جزیره ابوموسی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 این جزیره در فاصله ۲۲۲ کیلومتری بندرعباس و ۷۵ کیلومتری بندرلنگه قرار دارد و در ۶۰ کیلومتری شمال امارت شارجه (امارات متحده عربی) واقع شده است. فاصله آن تا تنگه هرمز ۱۶۰ کیلومتر است.<ref name=":1">[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> همچنین در فاصلۀ ۴۵ کیلومتری تا جزیرهٔ سیری، ۴۶ کیلومتر تا تنب بزرگ و ۴۴ کیلومتر تا تنب کوچک قرار گرفته است. همچنین موقعیت ابوموسی پایین‌تر از خط منصف خلیج فارس قرار دارد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref> مرکز این جزیره، شهرستان ابوموسی است<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> و بین طول جغرافیایی ۵۵/۰۱ تا ۵۵/۰۴ درجۀ شرقی و عرض جغرافیایی ۲۵/۵۱ تا ۲۵/۵۴ درجۀ شمالی واقع شده است. کوه حلوا با ارتفاع ۱۱۰ متر، بلندترین قله در این منطقه به شمار می‌رود.<ref name=":0">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%DA%98%DB%8C%D9%88%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87 حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.]</ref>
+== تاریخچه ==
+از هزاره پیش از میلاد، جزیره ابوموسی مانند سایر جزایر دریای پارس تحت مدیریت ایرانیان قرار داشت و جزو قلمرو این سرزمین محسوب می‌شد. در سال‌های 1151-1165 قبل از میلاد ابوموسی تحت کنترل عیلامیان بود. در دورۀ ماد، این جزیره به‌همراه دیگر جزایر، بخشی از یکی از ایالت‌های جنوب غربی و بخش‌هایی از کرمان به حساب می‌آمد. در زمان اشکانیان و دوره سلطنت مهرداد اول، ابوموسی در اختیار این سلسله بود. در دوران ساسانیان، این جزایر جزو قلمرو ایرانیان بودند و در زمان خلافت امویان و عباسیان، کرانه‌ها و جزایر خلیج فارس تحت نظارت نمایندگان آن‌ها اداره می‌شدند. در سال ۳۲۳ق، عثمان‌الدوله دیلمی، بنادر و جزایر خلیج فارس، از جمله ابوموسی را تصرف کرد. در دوران آل بویه، تمام بنادر و جزایر خلیج فارس تحت حاکمیت این خاندان قرار داشت. ابوموسی تا سال ۵۳۸ق که حکومت سلجوقیان در کرمان برقرار بود، جزو قلمرو آنان به شمار می‌رفت و تحت ادارۀ حکومتی محلی به نام بنی قیصر بود. تیمور گورکانی در یورش‌های خود، بندر و جزایر خلیج فارس، از جمله ابوموسی را به متصرفاتش افزود. در دورۀ شاه‌عباس صفوی، پرتغالی‌ها این جزایر را تصرف کردند. در سال ۱۱۷۹ق کریم‌خان زند بر جزایر خلیج فارس از جمله ابوموسی حکومت داشت و آقا محمدخان قاجار نیز بر تمام جزایر، از جمله ابوموسی تسلط داشت. در اواخر قرن نوزدهم، با ورود نیروی دریایی و نمایندگان سیاسی انگلستان به آب‌های خلیج فارس به بهانۀ مبارزه با دزدی دریایی و جلوگیری از برده‌فروشی و تأمین امنیت هندوستان، نیروی دریایی این کشور مانع از عملیات دریایی نیروی نظامی ایران می‌شد. پس از مدتی، شیخ شارجه زیر نظر انگلستان ادعای مالکیت جزیره را مطرح کرد و در سال ۱۹۷۱م، پس از توافق دولت ایران و بریتانیا دربارۀ تأسیس کشور امارات متحده عربی، این جزایر به‌طور رسمی به خاک ایران بازگردانده شدند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/990012/%D8%A8%D9%88-%D9%85%D9%88-%D8%B3%D9%88-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص16.]</ref>
+=== اعمال حاکمیت ایران بر ابوموسی از ۱۹۷۱م تاکنون ===
+از زمان استقرار نیروهای نظامی ایران در ابوموسی در سال ۱۹۷۱م، حاکمیت ایران بر این جزیره و مناطق اطراف آن تثبیت شد. این حاکمیت شامل تقسیم‌بندی اداری جزیره به‌عنوان بخشی از کشور ایران و سفر مقامات ارشد از جمله محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور وقت در سال 1391ش، به جزایر سه‌گانه می‌شود. همچنین، دستگیری و اخراج سه آمریکایی از ابوموسی توسط مأموران ایرانی، صدور مجوز فرود بالگردهای شارجه و اماراتی در این جزیره، و مخالفت ایران با برافراشته شدن پرچم امارات در ابوموسی از جمله اقدامات مهم در این زمینه هستند. ایران همچنین بر حوزه نفتی مبارک در ابوموسی حاکمیت دارد و نظارت بر رفت و آمد کشتی‌های مسافری، سوخت‌رسان و باری شارجه به این جزیره را اعمال می‌کند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص220.]</ref>
 == اهمیت ==
@@ خط ۴۴: / خط ۵۰: @@
 == منابع طبیعی و نظامی ==
-جزیره ابوموسی اغلب به‌دلیل داشتن معادن اکسید آهن از اهمیت برخوردار بوده است. نفت استخراج‌شده از ابوموسی که به میدان مبارک در بخش دریایی شرقی جزیره محدود می‌شود، از نظر کیفیت و نوع، بهترین نفت در خلیج فارس شناخته می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.]</ref> ایران در جزیرهٔ ابوموسی تعداد قابل‌توجهی از سلاح‌های شیمیایی عمدتاً گلوله‌های توپ ۱۵۵ میلی‌متری و نیز برخی تسلیحات بیولوژیک نگه‌داری می‌کند. همچنین این جزیره به‌‌عنوان پایگاه استقرار موشک‌های ضدکشتی کرم ابریشم و سامانه‌های SAM HAWK و HY-2 شناخته شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص168.]</ref> تأسیسات موجود در جزیره شامل یک فرودگاه، یک موج‌شکن و اسکله‌ای کوچک برای پهلوگیری شناورهای سبک با آبخور محدود و یک جادۀ کمربندی آسفالته است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210301/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%8A-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85 «ابوموسي را بهتر بشناسيم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
+جزیره ابوموسی اغلب به‌دلیل داشتن معادن اکسید آهن از اهمیت برخوردار بوده است. نفت استخراج‌شده از ابوموسی که به میدان مبارک در بخش دریایی شرقی جزیره محدود می‌شود، از نظر کیفیت و نوع، بهترین نفت در خلیج فارس شناخته می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.]</ref> ایران در جزیرهٔ ابوموسی تعداد قابل‌توجهی از سلاح‌های شیمیایی اغلب گلوله‌های توپ ۱۵۵ میلی‌متری و نیز برخی تسلیحات بیولوژیک نگه‌داری می‌کند. همچنین این جزیره به‌‌عنوان پایگاه استقرار موشک‌های ضدکشتی کرم ابریشم و سامانه‌های SAM HAWK و HY-2 شناخته شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص168.]</ref> تأسیسات موجود در جزیره شامل یک فرودگاه، یک موج‌شکن و اسکله‌ای کوچک برای پهلوگیری شناورهای سبک با آبخور محدود و یک جادۀ کمربندی آسفالته است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210301/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%8A-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85 «ابوموسي را بهتر بشناسيم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
+== شهر ابوموسی ==
+شهر ابوموسی پس از تحولات سال 1971م و بازگشت مجدد ایران به جزیره شکل گرفت. تا آن زمان، سکونت دائم در ابوموسی به‌صورت متمرکز کمتر بود و فقط تعدادی از اعضای نیروی دریایی ایران در پایگاه این نیرو در انتهای غربی جزیره زندگی می‌کردند. شهر ابوموسی به‌تدریج در اطراف همین پایگاه توسعه یافته است.
+شهر دارای یک خیابان اصلی شمالی-جنوبی و چند خیابان و میدان است که دو بخش مسکونی و اداری را به یکدیگر متصل می‌کند. بخش اداری که در نیمه غربی و اطراف پایگاه نیروی دریایی واقع شده، شامل مراکزی مانند فرمانداری، بخشداری، اداره هواشناسی، گمرک، جهاد سازندگی، نیروی دریایی، بانک ملی، بهداری، مخابرات و مهمانسرا است.  علاوه بر این، تأسیسات دیگری مانند اسکله، پمپ بنزین، مسجد، کتابخانه، مدارس پسرانه و دخترانه، پاسگاه، درمانگاه، داروخانه، استخر، زمین ورزشی و واحد تبدیل آب شور به شیرین، نقاط مهم شهر ابوموسی را تشکیل می‌دهند. همچنین، ابوموسی دارای یک باند فرودگاهی به طول ۷۰۰ متر نیز هست. از جمله اقدامات مربوط به توسعه شهر ابوموسی می‌توان به ایجاد ۱۰۰ واحد مسکونی در شهرک مروارید اشاره کرد که در سال ۱۳۷۰ش افتتاح شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
 == منابع ==
@@ خط ۵۲: / خط ۶۳: @@
 * امیری، علی و نادری، حجت، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شمارهٔ ۵۶، بهار ۱۳۹۹ش.
 * ایامی، محمد و دیگران، «بررسی الگوهای توسعه شهری و اسکان در جزایر ایران (مورد مطالعه: جزیره بوموسی)»، همایش ملی توسعه پایدار از پنجره جزایر ایرانی خلیج فارس، 1404ش.
+* «بوموسو بهشتی در ایران»، نامه اتاق بازرگانی، شماره 529، اردیبهشت 1391ش.
 * «بوموسو؛ نام اصلی جزیره ایرانی موسوم به ابوموسی است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 8 اردیبهشت 1391ش.
 * «به این منطقه "جزایر آکواریومی" گفته می شود»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1391ش.