بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''داروی تجاوز؛''' گونهای ماده شیمیایی ناتوانکننده با کارکرد تسهیل تعرض جنسی. | '''داروی تجاوز؛''' گونهای ماده شیمیایی ناتوانکننده با کارکرد تسهیل تعرض جنسی. | ||
داروی تجاوز به مجموعهای از مواد دارویی و ترکیبات شیمیایی گفته میشود که با هدف ناتوانسازی افراد و تسهیل تعرض جنسی مورد استفاده قرار میگیرند. این مواد با سرکوب سیستم عصبی مرکزی، هوشیاری، قدرت تصمیمگیری و حافظه قربانی را مختل کرده و توانایی مقاومت وی را در برابر مهاجم از بین میبرند. این داروها که اغلب فاقد رنگ، بو و مزه هستند، تنها به قرصهای خوابآور محدود نمیشوند و طیف وسیعی از مواد از جمله الکل و ترکیبات صنعتی را شامل میشوند | داروی تجاوز به مجموعهای از مواد دارویی و ترکیبات شیمیایی گفته میشود که با هدف ناتوانسازی افراد و تسهیل تعرض جنسی مورد استفاده قرار میگیرند. این مواد با سرکوب سیستم عصبی مرکزی، هوشیاری، قدرت تصمیمگیری و حافظه قربانی را مختل کرده و توانایی مقاومت وی را در برابر مهاجم از بین میبرند. همچنین پیگیری قانونی و اثبات جرم را با دشواریهای جدی مواجه میسازند. این داروها که اغلب فاقد رنگ، بو و مزه هستند، تنها به قرصهای خوابآور محدود نمیشوند و طیف وسیعی از مواد از جمله الکل و ترکیبات صنعتی را شامل میشوند. امروزه دسترسی به این مواد از طریق فضای مجازی و در قالبهای فریبندهای همچون خوراکیهای معمول گسترش یافته است. | ||
== '''ماهیت و مکانیسم اثر داروی تجاوز''' == | == '''ماهیت و مکانیسم اثر داروی تجاوز''' == | ||
اصطلاح داروی تجاوز برای توصیف موادی به کار میرود که استفاده از آنها در یک موقعیت آسیبزا، ماهیت آنها را به ابزار جرم تغییر میدهد. این داروها اغلب تضعیفکننده سیستم اعصاب مرکزی هستند که باعث خوابآلودگی عمیق، شل شدن عضلات و جلوگیری از دفاع فرد در برابر تجاوز میشوند.<ref>[https://ketabesabz.com/dl/10950 ستاد مبارزه با مواد مخدر، آشنایی با مواد صناعی اعتیادآور، 1382ش، ص57-58.]</ref> خطرناکترین ویژگی این ترکیبات، توانایی آنها در ایجاد اختلال حافظه است؛ بهطوری که قربانی پس از بازگشت هوشیاری، تصویر واضحی از وقایع رخداده در زمان حادثه ندارد و این امر فرآیند دادرسی را دشوار میکند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404082113124/%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D9%87 «یک شکلات به ظاهر ساده!»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> | اصطلاح داروی تجاوز برای توصیف موادی به کار میرود که استفاده از آنها در یک موقعیت آسیبزا، ماهیت آنها را به ابزار جرم تغییر میدهد. این داروها اغلب تضعیفکننده سیستم اعصاب مرکزی هستند که باعث خوابآلودگی عمیق، شل شدن عضلات و جلوگیری از دفاع فرد در برابر تجاوز میشوند.<ref>[https://ketabesabz.com/dl/10950 ستاد مبارزه با مواد مخدر، آشنایی با مواد صناعی اعتیادآور، 1382ش، ص57-58.]</ref> خطرناکترین ویژگی این ترکیبات، توانایی آنها در ایجاد اختلال حافظه است؛ بهطوری که قربانی پس از بازگشت هوشیاری، تصویر واضحی از وقایع رخداده در زمان حادثه ندارد و این امر فرآیند دادرسی را دشوار میکند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404082113124/%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D9%87 «یک شکلات به ظاهر ساده!»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> | ||
== تفاوت داروی تجاوز با داروهای بیهوشی == | |||
نکتهای که داروی تجاوز را از داروهای بیهوشی مورد استفاده مجرمان متمایز میسازد این است که قربانی در حالی که چشمانش همه چیز را میبیند، در وضعیت خوابآلود، گیج، ناتوان و بیهوش قرار دارد؛ به همین دلیل احتمال درگیری میان قربانی و متجاوز و در نهایت باقی ماندن نشانههای تجاوز کاهش مییابد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/930051/%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D8%B1%D9%85-%D9%86%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%B2 «قربانی بیخبر، مجرم ناشناس؛ بفرمایید داروی تجاوز!»، وبسایت فرارو.]</ref> | |||
== انواع رایج داروی تجاوز == | == انواع رایج داروی تجاوز == | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۶: | ||
گزارشها حاکی از آن است که بازار فروش این مواد به فضای مجازی و پیامرسانها کشیده شده است. فروشندگان در کانالهای تلگرامی و صفحات عمومی، انواع قرصهای خوراکی و استنشاقی را با تبلیغاتی نظیر «بیبو و بیمزه» و «اثر تضمینی» عرضه میکنند. یکی از شیوههای نوین و خطرناک توزیع، عرضه این مواد در قالب آدامس و شکلات با شعارهای تبلیغاتی فریبنده مانند «افزایش میل جنسی» یا «مناسب مهمانی» است. همچنین فروشندگان برای ناشناس ماندن، امکان پرداخت از طریق رمزارز را برای خریداران فراهم کردهاند که ردیابی آنها را دشوارتر میسازد.<ref name=":0">[https://www.isna.ir/news/1404082113124/%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D9%87 «یک شکلات به ظاهر ساده!»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> | گزارشها حاکی از آن است که بازار فروش این مواد به فضای مجازی و پیامرسانها کشیده شده است. فروشندگان در کانالهای تلگرامی و صفحات عمومی، انواع قرصهای خوراکی و استنشاقی را با تبلیغاتی نظیر «بیبو و بیمزه» و «اثر تضمینی» عرضه میکنند. یکی از شیوههای نوین و خطرناک توزیع، عرضه این مواد در قالب آدامس و شکلات با شعارهای تبلیغاتی فریبنده مانند «افزایش میل جنسی» یا «مناسب مهمانی» است. همچنین فروشندگان برای ناشناس ماندن، امکان پرداخت از طریق رمزارز را برای خریداران فراهم کردهاند که ردیابی آنها را دشوارتر میسازد.<ref name=":0">[https://www.isna.ir/news/1404082113124/%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D9%87 «یک شکلات به ظاهر ساده!»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> | ||
== '''چالشهای پزشکی قانونی''' == | == '''چالشهای پزشکی قانونی داروی تجاوز''' == | ||
اثبات وقوع تجاوز با استفاده از دارو، در پزشکی قانونی با محدودیتهای زمانی روبهرو است. بهدلیل دفع سریع بسیاری از این داروها از بدن، دقت آزمایشهای سمشناسی در صورتی که نمونهگیری در ۷۲ ساعت نخست پس از حادثه انجام نشود، بهشدت کاهش مییابد.<ref>[https://jpmed.ir/article-1-1283-fa.html ناروقه، «تحلیل نقش نظریات پزشکی قانونی در احراز جرائم منافی عفت به عنف در نظام عدالت کیفری ایران»، ۱۴۰۳ش، ص10.]</ref> | اثبات وقوع تجاوز با استفاده از دارو، در پزشکی قانونی با محدودیتهای زمانی روبهرو است. بهدلیل دفع سریع بسیاری از این داروها از بدن، دقت آزمایشهای سمشناسی در صورتی که نمونهگیری در ۷۲ ساعت نخست پس از حادثه انجام نشود، بهشدت کاهش مییابد.<ref>[https://jpmed.ir/article-1-1283-fa.html ناروقه، «تحلیل نقش نظریات پزشکی قانونی در احراز جرائم منافی عفت به عنف در نظام عدالت کیفری ایران»، ۱۴۰۳ش، ص10.]</ref> | ||
در این پروندهها، تشخیص پارگی و کبودی ناشی از مقاومت قربانی کمتر دیده میشود؛ زیرا دارو توانایی مقاومت فیزیکی را از فرد سلب میکند؛ بنابراین تمرکز بر آنالیزهای بیولوژیک و سمشناسی اهمیت ویژهای مییابد.<ref>[https://jpmed.ir/article-1-1283-fa.html ناروقه، «تحلیل نقش نظریات پزشکی قانونی در احراز جرائم منافی عفت به عنف در نظام عدالت کیفری ایران»، | در این پروندهها، تشخیص پارگی و کبودی ناشی از مقاومت قربانی کمتر دیده میشود؛ زیرا دارو توانایی مقاومت فیزیکی را از فرد سلب میکند؛ بنابراین تمرکز بر آنالیزهای بیولوژیک و سمشناسی اهمیت ویژهای مییابد.<ref>[https://jpmed.ir/article-1-1283-fa.html ناروقه، «تحلیل نقش نظریات پزشکی قانونی در احراز جرائم منافی عفت به عنف در نظام عدالت کیفری ایران»، ۱۴۰۳ش، ص10.]</ref> | ||
== '''پیامدهای روانشناختی''' == | == '''پیامدهای روانشناختی داروی تجاوز''' == | ||
قربانیان این | قربانیان تعرضات جنسی ناشی از این داروها با آسیبهای روانی پایداری مواجه میشوند. مطالعات نشان میدهد که افسردگی، اضطراب، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، احساس گناه و افکار خودکشی در میان این افراد شیوع بالایی دارد.<ref>[https://jmciri.ir/article-1-2779-fa.html ناهیدی، «تعیین سلامت روان قربانیان زن تجاوز جنسی مراجعهکننده به مرکز پزشکی قانونی استان اصفهان»، ۱۳۹۶ش، ص۱۴۷.]</ref> عوارضی همچون پرخاشگری و افسردگی میتواند تا سالها پس از حادثه ادامه یابد و سلامت روان قربانی را تحت تأثیر قرار دهد.<ref>[https://en.civilica.com/doc/1416206/ ربانی، «بررسی اختلالات سلامت روان در قربانیان تجاوز جنسی»، ۱۴۰۰ش.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۲۸: | خط ۳۱: | ||
* ناهیدی، فاطمه و دیگران، «تعیین سلامت روان قربانیان زن تجاوز جنسی مراجعهکننده به مرکز پزشکی قانونی استان اصفهان در سال ۱۳۹۳»، مجله علمی سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران، دوره ۳۵، شماره ۲، تابستان ۱۳۹۶ش. | * ناهیدی، فاطمه و دیگران، «تعیین سلامت روان قربانیان زن تجاوز جنسی مراجعهکننده به مرکز پزشکی قانونی استان اصفهان در سال ۱۳۹۳»، مجله علمی سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران، دوره ۳۵، شماره ۲، تابستان ۱۳۹۶ش. | ||
* ربانی، نفیسه و کوهی، سحر، «بررسی اختلالات سلامت روان در قربانیان تجاوز جنسی»، دومین همایش ملی ارتقای سلامت فرد، خانواده و جامعه، ۱۴۰۰ش. | * ربانی، نفیسه و کوهی، سحر، «بررسی اختلالات سلامت روان در قربانیان تجاوز جنسی»، دومین همایش ملی ارتقای سلامت فرد، خانواده و جامعه، ۱۴۰۰ش. | ||
* دفتر هماهنگی و نظارت بر امور درمان و بازتوانی دبيرخانه ستاد مبارزه با مواد مخدر، آشنایی با مواد صناعي | * دفتر هماهنگی و نظارت بر امور درمان و بازتوانی دبيرخانه ستاد مبارزه با مواد مخدر، آشنایی با مواد صناعي اعتيادآو''ر''، تهران، پرفر، ۱۳۸۲ش. | ||
* | * «قربانی بیخبر، مجرم ناشناس؛ بفرمایید داروی تجاوز!»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: 17 آذر 1404ش. | ||
* ناروقه، نعمتاله و رضایی، محسن، «تحلیل نقش نظریات پزشکی قانونی در احراز جرائم منافی عفت به عنف در نظام عدالت کیفری ایران»، نشریه طب انتظامی، دوره ۱۳، شماره ۳، ۱۴۰۳ش. | * ناروقه، نعمتاله و رضایی، محسن، «تحلیل نقش نظریات پزشکی قانونی در احراز جرائم منافی عفت به عنف در نظام عدالت کیفری ایران»، نشریه طب انتظامی، دوره ۱۳، شماره ۳، ۱۴۰۳ش. | ||
* «یک شکلات به ظاهر ساده!»، خبرگزاری دانشجویان ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آبان ۱۴۰۴ش. | * «یک شکلات به ظاهر ساده!»، خبرگزاری دانشجویان ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آبان ۱۴۰۴ش. | ||
* یونسی فاطمه و جعفری فاطمه، خودمراقبتی و پیشگیری از آزارهای جنسی، تهران، مرکز مشاوره دانشگاه تهران، ۱۳۹۷ش. | |||
