ادوار تقسیم کار جنسیتی: تفاوت میان نسخه‌ها

ادوار تقسیم‌کار جنسیتی، دوره‌های تاریخی بر اساس ‌وجود شغل‌های زنانه و مردانه، مورد توجه قرار می‌دهد. تاریخ تقسیم‌کار جنسیتی به سه دوره جامعه بدوی، تمدن کشاورزی و دوره صنعتی، قابل تقسیم است.<ref>نادری قمی و فهیمی، «معرفی مشاغل جنسیتی از منظر اسلام»، 1393ش.</ref>  

مورخـان و باستان‌شناسان نحوه زندگی انسان‌های اولیه را بر اساس شکار و گردآوری خوراک استوار می‌دانند؛ به‌نحوی که مردان با شکار حیوانات، غذای خانواده را تامین می‌کردند و زنان نیز در غیاب مرد، مسئول جمع‌آوری محصولاتی نظیر گیاهان، میوه‌ها، دانه‌های جنگلی، عسل، قارچ و غلات بوده‌اند تا آسیب‌پذیری خانواده را در برابر کمبود غذا جبران کنند.<ref>نادری قمی و فهیمی، «معرفی مشاغل جنسیتی از منظر اسلام»، 1393ش.</ref>  

به ‌شکار رفتن و صید ماهی در خارج از خانه توسط مردان و انجام کارهای خانگی مانند کوزه‌گری، بافندگی، تهیه پوشاک، جمع‌آوري گیاهان خوراکی، باغبـانی و تهیـۀ غذا توسط زنان، نوع دیگری از تقسیم‌کار جنسیتی بوده که قدمت آن، تا ده‌هزار سال قبل از میلاد مسیح تخمین زده شده است.<ref>طغری¬نگار، حقوق سیاسی-اجتماعی زنان قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، 1383ش، ص10.</ref>  

در جوامع ابتدایی، قابلیـت‌هـاي زنانگی مانند بارداري، زایمان و شیردهی، موجب می‌شد تا زنان بیشتر سرگرم اداره امور داخل خانه باشند و در مقابل، تهیه غذا و نقش‌هاي خارج از خانه مانند شکار، به‌عهـدة مـردان بوده است.<ref>نادری قمی و فهیمی، «معرفی مشاغل جنسیتی از منظر اسلام»، 1393ش.</ref>  

این مقطع تاریخ از اروپا با ظهور اسلام همزمان بوده است. اسلام برای کار زنان نیز همچون مردان، ارج قائل شد و هریک از زن و مرد را مالک بهره‌برداري از کسب و کار خود دانسته است.<ref>سوره نساء، آیه 32.</ref>  تاریخ صدر اسلام و سیره و روش مردم در جامعه اسلامی آن زمان، بـه ‌گونه‌ای بوده که بسیاری از کارها بین زن و مرد مسلمان مشترك بوده و برخی از کارها نیز وجود داشته که اسـلام مایل به انجام آن از سـوي زنـان نبـوده اسـت.<ref>بستان، اسلام و جامعه‌شناسی خانواده، 1390ش، ص151-154.</ref>  اسلام کارهایی همچون جهـاد، قضـاوت و تـدبیر امور مهـم جامعـه را کارهایی می‌داند که ویژگی مردانه دارند. البته اسلام مهم‌ترین کار و شغل زن را خانه‌داري می‌داند و تأکیدش بر این است که اقتصاد خانواده عمدتاً باید توسط مرد تأمین شود.<ref>بستان، اسلام و جامعه‌شناسی خانواده، 1390ش، ص36-37.</ref>   

نگاه اروپا در این مقطع زمانی، با نگاه اسلامی تا حدودی یکی بوده و از منظر آنها نیز بهترین کار برای زن، حضور او در خانـه و اداره امور خانه و فرزندان بوده است. در جوامع اروپایی استقلال اقتصادي زنِ شوهردار، بـه‌ضرر ازدواج و نهـادِ خـانواده شمرده می‌شد و کار کردن زن، خارج از خانه منجر به‌ عدم رسیدگی به فرزندان تلقی می‌شده است؛ همچنین اشتغال زنان به برخی کارها مانع فرزندآوری سالم شمرده می‌شد.<ref>گَـرِت، جامعه¬شناسی جنسیت، 1400ش، ص121-122.</ref>   

در این دوره، با وجود جدایی جنسیتی در وظایف، میان کار مولـد و غیرمولـد، و کـار درآمدزا و غیر درآمدزا تفکیکی وجود نداشته و تمام تلاش‌ها برای بقای خانواده بوده است.<ref>آبوت و والاس، جامعه¬شناسی زنان، 1401ش، ص174.</ref>   

با شروع انقلاب صنعتی در قرن نوزدهم، ظهور کارخانه و کار مزدي، زنان و مردان را به ‌بیرون از خانه کشاند و به‌سوی کارخانه‌ها و اداره‌ها سوق داد. تولید از مصرف جـدا شـد. کـار مولـد از کـار غیرمولد فاصله گرفت و به تدریج، مردان، بیشتر در کارهای مولد و زنان، عمدتاً در کارهای غیرمولد اشتغال یافتند. در قـرن بیسـتم، همراه با صـنعتی شدن در قالب سرمایه¬داري، زنان علاوه بر نقش همسري و مادري در خانـه، به‌ ایفای نقـش اقتصادي و تولیدي در خارج از منـزل نیز پرداختند.<ref>نادری قمی و فهیمی، «معرفی مشاغل جنسیتی از منظر اسلام»، 1393ش.</ref>  

ویرانی‌های حاصـل از جنـگ جهـانی دوم و گسـترش انـواع صنایع، موجب شد زنان کشاورزی را رها کرده و وارد بازار کار شوند. پدیده «جهانی‌شدن» نیز سهم عمده¬ای در افزایش اشتغال زنان داشته است.<ref>زارعان و برزگر، جنسیت و توسعه، 1397ش، ص296.</ref>  

در کشورهاي صنعتی، تفکیک جنسیتی در بیشتر مشاغل مشاهده می‌شود؛ به ‌این صورت که اکثرا مردان، صاحب مشاغل پر نفوذ و داراي مهارت و حقوق بالا هستند؛ اما زنان نوعاً در کارهایي اشتغال دارند که از نظر ابتکار ذهنی به‌آموزش چندانی نیاز ندارد و معمـولاً شـامل کارهـایي بـا دورة زمانی کوتاه است که با نقش مادري و خانـه‌داری زنان چندان تعارضی نداشته باشد.<ref>گرت، جامعه¬شناسی جنسیت، 1400ش، ص125-128¬.</ref>