بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''<big>جزیره ابوموسی</big>'''؛
'''<big>جزیره ابوموسی؛</big>''' جنوبی‌ترین جزیره ایرانی در آب‌های خلیج‌فارس.
 
جزیره ابوموسی جنوبی‌ترین جزیره ایران در خلیج فارس، نزدیک به خط استوا و بین بندر لنگه و دبی واقع شده است. این جزیره از نظر راهبردی اهمیت بسیاری دارد؛ زیرا کنترل آن امکان نظارت بر تنگه هرمز و مسیر نفتکش‌ها را فراهم می‌کند و به‌عنوان خط مقدم دفاعی ایران عمل می‌کند. جمعیت آن ترکیبی از ایرانیان بومی و غیربومی و اقلیتی اماراتی است و معیشت اصلی ساکنان بومی ماهی‌گیری است. جزیره دارای ذخایر معدنی خاک سرخ و نفت مرغوب بوده و از پایگاه‌های مهم نظامی ایران محسوب می‌شود.


== موقعیت جغرافیایی ==
== موقعیت جغرافیایی ==
جزیره ابوموسی دنباله‌ای از چین‌خوردگی‌های زاگرس در آب‌های ساحلی ایران به شمار می‌رود. این جزیره یکی از چهارده جزیره استان هرمزگان است و نزدیک‌ترین بخش خشکی ایران به خط استوا محسوب می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1303455/%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%AA%D9%82%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 رضايي‌سرچقا، «دلايل متقن و محکم در مورد حقانيت حاکميت ايران بر جزاير سه‌گانه خليج‌فارس»، 1395ش، ص72.]</ref> ابوموسی غربی‌ترین جزیره در آبهای سرزمینی ایران محسوب می‌شود. این جزیره بین طول جغرافیایی ۵۵/۰۱ تا ۵۵/۰۴ درجۀ شرقی و عرض جغرافیایی ۲۵/۵۱ تا ۲۵/۵۴ درجۀ شمالی واقع شده و در فاصله‌ی حدود ۵۰ کیلومتری از جزیرۀ سیری و تقریباً ۷۰ کیلومتری بندر لنگه قرار دارد. از شمال به جزیرۀ تنب کوچک، از غرب به جزیرۀ سیری و از جنوب و شرق به امارات متحده عربی محدود می‌شود. کوه حلوا با ارتفاع ۱۱۰ متر، بلندترین قله در این منطقه به شمار می‌رود.<ref name=":0">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%DA%98%DB%8C%D9%88%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87 حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.]</ref>
جزیره ابوموسی دنباله‌ای از چین‌خوردگی‌های زاگرس در آب‌های ساحلی ایران به شمار می‌رود. این جزیره یکی از چهارده جزیره استان هرمزگان است و نزدیک‌ترین بخش خشکی ایران به خط استوا محسوب می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1303455/%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%AA%D9%82%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 رضايي‌سرچقا، «دلايل متقن و محکم در مورد حقانيت حاکميت ايران بر جزاير سه‌گانه خليج‌فارس»، 1395ش، ص72.]</ref> بین بندر لنگه در ایران و دبی در امارات واقع شده است<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref> و جنوبی‌ترین جزیره ایرانی در آب‌های خلیج‌فارس است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref>


بین بندر لنگه در ایران و دبی در امارات واقع شده است. فاصلهٔ جزیره تا بندر لنگه ۶۷ کیلومتر و تا کرانهٔ شارجه ۶۴ کیلومتر است. موقعیت ابوموسی پایین‌تر از خط منصف (میانهٔ) خلیج فارس قرار دارد. این جزیره همچنین در فاصله‌ای نزدیک از دیگر جزایر منطقه واقع شده است: ۴۵ کیلومتر تا جزیرهٔ سیری، ۴۶ کیلومتر تا تنب بزرگ و ۴۴ کیلومتر تا تنب کوچک.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref>
این جزیره در فاصله ۲۲۲ کیلومتری بندرعباس و ۷۵ کیلومتری بندرلنگه قرار دارد و در ۶۰ کیلومتری شمال امارت شارجه (امارات متحده عربی) واقع شده است. فاصله آن تا تنگه هرمز ۱۶۰ کیلومتر است.<ref name=":1">[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> همچنین در فاصلۀ ۴۵ کیلومتری تا جزیرهٔ سیری، ۴۶ کیلومتر تا تنب بزرگ و ۴۴ کیلومتر تا تنب کوچک قرار گرفته است. همچنین موقعیت ابوموسی پایین‌تر از خط منصف خلیج فارس قرار دارد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref> مرکز این جزیره، شهرستان ابوموسی است<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> و بین طول جغرافیایی ۵۵/۰۱ تا ۵۵/۰۴ درجۀ شرقی و عرض جغرافیایی ۲۵/۵۱ تا ۲۵/۵۴ درجۀ شمالی واقع شده است. کوه حلوا با ارتفاع ۱۱۰ متر، بلندترین قله در این منطقه به شمار می‌رود.<ref name=":0">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%DA%98%DB%8C%D9%88%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87 حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.]</ref>
 
جزیره ابوموسی جنوبی‌ترین جزیره ایرانی در آب‌های خلیج‌فارس است. این جزیره در فاصله ۲۲۲ کیلومتری بندرعباس و ۷۵ کیلومتری بندرلنگه قرار دارد و در ۶۰ کیلومتری شمال امارت شارجه (امارات متحده عربی) واقع شده است. فاصله آن تا تنگه هرمز ۱۶۰ کیلومتر است. مرکز این جزیره، شهرستان ابوموسی است.<ref name=":1">[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref>
 
بوموسی، مخفف بوم موسی به‌معنی خانۀ موسی است. جزیره ابوموسی یکی از مراکز مهم صادرات نفت خام ایران با ظرفیتی قابل‌توجه است. <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1303455/%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%AA%D9%82%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 رضايي‌سرچقا، «دلايل متقن و محکم در مورد حقانيت حاکميت ايران بر جزاير سه‌گانه خليج‌فارس»، 1395ش، ص72.]</ref>


== اهمیت ==
== اهمیت ==
جزیره ابوموسی از نظر سیاسی و راهبردی در منطقه اهمیت ویژه‌ای دارد و همچنین نقش بسزایی در گسترش حاکمیت ایران بر فلات قاره داشته است. به همین دلیل، حفظ و تحکیم موقعیت ایران در این جزیره برای پاسداری از حاکمیت ملی ضروری است.<ref name=":1" />
جزیره ابوموسی از نظر سیاسی و راهبردی در منطقه اهمیت ویژه‌ای دارد و همچنین نقش به‌سزایی در گسترش حاکمیت ایران بر فلات قاره داشته است. به همین دلیل، حفظ و تحکیم موقعیت ایران در این جزیره برای پاسداری از حاکمیت ملی ضروری است.<ref name=":1" />


ابوموسی به‌عنوان آخرین حلقۀ زنجیره دفاعی ایران در دهانۀ خلیج فارس شناخته می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%DA%98%DB%8C%D9%88%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87 حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> بلندترین نقطهٔ این جزیره، کوه حلوا با ارتفاع حدود ۱۱۰ متر است که به عنوان یک راهنمای طبیعی برای دریانوردان مورد استفاده قرار می‌گیرد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref> باتوجه به اینکه حداکثر عمق آب در حوالی سکوی نفتی امارات متحدۀ عربی 20 متر و خود سکو نیز دارای حریم امنیتی است، سه عامل اصلی موجب کانالیزه شدن و محدودیت مسیر تردد ناوهای این کشور در منطقه شده است؛ آب‌های سرزمینی متعلق به جزیرهٔ ابوموسی، وجود میدان و سکوی نفتی در منطقه، عمق نسبتاً کم آب در این محدوده. این وضعیت، در صورت بروز تقابل نظامی، موقعیت تاکتیکی برتری را برای ایران ایجاد می‌کند. علاوه بر این، مسیر کانالیزه‌شدهٔ عبور ناوها در جنوب شرق جزیرهٔ ابوموسی، برخلاف معابر مهمی مانند تنگهٔ هرمز، فاقد «باند تفکیک عبور»بین‌المللی است. این فقدان، خطر دائمی برخورد و تصادم دریایی را در این مسیر افزایش می‌دهد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص163-164.]</ref> جنگ ایران و عراق بر ارزش استراتژیک این جزایر به‌ویژه ابوموسی تأکید کرد، چرا که این جزیره به‌عنوان پایگاهی برای نیروهای دریایی ارتش و سپاه پاسداران عمل می‌کرد. در دوره جنگ نفتکش‌ها (۱۹۸۸–۱۹۸۴م)، ایران با استفاده از قایق‌ها و هواپیماهای مستقر در ابوموسی، حملات خود را برای مختل کردن صادرات نفت عراق از طریق دریا، در منطقهٔ تالشی متمرکز کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص165.]</ref> موقعیت استراتژیک جزیرهٔ ابوموسی در دهانهٔ خلیج فارس و نزدیکی تنگهٔ هرمز که روزانه حدود ۲۰ درصد از صادرات نفت جهان از آن می‌گذرد سبب شده است تا کنترل این جزیره همواره از اهمیت بالایی برخوردار باشد. تسلط بر ابوموسی به معنای امکان کنترل و نظارت مؤثر بر تنگهٔ هرمز و مسیر تردد نفتکش‌هاست. با توجه به چالش‌های موجود میان ایران و قدرت‌های غربی از یک سو، و تنش‌های بالقوه با همسایگان از سوی دیگر، این جزیره در عمل به عنوان خط مقدم دفاعی ایران در جنوب کشور عمل می‌کند؛ امری که ایران به خوبی از آن آگاه است و بر همین اساس حضور نظامی و نظارتی خود در منطقه را حفظ می‌کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص166.]</ref> جنگ خلیج فارس، حضور مداوم ناوگان آمریکا در منطقه و در سال‌های اخیر، جنگ عراق، موجب شده است که ایران از این جزیره به عنوان پایگاهی نظامی بهره‌برداری کند و تحولات و تحرکات منطقه را زیر نظر داشته باشد. این روند هرچند پیشینه‌ای نیز دارد؛ در دههٔ ۱۹۸۰م و در جریان «جنگ نفتکش‌ها» در خلیج فارس، ایران استفادهٔ عملیاتی قابل‌توجهی از موقعیت ابوموسی به عمل آورد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص167.]</ref>
ابوموسی به‌عنوان آخرین حلقۀ زنجیره دفاعی ایران در دهانۀ خلیج فارس شناخته می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%DA%98%DB%8C%D9%88%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87 حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> بلندترین نقطهٔ این جزیره یعنی کوه حلوا با ارتفاع حدود ۱۱۰ متر، به‌عنوان یک راهنمای طبیعی برای دریانوردان مورد استفاده قرار می‌گیرد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref> تسلط بر ابوموسی به‌معنای امکان کنترل و نظارت مؤثر بر تنگهٔ هرمز و مسیر تردد نفتکش‌ها است. این جزیره در عمل به‌عنوان خط مقدم دفاعی ایران در جنوب کشور عمل می‌کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص166.]</ref> این جزیره به‌عنوان پایگاهی برای نیروهای دریایی ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در جنگ ایران و عراق عمل می‌کرد و با استفاده از آن  تحولات و تحرکات منطقه را زیر نظر داشت. در دورۀ جنگ نفتکش‌ها (۱۹۸۸–۱۹۸۴م)، ایران با استفاده از قایق‌ها و هواپیماهای مستقر در ابوموسی، حملات خود را برای مختل کردن صادرات نفت عراق از طریق دریا، در منطقه متمرکز کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص165.]</ref>  


== نام‌های جزیره ==
== نام‌های جزیره ==
نام فارسی اصلی جزیره ابوموسی، بوموسو است که از دو بخش بوم به‌معنای سرزمین و سو به‌معنای سبز تشکیل شده است که معنای کامل آن سرزمین سبز یا بوم سبز است. این جزیره در گذشته با نام‌هایی مانند گپ سبزو (سبزه‌زار بزرگ) در میان مردم منطقه شناخته می‌شد. در اسناد تاریخی نیز با نام‌هایی مانند بوموو (ترکیب بوم و اوو به‌معنای آب) ذکر شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/1585095/%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «بوموسو؛ نام اصلی جزیره ایرانی موسوم به ابوموسی است»، خبرگزاری مهر.]</ref> نام ابوموسی نامی جدید است که سابقه آن به حدود صد سال پیش بازمی‌گردد. این نام توسط یکی از ساکنان جزیره به نام ابوموسی رایج و جایگزین نام اصلی و ایرانیِ بوموسو شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210301/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%8A-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85 «ابوموسي را بهتر بشناسيم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> غضنفر، بوم موسى، بوموف، باباموسى نیز از دیگر نام های این جزیره است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3139301-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF میرسنجری، «روزی که تنب‌ها و ابوموسی دوباره ایرانی شد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
نام اصلی جزیره ابوموسی، بوموسو است که از دو بخش بوم به‌معنای سرزمین و سو به‌معنای سبز تشکیل شده است که معنای آن سرزمین سبز یا بوم سبز است. این جزیره در گذشته با نام‌هایی مانند گپ سبزو (سبزه‌زار بزرگ) در میان مردم منطقه شناخته می‌شد. در اسناد تاریخی نیز با نام‌هایی مانند بوموو (ترکیب بوم و اوو به‌معنای آب) ذکر شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/1585095/%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «بوموسو؛ نام اصلی جزیره ایرانی موسوم به ابوموسی است»، خبرگزاری مهر.]</ref> نام ابوموسی نامی جدید است که سابقه آن به حدود صد سال پیش بازمی‌گردد. این نام توسط یکی از ساکنان جزیره به نام ابوموسی رایج و جایگزین نام اصلی بوموسو شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210301/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%8A-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85 «ابوموسي را بهتر بشناسيم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> غضنفر، بوم موسى، بوموف، باباموسى نیز از دیگر نام های این جزیره است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3139301-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF میرسنجری، «روزی که تنب‌ها و ابوموسی دوباره ایرانی شد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>


== شکل و مساحت ==
== شکل و مساحت ==
ابوموسی با مساحتی حدود ۱۲ کیلومتر مربع،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%DA%98%DB%8C%D9%88%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87 حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> ابوموسی از جزایر تنب بزرگ و کوچک وسعت بیشتری دارد و شکل آن تقریباً به‌صورت لوزی‌ است با قطری حدود ۴٫۸ کیلومتر.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.]</ref>
بسیاری از منابع، شکل جزیره را مربع و مساحت آن را حدود ۴ کیلومترمربع ذکر کرده‌اند؛ اما بر اساس نقشه‌برداری‌های جدید، شکل آن ذوزنقه‌ای است که قاعده بزرگ آن در سمت شرق قرار دارد. در این حالت طول هر ساق حدود ۴۵۰۰ متر و مساحت آن ۱۲ کیلومترمربع برآورد می‌شود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
 
جزیرهٔ ابوموسی که شکلی شبیه به ذوزنقه دارد، وسعت آن بین ۷ تا ۹۰ کیلومتر مربع برآورد می‌شود.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref>
 
بسیاری از منابع، شکل جزیره را مربع و مساحت آن را حدود ۴ کیلومترمربع ذکر کرده‌اند. اما بر اساس نقشه‌برداری‌های جدید، شکل آن ذوزنقه‌ای است که قاعده بزرگ آن در سمت شرق قرار دارد. در این حالت طول هر ساق حدود ۴۵۰۰ متر و مساحت آن ۱۲ کیلومترمربع برآورد می‌شود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>


== جمعیت‌شناسی ==
== جمعیت‌شناسی ==
معیشت ساکنان جزیره اغلب از طریق صید مروارید، ماهی‌گیری و کشاورزی تأمین می‌شود.<ref name=":0" /> بر پایۀ سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1395ش، جمعیت کل آن 4213 نفر شامل 857 خانوار گزارش شده است.<ref>[https://amar.org.ir/population-and-housing-census «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران.]</ref> جمعیت ساکن در این جزیره ترکیبی از ایرانیان با اصالت بندر لنگه و عرب‌های عضو قبیله سودان در شارجه هستند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص7.]</ref> از نظر جمعیتی، در جزیرهٔ ابوموسی دو جامعهٔ ساکن اصلی وجود دارد: گروه نخست، ایرانیان غیربومی هستند که عمدتاً برای ارائهٔ خدمات نظامی، عمرانی و دولتی به این جزیره اعزام شده‌اند و در آن ساکن هستند. گروه دوم، ساکنان بومی سکونتگاه «ریبر» در کرانهٔ جنوب غربی جزیره هستند که اصالتی ایرانی دارند، اما خود را تبعهٔ کشور امارات متحده عربی می‌دانند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212-213.]</ref> معیشت بیشتر مردم بومی جزیره از راه ماهی‌گیری و فعالیت‌های دریایی تأمین می‌شود و ابزارهای سنتی مانند تورهای ماهی‌گیری و قایق‌های چوبی کوچک، به‌عنوان نمادهایی از هویت و فرهنگ آنان حفظ شده‌اند. با توجه به تنوع قومی و حضور اقوام مختلف، فضای چندفرهنگی در جزیره شکل گرفته است.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-23/696723-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.]</ref>
بر پایۀ سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1395ش، جمعیت کل جزیرۀ ابوموسی 4213 نفر، شامل 857 خانوار گزارش شده است.<ref>[https://amar.org.ir/population-and-housing-census «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران.]</ref> جمعیت ساکن در این جزیره ترکیبی از ایرانیان با اصالت بندر لنگه و عرب‌های عضو قبیله سودان در شارجه هستند. ایرانیان غیربومی اغلب برای ارائهٔ خدمات نظامی، عمرانی و دولتی به این جزیره اعزام شده‌اند و در آن ساکن هستند. ساکنان بومی در جنوب غربی جزیره سکونت دارند که اصالتی ایرانی دارند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212-213.]</ref> هرچند اکثر ساکنان ایرانی‌اند، اقلیتی از شهروندان امارات متحده عربی نیز در این جزیره زندگی می‌کنند. مقامات شارجه در سال 2013م اعلام کرده بودند که حدود 300 اماراتی در این جزیره سکونت دارند؛ اما بر اساس سرشماری سال 2015م امارت، تعداد اماراتی‌های ساکن ابوموسی 41 نفر گزارش شده است.<ref>[http://igapg.khu.ac.ir/files/site1/user_files_0fbb30/m_ayyami-A-10-42-2-ff3cc62.pdf ایامی و دیگران، «بررسی الگوهای توسعه شهری و اسکان در جزایر ایران (مورد مطالعه: جزیره بوموسی)»، 1404ش، ص358.]</ref>
 
هرچند اکثر ساکنان ایرانی‌اند، اقلیتی از شهروندان امارات متحده عربی نیز در جزیره ابوموسی زندگی می‌کنند. مقامات شارجه در سال 2013م اعلام کرده بودند که حدود 300 اماراتی در این جزیره سکونت دارند. اما بر اساس سرشماری سال 2015م همین امارت، تعداد اماراتی‌های ساکن ابوموسی 41 نفر گزارش شده است.<ref>[http://igapg.khu.ac.ir/files/site1/user_files_0fbb30/m_ayyami-A-10-42-2-ff3cc62.pdf ایامی و دیگران، «بررسی الگوهای توسعه شهری و اسکان در جزایر ایران (مورد مطالعه: جزیره بوموسی)»، 1404ش، ص358.]</ref>
 
== پوشش گیاهی و جانوری ==
جزیره ابوموسی دارای آب‌وهوای گرم و مرطوب است. این جزیره فاقد منابع آب شیرین و اراضی مناسب برای کشاورزی گسترده است و کشت و زرع در آن به‌صورت محدود انجام می‌شود. ابوموسی از نظر آب‌وهوایی از مناطق خوش‌آب‌وهوای خلیج‌فارس محسوب می‌شود و در سواحل آن انواع گیاهان و جانوران دریایی دیده می‌شود.
 
سطح جزیره، به‌ویژه در بخش‌های مرکزی و جنوبی، نسبتاً هموار و شنی است. در این مناطق، گیاهان سازگار با محیط خشک می‌رویند که برای چرای دام‌های محلی و آهوها مورد استفاده قرار می‌گیرند. پستی و بلندی‌های جزیره به سمت شمال افزایش می‌یابد و در نهایت در بخش شمالی به بلندترین نقطه جزیره، یعنی کوه حلوا، می‌رسد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.]</ref>
 
به دلیل بارش کم، پوشش گیاهی طبیعی جزیره ابوموسی بسیار فقیر است و تنها به تعداد محدودی درخت نخل و کنار در حاشیه شمالی جزیره محدود می‌شود. درختچه‌های دیگری که در نقاط مختلف جزیره دیده می‌شوند، شامل سمر، چیرخ و تاغ هستند.
 
در میان جانوران، تنها خزندگانی مانند بزمجه، مار و انواع مارمولک در ابوموسی زندگی می‌کنند. علاوه بر این، پرندگان گرمسیری می‌توانند در شرایط آب‌وهوایی دشوار جزیره به حیات خود ادامه دهند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>


در گذشته، مشکل اصلی این جزیره کمبود آب به‌ویژه آب آشامیدنی بود که از طریق حدود ۲۰ حلقه چاه و گاهی با تانکر تأمین می‌شد. به دلیل همین کمبود آب، کشاورزی و دامداری در آنجا چندان رونقی ندارد و فعالیت کشاورزی صرفاً به بهره‌برداری از نخلستان‌های کوچکی محدود است که در گوشه‌وکنار جزیره دیده می‌شوند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
== شرایط طبیعی و زیستی ==
جزیره ابوموسی با آب‌وهوایی گرم و مرطوب، در بخش‌های مرکزی و جنوبی نسبتاً هموار و شنی است و گیاهان سازگار با خشکی در آن می‌رویند که برای چرای دام‌های محلی  استفاده می‌شود. پستی‌وبلندی‌ها به سمت شمال افزایش یافته و به بلندترین نقطه جزیره، کوه حلوا، می‌رسد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.]</ref> این جزیره فاقد منابع آب شیرین و اراضی مناسب برای کشاورزی گسترده است. به همین دلیل کشاورزی و دامداری در آن رونق چندانی ندارد و تنها به نخلستان‌های کوچک و کشت محدود اکتفا می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.]</ref> پوشش گیاهی اغلب شامل درختان نخل و کنار در حاشیه شمالی و درختچه‌هایی مانند سمر، چیرخ و تاغ در نقاط مختلف است. از جانوران خشکی نیز تنها خزندگانی مانند بزمجه، مار و انواع مارمولک در جزیره زندگی می‌کنند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> در گذشته کمبود آب آشامیدنی مشکل اصلی ساکنان بود که از طریق چاه‌ها و گاهی تانکر تأمین می‌شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>


== فرهنگ ==
== فرهنگ مردم جزیره ==
گویش مردم محلی، لهجه بندری است. بیشتر مردم این شهر شیعه هستند و مراسم ملی و مذهبی با شکوه فراوان برگزار می‌شود؛ از جشن نوروز گرفته تا عزاداری‌های محرم، صفر، اربعین و ایام فاطمیه. خوراک محلی مردم - به دلایل نوع مسایل جغرافیایی و نبود وسایلی از قبیل یخچال در زمان قدیم برای نگهداری مواد غذایی -  انواع خوراک های دریایی است. پوشاک محلی مردم منطقه نیز به دلایل اقلیمی لباس های خنک و بلند به سبک مردم مناطق ساحل نشین کشور است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210308/%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%DA%A9%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%88%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «به این منطقه "جزایر آکواریومی" گفته می شود»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
گویش مردم محلی جزیرۀ ابوموسی لهجۀ بندری است. بیشتر مردم این شهر شیعه هستند و مراسم ملی و مذهبی را باشکوه برگزار می‌کنند. غذای محلی مردم انواع خوراک‌های دریایی است. پوشاک محلی مردم منطقه نیز به‌دلایل اقلیمی لباس‌های خنک و بلند به سبک مردم مناطق ساحل‌نشین ایران است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210308/%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%DA%A9%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%88%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «به این منطقه "جزایر آکواریومی" گفته می شود»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> معیشت بیشتر مردم بومی جزیره از راه ماهی‌گیری و فعالیت‌های دریایی تأمین می‌شود و ابزارهای سنتی مانند تورهای ماهی‌گیری و قایق‌های چوبی کوچک، به‌عنوان نمادهایی از هویت و فرهنگ آنان حفظ شده‌اند. با توجه به تنوع قومی و حضور اقوام مختلف، فضای چندفرهنگی در جزیره شکل گرفته است.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-23/696723-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.]</ref>  


== جاذبه‌های گردشگری ==
== جاذبه‌های گردشگری ==
ساحل‌گردی، بازار محلی صنایع‌دستی و محصولات دریایی، بناهای تاریخی کوچک در مرکز جزیره و تفریحات آبی مانند قایق‌سواری، ماهی‌گیری و کایاک در آب‌های خلیج فارس از جاذبه‌های گردشگری ابوموسی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-23/696723-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.]</ref>
ساحل‌گردی، بازار محلی صنایع‌دستی و محصولات دریایی، بناهای تاریخی کوچک در مرکز جزیره و تفریحات آبی مانند قایق‌سواری، ماهی‌گیری و کایاک در آب‌های خلیج فارس از جاذبه‌های گردشگری جزیره ابوموسی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-23/696723-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.]</ref>


== امکانات ==
== منابع طبیعی و نظامی ==
جزیره ابوموسی آب آشامیدنی خود را از طریق چاه‌های متعددی که در آن وجود دارد تأمین می‌کند. این جزیره اغلب به‌دلیل داشتن معادن اکسید آهن از اهمیت برخوردار بوده است. نفت استخراج‌شده از ابوموسی که به میدان مبارک در بخش دریایی شرقی جزیره محدود می‌شود، از نظر کیفیت و نوع، بهترین نفت در خلیج فارس شناخته می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.]</ref> ایران در جزیرهٔ ابوموسی تعداد قابل‌توجهی از سلاح‌های شیمیایی عمدتاً گلوله‌های توپ ۱۵۵ میلی‌متری و نیز برخی تسلیحات بیولوژیک نگهداری می‌کند. همچنین این جزیره به‌‌عنوان پایگاه استقرار موشک‌های ضدکشتی کرم ابریشم و سامانه‌های SAM HAWK و HY-2 شناخته شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص168.]</ref> تأسیسات موجود در جزیره شامل یک فرودگاه، یک موج‌شکن و اسکله‌ای کوچک برای پهلوگیری شناورهای سبک با آبخور محدود و یک جاده کمربندی آسفالته است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210301/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%8A-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85 «ابوموسي را بهتر بشناسيم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
جزیره ابوموسی اغلب به‌دلیل داشتن معادن اکسید آهن از اهمیت برخوردار بوده است. نفت استخراج‌شده از ابوموسی که به میدان مبارک در بخش دریایی شرقی جزیره محدود می‌شود، از نظر کیفیت و نوع، بهترین نفت در خلیج فارس شناخته می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.]</ref> ایران در جزیرهٔ ابوموسی تعداد قابل‌توجهی از سلاح‌های شیمیایی عمدتاً گلوله‌های توپ ۱۵۵ میلی‌متری و نیز برخی تسلیحات بیولوژیک نگه‌داری می‌کند. همچنین این جزیره به‌‌عنوان پایگاه استقرار موشک‌های ضدکشتی کرم ابریشم و سامانه‌های SAM HAWK و HY-2 شناخته شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص168.]</ref> تأسیسات موجود در جزیره شامل یک فرودگاه، یک موج‌شکن و اسکله‌ای کوچک برای پهلوگیری شناورهای سبک با آبخور محدود و یک جادۀ کمربندی آسفالته است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210301/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%8A-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85 «ابوموسي را بهتر بشناسيم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>


== منابع ==
== منابع ==