امان الله فصیحی (بحث | مشارکت‌ها)
امان الله فصیحی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۶: خط ۶:
تاب‌آوری در لغت به‌معنای، صبوری، شکیبایی، بر خود هموار کردن، تحمل کردن و طاقت آوردن است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/تاب+آوردن دهخدا، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، ذیل مفهوم تاب آوردن.]</ref>
تاب‌آوری در لغت به‌معنای، صبوری، شکیبایی، بر خود هموار کردن، تحمل کردن و طاقت آوردن است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/تاب+آوردن دهخدا، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، ذیل مفهوم تاب آوردن.]</ref>


این واژه در علم فیزیک، به‌معنای قابلیت بازگشت‌پذیریِ ماده به حالت اولیهٔ خود پس از خمیدگی یا کشش است. در رابطه با انسان‌ها نیز تاب‌آوری به‌معنای انعطاف‌پذیری در تفکرات، احساسات و رفتارها در مواجهه با سختی‌های زندگی و دوره‌های طولانی فشار است که پس از طی بحران، قوی‌تر، داناتر و توانمندتر شده باشد.<ref> [https://shora-banovan.farhang.gov.ir/fa/news/590519/مفهوم-تاب-آوری-چیست#:~:text=واژه%20تاب%20آوری%20از%20ریشه، «مفهوم تاب آوری چیست؟»، وب‌سایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اخبار.]</ref>
این واژه در علم فیزیک، به‌معنای قابلیت بازگشت‌پذیریِ ماده به حالت اولیهٔ خود پس از خمیدگی یا کشش است. در رابطه با انسان‌ها نیز تاب‌آوری به‌معنای انعطاف‌پذیری در تفکرات، احساسات و رفتارها در مواجهه با سختی‌های زندگی و دوره‌های طولانی فشار است که پس از طی بحران، قوی‌تر، داناتر و توانمندتر شده باشد.<ref> [https://shora-banovan.farhang.gov.ir/fa/news/590519/مفهوم-تاب-آوری-چیست#:~:text=واژه%20تاب%20آوری%20از%20ریشه، «مفهوم تاب آوری چیست؟»، وب‌سایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اخبار.]</ref> تاب‌آوری درسطح فردمی به روانی، عاطفی، فیزیکی و در سطح اجتماعی به خانواده‌ای، فرهنگی،<ref>[https://www.irantalent.com/blog/what-is-resilience/ «تاب آوری چیست و چرا اهمیت دارد؟»، وب‌سایت ایران تلنت.]</ref> اجتماعی، اقتصادی، سازمانی، حکمرانی، زیست‌محیطی و ملی تقسیم شده است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1819119 نصر اصفهانی و همکاران، «مقدمه‌ای بر تصویر ایران تاب‌آور»، 1403ش، ص 8،]</ref>
 
تاب‌آوری به درسطح فردمی به روانی، عاطفی، فیزیکی و در سطح اجتماعی به خانواده‌ای، فرهنگی،<ref>[https://www.irantalent.com/blog/what-is-resilience/ «تاب آوری چیست و چرا اهمیت دارد؟»، وب‌سایت ایران تلنت.]</ref> اجتماعی، اقتصادی، سازمانی، حکمرانی، زیست‌محیطی و ملی تقسیم شده است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1819119 نصر اصفهانی و همکاران، «مقدمه‌ای بر تصویر ایران تاب‌آور»، 1403ش، ص 8،]</ref>


== چالش‌ها ==
== چالش‌ها ==
خط ۱۴: خط ۱۲:


== مفهوم تاب‌آوری در علوم مختلف ==
== مفهوم تاب‌آوری در علوم مختلف ==
=== اکولوژی (زیست‌شناسی) ===
تاب‌آوری در علم بوم‌شناسی به‌معنای توانایی سیستم‌ها در جذب تغییرات و ایستادگی در برابر آنها است. در علوم پایه و مهندسی به‌عنوان یک ویژگی سرعتی محسوب شده و به‌معنای مدت زمانی است که صرف‌نظر از نوسان مورد نیاز پس از بروز تنش، یک سازه یا سیستم، به حالت تعادل اولیه بر می‌گردد. در علم روان‌شناسی، تاب‌آوری به‌معنای توانایی افراد در تطبیق مناسب با شرایط تنش‌زا و دشواری‌های زندگی است. در علوم مدیریتی و رفتار سازمانی، تاب‌آوری به‌عنوان یک فرایند به‌معنای ظرفیت مردم و سیستم‌ها است که عملکرد سازمانی را تسهیل کرده و روابط کارکردی را با وجود آشفتگی‌ها حفظ می‌کنند.<ref>Rose, Adam, Economic Resilience to Disasters, 2009, P75.</ref> در علوم اقتصادی به دو صورت ایستا و پویا تعریف شده است:
تاب‌آوری، به‌معنای حالت ارتجاعی داشتن در قرن هفدهم میلادی مورد استفاده قرار گرفت. بوم‌شناسان،<ref>شاخه‌ای از زیست‌شناسی که با الگوهای مکانی و زمانی توزیع و فراوانی جانداران، سروکار داشته و بررسی‌های آنها، شامل علیت رویدادها نیز می‌شود.</ref> این مفهوم را برای مواردی همچون بلایای کوتاه‌مدت و پدیده‌های بلندمدت همچون تغییرات آب‌وهوایی استفاده کردند. تاب‌آوری در علم بوم‌شناسی (Ecology) به‌معنای «توانایی سیستم‌ها در جذب تغییرات و ایستادگی در برابر آنها» است. پس از مدتی، مفهوم تاب‌آوری بوم‌شناختی به جوامع انسانی گسترش یافت. از این منظر، تاب‌آوری اجتماع با سرمایهٔ اجتماعی مرتبط بوده و می‌توان آن را بر حسب عوامل اقتصادی (مانند استقلال منابع)، نهادها (مانند حقوق مالکیت) و مسائل جمعیتی (مانند مهاجرت) اندازه‌گیری کرد.
 
=== علوم پایه و مهندسی ===
در علوم پایه و مهندسی نیز مفهوم تاب‌آوری، پیشینه‌ای طولانی دارد. این مفهوم، در این گروه از علوم، به‌عنوان یک ویژگی سرعتی محسوب شده و به‌معنای مدت زمانی است که صرف‌نظر از نوسان مورد نیاز پس از بروز تنش، یک سازه یا سیستم، به حالت تعادل اولیه بر می‌گردد.
 
=== روان‌شناسی ===
در علم روان‌شناسی، تاب‌آوری به‌معنای توانایی افراد در تطبیق مناسب با شرایط تنش‌زا و دشواری‌های زندگی است. روان‌شناسان بر این باورند که این ویژگی، انسان را برای سازگاری و غلبه بر خطر و سختی‌ها آماده می‌کند. آنها همچنین بر این نکته تأکید می‌کنند که تاب‌آوری، نه رفع‌کنندهٔ استرس و نه پاک‌کنندهٔ مشکلات زندگی است، بلکه، قدرتی است که به فرد اجازه می‌دهد تا با مشکلات پیش رو مقابله‌ای سالم داشته باشد.
 
=== علوم مدیریتی و رفتار سازمانی ===
در علوم مدیریتی و رفتار سازمانی، تاب‌آوری به‌عنوان یک فرایند مورد توجه است. این مفهوم، در این گروه از علوم مدیریتی، به‌معنای ظرفیت مردم و سیستم‌ها است که عملکرد سازمانی را تسهیل کرده و روابط کارکردی را با وجود آشفتگی‌ها حفظ می‌کنند.<ref>Rose, Adam, Economic Resilience to Disasters, 2009, P75.</ref>
 
=== اقتصاد ===
در سال‌های اخیر، تاب‌آوری اقتصادی را به دو صورت ایستا و پویا تعریف می‌کنند:
# '''تاب‌آوری اقتصادی ایستا''':<ref>Static Economic Resilience</ref> توانایی یک سیستم در حفظ وظیفهٔ خود (مانند تداوم تولید) در زمان بروز شوک است؛
# '''تاب‌آوری اقتصادی ایستا''':<ref>Static Economic Resilience</ref> توانایی یک سیستم در حفظ وظیفهٔ خود (مانند تداوم تولید) در زمان بروز شوک است؛
# '''تاب‌آوری اقتصادی پویا''':<ref>Dynamic Economic Resilience</ref> سرعتی است که یک سیستم از یک شوک شدید بهبود پیدا کرده و به حالت مطلوب خود بر می‌گردد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/202207/fa غیاثوند، «شاخص‌های تاب آوری اقتصادی»، نشریۀ روند (روند پژوهش‌های اقتصادی) 1394ش، ص79-106].</ref>
# '''تاب‌آوری اقتصادی پویا''':<ref>Dynamic Economic Resilience</ref> سرعتی است که یک سیستم از یک شوک شدید بهبود پیدا کرده و به حالت مطلوب خود بر می‌گردد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/202207/fa غیاثوند، «شاخص‌های تاب آوری اقتصادی»، نشریۀ روند (روند پژوهش‌های اقتصادی) 1394ش، ص79-106].</ref>