نظام جمهوری اسلامی ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

بر اساس فصل دهم قانون اساسی (اصول ۱۵۲ تا ۱۵۵)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر پایۀ نفی هرگونه سلطه‌جویی و سلطه‌پذیری، حفظ استقلال همه‌جانبه، روابط صلح‌آمیز با دولت‌های غیرمحارب و خودداری از دخالت در امور داخلی ملت‌های دیگر استوار است. همچنین عالی‌ترین مقام تصمیم‌گیر در این حوزه، رهبر جمهور اسلامی ایران است که سیاست‌های کلی نظام را تعیین و بر اجرای آن نظارت دارد. شورای عالی امنیت ملی به ریاست رئیس‌جمهور و با حضور نمایندگان قوای سه‌گانه و دو نماینده از سوی رهبری، وظیفه تعیین سیاست‌های دفاعی-امنیتی و هماهنگی فعالیت‌های مرتبط با امنیت ملی را بر عهده دارد و مصوبات آن پس از تأیید رهبری قابل اجراست. اجرای سیاست خارجی نیز بر عهده وزارت امور خارجه به ریاست وزیر مربوطه است. در این چارچوب، سه اصل «عزت، حکمت و مصلحت» به عنوان شعار کلی سیاست خارجی نظام مطرح است.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D8%A7-231/935232-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF ایوبی، «سیاست خارجی کشور چگونه اداره می‌شود؟»، وب‌سایت روزنامۀ شرق؛]مدنی، قانون اساسی و نهادهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران، 1389ش، ص340-345.</ref>

تحلیلگران با توجه به حضور مردم ایران در صحنه‌های سیاسی و ملی در طول دوران نظام جمهوری اسلامی، هواداری از این نظام رابه‌طور عمده در قالب مشارکت عینی و آگاهانه در انتخابات، راهپیمایی‌ها و رویدادهای ملی ارزیابی می‌کنند. مهم‌ترین جلوه‌های این حضور عبارت است از: همه‌پرسی ۱۲ فروردین ۱۳۵۸ش با مشارکت ۹۸.۲ درصدی، راهپیمایی‌های میلیونی ۲۲ بهمن در چهار دهه متوالی و برگزاری انتخابات سراسری از جمله ریاست‌جمهوری، مجلس و شوراها<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=1959 «حضور مردم در صحنه»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.]</ref> و حضور گستردۀ مردم بیش از دوماه در سراسر ایران پس از آغاز [[جنگ رمضان]] در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش.<ref>[https://www.irna.ir/news/86145780/%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B4%D8%B5%D8%AA-%D9%88-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85 «تداوم حضور شبانه مردم/ شصت و پنجمین شب حضور خستگی ناپذیر مردم گیلان در میدان+فیلم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> نرخ مشارکت در انتخابات ریاست‌جمهوری در ادوار مختلف نوسان داشته است: بالاترین میزان در دوره دهم (۱۳۸۸ش) با ۸۴.۸ درصد و دوره هفتم (۱۳۷۶ش) با ۷۹.۹ درصد بوده و کمترین میزان در دوره چهاردهم (۱۴۰۳ش) با ۳۹.۹ درصد ثبت شده است.<ref>[https://ecoiran.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-107/66362-%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%DA%A9%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA «نمودار روز: ثبت کمترین میزان مشارکت در انتخابات ریاست جمهوری/ کدام دوره بیشترین مشارکت را داشت؟»، وب‌سایت اکو ایران.]</ref> گرچه این نوسان از سوی بعضی منتقدان نشان کاهش هواداری تلقی شده اما از منظر برخی تحلیلگران، این نوسان لزوماً به ‌‌معنای کاهش هواداری از نظام نیست، بلکه متأثر از عواملی چون وضعیت اقتصادی، نوع نامزدهای تأییدصلاحیت‌شده و فضای سیاسی-اجتماعی هر دوره تفسیر می‌شود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4082776-%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «چرایی کاهش مشارکت مردمی در انتخابات از نگاه جمهوری اسلامی»، رونامۀ دنیای اقتصاد.]</ref>  

در فضای سیاسی معاصر ایران، مخالفان نظام جمهوری اسلامی گروه‌ها و جریان‌های را در بر می‌گیرند که به‌طور عمده در خارج از کشور فعالیت می‌کنند. از جمله مهم‌ترین این گروه‌ها می‌توان به سلطنت‌طلبان (طرفداران بازگشت نظام پادشاهی)، سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، جریان‌های چپ‌گرا و مارکسیستی-کمونیستی، و همچنین افرادی که پیشتر در بدنۀ نظام حضور داشته و پس از جدایی به صفوف اپوزیسیون پیوسته‌اند، اشاره کرد. شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان مخالف نیز بخشی از این جریان به شمار می‌روند.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85--%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85/14031 «مخالفان نظام -گروه های مخالف نظام»، وب‌سایت پرسمان.]</ref> برخی از این گروه‌ها با انجام عملیات‌های تروریسی متعدد در سال‌های نخستین پس از پیروزی انقلاب، به مقابله مسلحانه با نظام جمهوری اسلامی نیز پرداخته‌اند و برای مثال چهره‌های سرشناس نظام مانند [[سید محمد حسین بهشتی|سید محمد حسینی بهشتی]]، [[محمدعلی رجایی]] توسط سازمان مجاهدین خلق ترور شده‌اند.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/9879/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%DB%B4%DB%B5-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «مروری بر تاریخچه ۴۵ سال ترور در جمهوری اسلامی»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref>

== روز جمهوری اسلامی ==