حشد الشعبی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
# نبرد با داعش و بیرون راندن آنان از خاک عراق؛ | # نبرد با داعش و بیرون راندن آنان از خاک عراق؛ | ||
# حفاظت از کشور عراق و کمک به عراقیهایی که توان جهاد ندارند.<ref>محمد ستوده، و همت بدرآبادی، «بررسی ابعاد بیثباتی سیاسی در عراق جدید»، 1398ش، ص22.</ref> | # حفاظت از کشور عراق و کمک به عراقیهایی که توان جهاد ندارند.<ref>محمد ستوده، و همت بدرآبادی، «بررسی ابعاد بیثباتی سیاسی در عراق جدید»، 1398ش، ص22.</ref> | ||
== فعالیتها == | == فعالیتها == | ||
تاسیس حشدالشعبی در ایجاد امنیت مردم پایه، بسیار تاثیرگذار بوده تا جایی که توانسته ضمن جبران ناکارآمدی ساختار نظامی، تهدیدهای اصلی را از جامعه و حکومت عراق دور کند و قدرت امنیت آفرین مردم برای سیاست گذاران عراقی اثبات نماید.<ref>تورج افشون، کالبدشکافی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عراق با تاکید بر شکلگیری مقاومت مردم پایه»، ص82، 1404ش.</ref> | تاسیس حشدالشعبی در ایجاد امنیت مردم پایه، بسیار تاثیرگذار بوده تا جایی که توانسته ضمن جبران ناکارآمدی ساختار نظامی، تهدیدهای اصلی را از جامعه و حکومت عراق دور کند و قدرت امنیت آفرین مردم برای سیاست گذاران عراقی اثبات نماید.<ref>تورج افشون، کالبدشکافی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عراق با تاکید بر شکلگیری مقاومت مردم پایه»، ص82، 1404ش.</ref> | ||
مبارزه با داعش و آزادسازی مناطق وسیعی از خاک عراق از سیطره آن، ایجاد امنیت جادههای مهم بهویژه جادههای موازی مرز سوریه، تسهیلگری در بازسازی و احیای خط زمینی تهران _ بغداد _ دمشق، عقیمسازی طرح نفوذ کردها بر استان راهبردی کرکوک بهعنوان مقدمهای برای استقلال اقلیم کردستان،<ref>سیدامیر نیاکوئی و سعید پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص580.</ref> و دهها عملیات علیه پایگاههای آمریکایی در خاک عراق، از جمله فعالیتهای حشدالشعبی است<ref name=":2" /> که با روحیه ایثار و شهادت و تقدیم بیش از 400 شهید صورت گرفته است.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/5492158/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%A8%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D8%B2-2019-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%86 وبسایت شبکه العالم، 27 اسفند 1399ش.]</ref> | مبارزه با داعش و آزادسازی مناطق وسیعی از خاک عراق از سیطره آن، ایجاد امنیت جادههای مهم بهویژه جادههای موازی مرز سوریه، تسهیلگری در بازسازی و احیای خط زمینی تهران _ بغداد _ دمشق، عقیمسازی طرح نفوذ کردها بر استان راهبردی کرکوک بهعنوان مقدمهای برای استقلال اقلیم کردستان،<ref>سیدامیر نیاکوئی و سعید پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص580.</ref> و دهها عملیات علیه پایگاههای آمریکایی در خاک عراق، از جمله فعالیتهای حشدالشعبی است<ref name=":2" /> که با روحیه ایثار و شهادت و تقدیم بیش از 400 شهید صورت گرفته است.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/5492158/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%A8%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D8%B2-2019-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%86 وبسایت شبکه العالم، 27 اسفند 1399ش.]</ref> | ||
== رویکرد دولتهای عراق در مورد حشدالشعبی == | |||
نوری مالکی و حیدرالعبادی هر کدام در دوره نخستوزیری خود، پایهگذاری و رسمیت یافتن حشدالشعبی را در سال 2016م، پیگیری کردند.<ref>زارعان، احمد، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص53. </ref><ref group="دیدگاه">تا اینجا با تاریخچه تکراری شده است</ref> اما حیدرالعبادی در مارس ۲۰۱۷م، ضمن قدردانی از کمکهای حشدالشعبی، برخی از بخشهای آن را به جنایت، سرقت مسلحانه و آدمربایی متهم و بحث خلع سلاح آنها را مطرح کرد.<ref>زارعان، احمد، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص54.</ref> دولت کوتاه عادل عبدالمهدی نیز سیاست کنترل و قانونی شدن حشدالشعبی<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، «ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها»، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی، 20 اسفند 1404ش.]</ref><ref group="دیدگاه">تاریخ بازدید یا درج مطلب فقط در بخش منابع میآید.</ref> و کاهش نفوذ ابومهدی المهندس، نائبرئیس حشدالشعبی را در چند مصوبه جداگانه دنبال کرد که هرگز عملیاتی نشد. مقتدی صدر نیز مصوبه هیئت دولت در این زمینه را پذیرفت اما هیچ وقت آن را در مورد نیروهای تحت امر خود اجرایی نکرد.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص57.</ref> در دولت مصطفی الکاظمی، قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس توسط آمریکا به شهادت رسیدند و در سال ۲۰۲۰م، لشکرهای حضرت عباس، امام علی، تیپهای علی اکبر و انصارالمرجعیه که به حشد مرجعیت یا حشد عتبات شهرت داشتند اعلام کردند از ساختار حشدالشعبی خارج و تابع تصمیمات دولت هستند. الکاظمی نیز دستوراتی مبنی بر بسته شدن دفاتر حشدالشعبی صادر کرد.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص58.</ref><ref group="دیدگاه">ادامه وضعیت تا کنون گزارش نشده است و ناقص مانده.</ref> حشد الشعبی بهرغم اعلام استقلال برخی از گروههای تشکیل دهنده آن همچنان پابرجا است و با ریاست فالح فیاض، به حیات خود ادامه میدهد.<ref name=":1" /> | |||
== مخالفان حشدالشعبی<ref group="دیدگاه">متن انسجام کافی را ندارد. شاید بتوان مطالب را در یک جدول درج کرد یا به شکلی انسجام روایی به آن داد.</ref> == | == مخالفان حشدالشعبی<ref group="دیدگاه">متن انسجام کافی را ندارد. شاید بتوان مطالب را در یک جدول درج کرد یا به شکلی انسجام روایی به آن داد.</ref> == | ||
مسائل و انگیزههای داخلی، فشار بازیگرن منطقهای و فشار استکبار جهانی، مخالفتهایی را با استقلال و قدرتمند شدن حشدالشعبی به دنبال داشته است.<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی، 20 اسفند 1404ش.]</ref> | مسائل و انگیزههای داخلی، فشار بازیگرن منطقهای و فشار استکبار جهانی، مخالفتهایی را با استقلال و قدرتمند شدن حشدالشعبی به دنبال داشته است.<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی، 20 اسفند 1404ش.]</ref> | ||
نسخهٔ ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۰۷
حشدالشعبی، ائتلاف گسترده مردمی عراق با قدرت نظامی بالا به عنوان بخشی از محور مقاومت.[دیدگاه ۱]
گروههای مذهبی عراق برای مقابله با حزب بعث، تکفیریهای سوریه و عراق، اقدام به تشکیل یک ائتلاف نظامی کردند و با صدور فتوای آیتالله سیستانی، مرجعیت دینی کشور عراق، سازمانیافتهتر شده و با کسب منزلت اجتماعی و دستیابی به قدرت نظامی بهعنوان بخشی از محور مقاومت، از کیان اسلامی دفاع میکنند. حشدالشعبی در برابر مخالفتهای داخلی و بیرونی فرازونشیبهای بسیاری را پشت سر گذاشته است و پس از حمله جنایتکارانه آمریکایی صهیونی و شهادت امام خامنهای، ولی امر مسلمین، دوباره احیا شده و فعالیتهای نظامی خود را از سر گرفته است.
معرفی
«حشد» بهمعنای جماعت، گروه و جمعیت، «شعب» بهمعنای گروهی از مردم با ویژگیهای مشترک «شعبی» به معنای مردمی و «حشد الشعبی»، بهمعنای بسیج مردمی، عنوانی است که برای مجموعه نیروهای شبه نظامی داوطلب عراقی به کار میرود که به دنبال فتوای مرجعیت مذهبی عراق، سیدعلی سیستانی، برای مقابله با حملات داعش سازماندهی شدند.[۱] این نیروی مردمی با عناوین دیگری مثل «کمیته بسیج مردمی»، «واحدهای بسیج مردمی» نیز شاخته میشود.[۲]
تاریخچه حشدالشعبی[دیدگاه ۲]
زمینهها
برخی بر این باروند که تأسیس حشدالشعبی پس از صدور فرمان مرجعیت مذهبی عراق، سیدعلی سیستانی،[دیدگاه ۳] در خصوص جهاد با تروریسم داعش در عراق در سال ۲۰۱4م (۱۳۹۳ش) و پس از درخواست رسمی دولت عراق از ایران صورت گرفت،[۳][دیدگاه ۴] در حالیکه ریشههای ظهور حشدالشعبی به حضور گروههای مقاومت عراق مدتها قبل از تاسیس حشدالشعبی باز میگردد. تاریخ شکلگیری گروههای مقاومت عراق به طور کلی به چهار دوره قابل تقسیم است. سه دوره از آن یعنی مقابله با رژیم بعث (پیش از ۲۰۰۳م)، مقابله با اشغالگری آمریکا (تا سال ۲۰۱۱م) و مقابله با تکفیریها در سوریه (از ژانویه ۲۰۱۳م)، پیش از صدور فتوای مرجعیت مذهبی عراق و تنها سازماندهی حشدالشعبی برای مقابله با تکفیریهای داعش در عراق (از ژوئن ۲۰۱۴م)، پس از آن بوده است.[۴][دیدگاه ۵]
برخی از گروههای تشکیل دهنده حشدالشعبی، در دوران رژیم بعث، در ایران سکونت داشتند.[۵] در سال 1982م، ابومهدی المهندس با همکاری دیگران و با اتحاد نیروهای سیاسی دینی مخالف رژیم بعث، مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق را تاسیس کردند و به دنبال آن در دهه 90م، با همکاری مجاهدان عراقی مقیم ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، گروهی نظامی به نام «سپاه بدر» را برای مقابله با رژیم صدام بنیان نهادند. سپاه بدر بعدها به تیپ و سرانجام با فزایش چشمگیر نیرو به لشکر ارتقا یافت. شهید اسماعیل دقایقی اولین فرمانده آن بود. ابومهدی المهندس نیز پس از ابوعلی بصری، در سال 2001م، فرمانده لشکر بدر شد.[۶]
گروه کتائب حزبالله، قدرتمندترین گروه مسلح سازمانیافته در عراق و ستون اصلی حشدالشعبی در سال 2007م، توسط ابومهدی المهندس تشکیل شده بود.[۷] جیشالمهدی بازوی نظامی جریان صدر نیز پس از اشغال عراق توسط آمریکا، علیه اشغالگری فعالیت میکرد و پس از انحلال، اعضای آن در قالب تیپ یوم الموعود و سرایا السلام، قبل از حضور داعش ادامه فعالیت میدادند.[۸]
نفوذ داعش و ریزش ارتش عراق، قابلیتهای محدود حکومت مرکزی، درجه بالای بیثباتی نهادی و استمرار و تعمیق تعارضات داخلی، توسل به گزینه شبه نظامیان را گریزناپذیر کرده بود.[۹]
تاسیس
پس از اینکه نیروی افراطی داعش، 9 ژوئن ۲۰۱۴م (20 خرداد 1393ش)، از مرکز استقرار خود در سوریه، به عراق حمله کرد و به دنبال خیانت سران بعثی ارتش عراق و تسلیم پادگانها همراه با تجهیزات نظامی به داعش، موصل و بخشهای زیادی از استانهای دیگر را در مدت زمان کوتاهی تصرف کرد و تا نزدیکی بغداد پیش رفت؛ درماندگی دولت و ارتش عراق بر همگان روشن شد. در چنین شرایطی مرجعیت مذهبی عراق، سیدعلی سیستانی؛ با صدور فتوای وجوب جهاد، فرمان جهاد عمومی صادر کرد که با استقبال گسترده مردم و حمایت مسئولین سیاسی عراق، تشکیل گروه شبه نظامی حشدالشعبی، شامل 40 گروه داوطلب مسلح با حدود 118 هزار نیروی رزمنده را موجب شد.[۱۰]
نقش سردار سلیمانی در منجر شدن این فتوا به یک تشکیلات توانمند نظامی جدی بود.[۱۱] چراکه برای تحقق فتوای مذکور و مقابله عملی با داعش، نیاز به ساختار و سازمان، لجستیک، آموزش، اطلاعات، برنامهریزی و همفکری بود و تنها مجموعه تحت فرمان شهید سلیمانی از عهده آن برمیآمد.[۱۲]
رسمیت
دو روز بعد از فتوای جهاد، مشاور امنیت ملی عراق از تشکیل مدیریت حشد الشعبی برای سازماندهی انبوهی از نیروهای داوطلب که ذیل اختیارات نخستوزیر فعالیت خواهند کرد، خبر داد[۱۳] و بدین ترتیب، دولت عراق در سال ۲۰۱۴م، به دلیل ضعف ارتش عراق در مهار داعش، دستور سازماندهی و تأمین سلاح و ادوات نیروهای داوطلب برای حفظ امنیت عراق را صادر کرد.[۱۴]
پس از افول داعش در عراق، آمریکا تلاش زیادی کرد که نفوذ حشدالشعبی را کاهش دهد اما حاج قاسم، عراقیها را در پارلمان بسیج کرد تا حشدالشعبی را بهعنوان یک نیروی نظامی رسمی بهعنوان بخشی از نیروهای مسلح کشور عراق تثبیت کنند.[۱۵] با وجود فشارهای زیاد، حشدالشعبی با قانونی که در 26 نوامبر 2016م، با اکثریت آرای مردم عراق، بهعنوان نیروی مستقل در کنار ارتش،[۱۶] به جایگاه قانونی رسید و از حقوق معادل پلیس یا ارتش برخوردار شد[۱۷][دیدگاه ۶] و حیدرالعبادی بهعنوان فرمانده کل نیروهای بسیج مردمی و ابومهدی المهندس بهعنوان معاون او و فرمانده میدانی این نیرو انتخاب شدند.[۱۶]
گروههای تشکیل دهنده
حشدالشعبی بعد از تشکیل و رسمیتیافتن، شامل ۵۰ گروه مختلف و ۱۳۰ تا ۱۵۰ هزار نیروی نظامی شد. هرچند بدنه اصلی این گروه را شیعیان تشکیل دادهاند، اما سایر گروههای قومی و مذهبی از جمله کردها، ترکمنها، اهل سنت، مسیحیان و ایزدیها نیز در آن حضور دارند.[۱۸][دیدگاه ۷] بهدنبال حکم جهاد آیتالله سیستانی، سازمان بدر، جریان صدر، عصائب اهل حق و جنبش نجباء از جمله گروههای سیاسی بودند که ظرفیت نظامی خود را در اختیار حشدالشعبی قرار دادند.[۱۹]
شاخه شیعی حشدالشعبی شامل سپاه بدر و سرایاالسلام، وابسته به جریان صدر، آموزشدیدهترین، مجربترین و قدرتمندترین گروههای تشکیل دهنده حشدالشعبی هستند.[۲۰] گروه دیگری از شیعیان جنوب عراق از سوی عتبات مقدسه پشتیبانی میشوند.[۲۱] گروههای مسلح کوچکتری که وابسته به عشایر هستند در اتحاد با گروههای بزرگتر یا ادغام در آنها بیشتر با هدف تأمین امنیت محدوده جغرافیایی خود سازماندهی شدهاند.[۲۲] ترکمنها، شبکها، کردهای فیلی، ایزدیها و مسیحیان دارای واحدهای نظامی مستقل در حشدالشعبی هستند.[۲۳]
گروههای تشکیل دهنده حشدالشعبی را در سه لایه میتوان دستهبندی کرد؛[دیدگاه ۸] لایه اول، گروههای مرجع با دو ویژگی ابتکار عمل در جبهه جنگ و داشتن سازمان نظامی، شامل سازمان بدر، گردانهای امام علی، گردانهای سیدالشهدا و جندالامام؛ لایه دوم، حلقه پیرامونی که از حیث نظامی در رتبه بعدی قرار دارد و پیروی از ولایت فقیه را ترویج میکند، شامل گروههای سرایاالخراسانی، الوعدالصادق، جیش المختار و رسالیون و لایه سوم، گروههای وابسته به جریانهای سیاسی عراق، شامل شبابالرسالی، گردانهای غضب، امام حسین، سرایاالسلام، ترکمنها و سنیها هستند.[۲۴]
اهداف حشدالشعبی
منافع راهبردی بلند مدت مثل حفاظت از اسلام شیعی، اماکن مقدس، دفاع از ملت عراق فارغ از قومیت و نژاد و مقاومت در برابر نفوذ ایالات متحده، از جمله باورها و اهداف مهم حشد الشعبی است که به ایدئولوژی شیعه بسیار نزدیک است.[۲۵][دیدگاه ۹]
در مارس ۲۰۱۵م، سازمان حشدالشعبی اهداف پنجگانه[دیدگاه ۱۰] زیر را به عنوان اهداف کلان خود مطرح کرد:
- آزادیسازی مردم عراق از خطر تروریسم؛
- حفاظت از اماکن و بقاع متبرکه؛
- نبرد با داعش و بیرون راندن آنان از خاک عراق؛
- حفاظت از کشور عراق و کمک به عراقیهایی که توان جهاد ندارند.[۲۶]
فعالیتها
تاسیس حشدالشعبی در ایجاد امنیت مردم پایه، بسیار تاثیرگذار بوده تا جایی که توانسته ضمن جبران ناکارآمدی ساختار نظامی، تهدیدهای اصلی را از جامعه و حکومت عراق دور کند و قدرت امنیت آفرین مردم برای سیاست گذاران عراقی اثبات نماید.[۲۷]
مبارزه با داعش و آزادسازی مناطق وسیعی از خاک عراق از سیطره آن، ایجاد امنیت جادههای مهم بهویژه جادههای موازی مرز سوریه، تسهیلگری در بازسازی و احیای خط زمینی تهران _ بغداد _ دمشق، عقیمسازی طرح نفوذ کردها بر استان راهبردی کرکوک بهعنوان مقدمهای برای استقلال اقلیم کردستان،[۲۸] و دهها عملیات علیه پایگاههای آمریکایی در خاک عراق، از جمله فعالیتهای حشدالشعبی است[۲۹] که با روحیه ایثار و شهادت و تقدیم بیش از 400 شهید صورت گرفته است.[۳۰]
رویکرد دولتهای عراق در مورد حشدالشعبی
نوری مالکی و حیدرالعبادی هر کدام در دوره نخستوزیری خود، پایهگذاری و رسمیت یافتن حشدالشعبی را در سال 2016م، پیگیری کردند.[۳۱][دیدگاه ۱۱] اما حیدرالعبادی در مارس ۲۰۱۷م، ضمن قدردانی از کمکهای حشدالشعبی، برخی از بخشهای آن را به جنایت، سرقت مسلحانه و آدمربایی متهم و بحث خلع سلاح آنها را مطرح کرد.[۳۲] دولت کوتاه عادل عبدالمهدی نیز سیاست کنترل و قانونی شدن حشدالشعبی[۳۳][دیدگاه ۱۲] و کاهش نفوذ ابومهدی المهندس، نائبرئیس حشدالشعبی را در چند مصوبه جداگانه دنبال کرد که هرگز عملیاتی نشد. مقتدی صدر نیز مصوبه هیئت دولت در این زمینه را پذیرفت اما هیچ وقت آن را در مورد نیروهای تحت امر خود اجرایی نکرد.[۳۴] در دولت مصطفی الکاظمی، قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس توسط آمریکا به شهادت رسیدند و در سال ۲۰۲۰م، لشکرهای حضرت عباس، امام علی، تیپهای علی اکبر و انصارالمرجعیه که به حشد مرجعیت یا حشد عتبات شهرت داشتند اعلام کردند از ساختار حشدالشعبی خارج و تابع تصمیمات دولت هستند. الکاظمی نیز دستوراتی مبنی بر بسته شدن دفاتر حشدالشعبی صادر کرد.[۳۵][دیدگاه ۱۳] حشد الشعبی بهرغم اعلام استقلال برخی از گروههای تشکیل دهنده آن همچنان پابرجا است و با ریاست فالح فیاض، به حیات خود ادامه میدهد.[۳۶]
مخالفان حشدالشعبی[دیدگاه ۱۴]
مسائل و انگیزههای داخلی، فشار بازیگرن منطقهای و فشار استکبار جهانی، مخالفتهایی را با استقلال و قدرتمند شدن حشدالشعبی به دنبال داشته است.[۳۷]
برخی از گروههای سنی و کرد در برابر حشدالشعبی احساس خطر میکنند. اهل سنت در زمان پاکسازی داعش مانع از ورود حشدالشعبی به مناطق سنی نشین شدند و کردها نیز حضور حشدالشعبی در مناطق تحت سیطره خود بهویژه منابع نفتی کرکوک را مانع دستیابی به اهداف خود میدانستند.[۳۸][دیدگاه ۱۵]
حیدرالعبادی نخستوزیر اسبق عراق تلاش میکرد مبنی بر فرمان اجرایی شماره ۹۱ در فوریه ۲۰۱۶م، حشدالشعبی را بهصورت یک تشکیلات نظامی مستقل و نهادی مشروع و قانونی در چارچوب شورای ملی عراق و تحت نظر مستقیم نخستوزیر درآورد. در سال ۲۰۱۹م، نیز عادل عبدالمهدی فرمان ده مادهای صادر کرد که بهموجب آن حشدالشعبی در نیروهای مسلح عراق ادغام میشد.[۳۹][دیدگاه ۱۶]
عربستان با برجستهسازی نقش تشیع و برچسب فرقهگرایی تلاش میکند حشدالشعبی را تهدیدی برای اهل سنت و برقراری ثبات سیاسی در عراق و زمینهساز نفوذ ایران معرفی کند.[۴۰]
ترکیه، با تلاش برای تصاحب منطقه کردنشین عراق و ایستادگی حشدالشعبی در برابر آن از یک سو[۴۱] و رقابت با ایران بر سر امالقرایی جهان اسلام از سوی دیگر، خواهان تضعیف حشد الشعبی است.[۴۲]
کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس مثل قطر، کویت، امارت و بحرین نیز به دلیل همسویی حشدالشعبی با محور مقاومت اسلامی با میلیشیا (گروه شبه نظامی) یا نسخه عراقی سپاه پاسداران ایران خواندن آن به تخریب این گروه با بهرهگیری از ابزار رسانه میپردازند.[۴۳]
چالشهای پیش روی حشدالشعبی[دیدگاه ۱۷]
انشعابات درونی حشد از جمله تقسیم آن به دو جریان عتبات و ولایی، حشد ولایی که از آن با نام حشد ایران نیز یاد میشود، هسته مرکزی حشد شعبی را تشکیل میدهد. این جریان قائل به نظریه ولایت فقیه در خوانش انقلابی آن است اعضای سازمان بدر که پیوندهای ارگانیک عمیقی با ایران دارند، عمدتا در این دسته قرار می گیرند. حشد عتبات پیرو مواضع فقهی آیت الله سیستانی است. این جریان شامل چهار گروه است که عمدتا زیر نظر ائمه جمع یا علما اداره میشوند، انتساب این گروه به عتبات، به دلیل تاسیس و حمایت مالی آنها از طرف آستانهای مقدس است. حشد مرجعیت به لحاظ نظامی و اداری، زیر نظر مستقیم شخص نخست وزیر به عنوان فرماندهی کل نیروهایمسلح قرار دارد. دست بالای حشد ولایی در تصمیم گیری شورای حشد به نارضایتی جریان عتبات دامن زده است. به رغم اختلافات دیگر، حشد مرجعیت با ورود گروه های مورد حمایت ایران به جنگ داخلی سوریه مخالفت کرده و نسبت به تبدیل عراق به میدان منازعه ایران و ایالات متحده آمریکا ابراز نگرانی کرده است. از سویی عمده تلاش صدر معطوف به کسب قدرت و استقرار دولت تکنوکرات، هژمونی بر مسئله مرجعیت مذهبی (عربی) و نهادینه کردن روح ناسیونالیسم عربی و رهبری گفتمان ملی گرایی در عراق است. سیدامیر نیاکوئی و سعید پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، 587-588.
تشتت گروههای عضو، عدم سازماندهی مناسب، عدم برخورداری از جایگاه مستحکم قانونی، اختلاف نظر افراد تأثیرگذاری مثل مقتدی صدر و عمار حکیم در مورد وضعیت فعلی و آینده حشدالشعبی، تلاش دولت برای خلع سلاح آنها پس از رفع خطر داعش و احتمال انشعاب داخلی از جمله آسیبهای پیش روی حشدالشعبی است.[۴۴]
جریان صدر به دلیل اقتدارگرایی مقتدی صدر، اختلاف نظر او با دیگر جریانهای شیعی، تمایل به تعامل با آل سعود، همگرایی همهجانبه با اهل سنت به منظور جلب آراء آنها، ناسیونالیسم افراطی مقتدی صدر،[۴۵][دیدگاه ۱۸] شکاف ایدئولوژیکی عمیق صدر با حشدالشعبی در مسئله ولایتپذیری به بهانه غیر عراقی بودن مراجع اخیر عراق و نگاه انتقادی صدر به هم پیمانی حشدالشعبی با ایران، همواره ساز مخالف کوک کرده است.[۴۶][دیدگاه ۱۹]
حشد الشعبی از سویی به دلیل دریافت حقوق کارکنان آن، دولتی تلقی میشود و از سوی دیگر بهدلیل عدم پاسخگویی به دولت مرکزی و عدم هماهنگی فعالیتهای خود با دولت، غیررسمی است. این وضعیت در بلند مدت چالشهایی را به دنبال خواهد داشت.[۴۷]
پیامدهای حذف حشدالشعبی
هرگونه تقلیل جایگاه حشدالشعبی در شرایط امنیتی و پرتنش منطقه و ضعف و فساد در ارتش عراق، این کشور را از ظرفیت جهادی بسیج مردمی محروم میکند. همچنین ادغام حشدالشعبی در نیروهای مسلح عراق علاوه بر از بین بردن ابتکار و آزادی عمل در میدان توسط یک نیروی مردمی، تهدیدی برای محور مقاومت نیز محسوب میشود.[۴۸][دیدگاه ۲۰]
آینده حشدالشعبی
سه سناریوی ادغام در نیروهای مسلح، انحلال و تقویت و توسعه، پیش روی حشدالشعبی است. تا قبل از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در دیماه ۱۴۰۴ش، برخی، سناریوی ادغام را به دلیل برخورداری از بیشترین مدافع، محتملترین سناریو میشمردند[۴۹][دیدگاه ۲۱]
دولت عراق، حزب الدعوه که از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۸م، محور تشکیل دولت در عراق بود، نوری المالکی در دور اول نخستوزیری خود(۲۰۱۰–۲۰۰۶)، برخی از گروههای سنی که خود بخشی از حشدالشعبی هستند، جریان صدریون، برخی از دولتمردان که خود در حشدالشعبی نماینده ندارند، آمریکاییها و برخی از کشورهای منطقه، با انگیزههای متفاوتی مثل برقراری موازنه قدرت و تقلیل قدرت شیعه و نه لزوماً مخالفت با اصل حشدالشعبی، خواهان محدود کردن حشدالشعبی هستند.[دیدگاه ۲۲] اما نگاه رایج در داخل عراق به حشدالشعبی تفصیلی است و به رغم انتقاد به برخی از شاخههای آن، حشدالشعبی بهطور کل یک سازمان مقدس و قابل اعتماد و اتکا شمرده میشود.[۵۰] حشدالشعبی در اوج محبوبیت خود در سال ۲۰۱۶م، از حمایت ۹۶درصدی مردمی برخوردار بود.[۵۱]
حشدالشعبی پس از جنگ رمضان
در پی حمله وحشیانه اسرائیل خبیث و آمریکای جنایتکار در ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش، فالح فیاض، رئیس حشدالشعبی، با صدور بیانیهای، شهادت آیتالله خامنهای را جنایت تروریستی، نقض آشکار قوانین بینالمللی و تلاش مذبوحانهای برای خاموش کردن صدای مقاومت خواند.[۳۶]
نیروی مقاومت عراق[دیدگاه ۲۳] در حمایت از ایران در برابر حملات آمرکایی صهیونی، با استفاده از دهها پهپاد و موشک، پایگاههای آمریکایی[۵۲] و گروهکهای تجزیه طلب در اقلیم کردستان را مورد هدف قرار داد. در پی این حملات که همچنان ادامه دارد، دهها آمریکایی کشته و زخمی شدهاند.[۵۳][دیدگاه ۲۴] تعیین جایزه 10 میلیون دلاری آمریکا برای شناسایی موقعیت فرمانده کتائب سیدالشهدا عراق، ابوآلاء الولائی، حاکی از اهمیت ضربههایی است که این گروه به پایگاههای نظامی آمریکا زده است.
حملات امریکایی صهیونی به مواضع و پایگاههای حشدالشعبی[۵۴] با جنگنده[۵۵]
در جنگ رمضان، حشدالشعبی عملیاتهای نظامی متنوعی علیه مواضع و پایگاههای آمریکایی در خاک عراق، در هماهنگی کامل با ایران و سایر بخشهای مقاومت در کشورهای دیگر انجام داده است که معمولا با نام گروههای تشکیل دهنده حشدالشعبی خبررسانی میشود.[۲۹]
منابع
- آزاد، امیرحامد، «الگوی تشکیل و تحدید حشد الشعبی در عراق»، فصلنامه سیاست جهانی، ۱۳۹۹ش.
- آزاد، امیرحامد، سایه روشن حشدالشعبی، تهران، مؤسسه مطالعات اندیشه سازان نور، ۱۳۹۵ش.
- آزاد، امیرحامد، «الگوی مطلوب در عراق حشدالشعبی و آسیبپذیریهای آن»، نشریه مطالعات راهبردی جهان اسلام، ش۱۶، ۱۳۹۴ش.
- احمدی، ژیلا، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، وبسایت مرکز بینالمللی مطالعات صلح، ۱۳ شهریور ۱۳۹۷ش.
- اخلاصی، ابراهیم، «اهداف پنهان ترکیه در شمال عراق»، وبسایت مطالعات بینالمللی صلح، ۷ آبان ۱۴۰۰ش
افشون، تورج، «کالبدشکافی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عراق با تاکید بر شکلگیری مقاومت مردم پایه»، نشریه پژوهشنامه ایرانی سیاست بینالملل، شماره 26، بهار و تابستان 1404ش.
- بیوک، محسن، سناریوهای پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران، نشریه مطالعات بین رشتهای دانش راهبردی، ش۵۶، پاییز ۱۴۰۳ش.
حسنزاده، سیدمجید، «ابومهدی المهندس و تاسیس حشد الشعبی عراق»، نشریه فرهنگ زیارت، شماره 41، زمستان 1398ش.
- زارعان، احمد، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از ۲۰۱۴، مطالعه موردی حشدالشعبی»، فصلنامه دولتپژوهی، ش۳۳، بهار ۱۴۰۲ش.
- ستوده، محمد، بدرآبادی، همت، «بررسی ابعاد بیثباتی سیاسی در عراق جدید»، فصلنامه علوم سیاسی، ش۲۱، ۱۳۹۸ش.
عباسی کریم و همکاران، «تاثیر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جنبشهای اسلامی منطقه خاورمیانه مطالعه موردی حشد الشعبی»، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، شماره 59، تابستان 1401ش.
- عالیشاهی، عبدالرضا و همکاران، «ویژگیهای پانشیعیسم جریان صدر در عراق پساداعش»، پژوهشنامه ایرانی سیاست بینالملل، ش۷، ۱۳۹۸ش.
- گوهری مقدم و عرب، «جایگاه حشد الشعبی در امنیت ملی عراق و نحوه بازنمایی رسانههای سعودی از آن»، پژوهشنامه رسانه بینالملل، ۱۳۹۷ش.
- نجات، سیدعلی، «ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها»، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی، ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
- نیاکویی سیدامیر و پیرمحمدی سعید، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق»، فصلنامه روابط خارجی، ش51، ۱۴۰۰ش.
- وبسایت خبرگزاری مهر، ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ش
- وبسایت مشرق، ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
پانویس
- ↑ کریم عباسی و همکاران، «تاثیر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جنبشهای اسلامی منطقه خاورمیانه مطالعه موردی حشد الشعبی»، 1401ش، ص117.
- ↑ سیدامیر نیاکوئی و سعید پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، ص573، 1400ش،
- ↑ ژیلا احمدی، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، 1397ش.
- ↑ احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص51.
- ↑ ژیلا احمدی، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، وبسایت مرکز بینالمللی مطالعات صلح، 13 شهریور 1397ش.
- ↑ سیدمجید حسن زاده، ابومهدی المهندس و تاسیس حشد الشعبی، 1398ش، ص69.
- ↑ سیدمجید حسن زاده، ابومهدی المهندس و تاسیس حشد الشعبی، 1398ش، ص72.
- ↑ احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص50.
- ↑ سیدامیر نیاکوئی و سعید پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص578.
- ↑ کریم عباسی و همکاران، «تاثیر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جنبشهای اسلامی منطقه خاورمیانه مطالعه موردی حشد الشعبی»، 1401ش، ص127.
- ↑ علی آقاییمیبدی، «برریس تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، 1403ش، ص115.
- ↑ تورج افشون، کالبدشکافی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عراق با تاکید بر شکلگیری مقاومت مردم پایه»، ص78، 1404ش.
- ↑ امیرحامد آزاد، «الگوی مطلوب در عراق حشدالشعبی و آسیبپذیریهای آن»، 1394ش، ص94.
- ↑ امیرحامد آزاد، «الگوی تشکیل و تحدید حشد الشعبی در عراق»، 1399ش، ص8.
- ↑ علی آقاییمیبدی، «برریس تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، 1403ش، ص116.
- ↑ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ سیدمجید حسن زاده، ابومهدی المهندس و تاسیس حشد الشعبی، 1398ش، ص72.
- ↑ علی آقایی میبدی، «برریس تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، پاییز 1403ش، ص120.
- ↑ نیاکویی و پیرمحمدی، 1400ش، ص11.
- ↑ احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص48.
- ↑ احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص48.
- ↑ احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.
- ↑ احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.
- ↑ احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.
- ↑ امیرحامد آزاد، سایه روشن حشدالشعبی، تهران، 1395ش، ص50.
- ↑ ژیلا احمدی، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، 1397ش.
- ↑ محمد ستوده، و همت بدرآبادی، «بررسی ابعاد بیثباتی سیاسی در عراق جدید»، 1398ش، ص22.
- ↑ تورج افشون، کالبدشکافی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عراق با تاکید بر شکلگیری مقاومت مردم پایه»، ص82، 1404ش.
- ↑ سیدامیر نیاکوئی و سعید پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص580.
- ↑ ۲۹٫۰ ۲۹٫۱ وبسایت خبرگزاری مهر، 13 اردیبهشت 1405ش.
- ↑ وبسایت شبکه العالم، 27 اسفند 1399ش.
- ↑ زارعان، احمد، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص53.
- ↑ زارعان، احمد، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص54.
- ↑ سیدعلی نجات، «ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها»، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی، 20 اسفند 1404ش.
- ↑ احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص57.
- ↑ احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص58.
- ↑ ۳۶٫۰ ۳۶٫۱ وبسایت خبرگزاری مهر، 10 اسفند 1404ش.
- ↑ سیدعلی نجات، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی، 20 اسفند 1404ش.
- ↑ امیرحامد آزاد، سایه روشن حشدالشعبی، تهران، 1395ش، ص125.
- ↑ پیرمحمدی و نیاکوئی، 1400ش، ص20.
- ↑ مقدم گوهری و همکاران، «جایگاه حشد الشعبی در امنیت ملی عراق و نحوه بازنمایی رسانههای سعودی از آن»، 1397ش، ص12.
- ↑ محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص174.
- ↑ ابراهیم اخلاصی، «اهداف پنهان ترکیه در شمال عراق»، وبسایت مطالعات بینالمللی صلح، 7 آبان 1400ش
- ↑ محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص176.
- ↑ محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص169.
- ↑ عالیشاهی و همکاران، 1398ش، ص205.
- ↑ محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص172.
- ↑ محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص173.
- ↑ سیدعلی نجات، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی، 20 اسفند 1404ش.
- ↑ محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص185.
- ↑ احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص59-62.
- ↑ احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.
- ↑ وبسایت خبرگزاری مهر، 18 اسفند 1404ش.
- ↑ وبسایت مشرق، 20 اسفند 1404ش.
- ↑ وبسایت خبرگزاری مهر، ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ش.
- ↑ وبسایت تابناک، 13 اردیبهشت 1405ش.
دیدگاههای ارزیابان
- ↑ از نقش و فعالیت های حشد الشعبی گزارشی نشده است. آماری از شهدا و تنوع فعالیت های این گروه دیدگاه های مردمی نقش ایران و ارتباطش با ایران و دیگر گروه های مقاومت در عراق و کشورهای دیگر چهره های شاخص اون شبهه نیابتی بودن برای ایران
- ↑ این تاریخچه خیلی بهم ریخته است و اصلاً انسجام و خط تاریخی را رعایت نکرده است.
- ↑ در کل متن اسامی باید به صورت کامل و بدون هیچ عنوان و لقبی به کار برود.
- ↑ شماره ص؟
- ↑ ارجاعات طبق شیوه نامه نیست. سال نشر قبل از شماره صفحه باید بیاید. در موارد بعدی نیز این اشکال وجود دارد. مقالات همچون سایتها در صورت امکان باید لینک بخورند.
- ↑ متن نیاز به بازنویسی دارد.
- ↑ آدرس کامل درج نشده است
- ↑ با توجه به دستهبندی بعدی، مطالب قبلی تکرار به حساب میآید. مطلب نیاز به بازنویسی و رفع تکرار دارد.
- ↑ صفحه؟
- ↑ 4 مورد ذکر شده است
- ↑ تا اینجا با تاریخچه تکراری شده است
- ↑ تاریخ بازدید یا درج مطلب فقط در بخش منابع میآید.
- ↑ ادامه وضعیت تا کنون گزارش نشده است و ناقص مانده.
- ↑ متن انسجام کافی را ندارد. شاید بتوان مطالب را در یک جدول درج کرد یا به شکلی انسجام روایی به آن داد.
- ↑ محل نشر در منابع درج میشود.
- ↑ مخالفان هستند یا جزء بخش قبلی و رویکرد دولت عراق باید بیاید؟
- ↑ آسیب یا مشکلات و چالش ها؟
- ↑ اطلاعات ناقص است
- ↑ این ادبیات دانشنامه ای نیست. همراه با قضاوت و داوری قطعی است. بهتر نیست در مخالفان مطرح شود؟
- ↑ تاریخ در منابع میآید
- ↑ در کنار همان آسیبها بیاید بهتر نیست؟
- ↑ تداخل زیادی با بخش مخالفتها و دولت عراق دارد.
- ↑ گروه های مقاوت یا از حشد الشعبی بوده است؟
- ↑ آدرسها در این بند طبق شیوه نامه نیست. لطفاً اصلاح شود. در فهرست منابع نیز اطلاعات این دو مورد ناقص است.