند. وی از ثبت این رویداد بر پایهٔ دکترین ثبت دوگانه به‌مثابه میراثی پایدار در حافظهٔ فرهنگی ایران یاد کرد.<ref>[https://www.irna.ir/amp/86126638/ «حماسه حضور ملت ایران در جنگ رمضان در قالب میراث زنده معاصر ثبت می‌شود»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

رسانه‌های داخلی گزارش دادند که زنان در تجمعات شبانهٔ جنگ رمضان، حضوری گسترده، متنوع و حتی پررنگ‌تر از مردان داشتند. این حضور، طیف‌های مختلفی از دختران نوجوان تا زنان میانسال و سالخورده را دربر می‌گرفت و در برخی موارد با مشارکت زنان باردار با شرایط جسمی دشوار، نیز همراه بود. در گزارش‌های خبری، این حضور به‌عنوان یکی از جلوه‌های همبستگی اجتماعی و حمایت از نیروهای مسلح توصیف شد و از آن به‌عنوان عاملی در تقویت روحیه عمومی و انسجام اجتماعی یاد شد.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1050769/چرا-زنان-در-تجمعات-شبانه-جنگ-رمضان-پررنگ-تر-دیده-شدند «چرا زنان در تجمعات شبانه جنگ رمضان پررنگ‌تر دیده شدند؟»، خبرگزاری آنا.]</ref>

* «حسبی الله» با صدای محسن چاوشی؛<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/400734/آهنگ‌هایی-که-در-جنگ-رمضان-برای-اقتدار-و-سوگ-ایران-منتشر-شدند-صوت-فیلم-و-لینک-دانلود «آهنگ‌هایی که در جنگ رمضان برای اقتدار و سوگ «ایران» منتشر شدند»، وب‌سایت شهرآرا نیوز.]</ref>